Library·Bhrgu-Samhita·25

Bhrgu-Samhita 25

अथोत्सवाधिदैवत्यं विशेषेण प्रवक्ष्यते । ब्राह्ममार्षं तथा रौद्रमैन्द्रं सौम्यं च वैष्मवम्

athotsavādhidaivatyaṃ viśeṣeṇa pravakṣyate / brāhmamārṣaṃ tathā raudramaindraṃ saumyaṃ ca vaiṣmavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वदैवत्ययाम्ये च वारुणं च नवाह्निके । आग्नेयं प्राजापत्यं च कौबेरं वैघ्नमेव च

sarvadaivatyayāmye ca vāruṇaṃ ca navāhnike / āgneyaṃ prājāpatyaṃ ca kauberaṃ vaighnameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीदैवत्यं च कौमारमादित्यं रौद्रमेव च । दौर्गमैन्द्रं तथा याम्यं वैष्णवं स्कान्गमेव चर्

śrīdaivatyaṃ ca kaumāramādityaṃ raudrameva ca / daurgamaindraṃ tathā yāmyaṃ vaiṣṇavaṃ skāngameva car

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इशान्यं सौम्यमित्येतत्तिथिदैवत्यमुच्यते । तत्तद्द्वारे तु जुहुयान्मत्रैर्द्वाराधिपोचितैः

iśānyaṃ saumyamityetattithidaivatyamucyate / tattaddvāre tu juhuyānmatrairdvārādhipocitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा नक्षत्रदैवत्यं जुहुयाद्विधिना बुधः । त्रिसंधिषु हुनेदैन्द्रं सौरं बार्हस्पतं क्रमात्

tathā nakṣatradaivatyaṃ juhuyādvidhinā budhaḥ / trisaṃdhiṣu hunedaindraṃ sauraṃ bārhaspataṃ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासर्क्षाधिपदैवत्यं मासदैवत्यमुच्यते । याम्यं च वैष्णवं सौम्यं ब्राह्मं बार्हस्पतं तथा

māsarkṣādhipadaivatyaṃ māsadaivatyamucyate / yāmyaṃ ca vaiṣṇavaṃ saumyaṃ brāhmaṃ bārhaspataṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौम्यमैन्द्रं वारुणं च शेषाग्न्यादित्यभौतिकम् । मारुतं भृगुदैवत्यं वारुणं वैघ्नमेव च

saumyamaindraṃ vāruṇaṃ ca śeṣāgnyādityabhautikam / mārutaṃ bhṛgudaivatyaṃ vāruṇaṃ vaighnameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रौद्रं कौबेरकं त्वाष्ट्रं मैत्रं कौमारमेव च । सावित्रीं श्रीदैवत्यं चैव गौरीदैवत्यमेव च

raudraṃ kauberakaṃ tvāṣṭraṃ maitraṃ kaumārameva ca / sāvitrīṃ śrīdaivatyaṃ caiva gaurīdaivatyameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदित्यं पैतृकं चैवादिति दैवत्यमेव च । योगदैवत्यमेतत्क्याज्जुहुयाद्विधिना बुधः

ādityaṃ paitṛkaṃ caivāditi daivatyameva ca / yogadaivatyametatkyājjuhuyādvidhinā budhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐन्द्रं च प्राजापत्यं च मैत्रमार्यमणं तथा । भूत श्रीयाम्यदैवत्यं भार्गवं वृषदैवतम्

aindraṃ ca prājāpatyaṃ ca maitramāryamaṇaṃ tathā / bhūta śrīyāmyadaivatyaṃ bhārgavaṃ vṛṣadaivatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौबेरं वायुदैवत्यं जुहुयात्करणेषु वै । देवेभ्यः पितृभ्यश्चेति पक्षयोश्शुक्लकृष्णयोः

kauberaṃ vāyudaivatyaṃ juhuyātkaraṇeṣu vai / devebhyaḥ pitṛbhyaśceti pakṣayośśuklakṛṣṇayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौरं चान्द्रं च जुहुयात्क्रमादयनयोर्द्वयोः । "मधुश्च माधवऽश्चेति जुहुयादृतुषु क्रमात्

sauraṃ cāndraṃ ca juhuyātkramādayanayordvayoḥ / "madhuśca mādhava'śceti juhuyādṛtuṣu kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुः प्रजापतिश्शूली विघ्नेशस्सप्त चर्षयः । अष्टौ लोकाधिपाः पञ्च भूता विश्वंभरादयः

viṣṇuḥ prajāpatiśśūlī vighneśassapta carṣayaḥ / aṣṭau lokādhipāḥ pañca bhūtā viśvaṃbharādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसवो ऽष्टौ च रोहिण्यस्सप्त श्रीश्चण्डिका गुहः । सूर्यस्सोमश्चिरञ्जीवी काशीवीशपुरर्दराः

vasavo 'ṣṭau ca rohiṇyassapta śrīścaṇḍikā guhaḥ / sūryassomaścirañjīvī kāśīvīśapurardarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्रश्शान्तो गुरुर्भौमबुधशुक्रशनैश्चराः । हविःपालो ह्यनस्तश्च गङ्गा ज्येष्ठा च मातरः

cakraśśānto gururbhaumabudhaśukraśanaiścarāḥ / haviḥpālo hyanastaśca gaṅgā jyeṣṭhā ca mātaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभवादि क्रमादेते विज्ञेया वत्सराधिपाः । तथोत्सवाधिदैवत्यं तिथिवारर्क्षदैवतम्

prabhavādi kramādete vijñeyā vatsarādhipāḥ / tathotsavādhidaivatyaṃ tithivārarkṣadaivatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्दैवत्यमात्रन्तु जुहुयादिति के च न । पलाशबिल्वशामीलन्य ग्रोथोदुंबरास्तथा

caturdaivatyamātrantu juhuyāditi ke ca na / palāśabilvaśāmīlanya grothoduṃbarāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वद्धखदिरप्ल क्षब्रह्मवृक्षाः क्रमादिमे । समिधां ग्राह्य वृक्षान्तु पर्णमश्वद्थमेव वा

aśvaddhakhadirapla kṣabrahmavṛkṣāḥ kramādime / samidhāṃ grāhya vṛkṣāntu parṇamaśvadthameva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मं च बिल्वपत्रं च करवीरं कुमुदं तथा । नन्द्यावर्तं च तुलसी तथैव स्थलपङ्कजम्

padmaṃ ca bilvapatraṃ ca karavīraṃ kumudaṃ tathā / nandyāvartaṃ ca tulasī tathaiva sthalapaṅkajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुक्रान्तारविन्दे तु पुष्पाण्येतान्यनुक्रमात् । अलाभे तुलसीं वाथ करवीरं च पङ्कजम्

viṣṇukrāntāravinde tu puṣpāṇyetānyanukramāt / alābhe tulasīṃ vātha karavīraṃ ca paṅkajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुद्गं निष्पावकं चैव कुलुद्धं माषयेव च । तिलानपूपान् लाजांश्च यवान् सक्तून् यथाक्रमम्

mudgaṃ niṣpāvakaṃ caiva kuluddhaṃ māṣayeva ca / tilānapūpān lājāṃśca yavān saktūn yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलिद्रव्याणि चोक्तानि सर्वाभावे तु मौद्गिकम् । एवमेव विधानेन द्विकालं होममाचरेत्

balidravyāṇi coktāni sarvābhāve tu maudgikam / evameva vidhānena dvikālaṃ homamācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातस्संध्यावसानेतु सायमर्चावसानके । होमं कृत्वा बलिं दद्याद्द्विकालं चोत्सवं चरेत्

prātassaṃdhyāvasānetu sāyamarcāvasānake / homaṃ kṛtvā baliṃ dadyāddvikālaṃ cotsavaṃ caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्सवभ्रमणं वक्ष्ये देवदेवस्य शार्ङ्गिणः । बलिनिर्वापणान्ते तु सायं प्रातर्विशेषतः

utsavabhramaṇaṃ vakṣye devadevasya śārṅgiṇaḥ / balinirvāpaṇānte tu sāyaṃ prātarviśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवदेवमलङ्कृत्य वस्त्राद्यैर्भूषणैश्शुभैः । सुगन्धिपुष्पमालाभिर्गन्धैरपि मनोहरैः

devadevamalaṅkṛtya vastrādyairbhūṣaṇaiśśubhaiḥ / sugandhipuṣpamālābhirgandhairapi manoharaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथे वा शिबिकायां वा वीशस्कन्धे ऽपि वा तथा । गजाश्वांदोलिकादौ वा वाहने समलङ्कृते

rathe vā śibikāyāṃ vā vīśaskandhe 'pi vā tathā / gajāśvāṃdolikādau vā vāhane samalaṅkṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"अहमेवेदऽमन्त्रेण देवमारोप्य निश्चलम् । अष्टोपचारैरभ्यर्च्य लाजापूपादिकांस् तथा

"ahameveda'mantreṇa devamāropya niścalam / aṣṭopacārairabhyarcya lājāpūpādikāṃs tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संक्कृतान् गुडसंमिश्रान् निवेद्य मुखवासकम् । दत्वा वाद्यैस्समायुक्तं सर्वालङ्कारसंयुतम्

saṃkkṛtān guḍasaṃmiśrān nivedya mukhavāsakam / datvā vādyaissamāyuktaṃ sarvālaṅkārasaṃyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दासीभिर्वादकैश्यैव नृत्तगेयसमन्वितैः । ब्राह्मणैर्वेदविद्भिश्च समायुक्तं शनैश्सनैः

dāsībhirvādakaiśyaiva nṛttageyasamanvitaiḥ / brāhmaṇairvedavidbhiśca samāyuktaṃ śanaiśsanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्वजैश्चत्रैरातपत्रैस्तोरणैश्च तथैव च । संभृतैः संयुतं चान्यैस्सर्वैश्शृङ्गारलक्ष्मभिः

dhvajaiścatrairātapatraistoraṇaiśca tathaiva ca / saṃbhṛtaiḥ saṃyutaṃ cānyaissarvaiśśṛṅgāralakṣmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वालव्यजनहस्ताभिर्दासीभिः पार्श्वयोर्द्वयोः । वीज्यमानं विशेषेण तथा भक्तवरैरपि

vālavyajanahastābhirdāsībhiḥ pārśvayordvayoḥ / vījyamānaṃ viśeṣeṇa tathā bhaktavarairapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाहये युर्द्विजा देवं ब्राह्मणा वेदपारगाः । दीपैरुदग्रैर्बहुभिः परिषिक्तैर्घृतादिना

vāhaye yurdvijā devaṃ brāhmaṇā vedapāragāḥ / dīpairudagrairbahubhiḥ pariṣiktairghṛtādinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्सहस्रैस्सर्वत्र दीपयेच्च शतावरैः । विप्रैस्त्रयीमधीयानैर् जपस्तुतिपरायणैः

parassahasraissarvatra dīpayecca śatāvaraiḥ / vipraistrayīmadhīyānair japastutiparāyaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृत्यता गायता मापि गाणिक्येन सुसेवितम् । वीणादिवादिभिश्चैव वन्दिभिश्च तथा परैः

nṛtyatā gāyatā māpi gāṇikyena susevitam / vīṇādivādibhiścaiva vandibhiśca tathā paraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्जादिगीतनिपुणैर् वाद्यवादककोविदैः । गद्यं पद्यं तथा मिश्रं पथद्भिस्त्सोत्रमुज्ज्वलम्

ṣaḍjādigītanipuṇair vādyavādakakovidaiḥ / gadyaṃ padyaṃ tathā miśraṃ pathadbhistsotramujjvalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वै तण्डिकैस् तथा जल्पैर्निपुणैर्वादशिक्षितैः । तथा तत्त्वकथानिष्ठैः पदार्धज्ञैश्च तार्किकैः

vai taṇḍikais tathā jalpairnipuṇairvādaśikṣitaiḥ / tathā tattvakathāniṣṭhaiḥ padārdhajñaiśca tārkikaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मीमांसकैर्याज्ञिकैश्च छान्दसैस्सांख्यकोविदैः । योगज्ञैश्च पुराणज्ञैश्शाब्दिकैस् तत्त्ववेदिभिः

mīmāṃsakairyājñikaiśca chāndasaissāṃkhyakovidaiḥ / yogajñaiśca purāṇajñaiśśābdikais tattvavedibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौहूर्तिकैश्च गणशःपरस्परजीगीषुभिः । तत्तच्छास्त्रोकमार्गेण प्रमेयं च बहुस्थितम्

mauhūrtikaiśca gaṇaśaḥparasparajīgīṣubhiḥ / tattacchāstrokamārgeṇa prameyaṃ ca bahusthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्चैर्ब्रुवाणैर्विद्वद्भिः पञ्चकालपरायणैः । वासुदेवस्य माहात्म्यं कथयद्भिश्चसात्त्विकैः

uccairbruvāṇairvidvadbhiḥ pañcakālaparāyaṇaiḥ / vāsudevasya māhātmyaṃ kathayadbhiścasāttvikaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शास्त्रेषु नैपुणं सर्वं प्रदर्शयितुमुद्यतैः । देवस्य पुरतःपृष्ठे पार्श्वतश्चस्थितैर्जनैः

śāstreṣu naipuṇaṃ sarvaṃ pradarśayitumudyataiḥ / devasya purataḥpṛṣṭhe pārśvataścasthitairjanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेनया सर्वतो दिक्षु चतुरङ्गबलाढ्यया । देवस्य पार्श्वयोः पूर्दे लाक्षारञ्जितमस्करैः

senayā sarvato dikṣu caturaṅgabalāḍhyayā / devasya pārśvayoḥ pūrde lākṣārañjitamaskaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रैर्दारुमयैश्चित्रैः पक्ष्याकारैरितस्ततः । देवताकृतियन्त्रैश्च तथा यन्त्रैर्गजादिभिः

yatrairdārumayaiścitraiḥ pakṣyākārairitastataḥ / devatākṛtiyantraiśca tathā yantrairgajādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषादिभिस्समारूढैस् स्त्रीभिश्च भरतोदितैः । मार्गैर्बहुविधैर्नृत्तं दर्शयन्तीभिरद्भुतम्

niṣādibhissamārūḍhais strībhiśca bharatoditaiḥ / mārgairbahuvidhairnṛttaṃ darśayantībhiradbhutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लेखायन्त्रैस्त्स्रियारूढैर्यन्त्रैरन्यैस्तथा विथैः । गतागतानि कुर्वाणैर् अनुयातं समाकुलैः

lekhāyantraistsriyārūḍhairyantrairanyaistathā vithaiḥ / gatāgatāni kurvāṇair anuyātaṃ samākulaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शनैर्नयेज्जगन्नाथं यथाशक्ति समन्वितैः । आरभ्यावरणादाद्यादेषा परिवृतिर्भवेत्

śanairnayejjagannāthaṃ yathāśakti samanvitaiḥ / ārabhyāvaraṇādādyādeṣā parivṛtirbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवेन सार्थमाचार्यो यानमारुह्य तत्र तु । रक्षार्थं देवदेवस्य ध्यायन्नुपविशेद्धरिम्

devena sārthamācāryo yānamāruhya tatra tu / rakṣārthaṃ devadevasya dhyāyannupaviśeddharim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्चकश्च तथासीनस्सम्यगर्चनमाचरेत् । आरोहणे गजेन्द्रस्य देवदेवं विशेषतः

arcakaśca tathāsīnassamyagarcanamācaret / ārohaṇe gajendrasya devadevaṃ viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वस्त्राभरणपुष्बाद्यैरलङ्कृत्य यथार्हकम् । देवेशं पूर्वमारोप्य हस्तेनादायचांकुशम्

vastrābharaṇapuṣbādyairalaṅkṛtya yathārhakam / deveśaṃ pūrvamāropya hastenādāyacāṃkuśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषीदेद्गजपृष्ठे तु देशिकस्स्वयमत्वरः । अर्चकश्छत्रमादाय तथा देवस्य धारयेत्

niṣīdedgajapṛṣṭhe tu deśikassvayamatvaraḥ / arcakaśchatramādāya tathā devasya dhārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तोयधारां पुरस्कृत्य कुर्याद्भ्रमणमाचरात् । ग्रामं प्रदक्षिणं कुर्याद्बलिर्येन पधा कृतः

toyadhārāṃ puraskṛtya kuryādbhramaṇamācarāt / grāmaṃ pradakṣiṇaṃ kuryādbaliryena padhā kṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्काले देवमायान्तं भक्ता भागवता जनाः । स्पगृहप्रांगणे चैव प्रत्युद्थाय पुनःपुनः

tatkāle devamāyāntaṃ bhaktā bhāgavatā janāḥ / spagṛhaprāṃgaṇe caiva pratyudthāya punaḥpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणम्य चोपहारांश्च दद्युर्बहुविधान् बहून् । पत्रं पुष्पं फलं पूगं नागवल्लीदलान्यपि

praṇamya copahārāṃśca dadyurbahuvidhān bahūn / patraṃ puṣpaṃ phalaṃ pūgaṃ nāgavallīdalānyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणां च विशेषेण यथाशक्ति यथारुचि । नीराजनादि कुर्युश्च बालवृद्धातुरास्तदा

dakṣiṇāṃ ca viśeṣeṇa yathāśakti yathāruci / nīrājanādi kuryuśca bālavṛddhāturāstadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपोभिर्बहुभिर्गम्ये स्वयमेव परात्परे । भक्तानुकंपया देवे स्पगृहद्वारमागते

tapobhirbahubhirgamye svayameva parātpare / bhaktānukaṃpayā deve spagṛhadvāramāgate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को न नन्दति मूढात्मा तस्य का निष्कृतिर्भवेत् । तत्काले चार्पितं द्रव्यं यदपक्वं प्रगृह्य च

ko na nandati mūḍhātmā tasya kā niṣkṛtirbhavet / tatkāle cārpitaṃ dravyaṃ yadapakvaṃ pragṛhya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमन्त्रं तु निवेद्यैव भगवत्प्रियमाचरेत् । उपहारेषु तत्रार्धं गृह्णीयाद्भागमर्चकः

āmantraṃ tu nivedyaiva bhagavatpriyamācaret / upahāreṣu tatrārdhaṃ gṛhṇīyādbhāgamarcakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागवल्लीदलं पुष्पं क्रमुकं दक्षिणादिकम् । सर्वमर्चकसर्वस्वं गृह्णीयादर्चकस्स्वयम्

nāgavallīdalaṃ puṣpaṃ kramukaṃ dakṣiṇādikam / sarvamarcakasarvasvaṃ gṛhṇīyādarcakassvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्काले भक्तिनम्रेभ्यस्संप्राप्तेभ्यश्च सन्निधिम् । भगदत्पादुकां दद्याच्छिरसि श्रद्धया गुरुः

tatkāle bhaktinamrebhyassaṃprāptebhyaśca sannidhim / bhagadatpādukāṃ dadyācchirasi śraddhayā guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरसा धारणे मर्त्यैस्स्पृष्टिदोषो न विद्यते । न नयेत्पादुकां विष्णोर्दूरीकृत्य तु सन्निधिम्

śirasā dhāraṇe martyaisspṛṣṭidoṣo na vidyate / na nayetpādukāṃ viṣṇordūrīkṛtya tu sannidhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न गृहद्वारसीमान्तं नयेत्तां गृहिणां गुरुः । इष्टं राजगृहे स्त्रीभिः पादुकाधारणं यदि

na gṛhadvārasīmāntaṃ nayettāṃ gṛhiṇāṃ guruḥ / iṣṭaṃ rājagṛhe strībhiḥ pādukādhāraṇaṃ yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहलीमनतिक्रम्य नेयात्तां दीपिकान्विताम् । तदा दीपैस्तथान्यैश्च राजार्हैश्च परिच्छदैः

dehalīmanatikramya neyāttāṃ dīpikānvitām / tadā dīpaistathānyaiśca rājārhaiśca paricchadaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेया स्यात्पादुका विष्णोः प्रणिधिस्सा यतो हरेः । तस्सन्निधिमतिक्रम्य पूजकस्तु न जातु चित्

neyā syātpādukā viṣṇoḥ praṇidhissā yato hareḥ / tassannidhimatikramya pūjakastu na jātu cit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदानायोपहाराणां प्रयायाद्गृहिणां गृहान् । नापि कार्यान्तरासक्तः पञ्चहस्तानति क्रमेत्

ādānāyopahārāṇāṃ prayāyādgṛhiṇāṃ gṛhān / nāpi kāryāntarāsaktaḥ pañcahastānati kramet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष श्रेष्ठोपचारस्स्याद्यतस्सम्मान्यते हरिः । एवं प्रदक्षिणं नीत्वा निवर्तेतालयं प्रति

eṣa śreṣṭhopacārassyādyatassammānyate hariḥ / evaṃ pradakṣiṇaṃ nītvā nivartetālayaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोपुराग्रेतु देवेशं कृत्वा देवोन्मुखं क्रमात् । अर्घ्यपाद्यादिनाभ्यर्च्य निवेद्य पृथुकादिकम्

gopurāgretu deveśaṃ kṛtvā devonmukhaṃ kramāt / arghyapādyādinābhyarcya nivedya pṛthukādikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धामप्रदक्षिणं नीत्वा पुनराविश्य चालयम् । अवरोप्य च देवेशं स्थाप्य चास्थानमण्डपे

dhāmapradakṣiṇaṃ nītvā punarāviśya cālayam / avaropya ca deveśaṃ sthāpya cāsthānamaṇḍape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाद्यमाचमनं दत्वा मुखवासं प्रदाय च । कौतुकं तु विसृज्यैव शुद्धोदैस्स्नापयेत्प्रभुम्

pādyamācamanaṃ datvā mukhavāsaṃ pradāya ca / kautukaṃ tu visṛjyaiva śuddhodaissnāpayetprabhum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमृज्य प्लोतवस्त्रेण समलङ्कृत्य पूर्ववत् । कौतुकं पुनराबद्ध्य हविःपश्चान्निवेदयेत्

vimṛjya plotavastreṇa samalaṅkṛtya pūrvavat / kautukaṃ punarābaddhya haviḥpaścānnivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्याद्राजोपचाराणि स हि राजा जगत्प्रभुः । विनोदं कारयेच्चैव नृत्तगीतादिभिर्बहु

kuryādrājopacārāṇi sa hi rājā jagatprabhuḥ / vinodaṃ kārayeccaiva nṛttagītādibhirbahu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रणम्य देवेशं पूर्वस्थाने निवेशयेत् । प्रथमे ऽहनि सायेतु कर्तव्यमिदमीरितम्

tataḥ praṇamya deveśaṃ pūrvasthāne niveśayet / prathame 'hani sāyetu kartavyamidamīritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयाहःप्रभृत्येव सायं प्रातश्च नित्यशः । नित्यार्चनान्ते द्विगुणमर्चयेच्च निवेदयेत्

dvitīyāhaḥprabhṛtyeva sāyaṃ prātaśca nityaśaḥ / nityārcanānte dviguṇamarcayecca nivedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुंभदेवान् समाराध्य ध्वजदेवार्चनं चरेत् । होमं बलिं च दत्वातु कारयेदुत्सवं तथा

kuṃbhadevān samārādhya dhvajadevārcanaṃ caret / homaṃ baliṃ ca datvātu kārayedutsavaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीये पञ्चये ऽवाह्नि प्रातस्स्याद्गरुडोत्सवः । षष्ठे ऽहनि तु मध्याह्ने देवीभ्यां सहितं हरिम्

tṛtīye pañcaye 'vāhni prātassyādgaruḍotsavaḥ / ṣaṣṭhe 'hani tu madhyāhne devībhyāṃ sahitaṃ harim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीठमध्ये समारोप्य समभ्यर्च्याष्टविग्रहैः । जलकुङ्कुममादाय कारयेदुत्सवं तथा

pīṭhamadhye samāropya samabhyarcyāṣṭavigrahaiḥ / jalakuṅkumamādāya kārayedutsavaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नववस्त्रादिकं दत्वा पृथुकानि निवेद्य च । दत्वा तांबूलमाचाममर्चयेद्राजवत्प्रभुम्

navavastrādikaṃ datvā pṛthukāni nivedya ca / datvā tāṃbūlamācāmamarcayedrājavatprabhum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तमे प्रातरर्चान्ते कुर्यात्सप्तर्षिपूजनम् । वृणुयादृत्विजस्सप्ततदाचार्यपुरस्सरान्

saptame prātararcānte kuryātsaptarṣipūjanam / vṛṇuyādṛtvijassaptatadācāryapurassarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यात्वा सप्तर्षिवत्तांस्तु स्वर्णं गामाज्यमेव च । तण्डुलोदककुंभादीन् दूर्वाग्रं क्रमुकं तथा

dhyātvā saptarṣivattāṃstu svarṇaṃ gāmājyameva ca / taṇḍulodakakuṃbhādīn dūrvāgraṃ kramukaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दद्यात्प्रभूतं तेभ्यन्तु ब्राह्मणेभ्यः पृथक् पृथक् । तत्सायं च विशेषेण कृष्णगन्धानुलेपनम्

dadyātprabhūtaṃ tebhyantu brāhmaṇebhyaḥ pṛthak pṛthak / tatsāyaṃ ca viśeṣeṇa kṛṣṇagandhānulepanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्यः प्रतिसरं बद्ध्वा देवाग्रे स्थण्डिलं चरेत् । कृष्णागुरु समादाय सर्ववाद्यसमायुतम्

sadyaḥ pratisaraṃ baddhvā devāgre sthaṇḍilaṃ caret / kṛṣṇāguru samādāya sarvavādyasamāyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामं प्रदक्षिणं कृत्वा स्थण्डिलोपरि विन्यसेत् । पुण्याहं विधिवत्कृत्वा श्रियमावाह्य तत्र च

grāmaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā sthaṇḍilopari vinyaset / puṇyāhaṃ vidhivatkṛtvā śriyamāvāhya tatra ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्कृत्य विधिवद्गन्धान् समभ्यर्च्य हरिं ततः । "गन्धद्वारेऽति मन्त्रेण सर्वाङ्गं लेपयेद्गुरुः

saṃskṛtya vidhivadgandhān samabhyarcya hariṃ tataḥ / "gandhadvāre'ti mantreṇa sarvāṅgaṃ lepayedguruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव्यादीनां तथा कुर्यात्तत्तन्मन्त्रैर्यथाविधि । तच्छेषगन्धं भक्त्यैव भक्तेभ्यो दापयेद्गुरुः

devyādīnāṃ tathā kuryāttattanmantrairyathāvidhi / taccheṣagandhaṃ bhaktyaiva bhaktebhyo dāpayedguruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्गन्धधारणान्नॄणां भदेयुस्सर्वसंपदः । सायमर्चावसाने तु रथयात्रां समाचरेत्

tadgandhadhāraṇānnṝṇāṃ bhadeyussarvasaṃpadaḥ / sāyamarcāvasāne tu rathayātrāṃ samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टमे दिवसे प्राप्ते समाप्ते प्रातरुत्सवे । अलङ्कृत्य तु देवेशं मृगयोत्सवमाचरेत्

aṣṭame divase prāpte samāpte prātarutsave / alaṅkṛtya tu deveśaṃ mṛgayotsavamācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्याह्ने देवदेवस्य जलक्रीडोत्सवं चरेत् । प्रपां कृत्वा विधानेन नद्यादीनां तटे बुधः

madhyāhne devadevasya jalakrīḍotsavaṃ caret / prapāṃ kṛtvā vidhānena nadyādīnāṃ taṭe budhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वितानाद्यैरलङ्कृत्य जलक्रीडार्थमण्टपम् । बिंबाध्यर्धायतामर्धविस्तारां बिंबदघ्निकाम्

vitānādyairalaṅkṛtya jalakrīḍārthamaṇṭapam / biṃbādhyardhāyatāmardhavistārāṃ biṃbadaghnikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलद्रोणीमथाच्छिद्रां न्यस्य लोहमयीं घनाम् । नादेयाद्भिस्समापूर्व "धारास्विऽति च मन्त्रतः

jaladroṇīmathācchidrāṃ nyasya lohamayīṃ ghanām / nādeyādbhissamāpūrva "dhārāsvi'ti ca mantrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एलाचन्दनकर्बूरैः कुङ्कुमेनाधिवासयेत् । कल्हारकेतकीपुष्पैरुशीरागुरुभिस्तथा

elācandanakarbūraiḥ kuṅkumenādhivāsayet / kalhāraketakīpuṣpairuśīrāgurubhistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्तीर्य नववस्त्राणि "वेदाहऽमिति मन्त्रतः । "पुण्यतीर्थं शिवं पुण्यं देवावासऽमिति ब्रुवन्

āstīrya navavastrāṇi "vedāha'miti mantrataḥ / "puṇyatīrthaṃ śivaṃ puṇyaṃ devāvāsa'miti bruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिदेवं समावाह्य विग्रहैरष्टभिर्यजेत् । मण्डपे पश्चिमार्धे तु विष्टरे सोत्तरछदे

adhidevaṃ samāvāhya vigrahairaṣṭabhiryajet / maṇḍape paścimārdhe tu viṣṭare sottarachade

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवदेवं समास्थाप्य शकुनसूक्तं समुच्चरन् । नववस्त्रोत्तरीयाद्यैरलङ्कृत्य मनोहरम्

devadevaṃ samāsthāpya śakunasūktaṃ samuccaran / navavastrottarīyādyairalaṅkṛtya manoharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाद्यादिभिस्समभ्यर्च्य स्थापगैस्सहितो गुरुः । "भूः प्रपद्येऽति मन्त्रेण देवदेवं प्रणम्य च

pādyādibhissamabhyarcya sthāpagaissahito guruḥ / "bhūḥ prapadye'ti mantreṇa devadevaṃ praṇamya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"परं रंहेऽति मन्त्रेण देवमादायचादरात् । "प्रतद्विष्णुस्त्सवतऽइति जलद्रोण्यां निवेश्य च

"paraṃ raṃhe'ti mantreṇa devamādāyacādarāt / "pratadviṣṇustsavata'iti jaladroṇyāṃ niveśya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रादी श्च जयादीश्च तण्डुलैःक्ज् प्तमण्डले । समावाह्य समभ्यर्च्येज्जलद्रोण्यभितो गुरुः

indrādī śca jayādīśca taṇḍulaiḥkj ptamaṇḍale / samāvāhya samabhyarcyejjaladroṇyabhito guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"अपो हि ष्ठाऽदि मन्त्रां स्त्रीननुवाकान्त्समुच्चरन् । "इदमापश्शिऽवेत्युक्त्वा "आपो वा इदऽमुच्चरन्

"apo hi ṣṭhā'di mantrāṃ strīnanuvākāntsamuccaran / "idamāpaśśi'vetyuktvā "āpo vā ida'muccaran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिमन्त्ष जलद्रोण्यां देवदेवं प्रणम्य च । पौरुषं सूक्तमुच्चार्य विष्णुसूक्तं च वैष्णवम्

abhimantṣa jaladroṇyāṃ devadevaṃ praṇamya ca / pauruṣaṃ sūktamuccārya viṣṇusūktaṃ ca vaiṣṇavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"इषे त्वोर्जेऽत्वादि जपन् "भूरानिलयऽ इत्यपि । मङ्जयित्वा जलद्रोण्यां देवं प्राक्छिरसं हरिम्

"iṣe tvorje'tvādi japan "bhūrānilaya' ityapi / maṅjayitvā jaladroṇyāṃ devaṃ prākchirasaṃ harim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिवास्यतु यामार्धं यामद्वयमथापि वा । "परं रंऽहेति मन्त्रेण तत उद्धृत्यवै पुनः

adhivāsyatu yāmārdhaṃ yāmadvayamathāpi vā / "paraṃ raṃ'heti mantreṇa tata uddhṛtyavai punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलङ्कृत्य च वस्त्राद्यैर्यथार्हं परिपूज्य च । यानमारोप्य देवेशं ग्राममालयमेव वा

alaṅkṛtya ca vastrādyairyathārhaṃ paripūjya ca / yānamāropya deveśaṃ grāmamālayameva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदक्षिणं क्रमान्नीत्वा सर्वालङ्कालसंयुतम् । ग्रामवीथ्यामुपहृतमुपहालमगृह्य च

pradakṣiṇaṃ kramānnītvā sarvālaṅkālasaṃyutam / grāmavīthyāmupahṛtamupahālamagṛhya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनरालयमाविश्य संस्थाप्यास्थानमण्डपे । सुगन्धितैलेनाभ्यज्य देवं संस्नाप्य पूर्ववत्

punarālayamāviśya saṃsthāpyāsthānamaṇḍape / sugandhitailenābhyajya devaṃ saṃsnāpya pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवस्थाने समास्थाप्य समभ्यर्च्य निवेदयेत् । तद्रात्रावुत्सवान्तेतु देवं देवीयुतं हरिम्

jīvasthāne samāsthāpya samabhyarcya nivedayet / tadrātrāvutsavāntetu devaṃ devīyutaṃ harim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिष्ठोक्तविधानेन बद्ध्वा प्रतिसरं ततः । अधिवासविधानेन शयने शाययेद्गुरुः

pratiṣṭhoktavidhānena baddhvā pratisaraṃ tataḥ / adhivāsavidhānena śayane śāyayedguruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभाते देवसुत्थाप्य पाद्याद्यर्घ्यान्तमर्चयेत् । तस्मिन् तीर्थदिने प्रातर्हेमाद्यं प्रातरुत्सवम्

prabhāte devasutthāpya pādyādyarghyāntamarcayet / tasmin tīrthadine prātarhemādyaṃ prātarutsavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा हविर्विना देवमभ्यर्च्यास्थानमण्डपे । प्रमुखे गरुडं पश्चाद्दक्षिणे चक्रमेव च

kṛtvā havirvinā devamabhyarcyāsthānamaṇḍape / pramukhe garuḍaṃ paścāddakṣiṇe cakrameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमितं चोत्तरेधीमान् धान्यपीठोपरि न्यसेत् । नित्यपूजां हविर्दानं ध्रुवबेरे समाचरेत्

amitaṃ cottaredhīmān dhānyapīṭhopari nyaset / nityapūjāṃ havirdānaṃ dhruvabere samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वालङ्कृतवस्त्रादीन् विसृज्यैव प्रयत्नतः । अन्यवस्त्राणिचाच्छाद्य यथार्हं भूष्य भूषणैः

pūrvālaṅkṛtavastrādīn visṛjyaiva prayatnataḥ / anyavastrāṇicācchādya yathārhaṃ bhūṣya bhūṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टोपचारैरभ्यर्च्य देवं चक्रादिदेवताः । व्रीहिभिस्थ्संडिलं कृत्वा द्विहस्तायतविस्तृतम्

aṣṭopacārairabhyarcya devaṃ cakrādidevatāḥ / vrīhibhisthsaṃḍilaṃ kṛtvā dvihastāyatavistṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उलूखलं च मुसलं स्थाप्य वस्त्रेण संयुतम् । तयोरीशौ क्रमेणैव ब्रह्येशावर्चयेद्बुधः

ulūkhalaṃ ca musalaṃ sthāpya vastreṇa saṃyutam / tayorīśau krameṇaiva brahyeśāvarcayedbudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पात्रे हरिद्रां संगृह्य सिनीवालीमथार्ऽच्य च । उलूखले हरिद्रां च तन्मन्त्रेण विनिक्षिपेत्

pātre haridrāṃ saṃgṛhya sinīvālīmathār'cya ca / ulūkhale haridrāṃ ca tanmantreṇa vinikṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीत्वा वैष्णवैर्मन्त्रैराचार्यो मुसलं तथा । विष्णुसूक्तं समुच्चार्य किञ्चित्तदवघातयेत्

gṛhītvā vaiṣṇavairmantrairācāryo musalaṃ tathā / viṣṇusūktaṃ samuccārya kiñcittadavaghātayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्तैर्वा देवदासीभिश्चूर्णीकृत्य विशेषतः । एकस्मिन्वाद्वयोर्वाथ त्रिषु वा कलशेषुवै

bhaktairvā devadāsībhiścūrṇīkṛtya viśeṣataḥ / ekasminvādvayorvātha triṣu vā kalaśeṣuvai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धोषितं च वादैलमाढकं परिगृह्यच । पिधाय च पिधानैश्च स्थण्डिलोपरि विन्यसेत्

gandhoṣitaṃ ca vādailamāḍhakaṃ parigṛhyaca / pidhāya ca pidhānaiśca sthaṇḍilopari vinyaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आच्छाद्य नववस्त्रेण सोमं तैले समर्चयेत् । सिनीवालीं च तच्चूर्णे चक्रादींश्च प्रपूजयेत्

ācchādya navavastreṇa somaṃ taile samarcayet / sinīvālīṃ ca taccūrṇe cakrādīṃśca prapūjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवमभ्यर्च्य पुण्याहं वाचयन्वैष्णवं गुरुः । संस्राव्य मूर्थ्नि तत्तैलं "वेदाहऽमिति मन्त्रतः

devamabhyarcya puṇyāhaṃ vācayanvaiṣṇavaṃ guruḥ / saṃsrāvya mūrthni tattailaṃ "vedāha'miti mantrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हारिद्रचूर्णैस्संस्नाप्य चक्रादीन् स्नापयेत्ततः । तच्छिष्टं धारयन् भक्तस्सर्वपापैः प्रमुच्यते

hāridracūrṇaissaṃsnāpya cakrādīn snāpayettataḥ / tacchiṣṭaṃ dhārayan bhaktassarvapāpaiḥ pramucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ याने समारोप्य देवं चक्रादिभिस्सह । चूर्णोत्सवमिमं कृत्वा तीर्थोत्सवमथाचरेत्

atha yāne samāropya devaṃ cakrādibhissaha / cūrṇotsavamimaṃ kṛtvā tīrthotsavamathācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवखातं यदि फवेत्तीर्थं तत्र प्रशस्यते । नद्यादितीरे संस्थाप्य देवीभ्यां सह वा विना

devakhātaṃ yadi phavettīrthaṃ tatra praśasyate / nadyāditīre saṃsthāpya devībhyāṃ saha vā vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्रादीन् पूर्ववत् स्थाप्य प्रमुखे स्थण्डिलं चरेत् । द्रव्येणापूर्व कलशान् गायत्रीमन्त्रमुच्चरन्

cakrādīn pūrvavat sthāpya pramukhe sthaṇḍilaṃ caret / dravyeṇāpūrva kalaśān gāyatrīmantramuccaran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये सिद्धार्थकं न्यस्य प्राच्यां स्यादक्षतोदकम् । दक्षिणे गन्धतोयं स्यात्पश्चिमे तु कुशोदकम्

madhye siddhārthakaṃ nyasya prācyāṃ syādakṣatodakam / dakṣiṇe gandhatoyaṃ syātpaścime tu kuśodakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.