इति श्रीवैखानसे भगवच्छास्त्रे भृगुप्रोक्तायां संहितायां प्रकीर्णाधिकारे पञ्चविंशो ऽध्यायः। अथ षड्विंशो ऽध्यायः अथ षड्विंशो ऽध्यायः प्रायश्चित्तम् अतःपरं प्रवक्ष्यामि भूपरीक्षादिनिष्कृतिम् । न्यूने ऽतिरिक्ते व्याघाते प्रायश्चित्तं समाचरेत्
iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre pañcaviṃśo 'dhyāyaḥ. atha ṣaḍviṃśo 'dhyāyaḥ atha ṣaḍviṃśo 'dhyāyaḥ prāyaścittam ataḥparaṃ pravakṣyāmi bhūparīkṣādiniṣkṛtim / nyūne 'tirikte vyāghāte prāyaścittaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायोदोषस्समुद्दिष्टश्चित्तं तस्य निवारणम् । प्रायश्चित्तं समाख्यातं कुर्यात्कर्मसमृद्धये
prāyodoṣassamuddiṣṭaścittaṃ tasya nivāraṇam / prāyaścittaṃ samākhyātaṃ kuryātkarmasamṛddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायश्चित्तमकुर्वाणस्सति दोषे विनश्यति । तस्मात्सर्मप्रयत्नेन कुर्याद्यत्नेन निष्कृतिम्
prāyaścittamakurvāṇassati doṣe vinaśyati / tasmātsarmaprayatnena kuryādyatnena niṣkṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आलयस्य च निर्माणं पूजाद्यास्तत्र याःक्रियाः । अस्माच्छास्त्रादतिक्रम्य निष्फलाःप्रभवन्तिहि
ālayasya ca nirmāṇaṃ pūjādyāstatra yāḥkriyāḥ / asmācchāstrādatikramya niṣphalāḥprabhavantihi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्दोषशमनायैव महाशान्तिपुरस्सरम् । सर्वाःक्रियाःक्रमेणैव पुनश्शास्त्रोक्तवच्चरेत्
taddoṣaśamanāyaiva mahāśāntipurassaram / sarvāḥkriyāḥkrameṇaiva punaśśāstroktavaccaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच्छास्त्रविधिमुत्सृज्य क्रियते कामकारतः । नोक्तं दद्यात्फलं कर्म प्रत्युतानर्थदं भवेत्
yacchāstravidhimutsṛjya kriyate kāmakārataḥ / noktaṃ dadyātphalaṃ karma pratyutānarthadaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिल्पं च ज्योतिषं वास्तु तदऽन्ये चागमाः परे । तावता हि प्रमाणं स्याद्यावदेतेन नान्तरम्
śilpaṃ ca jyotiṣaṃ vāstu tada'nye cāgamāḥ pare / tāvatā hi pramāṇaṃ syādyāvadetena nāntaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैखानसमिदं शास्त्र मन्यशास्त्रानपेक्षितम् । प्रणिवायाब्जजः पूर्वं सर्वशास्त्रार्थसंग्रहम्
vaikhānasamidaṃ śāstra manyaśāstrānapekṣitam / praṇivāyābjajaḥ pūrvaṃ sarvaśāstrārthasaṃgraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोहादज्ञानतो वापि विचिकित्सापदेषु यः । शास्त्रान्त रानुरोधेन शास्त्रमेतद्विमानयेत्
mohādajñānato vāpi vicikitsāpadeṣu yaḥ / śāstrānta rānurodhena śāstrametadvimānayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स याति नरकं घोरं यावदाभूतसंप्लवम् । तस्मान्निष्कास्य तं मूढं शास्त्रोक्तं सम्यगाचरेत्
sa yāti narakaṃ ghoraṃ yāvadābhūtasaṃplavam / tasmānniṣkāsya taṃ mūḍhaṃ śāstroktaṃ samyagācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदागच्छेद्बहिर्द्वारं भूमिं सम्यक् परीक्षितुम् । अपतेदन्तरायश्चेत्प्रायश्चित्तं हुनेद्बुधः
yadāgacchedbahirdvāraṃ bhūmiṃ samyak parīkṣitum / apatedantarāyaścetprāyaścittaṃ hunedbudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जपेच्च वैष्णवं वैघ्नं शतशः पुनराचरेत् । दुर्दर्शने जपेत्सौरं हुनेत्पूर्वोक्तवद्बुधः
japecca vaiṣṇavaṃ vaighnaṃ śataśaḥ punarācaret / durdarśane japetsauraṃ hunetpūrvoktavadbudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्वाक्ये तु श्रुते ब्राह्मं जपेत्सारस्वतं तथा । तत्काले कलहे चैव शोणितप्रस्रवे तथा
durvākye tu śrute brāhmaṃ japetsārasvataṃ tathā / tatkāle kalahe caiva śoṇitaprasrave tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निदाहादिके चैव वैष्णवं सौम्यसंयुतम् । वैष्वक्सेनं तथा सौदर्शनं गारुडमेव च
agnidāhādike caiva vaiṣṇavaṃ saumyasaṃyutam / vaiṣvaksenaṃ tathā saudarśanaṃ gāruḍameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लौकिकाग्नौ हुनेद्ध्यात्वा देवं पश्चात्समाचरेत् । भूपरीक्षणकाले तु यदि पांसुक्षयो भवेत्
laukikāgnau huneddhyātvā devaṃ paścātsamācaret / bhūparīkṣaṇakāle tu yadi pāṃsukṣayo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्णाहुतिं च जुहुयात्तथा मिन्दाहुती बुधः । परीक्षिता यदा भूमिः पूर्वमेवान्यवर्त्मना
pūrṇāhutiṃ ca juhuyāttathā mindāhutī budhaḥ / parīkṣitā yadā bhūmiḥ pūrvamevānyavartmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औपासनाग्निमाधाय व्याहृत्यन्तं तु वैष्णवम् । जुहुयाद्दशशः कुर्यात्ततः कर्माणि मन्त्रतः
aupāsanāgnimādhāya vyāhṛtyantaṃ tu vaiṣṇavam / juhuyāddaśaśaḥ kuryāttataḥ karmāṇi mantrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृषभस्याङ्गहानौतु कर्षणे दोषशान्तये । रौद्रं ब्राह्मं च जुहुयात्ततो ऽन्यं वृषमाहरेत्
vṛṣabhasyāṅgahānautu karṣaṇe doṣaśāntaye / raudraṃ brāhmaṃ ca juhuyāttato 'nyaṃ vṛṣamāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हलादीनां तु निर्माणे यज्ञवृक्षेतरैः कृते । तथा प्रमाणहीने च जुहुयाद्वैष्णवं तथा
halādīnāṃ tu nirmāṇe yajñavṛkṣetaraiḥ kṛte / tathā pramāṇahīne ca juhuyādvaiṣṇavaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौम्यं चैव तथाग्नेयं प्राजापत्यं च देशिकः । रज्जभेदे वारुणं च सीताभेदेश्रियं तथा
saumyaṃ caiva tathāgneyaṃ prājāpatyaṃ ca deśikaḥ / rajjabhede vāruṇaṃ ca sītābhedeśriyaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दात्रभेदे तु जुहुयाज्ज्येष्ठामन्त्रं विचक्षणः । ऋषिभेदे तु वायव्यं क्षिणीये वासवं तथा
dātrabhede tu juhuyājjyeṣṭhāmantraṃ vicakṣaṇaḥ / ṛṣibhede tu vāyavyaṃ kṣiṇīye vāsavaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगे नागं प्रतोदे तु याम्ये व्याहृतिसंयुतम् । कपालास्थितुषाङ्गारकेशवल्मीकखर्पराः
yuge nāgaṃ pratode tu yāmye vyāhṛtisaṃyutam / kapālāsthituṣāṅgārakeśavalmīkakharparāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टाःकर्षणकाले चेत्तद्व्यपोह्याविलंबितम् । अभ्युक्ष्य पञ्चगव्येन सौम्याग्नेयौ हुनेत्क्रमात्
dṛṣṭāḥkarṣaṇakāle cettadvyapohyāvilaṃbitam / abhyukṣya pañcagavyena saumyāgneyau hunetkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र चेदर्चने हीने शान्तवीशानपायिनाम् । वैष्णपं जुहुयात्तत्तद्दैवत्यं चार्ऽचयेत्पुनः
tatra cedarcane hīne śāntavīśānapāyinām / vaiṣṇapaṃ juhuyāttattaddaivatyaṃ cār'cayetpunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बीजावापनहीने तु जुहुयाद्वैष्णवं तथा । सौम्यं हुत्वा च वायव्यं पुनर्बीजानि वापयेत्
bījāvāpanahīne tu juhuyādvaiṣṇavaṃ tathā / saumyaṃ hutvā ca vāyavyaṃ punarbījāni vāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गवां निवेदने हीने वैष्णपं चामितं हुनेत् । गारुडं चक्रमन्त्रं च दशशस्सुसमाहितः
gavāṃ nivedane hīne vaiṣṇapaṃ cāmitaṃ hunet / gāruḍaṃ cakramantraṃ ca daśaśassusamāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलालभारानाहृत्य गोगणेभ्यो निवेदयेत् । पददेवबलौ हीने हुनेत्तन्मन्त्रपूर्वकम्
palālabhārānāhṛtya gogaṇebhyo nivedayet / padadevabalau hīne hunettanmantrapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवं ब्राह्ममैन्द्रं च याम्यं वारुणमेव च । कौबेरं च क्रमाद्धुत्वा बलिं तत्र समर्पयेत्
vaiṣṇavaṃ brāhmamaindraṃ ca yāmyaṃ vāruṇameva ca / kauberaṃ ca kramāddhutvā baliṃ tatra samarpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मपद्मक्रियाहानौ वैष्णवब्राह्मवारुणान् । भूदैवत्यं च जुहुयात्पुनः कार्यं समाचरेत्
brahmapadmakriyāhānau vaiṣṇavabrāhmavāruṇān / bhūdaivatyaṃ ca juhuyātpunaḥ kāryaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिक्फरिच्छेदहीने तु दिग्दैवत्यं च वैष्णवम् । सौरं चैव पुनर्हुत्वा कुर्याद्दिक्साधनं ततः
dikpharicchedahīne tu digdaivatyaṃ ca vaiṣṇavam / sauraṃ caiva punarhutvā kuryāddiksādhanaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमानार्थं यदा भूमिःखन्यते तत्र संभवे । शर्कराशल्यलोष्टादौ वैष्णवं ब्राह्ममेव च
vimānārthaṃ yadā bhūmiḥkhanyate tatra saṃbhave / śarkarāśalyaloṣṭādau vaiṣṇavaṃ brāhmameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चभूताधिदै वत्यं व्याहृतीश्च हुनेत्क्रमात् । हीने ऽधिके वा माने तु शीलाया इष्टकस्य वा
pañcabhūtādhidai vatyaṃ vyāhṛtīśca hunetkramāt / hīne 'dhike vā māne tu śīlāyā iṣṭakasya vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवं विष्णुसूक्तं च हुत्वा विधिवदाचरेत् । विपर्यासे तु विन्यासे दिग्दैवत्यं च वैष्णवम्
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca hutvā vidhivadācaret / viparyāse tu vinyāse digdaivatyaṃ ca vaiṣṇavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुत्वा यथोक्तवत्कृत्वाजपेद्वेदादिकान्मनून् । रत्नन्यासविहीने तु हुनेत्तदधिपान्ममान्
hutvā yathoktavatkṛtvājapedvedādikānmanūn / ratnanyāsavihīne tu hunettadadhipānmamān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुसूक्तन्ततो हुत्वा रत्नन्यासं समाचरेत् । गर्भन्यासविहीने तु वैष्णवं विष्णुसूक्तकम्
viṣṇusūktantato hutvā ratnanyāsaṃ samācaret / garbhanyāsavihīne tu vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुत्वा श्रीभूमि दैवत्यं गर्भन्यासं पुनश्चरेत् । प्रमाणहीने तु वैष्णवं विष्णुसूक्तकम्
hutvā śrībhūmi daivatyaṃ garbhanyāsaṃ punaścaret / pramāṇahīne tu vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौरं सौम्यमथाग्नेयं यजेत्कुर्याद्विधावतः । निर्माणकाले द्रव्याणां स्थापने संकरेणवै
sauraṃ saumyamathāgneyaṃ yajetkuryādvidhāvataḥ / nirmāṇakāle dravyāṇāṃ sthāpane saṃkareṇavai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपर्यासे च संप्राप्ते वैष्णवं जुहु यात्क्रमात् । तत्तत्थ्सानाधिदैवत्यं हुत्वा विधिवदाचरेत्
viparyāse ca saṃprāpte vaiṣṇavaṃ juhu yātkramāt / tattatthsānādhidaivatyaṃ hutvā vidhivadācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुक्तदेशे न्यासे च विष्णुसूक्तं च पौरुषम् । हुनेच्छ्रीभूमिदैवत्यं तत्तत्थ्साने निवेशयेत्
anuktadeśe nyāse ca viṣṇusūktaṃ ca pauruṣam / hunecchrībhūmidaivatyaṃ tattatthsāne niveśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रमाणे शिलायां वा तथा मूर्धेष्टकादिषु । जुहुयान्निष्कृतिं विद्वानाद्येष्टकविधानतः
apramāṇe śilāyāṃ vā tathā mūrdheṣṭakādiṣu / juhuyānniṣkṛtiṃ vidvānādyeṣṭakavidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थूपिकीले तदाधारे प्रमाणपरिवर्जिते । अलाभे चोक्तदारूणां वैष्णवं सौम्यपावके
sthūpikīle tadādhāre pramāṇaparivarjite / alābhe coktadārūṇāṃ vaiṣṇavaṃ saumyapāvake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूदैवत्यं च हुत्वा तु विधिना कालयेद्बुधः । विमाने निर्मिते पश्चात्सुधाकर्मण्यकल्पिते
bhūdaivatyaṃ ca hutvā tu vidhinā kālayedbudhaḥ / vimāne nirmite paścātsudhākarmaṇyakalpite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवं विष्णुसूक्तं च सूक्तं पौरुषमेव च । हुनेच्छ्रीभूमिदैवत्यं विधिना पुनरारभेत्
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca sūktaṃ pauruṣameva ca / hunecchrībhūmidaivatyaṃ vidhinā punarārabhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आग्नेयं भूमिदैवत्यं हुत्वा कार्यं समाचरेत् । हीने धाम्नःकवाटादौ धात्रादीन् जुहुयाच्च षट्
āgneyaṃ bhūmidaivatyaṃ hutvā kāryaṃ samācaret / hīne dhāmnaḥkavāṭādau dhātrādīn juhuyācca ṣaṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवं श्रीमहीमन्त्रान् हुत्वा निर्मापयेत्पुनः । प्राकारे गोपुरे हिने दोषो भूयान्महत्तरः
vaiṣṇavaṃ śrīmahīmantrān hutvā nirmāpayetpunaḥ / prākāre gopure hine doṣo bhūyānmahattaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंशहानिर्द्विषद्वृद्धिरर्थनाशो महद्भयम् । शान्तेहिने महापत्स्यात्कुलं चोत्सीदति ध्रुवम्
vaṃśahānirdviṣadvṛddhirarthanāśo mahadbhayam / śāntehine mahāpatsyātkulaṃ cotsīdati dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतपीठविहीने तु धनधान्यायुषां क्षयः । कूपारामहविश्शालपुष्पसंचयवाटिकाः
bhūtapīṭhavihīne tu dhanadhānyāyuṣāṃ kṣayaḥ / kūpārāmahaviśśālapuṣpasaṃcayavāṭikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानपानीयशाला च तथैवास्थानमण्डपम् । नृत्तगीतप्रपाश्चैवं मण्डपादावनिर्मिते
snānapānīyaśālā ca tathaivāsthānamaṇḍapam / nṛttagītaprapāścaivaṃ maṇḍapādāvanirmite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपद्येत महान् दोषः कृतं स्यादकृतं पुनः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कारयेच्छक्तितो बुधः
saṃpadyeta mahān doṣaḥ kṛtaṃ syādakṛtaṃ punaḥ / tasmātsarvaprayatnena kārayecchaktito budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवं विष्णुसुक्तं च पौरुषं सूक्तमेव च । हुत्वा श्रीभूमिदैवत्यं तत्तद्दैवत्यमेव च
vaiṣṇavaṃ viṣṇusuktaṃ ca pauruṣaṃ sūktameva ca / hutvā śrībhūmidaivatyaṃ tattaddaivatyameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोक्तं तु प्रकुर्वीत वित्तशाठ्यंन कारयेत् । प्रथमेष्टकां समारभ्य स्थूपिकीलावसानके
yathoktaṃ tu prakurvīta vittaśāṭhyaṃna kārayet / prathameṣṭakāṃ samārabhya sthūpikīlāvasānake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनुक्तानां च दोषाणामियं स्यात्सर्वनिष्कृतिः । आलयात्पुरतोवाथ दक्षिणे वा मनोरमे
ānuktānāṃ ca doṣāṇāmiyaṃ syātsarvaniṣkṛtiḥ / ālayātpuratovātha dakṣiṇe vā manorame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य पद्माग्नौ जुहुयात्क्रमात् । वैष्णवं विष्णुसूक्तं च पौरुषं सूक्तमेव च
śucau deśe pratiṣṭhāpya padmāgnau juhuyātkramāt / vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca pauruṣaṃ sūktameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुनेच्छ्रीभूमिदै वत्यमङ्ग होमश्चहूयते । स्थूप्याद्युपानपर्यन्तविमानाङ्गानि नामतः
hunecchrībhūmidai vatyamaṅga homaścahūyate / sthūpyādyupānaparyantavimānāṅgāni nāmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"दद्भ्यस्स्वाऽहादि जुहुयाद्ब्राह्मं रौद्रं विनायकम् । आग्नेयं दुर्गासूक्तं च प्राजापत्यं च हावयेत्
"dadbhyassvā'hādi juhuyādbrāhmaṃ raudraṃ vināyakam / āgneyaṃ durgāsūktaṃ ca prājāpatyaṃ ca hāvayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समापिते विमाने तु धनलोभादिना पुनः । ध्रुवबेरं विनाकृत्वा कौतुके स्थापिते यदि
samāpite vimāne tu dhanalobhādinā punaḥ / dhruvaberaṃ vinākṛtvā kautuke sthāpite yadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आभिचारिकमेतत्स्याद्राज राष्ट्रविनाशनम् । तद्दोषपरिहारार्थं महाशान्तिं त्षहं चरेत्
ābhicārikametatsyādrāja rāṣṭravināśanam / taddoṣaparihārārthaṃ mahāśāntiṃ tṣahaṃ caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवांश्च सुसंपूज्य भोजयेद्ब्राह्मणान् बहून् । "क्षमऽस्वेति नमस्कृत्य देवदेवं तु कौतुकम्
vaiṣṇavāṃśca susaṃpūjya bhojayedbrāhmaṇān bahūn / "kṣama'sveti namaskṛtya devadevaṃ tu kautukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालालये प्रतिष्ठाप्य ध्रुवबेरं समाचरेत् । ध्रुवार्चाबेरमथ वा कृत्वा स्थापनमाचरेत्
bālālaye pratiṣṭhāpya dhruvaberaṃ samācaret / dhruvārcāberamatha vā kṛtvā sthāpanamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमानस्य समाप्तौ तु मासादूर्ध्वं तु तत्र वै । ध्रुवस्थापनहीने तु वैष्णवं जुहुयात्ततः
vimānasya samāptau tu māsādūrdhvaṃ tu tatra vai / dhruvasthāpanahīne tu vaiṣṇavaṃ juhuyāttataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुसूक्तं तथा रौद्रमैन्द्रमाग्ने यमेव च । वारुणं बार्हस्पत्यं च श्रीभूदैवत्यमेव च
viṣṇusūktaṃ tathā raudramaindramāgne yameva ca / vāruṇaṃ bārhaspatyaṃ ca śrībhūdaivatyameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शान्तिं हुत्वा विधानेन दद्यादाचार्यदक्षिणाम् । ब्राह्मणान् भोजयित्वैव पूजयित्वा तु वैष्णवान्
śāntiṃ hutvā vidhānena dadyādācāryadakṣiṇām / brāhmaṇān bhojayitvaiva pūjayitvā tu vaiṣṇavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवबेरं प्रतिष्ठाप्य विधिना सम्यगर्चयेत् । एवं मासद्वये ऽतीते द्विगुणं निष्कृतिर्भवेत्
dhruvaberaṃ pratiṣṭhāpya vidhinā samyagarcayet / evaṃ māsadvaye 'tīte dviguṇaṃ niṣkṛtirbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासत्रये तु त्रिगुणमेवमावत्सरं भवेत् । संवत्सरे व्यतीते तु दोषो भूयान्महत्तरः
māsatraye tu triguṇamevamāvatsaraṃ bhavet / saṃvatsare vyatīte tu doṣo bhūyānmahattaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्ताहं तु महाशान्तिं हुत्वाब्जाग्नौ विधानतः । ब्राह्मणान् भोजयेत्पश्चाद्विधिना सर्वमाचरेत्
saptāhaṃ tu mahāśāntiṃ hutvābjāgnau vidhānataḥ / brāhmaṇān bhojayetpaścādvidhinā sarvamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तवर्षेषु सप्ताहं प्रथमादिक्रमेण वै । केचिदिच्छन्ति मुनयस्सप्ताहान्तमिदं चरेत्
saptavarṣeṣu saptāhaṃ prathamādikrameṇa vai / kecidicchanti munayassaptāhāntamidaṃ caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत ऊर्ध्वं कर्षणादि पुनस्संस्कारमाचरेत् । जलाधिवासनात्पूर्वमङ्गहानौ ध्रुवस्यतु
ata ūrdhvaṃ karṣaṇādi punassaṃskāramācaret / jalādhivāsanātpūrvamaṅgahānau dhruvasyatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवं विष्णुसूक्तं च सूक्तं पौरुषमेव च । हुनेच्छ्रीभूमिदैवत्यं "दद्भ्यस्स्वाहाऽदिकं तथा
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca sūktaṃ pauruṣameva ca / hunecchrībhūmidaivatyaṃ "dadbhyassvāhā'dikaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्यदक्षिणां दद्याद्बेरं सम्यक् परीक्षयेत् । संधानयोग्यं संदध्यात्पुनः कार्यं समाचरेत्
ācāryadakṣiṇāṃ dadyādberaṃ samyak parīkṣayet / saṃdhānayogyaṃ saṃdadhyātpunaḥ kāryaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तश्चेन्नूतनं बेरमाहृत्य तु समाचरेत् । शिलाग्रहणसंस्कारमकृत्वा शिल्पिना कृतम्
śaktaścennūtanaṃ beramāhṛtya tu samācaret / śilāgrahaṇasaṃskāramakṛtvā śilpinā kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बेरमादाय जुहुयाच्छान्तिं वैष्णवमन्त्रतः । भूमौ पिधाय तद्बेरं वास्तुहोमं समाचरेत्
beramādāya juhuyācchāntiṃ vaiṣṇavamantrataḥ / bhūmau pidhāya tadberaṃ vāstuhomaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्यग्निपञ्चगव्याभ्यां बेरं संशोध्य यत्नतः । परितः पूर्ववद्गत्वा बलिं देवं समर्च्य च
paryagnipañcagavyābhyāṃ beraṃ saṃśodhya yatnataḥ / paritaḥ pūrvavadgatvā baliṃ devaṃ samarcya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चात्समन्त्रकं कृत्वाविधिना स्थापयेद्बुधः । जलाधिवासनादर्वाक्थ्सापनात्पूर्वमेव च
paścātsamantrakaṃ kṛtvāvidhinā sthāpayedbudhaḥ / jalādhivāsanādarvākthsāpanātpūrvameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवस्य देव्यादीनां वा अङ्गहानिर्भवेद्यदि । वैष्णवं विष्णुसूक्तं च पौरुषं सूक्तमेव च
devasya devyādīnāṃ vā aṅgahānirbhavedyadi / vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca pauruṣaṃ sūktameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीसूक्तं च महीसूक्तं ब्राह्मं रौद्रं तथैव च । मुन्योर्मन्त्रमथान्येषां तत्तन्मत्रं सुहूयताम्
śrīsūktaṃ ca mahīsūktaṃ brāhmaṃ raudraṃ tathaiva ca / munyormantramathānyeṣāṃ tattanmatraṃ suhūyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संधानयोग्यं संदध्यादयोग्यं विधिवत्त्यजेत् । संधाय वान्यं चाहृत्य पुनस्थ्सापनमाचरेत्
saṃdhānayogyaṃ saṃdadhyādayogyaṃ vidhivattyajet / saṃdhāya vānyaṃ cāhṛtya punasthsāpanamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थापिते तु महाबेरे मासादूर्ध्वमसंस्कृते । अब्जाग्नौ वैष्णवं चैव विष्णुसूक्तं तथैव च
sthāpite tu mahābere māsādūrdhvamasaṃskṛte / abjāgnau vaiṣṇavaṃ caiva viṣṇusūktaṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूक्तं तु पौरुषं हुत्वा श्रीभूदैवत्यमेव च । ब्राह्मं रौद्रं पार्षदं च हुत्वा कार्यं समाचरेत्
sūktaṃ tu pauruṣaṃ hutvā śrībhūdaivatyameva ca / brāhmaṃ raudraṃ pārṣadaṃ ca hutvā kāryaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासद्वये तु द्विगुणं त्रिमासे त्रिगुणं भवेत् । संवत्सरान्तमेवं स्यात्तदन्ते स्थापयेत्पुनः
māsadvaye tu dviguṇaṃ trimāse triguṇaṃ bhavet / saṃvatsarāntamevaṃ syāttadante sthāpayetpunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतीते द्वादशे वर्षे कर्षणादि पुनः क्रियाः । शिलासंग्रहणाद्यन्यत्कृत्वा स्थापनमाचरेत्
atīte dvādaśe varṣe karṣaṇādi punaḥ kriyāḥ / śilāsaṃgrahaṇādyanyatkṛtvā sthāpanamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वक्ष्ये कर्षणादौ पुनस्संस्कार माचरेत् । तृणगुल्मलतादीनि शोधयेत्पूर्वमालये
atha vakṣye karṣaṇādau punassaṃskāra mācaret / tṛṇagulmalatādīni śodhayetpūrvamālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याच्छिलेष्टकादारुप्रक्षेपणविधिं क्रमात् । सुधावर्णानुलेपादीन् समाप्य गुरुत्वरः
kuryācchileṣṭakādāruprakṣepaṇavidhiṃ kramāt / sudhāvarṇānulepādīn samāpya gurutvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलयस्योत्तरे कुर्याद्वास्तुहौमं यथाविथि । पुण्याहं वाचयेद्विद्वान् पर्यग्निं चैव कारयेत्
alayasyottare kuryādvāstuhaumaṃ yathāvithi / puṇyāhaṃ vācayedvidvān paryagniṃ caiva kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चगव्यैस्समभ्युक्ष्य ततस्संकर्प्य कर्षणम् । आलयाभिमुखे कृत्वा व्रीहिभिस्थ्संडिलं बुधः
pañcagavyaissamabhyukṣya tatassaṃkarpya karṣaṇam / ālayābhimukhe kṛtvā vrīhibhisthsaṃḍilaṃ budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शान्तानपायिनौ वीशं चाभ्यर्च च निवेदयेत् । सुवर्णेन हलं कृत्वा गर्भागारादि सर्वशः
śāntānapāyinau vīśaṃ cābhyarca ca nivedayet / suvarṇena halaṃ kṛtvā garbhāgārādi sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीत्वा दक्षिणे हस्ते मन्त्रैर्विष्णोर्नुकादिभिः । कर्षयित्वा यथोक्तानि बीजान्याहृत्य देशिकः
gṛhītvā dakṣiṇe haste mantrairviṣṇornukādibhiḥ / karṣayitvā yathoktāni bījānyāhṛtya deśikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्युक्ष्य सोममभ्यर्च्य विष्णुगायत्रिमुच्चरन् । अभिमन्त्ष ततो बीजान् "सोमं राजानऽमुच्चरन्
abhyukṣya somamabhyarcya viṣṇugāyatrimuccaran / abhimantṣa tato bījān "somaṃ rājāna'muccaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्र वापनं कुर्याद्दूर्वादींश्चाहरेत्तृणान् । आस्तीर्योपरि ता न्तृर्वान् सूक्तं गौदानिकं पुनः
sarvatra vāpanaṃ kuryāddūrvādīṃścāharettṛṇān / āstīryopari tā ntṛrvān sūktaṃ gaudānikaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उच्चार्य गोगणेभ्यस्तान्निवेद्य च प्रदापयेत् । आलयं तु सुसंशोध्य ब्रह्मादीनां ददेद्बलिम्
uccārya gogaṇebhyastānnivedya ca pradāpayet / ālayaṃ tu susaṃśodhya brahmādīnāṃ dadedbalim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रोणैस्तदर्धैर्वा पक्त्वा तण्डुलैस्सघृतं चरुम् । पूर्वं तोयं ततः पुष्पं बलिं तो यं समर्पयेत्
droṇaistadardhairvā paktvā taṇḍulaissaghṛtaṃ carum / pūrvaṃ toyaṃ tataḥ puṣpaṃ baliṃ to yaṃ samarpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनस्संशोधयेद्धाम शान्तिहोमपुरस्सरम् । तत्तत्संस्कारहोमं च हुत्वा कुर्यात्क्रियास्ततः
punassaṃśodhayeddhāma śāntihomapurassaram / tattatsaṃskārahomaṃ ca hutvā kuryātkriyāstataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्येष्टकार्थमासाद्य कुण्डमौपासनं बुधः । वैष्णवं विष्णुसूक्तं च पौरुषं सूक्तमेव च
ādyeṣṭakārthamāsādya kuṇḍamaupāsanaṃ budhaḥ / vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca pauruṣaṃ sūktameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देग्दैवत्यं च जुहुयाद्देवं ध्यायन् समाहितः । जपेद्वेदादिमन्त्रांस्तु संस्पृश्याद्येष्टकास्थलम्
degdaivatyaṃ ca juhuyāddevaṃ dhyāyan samāhitaḥ / japedvedādimantrāṃstu saṃspṛśyādyeṣṭakāsthalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वान्तः परिषेकं च परिषिच्यानलं पुनः । गर्भन्यासार्थमागूर्य वैष्णवं विष्णुसूक्तकम्
kṛtvāntaḥ pariṣekaṃ ca pariṣicyānalaṃ punaḥ / garbhanyāsārthamāgūrya vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषसूक्तं च श्रीसूक्तं महीसूक्तं तथैव च । देग्दैवत्यं च जुहुया"न्नागराजायऽसेत्यपि
puruṣasūktaṃ ca śrīsūktaṃ mahīsūktaṃ tathaiva ca / degdaivatyaṃ ca juhuyā"nnāgarājāya'setyapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"सर्वरत्नेभ्यऽइत्युक्त्वा "सर्वधातुभ्यऽइत्यपि । "सर्वबीजेभ्यऽइत्युक्त्वा"सर्वलोहेभ्यऽइत्यपे
"sarvaratnebhya'ityuktvā "sarvadhātubhya'ityapi / "sarvabījebhya'ityuktvā"sarvalohebhya'ityape
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"नदीभ्यःपातालेभ्यऽश्च "नागेभ्योऽजुहुयात्ततः । "दिग्गजेभ्यो विष्णवेऽ च स्वाहान्तं जुहुयात्क्रमात्
"nadībhyaḥpātālebhya'śca "nāgebhyo'juhuyāttataḥ / "diggajebhyo viṣṇave' ca svāhāntaṃ juhuyātkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत आभ्यन्तरद्वारदक्षिणन्तंभदक्षिणे । मेदिनीं तु समभ्यर्च्य जपेत्सूक्तं तु पौरुषम्
tata ābhyantaradvāradakṣiṇantaṃbhadakṣiṇe / medinīṃ tu samabhyarcya japetsūktaṃ tu pauruṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेदिन्यादींस्ततो जप्त्वातत्तत्थ्सावं स्पृशेद्बुधः । कृत्वान्तः परिषेकन्तु तत्र कार्यं समाचरेत्
medinyādīṃstato japtvātattatthsāvaṃ spṛśedbudhaḥ / kṛtvāntaḥ pariṣekantu tatra kāryaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नष्टे गर्भे च हुत्वैवं संपाद्य स्थापयेत्पुनः । अन्यैष्टकार्थं जुहुयाद्वैष्णवं विष्णुसूक्तकम्
naṣṭe garbhe ca hutvaivaṃ saṃpādya sthāpayetpunaḥ / anyaiṣṭakārthaṃ juhuyādvaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषसूक्तं च हुत्वातु जुहुयाद्विधिना बुधः । विमानपालदैवत्यं जपन् वेदादिकान्मनून्
puruṣasūktaṃ ca hutvātu juhuyādvidhinā budhaḥ / vimānapāladaivatyaṃ japan vedādikānmanūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमानस्योपरिष्टात्तु स्थूपिकीलादधस्तथा । जपन्वैविष्णुसूक्तं च कुर्याच्चैवाभिमर्शनम्
vimānasyopariṣṭāttu sthūpikīlādadhastathā / japanvaiviṣṇusūktaṃ ca kuryāccaivābhimarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवे प्रमाणहीने च परिस्तीर्य च पावकम् । ध्रुवस्थापनवद्धुत्वा रत्नन्यासोदितान्मनून्
dhruve pramāṇahīne ca paristīrya ca pāvakam / dhruvasthāpanavaddhutvā ratnanyāsoditānmanūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जपेत्थ्सापनसूक्तं च नवीकृत्य प्रयत्नतः । कौतुकादींश्च कृत्वैव प्रतिष्ठां कारयेद्बुधः
japetthsāpanasūktaṃ ca navīkṛtya prayatnataḥ / kautukādīṃśca kṛtvaiva pratiṣṭhāṃ kārayedbudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नष्टे ध्रुवे पुनःकुर्यादुत्कृष्टद्रव्यनिर्मितम् । अथ वा वूर्ववत्कृत्वा स्थापयेद्विधिनात्वरः,
naṣṭe dhruve punaḥkuryādutkṛṣṭadravyanirmitam / atha vā vūrvavatkṛtvā sthāpayedvidhinātvaraḥ,
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरैर्वृषैर्मृगाद्यैर्वाबेरमुत्पाटितं यदि । अहीनाङ्गं तु संगृह्य शुद्ध्यर्थमधिवासयेत्
narairvṛṣairmṛgādyairvāberamutpāṭitaṃ yadi / ahīnāṅgaṃ tu saṃgṛhya śuddhyarthamadhivāsayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलाधिवासं कृत्वा तु तत्थ्साने विधिना बुधः । रत्नन्यासं च कृत्वैव प्रतिष्ठां पुनराचरेत्
jalādhivāsaṃ kṛtvā tu tatthsāne vidhinā budhaḥ / ratnanyāsaṃ ca kṛtvaiva pratiṣṭhāṃ punarācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यालयादपहृतमनिष्पन्नक्रियं तथा । शिलाबेरं यदि स्यात्तद्भूमौ सम्यक् पिधाय च
anyālayādapahṛtamaniṣpannakriyaṃ tathā / śilāberaṃ yadi syāttadbhūmau samyak pidhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधिनाहृत्य संस्कार्यं कृत्वा स्थापनमाचरेत् । शिल्पिना विथिपूर्वं तु कृतं बेलं तथा चरेत्
vidhināhṛtya saṃskāryaṃ kṛtvā sthāpanamācaret / śilpinā vithipūrvaṃ tu kṛtaṃ belaṃ tathā caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाविधि यथास्थानं स्थापितं दोषवर्जितम् । बेरं न चालयेद्यस्माद्राजराष्ट्रविनाशनम्
yathāvidhi yathāsthānaṃ sthāpitaṃ doṣavarjitam / beraṃ na cālayedyasmādrājarāṣṭravināśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्दोषशमनार्थाय पद्माग्नौ जुहुयात्क्रमात् । सप्ताहं तु महाशान्तिं कुर्याद्ब्राह्मणभोजनम्
taddoṣaśamanārthāya padmāgnau juhuyātkramāt / saptāhaṃ tu mahāśāntiṃ kuryādbrāhmaṇabhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दद्यात्सुवर्णं गां भूमिं प्रतिष्ठां पुनराचरेत् । अविधिज्ञैरथाचार्यैर् ऋत्विग्भिस्थापगैस् तथा
dadyātsuvarṇaṃ gāṃ bhūmiṃ pratiṣṭhāṃ punarācaret / avidhijñairathācāryair ṛtvigbhisthāpagais tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थापितं बेरमाज्ञाय चालयित्वा यथाविधि । विधिज्ञैस्थ्पापनं विद्वान् कारयेदत्वरं तथा
sthāpitaṃ beramājñāya cālayitvā yathāvidhi / vidhijñaisthpāpanaṃ vidvān kārayedatvaraṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधिज्ञैस्थ्सापितं बेरमज्ञानाच्चालितं यदि । शान्तिं हुद्वा विधानेन विधिज्ञैस्थ्सापयेत्पुनः
vidhijñaisthsāpitaṃ beramajñānāccālitaṃ yadi / śāntiṃ hudvā vidhānena vidhijñaisthsāpayetpunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदीतटाकपाथोधिप्रवाहैर्वात्ययाध वा । दैवात्प्रचालिते तत्र विमाने वा ध्रुवे ऽपि वा
nadītaṭākapāthodhipravāhairvātyayādha vā / daivātpracālite tatra vimāne vā dhruve 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमौ पिधाय तद्बेरं निर्माय पुनरालयम् । अचलं स्थापयेद्बेरं शास्त्रोक्तेनैव वर्त्मना
bhūmau pidhāya tadberaṃ nirmāya punarālayam / acalaṃ sthāpayedberaṃ śāstroktenaiva vartmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सापाये तु स्थले तस्मिन् सन्निकृष्टे स्थले चरेत् । ग्रामादौ वा विविक्ते वा प्रदेशे सुमनोरमे
sāpāye tu sthale tasmin sannikṛṣṭe sthale caret / grāmādau vā vivikte vā pradeśe sumanorame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमानं सुदृढं कृत्वा देवमादाय तत्र वै । सर्वैश्च पार्षदैर्युक्तं संस्थाप्य विधिनार्ऽचयेत्
vimānaṃ sudṛḍhaṃ kṛtvā devamādāya tatra vai / sarvaiśca pārṣadairyuktaṃ saṃsthāpya vidhinār'cayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामादीनामभावे तु शतदण्डात्परं ततः । विमानं विस्तृते देशे कृत्वा संस्थाप्य चार्चयेत्
grāmādīnāmabhāve tu śatadaṇḍātparaṃ tataḥ / vimānaṃ vistṛte deśe kṛtvā saṃsthāpya cārcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजाराष्ट्रान्तरं जित्वा बेरमाहृत्य यत्नतः । स्वराष्ट्रेस्थापितुं चेच्छेद्यदि ग्रामं विधाय च
rājārāṣṭrāntaraṃ jitvā beramāhṛtya yatnataḥ / svarāṣṭresthāpituṃ cecchedyadi grāmaṃ vidhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.