इति श्रीवैखानसे भगवच्छास्त्रे भृगुप्रोक्तायां संहितायां प्रकीर्णाधिकारे षड्विंशो ऽध्यायः। अथ सप्तविंशो ऽध्यायः प्रायश्चित्तम् आचार्यस्यर्त्विजां चैव पूजकस्य विशेषतः । यथोक्तवरणे हीने शान्तिं कुर्याद्यथाविधि
iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre ṣaḍviṃśo 'dhyāyaḥ. atha saptaviṃśo 'dhyāyaḥ prāyaścittam ācāryasyartvijāṃ caiva pūjakasya viśeṣataḥ / yathoktavaraṇe hīne śāntiṃ kuryādyathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अब्जाग्नौ तु महाशान्तिं दशवारं हुनेत्ततः । यथोक्तं वरणं कृत्वा पश्चात्कर्म समाचरेत्
abjāgnau tu mahāśāntiṃ daśavāraṃ hunettataḥ / yathoktaṃ varaṇaṃ kṛtvā paścātkarma samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्कुरार्पणकाले तु ब्रह्मादीनामथार्ऽचने । हविर्निवेदने वापि हीने शान्तिं समाचरेत्
aṅkurārpaṇakāle tu brahmādīnāmathār'cane / havirnivedane vāpi hīne śāntiṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्दैवत्यं वैष्णवं च हुत्वा-भ्यर्च्य निवेदयेत् । अङ्कुरार्पणहीने तु वैष्णवं विष्णुसूक्तकम्
taddaivatyaṃ vaiṣṇavaṃ ca hutvā-bhyarcya nivedayet / aṅkurārpaṇahīne tu vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषसूक्तं च ब्राह्मं च व्याहृतीश्च हुनेत्तथा । पुनरप्यङ्कुरान् कृत्वा पश्चात्कार्यं समाचरेत्
puruṣasūktaṃ ca brāhmaṃ ca vyāhṛtīśca hunettathā / punarapyaṅkurān kṛtvā paścātkāryaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वांकुरार्पणं पश्चान्नाचरेत्कर्म चेत्ततः । राजराष्ट्रविनाशस्स्यान्महाशान्तिं समाचरेत्
kṛtvāṃkurārpaṇaṃ paścānnācaretkarma cettataḥ / rājarāṣṭravināśassyānmahāśāntiṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"क्षमऽस्वेति प्रणम्यैव पुनरङ्कुंमाचरेत् । अक्ष्युन्मेषात्तु पूर्वं चेत्पीठसंघातकर्मणि
"kṣama'sveti praṇamyaiva punaraṅkuṃmācaret / akṣyunmeṣāttu pūrvaṃ cetpīṭhasaṃghātakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलाभे चैव रत्नानां वैष्णवं विष्णुसूक्तकम् । सूक्तं तु पौरुषं ब्राह्मं सौम्यं चैव तु व्याहृतिः
alābhe caiva ratnānāṃ vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam / sūktaṃ tu pauruṣaṃ brāhmaṃ saumyaṃ caiva tu vyāhṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुत्वा सुवर्णं बहुश स्तत्तत्थ्साने विनिक्षिपेत् । अक्ष्युन्मेषणकाले तु गवादीनामसंभवे
hutvā suvarṇaṃ bahuśa stattatthsāne vinikṣipet / akṣyunmeṣaṇakāle tu gavādīnāmasaṃbhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्शनद्रव्यरूपाणां यथालाभं प्रगृह्य च । तत्तद्द्रव्याधिदैवत्यं वैष्णवं जुहुयात्क्रमात्
darśanadravyarūpāṇāṃ yathālābhaṃ pragṛhya ca / tattaddravyādhidaivatyaṃ vaiṣṇavaṃ juhuyātkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तद्द्रव्यं च संपाद्य विधिवद्दर्शयेत्पुनः । अक्ष्युन्मेषणहीने वा राहुसौरोदये ऽथ वा
tattaddravyaṃ ca saṃpādya vidhivaddarśayetpunaḥ / akṣyunmeṣaṇahīne vā rāhusaurodaye 'tha vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्धकेचैव नक्षत्रे कृते चैवाक्षिमोचने । सर्वनाशो भवेत्तस्माद्वैष्णवं विष्णुसूक्तकम्
andhakecaiva nakṣatre kṛte caivākṣimocane / sarvanāśo bhavettasmādvaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवग्रहादिमन्त्राश्च हुत्वाक्ष्युन्मीलनं चरेत् । पञ्चगव्यादिषु द्रव्येष्वधिवासे विवर्जिते
navagrahādimantrāśca hutvākṣyunmīlanaṃ caret / pañcagavyādiṣu dravyeṣvadhivāse vivarjite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुत्वा वैष्णवमार्षञ्च विष्णुसूक्तं तथैव च । जलाधिवासं त्रियहमेकाहं वापि कालयेत्
hutvā vaiṣṇavamārṣañca viṣṇusūktaṃ tathaiva ca / jalādhivāsaṃ triyahamekāhaṃ vāpi kālayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञालये महावेद्यां कृतायामप्रमाणतः । अन्यदेशकृतायां वा विहीनायां च शोभनैः
yajñālaye mahāvedyāṃ kṛtāyāmapramāṇataḥ / anyadeśakṛtāyāṃ vā vihīnāyāṃ ca śobhanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तद्देशाधिदैवत्यं वैष्णवं विष्णुसूक्तकम् । श्रीभूदैवत्यं च हुत्वैव यथोक्तं पुनराचरेत्
tattaddeśādhidaivatyaṃ vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam / śrībhūdaivatyaṃ ca hutvaiva yathoktaṃ punarācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवबेराक्षिमोक्षान्ते यदि बेरं न शोधयेत् । विपरीते ऽपि वा हुत्वा वैष्णवं विष्णुसूक्तकम्
dhruvaberākṣimokṣānte yadi beraṃ na śodhayet / viparīte 'pi vā hutvā vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषसूक्तं रौद्रमार्षं वारुणं च पुनश्चरेत् । अग्निकुण्डान्यविधिना कृतान्यालक्ष्य सत्वरम्
puruṣasūktaṃ raudramārṣaṃ vāruṇaṃ ca punaścaret / agnikuṇḍānyavidhinā kṛtānyālakṣya satvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मं सौम्यमथाग्नेयं विधिना कारयेत्ततः । अप्रमाणेषु कूर्चादिष्वाज्यपात्र स्रुवादिषु
brāhmaṃ saumyamathāgneyaṃ vidhinā kārayettataḥ / apramāṇeṣu kūrcādiṣvājyapātra sruvādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिन्दाहुती च सावित्रं व्याहृतीश्च हुनेद्बधः । पञ्चाग्निषु यथास्थानं प्रोक्षणोल्लेखने कृते
mindāhutī ca sāvitraṃ vyāhṛtīśca hunedbadhaḥ / pañcāgniṣu yathāsthānaṃ prokṣaṇollekhane kṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मथिताग्नावलाभे तु प्राप्य चाचार्यमन्दिरम् । अथ वा श्रोत्रियागारादाहृत्याग्निं समाचरेत्
mathitāgnāvalābhe tu prāpya cācāryamandiram / atha vā śrotriyāgārādāhṛtyāgniṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निधाय गार्हपत्येग्निमाघारं जुहुयाद्बुधः । वैष्णवं भूमिदैवत्यमाग्नेयं च हुनेत्क्रमात्
nidhāya gārhapatyegnimāghāraṃ juhuyādbudhaḥ / vaiṣṇavaṃ bhūmidaivatyamāgneyaṃ ca hunetkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमग्निं वर्धयित्वातु दक्षिणाग्नौ प्रणीय च । तत आहवनीयाग्नावावसध्ये ततः परम्
tamagniṃ vardhayitvātu dakṣiṇāgnau praṇīya ca / tata āhavanīyāgnāvāvasadhye tataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभ्ये पद्मानले चैवं क्रमात्प्रणयनं चरेत् । विपरीते प्रणयने तत्तन्मन्त्रविवर्जिते
sabhye padmānale caivaṃ kramātpraṇayanaṃ caret / viparīte praṇayane tattanmantravivarjite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवं पावकं ब्राह्मंसौम्यं हुत्वा पुनश्चरेत् । तत्तदग्निषु चाघारात्पूर्वं तेषामथान्तरा
vaiṣṇavaṃ pāvakaṃ brāhmaṃsaumyaṃ hutvā punaścaret / tattadagniṣu cāghārātpūrvaṃ teṣāmathāntarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगच्छेद्यदि गच्छेत्तु तत्तद्दिक्पालदैवतम् । वैष्णवं पावकं चेति प्रायश्चित्तं हुनैत्क्रमात्
nagacchedyadi gacchettu tattaddikpāladaivatam / vaiṣṇavaṃ pāvakaṃ ceti prāyaścittaṃ hunaitkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पन्ने मथिताग्नौ तु शान्ते तत्र प्रमादतः आदौ प्रणयनादर्वागथवाग्निषु सर्वशः शान्तिं यथोदितां कुर्यादग्नि सूक्तं सहस्रशः) । तण्डुलैर् एकजातीयैर्द्विप्रस्थैः पाचयेच्चरुम् गव्यं च नवनीतं च लौकिकानलसंस्कृतम्
utpanne mathitāgnau tu śānte tatra pramādataḥ ādau praṇayanādarvāgathavāgniṣu sarvaśaḥ śāntiṃ yathoditāṃ kuryādagni sūktaṃ sahasraśaḥ) / taṇḍulair ekajātīyairdviprasthaiḥ pācayeccarum gavyaṃ ca navanītaṃ ca laukikānalasaṃskṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्कारकाले संस्कुर्यात्तदग्निं मन्त्रवत्तदा । आज्यस्थाल्यामथ चरौ मक्षिकादिः पतेद्यदि
saṃskārakāle saṃskuryāttadagniṃ mantravattadā / ājyasthālyāmatha carau makṣikādiḥ patedyadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्व्यपोह्यान्यदादाय प्राजापत्यं च पावकम् । वैष्णवं च हुनेदाज्ये त्वलब्धे नूतने पूनः
tadvyapohyānyadādāya prājāpatyaṃ ca pāvakam / vaiṣṇavaṃ ca hunedājye tvalabdhe nūtane pūnaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यपोह्य दोषं तं दर्भैरुद्दीप्योत्पूय चाचरेत् । आघारिते ऽग्नौ नष्टे तु "अयं ते योनिऽ मुच्चरन्
vyapohya doṣaṃ taṃ darbhairuddīpyotpūya cācaret / āghārite 'gnau naṣṭe tu "ayaṃ te yoni' muccaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरोपयेच्च समिधं तद्भस्मनि यथार्हतः । "उद्बुद्ध्यऽस्वेति निक्षिप्य विधिना लौकिके ऽनले
āropayecca samidhaṃ tadbhasmani yathārhataḥ / "udbuddhya'sveti nikṣipya vidhinā laukike 'nale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विच्छिन्नं मिन्दाहुती च वैष्णवं व्याहृतिपूर्वकम् । परिस्तरादिद्रव्याणां दाहे भेदे ऽथ नाशने
vicchinnaṃ mindāhutī ca vaiṣṇavaṃ vyāhṛtipūrvakam / paristarādidravyāṇāṃ dāhe bhede 'tha nāśane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनस्तत्तच्च संयोज्य महाव्याहृतिपूर्वकम् । आग्नेयं मिन्दाहुती च वैष्णवं च हुनेद्बुधः
punastattacca saṃyojya mahāvyāhṛtipūrvakam / āgneyaṃ mindāhutī ca vaiṣṇavaṃ ca hunedbudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पात्रे ऽनुक्ते स्रुवं पात्रं गृह्णीयाद्धोमकर्मणि । हविर्विशेषे ऽनु क्तेतु घृतं वा सघृतं चरु
pātre 'nukte sruvaṃ pātraṃ gṛhṇīyāddhomakarmaṇi / havirviśeṣe 'nu ktetu ghṛtaṃ vā saghṛtaṃ caru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रव्ये प्रमाणहीने तु कापिलेन घृतेन वै । वैष्णवं विंशतिर्हुत्वा पश्चात्कार्यं समाचरेत्
dravye pramāṇahīne tu kāpilena ghṛtena vai / vaiṣṇavaṃ viṃśatirhutvā paścātkāryaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायश्चित्तानले ऽनुक्ते छुल्ल्यां नित्यानले ऽपि वा । क्रियाहीने विपर्यासे मन्त्राणां संकरे ऽपि वा
prāyaścittānale 'nukte chullyāṃ nityānale 'pi vā / kriyāhīne viparyāse mantrāṇāṃ saṃkare 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवं व्याहृतीश्चैव व्याहृत्यन्तं हुनेत्क्रमात् । पुण्याहहीने पुण्याहमन्त्रान् द्वादशशो जपेत्
vaiṣṇavaṃ vyāhṛtīścaiva vyāhṛtyantaṃ hunetkramāt / puṇyāhahīne puṇyāhamantrān dvādaśaśo japet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वास्तुहोमविहीने तु तन्मन्त्रान् दशशो हुनेत् । प्रायश्चित्तविशेषे यद्यनुक्ते वैष्णवं ततः
vāstuhomavihīne tu tanmantrān daśaśo hunet / prāyaścittaviśeṣe yadyanukte vaiṣṇavaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुसूक्तं पौरुषं च सूक्तं हुत्वा समाचरेत् । रत्नप्रतिनिधी रुक्मं धातूनां पारदं तथा
viṣṇusūktaṃ pauruṣaṃ ca sūktaṃ hutvā samācaret / ratnapratinidhī rukmaṃ dhātūnāṃ pāradaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बीजानां च यवाः प्रोक्ताः पूर्वालाभे परस्स्मतः । रत्नानां प्रणिधिं गृह्य वैष्णवं विष्णुसूक्तकम्
bījānāṃ ca yavāḥ proktāḥ pūrvālābhe parassmataḥ / ratnānāṃ praṇidhiṃ gṛhya vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिग्दैवत्यं वैष्णवं च धातूनामथ तत्परम् । बीजानां प्रणिधिं गृह्य वायव्यं वैष्णवं तथा
digdaivatyaṃ vaiṣṇavaṃ ca dhātūnāmatha tatparam / bījānāṃ praṇidhiṃ gṛhya vāyavyaṃ vaiṣṇavaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुने द्विंशतिवारं तु प्रत्येकं दोषशान्तये । वस्त्रेलक्षणहीने वा युक्ते छेदादिना ततः
hune dviṃśativāraṃ tu pratyekaṃ doṣaśāntaye / vastrelakṣaṇahīne vā yukte chedādinā tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्त्यक्त्वान्यं समाहृत्य श्रीदैवत्यं च वैष्णवम् । अण्डजादिद्वलब्धेषु वस्त्रं प्रत्येकमाहरेत्
tattyaktvānyaṃ samāhṛtya śrīdaivatyaṃ ca vaiṣṇavam / aṇḍajādidvalabdheṣu vastraṃ pratyekamāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवं श्रीभूदैवत्यं हुत्वा कार्यं समाचरेत् । प्रमाणहीनेषु पुनस्तोरणादिषु चात्वरः
vaiṣṇavaṃ śrībhūdaivatyaṃ hutvā kāryaṃ samācaret / pramāṇahīneṣu punastoraṇādiṣu cātvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथग्द्वाराधिदैवत्यं जुहुयाद्विंशतिं बुधः । दर्भरज्ज्वां विहीनायां हुनैदार्षं च वैष्णवम्,
pṛthagdvārādhidaivatyaṃ juhuyādviṃśatiṃ budhaḥ / darbharajjvāṃ vihīnāyāṃ hunaidārṣaṃ ca vaiṣṇavam,
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुंभे प्रमाणहीने वा दोषयुक्ते ऽपि वा तथा । वस्त्राभ्यां वर्णचिह्नैश्च हीने नात्रवसेद्धरिः
kuṃbhe pramāṇahīne vā doṣayukte 'pi vā tathā / vastrābhyāṃ varṇacihnaiśca hīne nātravaseddhariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्नेन तानि निक्षिप्य वैष्णवं विष्णुसूक्तकम् । पुरुषसूक्तं ब्राह्मं च मुनिमन्त्रांश्च पावकम्
yatnena tāni nikṣipya vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam / puruṣasūktaṃ brāhmaṃ ca munimantrāṃśca pāvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जुहुयाद्दशकृत्वन्तु विप्राणां भोजनं चरेत् । आचार्यदक्षिणान्दद्यात्सफलं भवति ध्रुवम्
juhuyāddaśakṛtvantu viprāṇāṃ bhojanaṃ caret / ācāryadakṣiṇāndadyātsaphalaṃ bhavati dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिन्ने तु साधिते कुंभे वैष्णपं विष्णुसूक्तकम् । पुरुषसूक्तं ब्राह्ममैन्द्रमाग्नेयं चार्षमेव च
bhinne tu sādhite kuṃbhe vaiṣṇapaṃ viṣṇusūktakam / puruṣasūktaṃ brāhmamaindramāgneyaṃ cārṣameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुत्वा विंशतिकृत्वन्तु दद्यादाचार्यदक्षिणाम् । ब्राह्मणान् भोजयित्वैव संपूज्यैव च वैष्मवान्
hutvā viṃśatikṛtvantu dadyādācāryadakṣiṇām / brāhmaṇān bhojayitvaiva saṃpūjyaiva ca vaiṣmavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यत्कुंभं समाहृत्य पूर्ववत्साधयेद्बुधः । स्पृष्टे तु साथिते कुंभे पतितैः कुक्कुटादिभिः
anyatkuṃbhaṃ samāhṛtya pūrvavatsādhayedbudhaḥ / spṛṣṭe tu sāthite kuṃbhe patitaiḥ kukkuṭādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्व्यपोह्यार्यदादाय पूर्ववत्साधयेत्तथा । वैष्णवं विष्णुसूक्तं च पुरुषसूक्तं तथैव च
tadvyapohyāryadādāya pūrvavatsādhayettathā / vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca puruṣasūktaṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मं सौरमथाग्नेयमष्टाधिकशतं यजेत् । आचार्यदक्षिणां दद्याद्वैष्णवान् पूजयेद्विधिः
brāhmaṃ sauramathāgneyamaṣṭādhikaśataṃ yajet / ācāryadakṣiṇāṃ dadyādvaiṣṇavān pūjayedvidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पर्शदुष्टे तथा बेरे स्नपनं शास्त्रतश्चरेत् । पूर्वोक्तां निष्कृतिं कृत्वा पश्चात्कार्यं समाचरेत्
sparśaduṣṭe tathā bere snapanaṃ śāstrataścaret / pūrvoktāṃ niṣkṛtiṃ kṛtvā paścātkāryaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्रुवादीनामलाभेतु स्रुवेणैव हुनेद्धविः । श्वकुक्कुटाद्यैस्संस्पृष्टे कुण्डे तं तं व्यपोह्य च
nruvādīnāmalābhetu sruveṇaiva huneddhaviḥ / śvakukkuṭādyaissaṃspṛṣṭe kuṇḍe taṃ taṃ vyapohya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुण्डं तु पूर्ववत्कृत्वा कृत्वाघारं यथाविधि । आग्नेयं वैष्णवं पञ्चवारुणं मूलहोमकम्
kuṇḍaṃ tu pūrvavatkṛtvā kṛtvāghāraṃ yathāvidhi / āgneyaṃ vaiṣṇavaṃ pañcavāruṇaṃ mūlahomakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतशो जुहुयात्कुर्याद्ब्राह्मणानां च भोजनम् । अलाभे समिधां कृह्य पालाशीर्वटसंभवाः
śataśo juhuyātkuryādbrāhmaṇānāṃ ca bhojanam / alābhe samidhāṃ kṛhya pālāśīrvaṭasaṃbhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आग्नेयं वैष्णवं ब्राह्मं हुत्वाकार्यं समाचरेत् । दर्भान् कुशान्वा समिधो मासातीतान् प्रगृह्य च
āgneyaṃ vaiṣṇavaṃ brāhmaṃ hutvākāryaṃ samācaret / darbhān kuśānvā samidho māsātītān pragṛhya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारुणं वैष्णवं ब्राह्मं सौम्यमाग्नेयमेव च । आदित्यं जुहुयाच्चैव दोष शान्तिर्भवेत्तथा
vāruṇaṃ vaiṣṇavaṃ brāhmaṃ saumyamāgneyameva ca / ādityaṃ juhuyāccaiva doṣa śāntirbhavettathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधि क्षीरं गृहीतं चेदाजं माहिषमेव वा । वैष्णवं ब्राह्ममाग्नेयं सौरं च व्याहृतीर्हुनेत्
dadhi kṣīraṃ gṛhītaṃ cedājaṃ māhiṣameva vā / vaiṣṇavaṃ brāhmamāgneyaṃ sauraṃ ca vyāhṛtīrhunet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुक्तदेशादानीता मृदो वा वालुकास् तथा । अग्निकुण्डार्थमाहृत्य वारुणं वैष्णवे हुनेत्
anuktadeśādānītā mṛdo vā vālukās tathā / agnikuṇḍārthamāhṛtya vāruṇaṃ vaiṣṇave hunet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्द्रं सधूमं दुर्गन्धं लेपयुक्तं सकण्टकम् । जन्तुयुक्तं क्षिपेद्वह्नाविन्धनं तत्परित्यजेत्
ārdraṃ sadhūmaṃ durgandhaṃ lepayuktaṃ sakaṇṭakam / jantuyuktaṃ kṣipedvahnāvindhanaṃ tatparityajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यत्प्रक्षिप्य चाग्नेयं वैष्णवं व्याहृतीर्हुनेत् । वस्त्रादिद्रव्ये दर्भेषु प्रपायां कूट एव वा
anyatprakṣipya cāgneyaṃ vaiṣṇavaṃ vyāhṛtīrhunet / vastrādidravye darbheṣu prapāyāṃ kūṭa eva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दग्धायामग्निना ब्राह्मं वैष्णवं सौरमेव च । आग्नेयं वैष्णवमिति प्रत्येकं दशशो हुनेत्
dagdhāyāmagninā brāhmaṃ vaiṣṇavaṃ saurameva ca / āgneyaṃ vaiṣṇavamiti pratyekaṃ daśaśo hunet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलशन्यासरचनाविपर्याने तु वैष्णवम् । पङ्क्तीशदैवत्यं च हुनेत्ततश्शास्त्रवदाचरेत्
kalaśanyāsaracanāviparyāne tu vaiṣṇavam / paṅktīśadaivatyaṃ ca hunettataśśāstravadācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नपने तु विपर्याने बेरस्य जुहुयाद्बुधः । पञ्चवारुणमन्त्रांश्च वैष्णवं च यथाविधि
snapane tu viparyāne berasya juhuyādbudhaḥ / pañcavāruṇamantrāṃśca vaiṣṇavaṃ ca yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शयने चेद्विपर्यासो वैष्णवं श्रीमहीमनून् । कलशस्नानशयने प्रत्येकं दशशो हुनेत्
śayane cedviparyāso vaiṣṇavaṃ śrīmahīmanūn / kalaśasnānaśayane pratyekaṃ daśaśo hunet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हीने वा विपरीते वा तत्र हौत्रप्रशंसने । ब्राह्मं मुनीन्द्रमन्त्रांश्चहुनेत्पारिषदामपि
hīne vā viparīte vā tatra hautrapraśaṃsane / brāhmaṃ munīndramantrāṃścahunetpāriṣadāmapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवाहनादावर्चायां विपरीते विवर्जिते । वैष्णवं विष्णुसूक्तं च ब्राह्मं रौन्द्रं हुनेद्दश
avāhanādāvarcāyāṃ viparīte vivarjite / vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca brāhmaṃ raundraṃ huneddaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषामुक्तहोमानां विपरीते विवर्जिते । पद्माग्नौ वैष्णवं विष्णुसूक्तं सूक्तं च पौरुषम्
sarveṣāmuktahomānāṃ viparīte vivarjite / padmāgnau vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ sūktaṃ ca pauruṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शयानमुद्धरेद्देवमकाले चाप्यमन्त्रकम् । हुत्वा श्रीभूमिदैवत्यं चतुष्कृत्वन्तु शाययेत्
śayānamuddhareddevamakāle cāpyamantrakam / hutvā śrībhūmidaivatyaṃ catuṣkṛtvantu śāyayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हीने चाध्ययने सारस्वतमष्टाधिकं शतम् । प्रायश्चित्तं च हुत्वैव यथाशास्त्रं समाचरेत्
hīne cādhyayane sārasvatamaṣṭādhikaṃ śatam / prāyaścittaṃ ca hutvaiva yathāśāstraṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथालाभं च गृह्णीयादलाभे षोडशर्त्विजाम् । तन्त्रेण कारयेत्सर्वमेष शास्त्रविधिस्स्मृतः
yathālābhaṃ ca gṛhṇīyādalābhe ṣoḍaśartvijām / tantreṇa kārayetsarvameṣa śāstravidhissmṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिष्ठायामुत्सवेवा तथान्यच्छुभकर्मणि । कुर्वतां तु पुरश्चर्यामाचार्यस्य र्त्विजां तथा
pratiṣṭhāyāmutsavevā tathānyacchubhakarmaṇi / kurvatāṃ tu puraścaryāmācāryasya rtvijāṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्नानाद्दीक्षितानां तु नाशौचःपरिकीर्तितः । मोहादनुष्ठिताशौचाःपतन्तिनरके ऽशुचौ
āsnānāddīkṣitānāṃ tu nāśaucaḥparikīrtitaḥ / mohādanuṣṭhitāśaucāḥpatantinarake 'śucau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृह्णीया त्संस्कृतांस्तान्वा पुनरन्यानथापि वा । आचार्य स्थ्सापकादींस्तु भर्त्सनादिकमाचरन्
gṛhṇīyā tsaṃskṛtāṃstānvā punaranyānathāpi vā / ācārya sthsāpakādīṃstu bhartsanādikamācaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवं विष्णुसूक्तं च सूक्तं पौरुषमेव च । ब्राह्मं सारस्वतं हुत्वा ताननुज्ञाप्य चाचरेत्
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca sūktaṃ pauruṣameva ca / brāhmaṃ sārasvataṃ hutvā tānanujñāpya cācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्यदक्षिणाकाले ऽतीते हुत्वा तु वैष्णवम् । मुनिमन्त्रञ्च जुहुयात्पृथगष्टोत्तरं शतम्
ācāryadakṣiṇākāle 'tīte hutvā tu vaiṣṇavam / munimantrañca juhuyātpṛthagaṣṭottaraṃ śatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोक्तदक्षिणां दद्यादर्थलोभं न कारयेत् । ब्राह्मणानामन्नदाने विहीने शान्तिमाचरेत्
yathoktadakṣiṇāṃ dadyādarthalobhaṃ na kārayet / brāhmaṇānāmannadāne vihīne śāntimācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रियहं तु महाशान्ति स्तद्दोषविनिवारिणी । हन्त्यल्पदक्षिणो यागः फलं दद्यात्सदक्षिणः
triyahaṃ tu mahāśānti staddoṣavinivāriṇī / hantyalpadakṣiṇo yāgaḥ phalaṃ dadyātsadakṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञस्य दक्षिणा जीवस्तस्माद्यत्नेन पालयेत् । इयं तात्कालिकीज्ञेया भूमिमग्रे प्रदापयेत्
yajñasya dakṣiṇā jīvastasmādyatnena pālayet / iyaṃ tātkālikījñeyā bhūmimagre pradāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चकस्यार्चनार्धं च कुटुंबार्थं विशेषतः । भूमिभोगमकल्प्यैव महाशान्तिं समाचरेत्
arcakasyārcanārdhaṃ ca kuṭuṃbārthaṃ viśeṣataḥ / bhūmibhogamakalpyaiva mahāśāntiṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंकल्पितवृत्तिस्तु देवावासो न वर्धते । अर्चकः प्रणिधिर्यस्माद्राज्ञो राष्ट्रस्य कल्पते
asaṃkalpitavṛttistu devāvāso na vardhate / arcakaḥ praṇidhiryasmādrājño rāṣṭrasya kalpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्समाहितः कुर्याद्यथा पूजा न लुप्यते । आपद्यपि च कष्टायां पूजामेतां न लोपयेत्
tasmātsamāhitaḥ kuryādyathā pūjā na lupyate / āpadyapi ca kaṣṭāyāṃ pūjāmetāṃ na lopayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदैव लुप्यते पूजा येन केनापि हेतुना । अग्रेर्ऽचकमियाद्दोष आर्द्रमेषो ऽपराध्यति
yadaiva lupyate pūjā yena kenāpi hetunā / agrer'cakamiyāddoṣa ārdrameṣo 'parādhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्दायेन भूम्यादि स्थिरदानेन सादरम् । रूढाधिकार एवाग्रे प्रवर्तेतार्ऽचनेर्ऽचकः
tasmāddāyena bhūmyādi sthiradānena sādaram / rūḍhādhikāra evāgre pravartetār'caner'cakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मादर्चनहीने तु राजराष्ट्रादिसंक्षयः । तद्ग्रामवासिनस्तस्माद्राजा राष्ट्रगता अपि
yasmādarcanahīne tu rājarāṣṭrādisaṃkṣayaḥ / tadgrāmavāsinastasmādrājā rāṣṭragatā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवत्पूजनाहेतो रुपकुर्युः प्रयत्नतः । आर्द्रापराधो भवति यस्माद्दोषेषु पूजकः
bhagavatpūjanāheto rupakuryuḥ prayatnataḥ / ārdrāparādho bhavati yasmāddoṣeṣu pūjakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं वृत्तिकर्शितं दृष्य्वा राजा च ग्रामवासिनः । सुखितं तं तथा कुर्युर्यथा देवस्तथार्चकः
taṃ vṛttikarśitaṃ dṛṣyvā rājā ca grāmavāsinaḥ / sukhitaṃ taṃ tathā kuryuryathā devastathārcakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्वृत्तिमधिकां चापिन शङ्केयुरसूयवः । यथार्हमुपयुञ्जीरन् स्वशक्तिं तत्सुखाय वै
datvṛttimadhikāṃ cāpina śaṅkeyurasūyavaḥ / yathārhamupayuñjīran svaśaktiṃ tatsukhāya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिष्ठान्ते तु विधिवदर्चके त्वप्रकल्पिते । आसुरी सा भवेदर्चा कर्ता नैवाप्नु यात्फलम्
pratiṣṭhānte tu vidhivadarcake tvaprakalpite / āsurī sā bhavedarcā kartā naivāpnu yātphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवेन सार्थमुद्दिष्टं यत्कुलं पूजकस्य तु । तदतिक्रम्य पूजां तु कारयेदितरेण चेत्
devena sārthamuddiṣṭaṃ yatkulaṃ pūjakasya tu / tadatikramya pūjāṃ tu kārayeditareṇa cet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रौरवं नरकं याति कर्ता कारयिता च यः । तस्मा त्सर्वप्रयत्नेन शास्त्रोक्तं परिपालयेत्
rauravaṃ narakaṃ yāti kartā kārayitā ca yaḥ / tasmā tsarvaprayatnena śāstroktaṃ paripālayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वः कार्यमद्य कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकम् । न हि प्रतीक्षते मृत्युः कर्तव्यो धर्मसंग्रहः
śvaḥ kāryamadya kurvīta pūrvāhṇe cāparāhṇikam / na hi pratīkṣate mṛtyuḥ kartavyo dharmasaṃgrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न त्य क्तविभवो जातु भवेच्च विभवे सति । यथाशक्ति प्रकुर्वीत विभवांश्च न लोभयेत्
na tya ktavibhavo jātu bhavecca vibhave sati / yathāśakti prakurvīta vibhavāṃśca na lobhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलाभे कौतुकादीनां सुवर्णं न्यस्य वैष्मवम् । विष्णुसूक्तं नृसुक्तं च वायव्यं दिगधीश्वरम्
alābhe kautukādīnāṃ suvarṇaṃ nyasya vaiṣmavam / viṣṇusūktaṃ nṛsuktaṃ ca vāyavyaṃ digadhīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभ्ये ऽन्तहोमहीने तु वैष्णवं पावकं तथा । व्याहृतीश्च हुनेद्विद्वान् दशकृत्वस्समाहितः
sabhye 'ntahomahīne tu vaiṣṇavaṃ pāvakaṃ tathā / vyāhṛtīśca hunedvidvān daśakṛtvassamāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निग्रहणहीने तु हुत्वा पूर्वोक्तनिष्कृतिम् । श्रोत्रियावसथादग्निमाहृत्याघारवूर्वकम्
agnigrahaṇahīne tu hutvā pūrvoktaniṣkṛtim / śrotriyāvasathādagnimāhṛtyāghāravūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यहोमं च जुहुयात्ततः प्रभृति चाचरेत् । ध्रुवादावाहयेद्यस्मात्कौतुकादि चतुर्ष्वपि
nityahomaṃ ca juhuyāttataḥ prabhṛti cācaret / dhruvādāvāhayedyasmātkautukādi caturṣvapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमादात्कुंभतीर्थेन तेषामावाहने कृते । "इषेत्वेऽत्यादिना स्नाप्य शीघ्रं शुद्धेन वारिणा
pramādātkuṃbhatīrthena teṣāmāvāhane kṛte / "iṣetve'tyādinā snāpya śīghraṃ śuddhena vāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुमान्य च देवेशं वैष्णवं विष्णुसूक्तकम् । जुहुयात्पौरुषंसूक्तं ध्रुवादावाहयेत्पुनः
anumānya ca deveśaṃ vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam / juhuyātpauruṣaṃsūktaṃ dhruvādāvāhayetpunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथनित्यार्चनायान्तु प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यते । सूर्योदयाच्च मध्याह्नात्पूर्व मस्तमयादपि
athanityārcanāyāntu prāyaścittaṃ pravakṣyate / sūryodayācca madhyāhnātpūrva mastamayādapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कवाटोद्घाटने हीने नित्याग्नौ वा महानने । वैष्णवं धात्रादिदैवत्यं हुत्वा दौवारिकं तथा
kavāṭodghāṭane hīne nityāgnau vā mahānane / vaiṣṇavaṃ dhātrādidaivatyaṃ hutvā dauvārikaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीघ्रमुद्घाटयेद्द्वारं देवदेवं प्रणम्य च । अमन्त्रकमथान्यैर्वा कवाटोद्घाटने कृते
śīghramudghāṭayeddvāraṃ devadevaṃ praṇamya ca / amantrakamathānyairvā kavāṭodghāṭane kṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वोक्तं जुहुयाच्छान्तिं जपेद्द्वादशसूक्तकम् । मार्जनादिषु हीनेषु निर्माल्येचाप्यशोधिते
pūrvoktaṃ juhuyācchāntiṃ japeddvādaśasūktakam / mārjanādiṣu hīneṣu nirmālyecāpyaśodhite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवं वारुणं हुत्वा वायव्यं शान्तमेव च । यथावत्कारयेत्सर्वं मन्त्रेणैव पुनर्गुरुः
vaiṣṇavaṃ vāruṇaṃ hutvā vāyavyaṃ śāntameva ca / yathāvatkārayetsarvaṃ mantreṇaiva punarguruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रव्यप्रतिनिधिस्तोयमलाभे तेन चाचरेत् । देवस्य स्नपने हीने वैष्णवे वारुणं हुनेत्
dravyapratinidhistoyamalābhe tena cācaret / devasya snapane hīne vaiṣṇave vāruṇaṃ hunet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"अपो हिऽष्ठादिभिर्मन्त्रैस्स्नावयेन् निष्कृतिर्भवेत् । पश्नान्नित्यं प्रकुर्वीत स्नानं नित्यार्चनोदितम्
"apo hi'ṣṭhādibhirmantraissnāvayen niṣkṛtirbhavet / paśnānnityaṃ prakurvīta snānaṃ nityārcanoditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशक्तौस्नापने प्रोक्ष्यं मन्त्रेण कुशवारिभिः । वस्त्रादींश्च व्यपोह्यैव धौतवस्त्रं समर्पयेत्
aśaktausnāpane prokṣyaṃ mantreṇa kuśavāribhiḥ / vastrādīṃśca vyapohyaiva dhautavastraṃ samarpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं स्नानमशक्यं चेद्विष्णुपञ्चदिनेषु वै । स्नापयेद्देवदेवेशमिति केचिद्वदन्तिहि
nityaṃ snānamaśakyaṃ cedviṣṇupañcadineṣu vai / snāpayeddevadeveśamiti kecidvadantihi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवपीठेतु निर्माल्यं संशोध्य पुनरेव च । पुष्पन्यासं प्रकुर्वीत ध्रुवे नित्यार्चनं भवेत्
dhruvapīṭhetu nirmālyaṃ saṃśodhya punareva ca / puṣpanyāsaṃ prakurvīta dhruve nityārcanaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पन्यासं विनाकुर्यात्कौतुकस्यार्चनं यदि । वैष्णवं विष्णुसूक्तं च पुरुषसूक्तं तधैव च
puṣpanyāsaṃ vinākuryātkautukasyārcanaṃ yadi / vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca puruṣasūktaṃ tadhaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुत्वा च विष्णुगायत्रीं पुष्बन्यासं क्रमाच्चरेत् । संबन्धकूर्चहीनेतु वैष्णवं मुनिमन्त्रकम्
hutvā ca viṣṇugāyatrīṃ puṣbanyāsaṃ kramāccaret / saṃbandhakūrcahīnetu vaiṣṇavaṃ munimantrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुत्वासन्न्यस्य कूर्चं तु पश्चात्कार्यं समाचरेत् । धात्राद्यर्चनहीने तु तद्दैवत्यं सवैष्णवम्
hutvāsannyasya kūrcaṃ tu paścātkāryaṃ samācaret / dhātrādyarcanahīne tu taddaivatyaṃ savaiṣṇavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुत्वार्चयेद् धातृमुखान् तथा परिषदः क्रमात् । उपचारविपर्यासे "क्षमऽन्वेति प्रणम्य च
hutvārcayed dhātṛmukhān tathā pariṣadaḥ kramāt / upacāraviparyāse "kṣama'nveti praṇamya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुमान्यार्चयेद् देवं हीने चैव तु विग्रहे । तद्देवतामनुं जप्त्वा वैष्णवं च विशेषतः
anumānyārcayed devaṃ hīne caiva tu vigrahe / taddevatāmanuṃ japtvā vaiṣṇavaṃ ca viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनस्तदुपचारादि पूजये त्सर्वविग्रहैः । उक्तद्रव्ये ष्वलब्धेषु पुष्पं तोयमथाक्षतम्
punastadupacārādi pūjaye tsarvavigrahaiḥ / uktadravye ṣvalabdheṣu puṣpaṃ toyamathākṣatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीत्वा चैव तत्सर्वं ध्यात्वा देवं समर्चयेत् । अर्चाकाले ऽन्यकालं वा स्मये वा मूषिकादिभिः
gṛhītvā caiva tatsarvaṃ dhyātvā devaṃ samarcayet / arcākāle 'nyakālaṃ vā smaye vā mūṣikādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरुता वापि विच्छिन्नमजस्रं दीपमादरात् । द्विगुणं तु समुद्दीप्य सौरं रौद्रं च पावकम्
marutā vāpi vicchinnamajasraṃ dīpamādarāt / dviguṇaṃ tu samuddīpya sauraṃ raudraṃ ca pāvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवं च तथाहुत्वा पुनरर्चनमाचरेत् । तत्काले सर्वदीपानां नाशे दोषो महत्तरः
vaiṣṇavaṃ ca tathāhutvā punararcanamācaret / tatkāle sarvadīpānāṃ nāśe doṣo mahattaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.