इति श्रीवैखानसे भगवच्छास्त्रे भृगुप्रोक्तायां संहितायां प्रकीर्णाधिकारे ऽष्टाविंशो ऽध्यायः अथैकोनत्रिंशो ऽध्यायः। प्रायश्चित्तम् अथवक्ष्ये विशेषेण ध्रुवबेरस्य निष्कृतिम् । ताम्रजं शैलजं चैव मूर्तिकं दारवं त्विति
iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre 'ṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ athaikonatriṃśo 'dhyāyaḥ. prāyaścittam athavakṣye viśeṣeṇa dhruvaberasya niṣkṛtim / tāmrajaṃ śailajaṃ caiva mūrtikaṃ dāravaṃ tviti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चातुर्विध्यं ध्रुवस्यात्र पूर्वमेव मयोदितम् । षण्मानसहितं कृत्वासनालं पादपद्मकम्
cāturvidhyaṃ dhruvasyātra pūrvameva mayoditam / ṣaṇmānasahitaṃ kṛtvāsanālaṃ pādapadmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा तु ताम्रजं बिंबं कौतुकस्योक्तवर्त्मना । कृत्वाक्ष्युन्मोचनं चाधिवासान् संस्थाप्य चाचलम्
kṛtvā tu tāmrajaṃ biṃbaṃ kautukasyoktavartmanā / kṛtvākṣyunmocanaṃ cādhivāsān saṃsthāpya cācalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थापयेत्सह देव्यौच शुद्ध्यर्थं प्रतिपर्वतु । शुद्धोदैरभिषिच्यैव भूषणैश्च विभूष्यच
sthāpayetsaha devyauca śuddhyarthaṃ pratiparvatu / śuddhodairabhiṣicyaiva bhūṣaṇaiśca vibhūṣyaca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पन्यासं च कृत्वैव सर्वान् परिषदः क्रमात् । शैलानेव प्रकुर्वीत यथा शातातपो ऽब्रवीत्
puṣpanyāsaṃ ca kṛtvaiva sarvān pariṣadaḥ kramāt / śailāneva prakurvīta yathā śātātapo 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैलं ध्रुवं तथा चित्रं चित्रार्धं वा विधाय च । पूर्वोक्तेन विधानेन परं संस्कृत्य तत्क्रमात्
śailaṃ dhruvaṃ tathā citraṃ citrārdhaṃ vā vidhāya ca / pūrvoktena vidhānena paraṃ saṃskṛtya tatkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव्यावन्यांश्च देवांश्च तदालयगतानपि । तद्द्रव्येण प्रकुर्वीत ध्रुवं षण्मानसंयुतम्
devyāvanyāṃśca devāṃśca tadālayagatānapi / taddravyeṇa prakurvīta dhruvaṃ ṣaṇmānasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वाक्ष्णोश्च भ्रुवोस्तद्वदोष्ठयोरुभयोरपि । करपादतले चैव नखेषु मुकुटे ऽपि च
kṛtvākṣṇośca bhruvostadvadoṣṭhayorubhayorapi / karapādatale caiva nakheṣu mukuṭe 'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूषणेषु विधानेन तत्तद्वर्णेन लेपयेत् । मृण्मयं दारवं वा चेत्तद्द्रव्येणैव देवताः
bhūṣaṇeṣu vidhānena tattadvarṇena lepayet / mṛṇmayaṃ dāravaṃ vā cettaddravyeṇaiva devatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदालयगताः कुर्यादन्यथा विपरीतकृत् । अथ वा वर्णहीनं तु शैलं सर्वत्र कारयेत्
tadālayagatāḥ kuryādanyathā viparītakṛt / atha vā varṇahīnaṃ tu śailaṃ sarvatra kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धचित्रस्य शैलस्य हीनेष्वं गेषु चैव हि । प्रत्यङ्गेषु तथोपाङ्गेष्वनिष्टं तद्भवेदिह
ardhacitrasya śailasya hīneṣvaṃ geṣu caiva hi / pratyaṅgeṣu tathopāṅgeṣvaniṣṭaṃ tadbhavediha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालागारे ऽथ तच्छक्तिं नीत्वा बिंबं समाहरेत् । भूमौ पिधाय तस्योर्ध्वे पद्माग्निं परिकल्प्य च
bālāgāre 'tha tacchaktiṃ nītvā biṃbaṃ samāharet / bhūmau pidhāya tasyordhve padmāgniṃ parikalpya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुत्वा च महतीं शान्तिं शिलाग्रहणवत्तथा । तत्तदङ्गसमुत्पत्तिं युक्त्या तक्ष्णा तु कारयेत्
hutvā ca mahatīṃ śāntiṃ śilāgrahaṇavattathā / tattadaṅgasamutpattiṃ yuktyā takṣṇā tu kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हीने महाङ्गे तद्बेरमयुक्तं चेत्समीकृतौ । त्यक्त्वा तद्विधिना बेरं पुनरन्यत्समाहरेत्
hīne mahāṅge tadberamayuktaṃ cetsamīkṛtau / tyaktvā tadvidhinā beraṃ punaranyatsamāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बेरं संधानयोग्यं यस्त्यजेत्पापी भवेत्स हि । विनष्टं च भवेत्सर्वंसंधानं शक्तितश्चरेत्
beraṃ saṃdhānayogyaṃ yastyajetpāpī bhavetsa hi / vinaṣṭaṃ ca bhavetsarvaṃsaṃdhānaṃ śaktitaścaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवबेरमथार्ऽचां च कर्तुं पूर्वमिवद्वयम् । अशक्तश्चेद्ध्रुवार्चान्तु कृत्वा चैकं स्वशक्तितः
dhruvaberamathār'cāṃ ca kartuṃ pūrvamivadvayam / aśaktaśceddhruvārcāntu kṛtvā caikaṃ svaśaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिष्ठाप्यार्चयेत्सम्यगिति के चिन्मनीषिणः । एकबेरप्रतिष्ठायामेष एव विधिस्स्मृतः
pratiṣṭhāpyārcayetsamyagiti ke cinmanīṣiṇaḥ / ekaberapratiṣṭhāyāmeṣa eva vidhissmṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशक्तश्चेद्ध्रुवं बेरमर्चाबेरमथापि वा । सहितं रहितं वाथ देवीभ्यांस्थाप्य चार्चयेत्
aśaktaśceddhruvaṃ beramarcāberamathāpi vā / sahitaṃ rahitaṃ vātha devībhyāṃsthāpya cārcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदालये ब्रह्मस्थाने ध्रुवार्चाबेरमाहरेत् । तं देवीसहितं कृत्वा विमानं च विशेषतः
mṛdālaye brahmasthāne dhruvārcāberamāharet / taṃ devīsahitaṃ kṛtvā vimānaṃ ca viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैलं तु कर्तुमिच्छेच्चेद् देवो दैविकमाश्रयेत् । यथा तथा प्रकल्प्यैव विमानं कौतुकं पुनः
śailaṃ tu kartumicchecced devo daivikamāśrayet / yathā tathā prakalpyaiva vimānaṃ kautukaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहजं जङ्गमं कृत्वा ब्रङ्मस्थाने समाचरेत् । कौतुकं शैलजं चेत्तु स्थावरं त्वेव स्थापयेत्
lohajaṃ jaṅgamaṃ kṛtvā braṅmasthāne samācaret / kautukaṃ śailajaṃ cettu sthāvaraṃ tveva sthāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लघुबेरं प्रतिष्ठाप्य विमाने मृण्मये ऽर्चिते । कर्तुमिच्छेद्ध्रुवं बेरं विमानं चैव शैलजम्
laghuberaṃ pratiṣṭhāpya vimāne mṛṇmaye 'rcite / kartumiccheddhruvaṃ beraṃ vimānaṃ caiva śailajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमानं परिकल्प्यैव विधिना हस्तमानतः । देवीभ्यां सहितं देवं दैविकांशे विधाय च
vimānaṃ parikalpyaiva vidhinā hastamānataḥ / devībhyāṃ sahitaṃ devaṃ daivikāṃśe vidhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वार्चितां गृहीत्वैव बेरं कौतुककर्मणि । तस्योत्तरे चौत्सवादीन् प्रतिष्ठाप्य समर्चयेत्
pūrvārcitāṃ gṛhītvaiva beraṃ kautukakarmaṇi / tasyottare cautsavādīn pratiṣṭhāpya samarcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं ध्रुवार्चाबेरेतु अर्च्यमाने मृदालये । शिलाभिरिष्टकाभिर्वा विमानं कर्तुमिच्छया
pūrvaṃ dhruvārcāberetu arcyamāne mṛdālaye / śilābhiriṣṭakābhirvā vimānaṃ kartumicchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षार्थं तस्य बेरस्य शिल्पिस्पर्शनिवृत्तये । काष्ठेन पञ्जरं कृत्वा बालागारं दृढं ततः
rakṣārthaṃ tasya berasya śilpisparśanivṛttaye / kāṣṭhena pañjaraṃ kṛtvā bālāgāraṃ dṛḍhaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संशोध्य शल्यं चाधस्ताद्युक्त्या परमाया पुनः । विमानं युग्महस्तेन तद्बेरस्य वशादपि
saṃśodhya śalyaṃ cādhastādyuktyā paramāyā punaḥ / vimānaṃ yugmahastena tadberasya vaśādapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाविभवविस्तारं सौधं कृत्वा सुरक्षयेत् । तद्बेरसममध्यर्धं द्विगुणं चतुरश्रकम्
yathāvibhavavistāraṃ saudhaṃ kṛtvā surakṣayet / tadberasamamadhyardhaṃ dviguṇaṃ caturaśrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधमं मध्यमं तद्वदुत्तमं त्रिविधोदितम् । कृत्वा तस्य चतुर्भागं त्रिभागं चार्धमेववा
adhamaṃ madhyamaṃ tadvaduttamaṃ trividhoditam / kṛtvā tasya caturbhāgaṃ tribhāgaṃ cārdhamevavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भागारं भवेच्छेषं भित्तिविष्कंभमेव च । समण्टपं विमानं तु पूर्ववत्कारयेद्विधिः
garbhāgāraṃ bhaveccheṣaṃ bhittiviṣkaṃbhameva ca / samaṇṭapaṃ vimānaṃ tu pūrvavatkārayedvidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिलेष्टकाविमाने तु वर्गस्यान्ते परस्य वा । कारयेन्मिश्रमथ चेदशक्तः कर्तुमीदृशम्
śileṣṭakāvimāne tu vargasyānte parasya vā / kārayenmiśramatha cedaśaktaḥ kartumīdṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिष्ठानस्य चोर्ध्वं हि यथेष्टस्थानके पुनः । मिश्रद्रव्येण कुर्यात्तु शक्तिलोभं न कारयेत्
adhiṣṭhānasya cordhvaṃ hi yatheṣṭasthānake punaḥ / miśradravyeṇa kuryāttu śaktilobhaṃ na kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्णक्षयेध्रुवे दोषसंफदे स्फुटितादिभिः । अल्पदोषे ऽपि वाशक्तिं ध्रुवबेरस्थितां तदा
varṇakṣayedhruve doṣasaṃphade sphuṭitādibhiḥ / alpadoṣe 'pi vāśaktiṃ dhruvaberasthitāṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुंभे ऽंभसि समावाह्य तत्कुंभं कौतुकादि च । समादाय विधानेन मालिकायां तु मण्डपे
kuṃbhe 'ṃbhasi samāvāhya tatkuṃbhaṃ kautukādi ca / samādāya vidhānena mālikāyāṃ tu maṇḍape
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्न्यस्य कौतुकादौ तु समावाह्य समर्चयेत् । काले कुंभे समारोप्य क्रियास्सर्वास्समाचरेत्
sannyasya kautukādau tu samāvāhya samarcayet / kāle kuṃbhe samāropya kriyāssarvāssamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतीते द्विदिने कुंभमन्यदादायचात्वरः । कुंभाच्छक्तिं समादाय कुंभे ऽन्यस्मिन् विधालतः
atīte dvidine kuṃbhamanyadādāyacātvaraḥ / kuṃbhācchaktiṃ samādāya kuṃbhe 'nyasmin vidhālataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चयेत्त्रिदिने चैवं कुंभसंशोधनं चरेत् । पश्चाच्च वर्णलेपादीन् कृत्वा संशोद्य चैवहि
arcayettridine caivaṃ kuṃbhasaṃśodhanaṃ caret / paścācca varṇalepādīn kṛtvā saṃśodya caivahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वास्तुहोमं च पुण्याहं ध्रुवशुद्धिं च कारयेत् । कुंभं बिंबं समादाय प्रविश्याभ्यन्तरं ततः
vāstuhomaṃ ca puṇyāhaṃ dhruvaśuddhiṃ ca kārayet / kuṃbhaṃ biṃbaṃ samādāya praviśyābhyantaraṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौतुकादीन् सुसंस्थाप्य न्यासादींश्च विधाय च । कुंभस्थां शक्तिमादाय ध्रुवबेरे ऽवरोपयेत्
kautukādīn susaṃsthāpya nyāsādīṃśca vidhāya ca / kuṃbhasthāṃ śaktimādāya dhruvabere 'varopayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवात्पुनः कौतुकादिष्वावाङ्य तु समर्चयेत् । दोषाणां गोरवान्मासादूर्ध्वं कालेत्वपेक्षिते
dhruvātpunaḥ kautukādiṣvāvāṅya tu samarcayet / doṣāṇāṃ goravānmāsādūrdhvaṃ kāletvapekṣite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवं बालालये स्थाप्य शोधयेन्मृण्मयं पुनः । यावच्छूलं पुनश्शैलं शिलान्तं शोधयेत्क्रमात्
devaṃ bālālaye sthāpya śodhayenmṛṇmayaṃ punaḥ / yāvacchūlaṃ punaśśailaṃ śilāntaṃ śodhayetkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवषट्पञ्चमूर्तीनां विमाने दोषसंयुतम् । यत्तलं तत्तलं गृह्य बालस्थानं प्रकल्प्य च
navaṣaṭpañcamūrtīnāṃ vimāne doṣasaṃyutam / yattalaṃ tattalaṃ gṛhya bālasthānaṃ prakalpya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौतुकादीन् सुसंस्थाप्य विधिना सम्यगर्चयेत् । पश्चात्तले तु निर्दुष्टे कौतुकादीन् प्रगृह्य च
kautukādīn susaṃsthāpya vidhinā samyagarcayet / paścāttale tu nirduṣṭe kautukādīn pragṛhya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थापयित्वा पुनश्चैव विधिनापि समर्चयेत् । अथ वक्ष्ये जीर्णबेरपरित्यागविधिं क्रमात्
sthāpayitvā punaścaiva vidhināpi samarcayet / atha vakṣye jīrṇaberaparityāgavidhiṃ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवस्याङ्गविहीने तु त्यजेत्तत्सद्य एव हि । कर्त्राराधकयोर्ग्राह्यमन्यथा स्यान्महद्भयम्
dhruvasyāṅgavihīne tu tyajettatsadya eva hi / kartrārādhakayorgrāhyamanyathā syānmahadbhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन जीर्णं संशोध्य सर्वतः । नववस्त्रैस्समाच्छाद्य बद्ध्वा च कुशरज्जुभिः
tasmātsarvaprayatnena jīrṇaṃ saṃśodhya sarvataḥ / navavastraissamācchādya baddhvā ca kuśarajjubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणैर्वाहयित्वैव नदीं स्फारां समुद्रगाम् । अशोष्यं वा जलाधारमन्यन्नीत्वाथ तत्तटे
brāhmaṇairvāhayitvaiva nadīṃ sphārāṃ samudragām / aśoṣyaṃ vā jalādhāramanyannītvātha tattaṭe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रपां कृत्वाग्निमाधाय चौपासनमतन्द्रितः । आघारान्ते तु जुहुयाद्वैष्णवं शतशस्ततः
prapāṃ kṛtvāgnimādhāya caupāsanamatandritaḥ / āghārānte tu juhuyādvaiṣṇavaṃ śataśastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"दद्भ्यस्स्वाऽऽहेत्यङ्गहोमं व्याहृत्यन्तं हुनेद्भुधः । वस्त्रबन्धं विमोच्यैव प्राङ्मुखोदङ्मुखो गुरुः
"dadbhyassvā''hetyaṅgahomaṃ vyāhṛtyantaṃ hunedbhudhaḥ / vastrabandhaṃ vimocyaiva prāṅmukhodaṅmukho guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारुणं वैष्णवं चैव प्रक्षिप्यैव च तज्जले । स्नायात्संस्मृत्य देवेशं दारवे तु विशेषतः
vāruṇaṃ vaiṣṇavaṃ caiva prakṣipyaiva ca tajjale / snāyātsaṃsmṛtya deveśaṃ dārave tu viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दग्ध्वाग्निनाथ तद्भस्म निक्षिपेत्तादृशे जले । देव्यादीनां पर्षदां च तत्तन्मन्त्रं सवैष्णवम्
dagdhvāgninātha tadbhasma nikṣipettādṛśe jale / devyādīnāṃ parṣadāṃ ca tattanmantraṃ savaiṣṇavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुनेज्जलेक्षिपेत्पश्चाद्दद्यादाचार्य दक्षिणाम् । अथ चेत्कौतुकादीना मङ्गहानिस्तदुच्यते
hunejjalekṣipetpaścāddadyādācārya dakṣiṇām / atha cetkautukādīnā maṅgahānistaducyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाङ्गानि शिरः कुक्षि वक्षः कण्ठान् प्रचक्षते । पादौहस्तौ बाहवश्चेत्यङ्गानि प्रवदन्तिहि
mahāṅgāni śiraḥ kukṣi vakṣaḥ kaṇṭhān pracakṣate / pādauhastau bāhavaścetyaṅgāni pravadantihi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुल्यः कर्णनासाद्याः प्रत्यङ्गानि विदुर्बुधाः । शिरश्चक्रं च पीठं च प्रभामण्डलमेव च
aṅgulyaḥ karṇanāsādyāḥ pratyaṅgāni vidurbudhāḥ / śiraścakraṃ ca pīṭhaṃ ca prabhāmaṇḍalameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपाङ्गान्यूचिरे भूषणायुधांबरपूर्वकान् । तत्रोपाङ्गस्य हीने तु कुंभं संसाध्य पूर्ववत्
upāṅgānyūcire bhūṣaṇāyudhāṃbarapūrvakān / tatropāṅgasya hīne tu kuṃbhaṃ saṃsādhya pūrvavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवाह्य कुंभे तच्छक्तिं बिंबं संधाय पूर्ववत् । कृत्वा जलाधिवासादीन् वास्तुहोमं विधाय च
āvāhya kuṃbhe tacchaktiṃ biṃbaṃ saṃdhāya pūrvavat / kṛtvā jalādhivāsādīn vāstuhomaṃ vidhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संशोद्य पञ्चगव्यैश्च कुशोदैश्च विशेषतः । सप्तभिः कलशैस्थ्साप्य कुंभस्थां शक्तिमादरात्
saṃśodya pañcagavyaiśca kuśodaiśca viśeṣataḥ / saptabhiḥ kalaśaisthsāpya kuṃbhasthāṃ śaktimādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समावाह्य पुनर्बिंबे विधिना सम्यगर्चयेत् । प्रत्यङ्गहीने तच्छक्तिं महाबेरे ऽवरोप्य च
samāvāhya punarbiṃbe vidhinā samyagarcayet / pratyaṅgahīne tacchaktiṃ mahābere 'varopya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उध्रुत्य बिंबं संप्रोक्ष्य पञ्चगव्यैः कुशोदकैः । तुल्यलोहेन संधाय चाधिवास्य कुशादिषु
udhrutya biṃbaṃ saṃprokṣya pañcagavyaiḥ kuśodakaiḥ / tulyalohena saṃdhāya cādhivāsya kuśādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः प्रतिष्ठामार्गेण प्रतिष्ठां पुनराचरेत् । अङ्गहीनेतु संधानयोग्यं संधाय पूर्ववत्
punaḥ pratiṣṭhāmārgeṇa pratiṣṭhāṃ punarācaret / aṅgahīnetu saṃdhānayogyaṃ saṃdhāya pūrvavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चयेदन्यथा युक्तेहीने वापि महाङ्गके । भूमौ पिधाय तद्बेरं तदूर्ध्वे जुहुयात्क्रमात्
arcayedanyathā yuktehīne vāpi mahāṅgake / bhūmau pidhāya tadberaṃ tadūrdhve juhuyātkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गहोमं महाशान्तिमपोह्यैव च तद्दिनम् । उद्धृत्य बिंबं प्रक्षाल्य पञ्चगव्यैः कुशोदकैः
aṅgahomaṃ mahāśāntimapohyaiva ca taddinam / uddhṛtya biṃbaṃ prakṣālya pañcagavyaiḥ kuśodakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिरग्नौ संपरिक्षिप्य शोधयेदाम्लवारिणा । राजतं द्विस्सकृद्रौक्मं दहेदग्नाविति क्रमः
triragnau saṃparikṣipya śodhayedāmlavāriṇā / rājataṃ dvissakṛdraukmaṃ dahedagnāviti kramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वातेनैव द्रव्येण बिंबं पूर्ववदुत्तमम् । पुनःप्रतिष्ठां कृत्वैव कारयेदर्चनं क्रमात्
kṛtvātenaiva dravyeṇa biṃbaṃ pūrvavaduttamam / punaḥpratiṣṭhāṃ kṛtvaiva kārayedarcanaṃ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पटे कुड्ये ऽथ वा लिख्य बेरे विधिवदर्चिते । जीर्णमालोक्य तच्छक्तिमारोप्यैवार्कमण्डले
paṭe kuḍye 'tha vā likhya bere vidhivadarcite / jīrṇamālokya tacchaktimāropyaivārkamaṇḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवीकृत्य पुनस्तस्मिन् प्रतिष्ठाप्य समर्चयेत् । आचार्येण च येनादौ कर्षणाद्याः कृताः क्रियाः
navīkṛtya punastasmin pratiṣṭhāpya samarcayet / ācāryeṇa ca yenādau karṣaṇādyāḥ kṛtāḥ kriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिष्ठा वा कृता विष्णोस्तेनैवान्यांश्च कारयेत् । नित्यार्चनोत्सवादींश्च प्रायश्चित्तादिकानपि
pratiṣṭhā vā kṛtā viṣṇostenaivānyāṃśca kārayet / nityārcanotsavādīṃśca prāyaścittādikānapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदभावे च तत्पुत्रं पौत्रं नप्तारमेव च । तद्वंशजं वा तच्छिष्यं तन्नियुक्तमथान्ततः
tadabhāve ca tatputraṃ pautraṃ naptārameva ca / tadvaṃśajaṃ vā tacchiṣyaṃ tanniyuktamathāntataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्यसन्निधौ नान्यमाचार्यं वरयेत्क्वचित् । वरयेद्यदि राष्ट्रस्य राज्ञश्चापि महद्भयम्
ācāryasannidhau nānyamācāryaṃ varayetkvacit / varayedyadi rāṣṭrasya rājñaścāpi mahadbhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवेच्च निष्फला पूजा सर्वं कार्यं विनश्यति । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन न कुर्याद्गुरुसंकरम्
bhavecca niṣphalā pūjā sarvaṃ kāryaṃ vinaśyati / tasmātsarvaprayatnena na kuryādgurusaṃkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञानादर्थलोभाद्वा कृते त्वाचार्यसंकरे । अब्जानले महाशान्तिं हुत्वा संप्रार्थ्यवै गुरुम्
ajñānādarthalobhādvā kṛte tvācāryasaṃkare / abjānale mahāśāntiṃ hutvā saṃprārthyavai gurum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याचयित्वा "क्षमऽऽस्वेति पूजयित्वा विशेषतः । पनस्तेनैव तत्कर्म कारयेदिति शासनम्
yācayitvā "kṣama''sveti pūjayitvā viśeṣataḥ / panastenaiva tatkarma kārayediti śāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्यदीनामलाभे तु तद्रूपं लेखयेत्पटे । तत्सन्निधौ युक्तमन्यमाचार्यं वरयेत्तथा
ācāryadīnāmalābhe tu tadrūpaṃ lekhayetpaṭe / tatsannidhau yuktamanyamācāryaṃ varayettathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्मिन्नालये स्याच्चेत्सन्निपातस्तु कर्मणाम् । आचार्यं संप्रणम्यैव तत्पुत्राद्यैर्विधानतः
ekasminnālaye syāccetsannipātastu karmaṇām / ācāryaṃ saṃpraṇamyaiva tatputrādyairvidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारयेत्तदलाभेतु कारयेत्तन्त्रतो गुरुः । पूर्वं तु योगमार्गेण प्रतिष्ठाप्यार्चिते पुनः
kārayettadalābhetu kārayettantrato guruḥ / pūrvaṃ tu yogamārgeṇa pratiṣṭhāpyārcite punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवीभ्यां सह पश्चात्तु कारयेत् स्थापनं यदि । आभिचारिकमेव स्याद्राजराष्ट्रविनाशकृत्
devībhyāṃ saha paścāttu kārayet sthāpanaṃ yadi / ābhicārikameva syādrājarāṣṭravināśakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवकौतुक संयुक्ते पूज्यमाने पुरा ततः । विमानध्रुवयोर्नाशे ब्रह्मस्थाने ध्रुवार्चनम्,
dhruvakautuka saṃyukte pūjyamāne purā tataḥ / vimānadhruvayornāśe brahmasthāne dhruvārcanam,
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौतुकं चोत्सवस्थाने स्थापयेदिति के चन । स्थानके चासनं कुर्याच्छयनं वापि चेच्छया
kautukaṃ cotsavasthāne sthāpayediti ke cana / sthānake cāsanaṃ kuryācchayanaṃ vāpi cecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असनेशयनं कुर्यात्थ्सानकं न तु कारयेत् । शयने नासनं चैव स्थानकं कारयेद्विधिः
asaneśayanaṃ kuryātthsānakaṃ na tu kārayet / śayane nāsanaṃ caiva sthānakaṃ kārayedvidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौतुकं स्थितमासीन मौत्सवं कारयेत्तथा । असीनं कौतुकं कुर्यात्थ्सितमौत्सवमेव वा
kautukaṃ sthitamāsīna mautsavaṃ kārayettathā / asīnaṃ kautukaṃ kuryātthsitamautsavameva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नपनं बलिबेरं च स्थितं सर्वत्र कारयेत् । अवतारगणस्यैव मूर्तीनां पञ्चकस्य च
snapanaṃ baliberaṃ ca sthitaṃ sarvatra kārayet / avatāragaṇasyaiva mūrtīnāṃ pañcakasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योन्यसंकरेणैव स्थापने कौतुकस्य च । महत्तरो भवेद्दो, स्तद्दोषशमवाय वै
anyonyasaṃkareṇaiva sthāpane kautukasya ca / mahattaro bhaveddo, staddoṣaśamavāya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुत्वा तु महतीं शान्तिं यथास्थाने तु स्थापयेत् । अथ वक्ष्ये विशेषेण शान्तिपञ्चककल्पनम्
hutvā tu mahatīṃ śāntiṃ yathāsthāne tu sthāpayet / atha vakṣye viśeṣeṇa śāntipañcakakalpanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नराणां पापबाहुल्यादपराधविशेषतः । देवास्सृजन्त्यद्भुतानि तेषु दृष्टेषु सत्वरम्
narāṇāṃ pāpabāhulyādaparādhaviśeṣataḥ / devāssṛjantyadbhutāni teṣu dṛṣṭeṣu satvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याच्छान्तिं यथोक्तान्तु विपरीते त्वनर्थकृत् । कर्त्राराधकयोश्चैव राज्ञो राष्ट्रस्य वास्तुवः
kuryācchāntiṃ yathoktāntu viparīte tvanarthakṛt / kartrārādhakayoścaiva rājño rāṣṭrasya vāstuvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संक्षोभो जायते सद्यो विनाशो भवति ध्रुवम् । द्वादशाहान्तरे तस्माच्छान्तिं कुर्याद्विधानतः
saṃkṣobho jāyate sadyo vināśo bhavati dhruvam / dvādaśāhāntare tasmācchāntiṃ kuryādvidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतीते द्वादशाहेतु महाशान्तिपुरस्सरम् । संपूज्य वैष्णवान् शक्त्यादत्वा वै भूरिदक्षिणाम्
atīte dvādaśāhetu mahāśāntipurassaram / saṃpūjya vaiṣṇavān śaktyādatvā vai bhūridakṣiṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरभेदुत्तरं कर्म मासे ऽतीते विशेषतः । सप्ताहं तु महाशान्तिं हुत्वा विप्रशतं तथा
ārabheduttaraṃ karma māse 'tīte viśeṣataḥ / saptāhaṃ tu mahāśāntiṃ hutvā vipraśataṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजयित्वा च देवेशमनुमान्य तु कारयेत् । षण्मासे समतीते तु रमते तत्र नोहरिः
bhojayitvā ca deveśamanumānya tu kārayet / ṣaṇmāse samatīte tu ramate tatra nohariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कुर्याच्छान्तिं यथोदिताम् । भौमान्तरिक्षदिव्याख्यभेदात्त्रिविधमद्भुतम्
tasmātsarvaprayatnena kuryācchāntiṃ yathoditām / bhaumāntarikṣadivyākhyabhedāttrividhamadbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहयुद्धश्च भेदश्च विकारो ग्रहमण्डले । सर्वग्रासोपरागश्च दुर्भिक्षश्चाक्षभेदनम्
grahayuddhaśca bhedaśca vikāro grahamaṇḍale / sarvagrāsoparāgaśca durbhikṣaścākṣabhedanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमादीनि दिव्यानि त्वद्भुतानि प्रचक्षते । आन्तरिक्षाणि चार्केन्द्वोः परिवेषो निरन्तरः
evamādīni divyāni tvadbhutāni pracakṣate / āntarikṣāṇi cārkendvoḥ pariveṣo nirantaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्णान्तरेण बाहुल्यात्परिवेषस्तथाविधः । रात्राविन्द्रधमर्देवसद्म चाकाशमण्डले
varṇāntareṇa bāhulyātpariveṣastathāvidhaḥ / rātrāvindradhamardevasadma cākāśamaṇḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशन्युल्कादिपातश्च राहुपुच्छादिदर्शनम् । नक्षत्रपतनं केतोर्धूमस्येन्द्रस्य दर्शनम्
aśanyulkādipātaśca rāhupucchādidarśanam / nakṣatrapatanaṃ ketordhūmasyendrasya darśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धर्वनगरस्यापि दर्शनं पतनं तु वा । प्रतिसूर्याब्जनक्षत्रदर्शनं संप्रचक्षते
gandharvanagarasyāpi darśanaṃ patanaṃ tu vā / pratisūryābjanakṣatradarśanaṃ saṃpracakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भौमान्यनेकथोक्तानि चरस्थिरविभेदतः । देशकालस्वभावादिविरुद्धं प्रसवादिकम्
bhaumānyanekathoktāni carasthiravibhedataḥ / deśakālasvabhāvādiviruddhaṃ prasavādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृषदंशकसर्पाश्वयोनिजानां विशेषतः । गोनागमहिषाद्येषु तिर्यक्षु जननं तथा
pṛṣadaṃśakasarpāśvayonijānāṃ viśeṣataḥ / gonāgamahiṣādyeṣu tiryakṣu jananaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृमिकीटपतङ्गेषु विष्किरेष्वण्डजादिषु । विवर्णाकारवासादिराश्रयादिस्तथालये
kṛmikīṭapataṅgeṣu viṣkireṣvaṇḍajādiṣu / vivarṇākāravāsādirāśrayādistathālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तस्त्रीदर्शनादीनि चाद्भुतानि चरेषु तु । दिव्यानि चान्तरिक्षाणि तेषामत्रोत्तमोत्तमम्
raktastrīdarśanādīni cādbhutāni careṣu tu / divyāni cāntarikṣāṇi teṣāmatrottamottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाराणि चोत्तमानि स्युर्माहिषाद्यानि मध्यमम् । सरीसृपादिषु भवान्यथमानि वदन्तिहि
nārāṇi cottamāni syurmāhiṣādyāni madhyamam / sarīsṛpādiṣu bhavānyathamāni vadantihi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोदनं हसनं जल्पो ज्वलनं परिवर्तनम् । स्वेदश्च रुधिरस्रावः कृमिकीनादिसंभवः
rodanaṃ hasanaṃ jalpo jvalanaṃ parivartanam / svedaśca rudhirasrāvaḥ kṛmikīnādisaṃbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकालस्फोटनं धूमश्चाङ्गकंपनमेव च । स्वापनास्वादनेचैव तृणवल्मीक संभवः
akālasphoṭanaṃ dhūmaścāṅgakaṃpanameva ca / svāpanāsvādanecaiva tṛṇavalmīka saṃbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिमायां भवेच्चेत्तु रक्तस्त्रीदर्शनं तथा । पाषण्डप्रतिलोमान्त्यजातिभिः पतितैस्थथा
pratimāyāṃ bhaveccettu raktastrīdarśanaṃ tathā / pāṣaṇḍapratilomāntyajātibhiḥ patitaisthathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृगालादिभिरस्पृश्यैस्स्पर्शने च प्रवेशने । स्थूणाविरोहणे चैव चलने परिवर्तने
sṛgālādibhiraspṛśyaissparśane ca praveśane / sthūṇāvirohaṇe caiva calane parivartane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापसर्पणे चैव कवाटशयनासने । भित्त्यायुधांबरे तद्वदग्निहोत्राद्युपस्करे
tathāpasarpaṇe caiva kavāṭaśayanāsane / bhittyāyudhāṃbare tadvadagnihotrādyupaskare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमाने च विकारश्च मक्षिकावृक्षपातने । प्रवर्तने चोपसर्पे पर्णपुष्पफलेषु च
vimāne ca vikāraśca makṣikāvṛkṣapātane / pravartane copasarpe parṇapuṣpaphaleṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाखादौ विपरीतस्य दर्शनं च विशेषतः । रक्तस्रावो जलस्रावश्चाद्भुतानि स्थिरेषु तु
śākhādau viparītasya darśanaṃ ca viśeṣataḥ / raktasrāvo jalasrāvaścādbhutāni sthireṣu tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु गर्भकृहे चैव पीठे चैव भवानि तु । राज्ञोराष्ट्रस्य विप्राणां नाशकानि विशेषतः
teṣu garbhakṛhe caiva pīṭhe caiva bhavāni tu / rājñorāṣṭrasya viprāṇāṃ nāśakāni viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्त्राराधकयोर्नाश इति शातातपो ऽब्रवीत् । प्रासादजानि राज्ञां स्युः प्रासादे ऽपि विशेषतः
kartrārādhakayornāśa iti śātātapo 'bravīt / prāsādajāni rājñāṃ syuḥ prāsāde 'pi viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिष्ठाने च पादे च प्रस्तरे च गले ऽपि च । शिखरे च भवानि स्युःक्षत्रियाणां क्रमेण तु
adhiṣṭhāne ca pāde ca prastare ca gale 'pi ca / śikhare ca bhavāni syuḥkṣatriyāṇāṃ krameṇa tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिषेकस्य योग्यस्य युवराजस्य चैव हि । अभिषिक्तस्य सम्राजश्चात्याहितकराणि तु
abhiṣekasya yogyasya yuvarājasya caiva hi / abhiṣiktasya samrājaścātyāhitakarāṇi tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमावरणे वैश्यजातीनां मन्त्रिणां तथा । पुरोहितस्य तन्मण्डलाधिपानां महद्भयम्
prathamāvaraṇe vaiśyajātīnāṃ mantriṇāṃ tathā / purohitasya tanmaṇḍalādhipānāṃ mahadbhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रजातिविपद्धेत्द्वितीयावरणादिषु । सस्यनाशो गजाश्वादिपशुनाशस्च जायते
śūdrajātivipaddhetdvitīyāvaraṇādiṣu / sasyanāśo gajāśvādipaśunāśasca jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरोधसश्चाग्निकुण्डे ब्रह्मस्थाने द्विजन्मनाम् । रुद्रालये तु सर्वेषां नृपस्य तु गुहालये
purodhasaścāgnikuṇḍe brahmasthāne dvijanmanām / rudrālaye tu sarveṣāṃ nṛpasya tu guhālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेनेशानां विपत्तिः स्याद्वक्रतुण्डालये तथा । श्षालये राजपत्नीनां दुर्गास्थाने ऽन्ययोषिताम्
seneśānāṃ vipattiḥ syādvakratuṇḍālaye tathā / śṣālaye rājapatnīnāṃ durgāsthāne 'nyayoṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातृस्थाने ऽन्त्यजातीनामोषधीनां कुबेरके । नृपवाहनशस्त्रोपजीविनां भास्करालये
mātṛsthāne 'ntyajātīnāmoṣadhīnāṃ kuberake / nṛpavāhanaśastropajīvināṃ bhāskarālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यदेवालये तत्तद्भोक्तानामपि लक्षयेत् । आस्थानमण्डपसङ्गमण्डबप्राङ्गणेषु च
anyadevālaye tattadbhoktānāmapi lakṣayet / āsthānamaṇḍapasaṅgamaṇḍabaprāṅgaṇeṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महानसे नृपावासे क्रीडास्थाने विशेषतः । आचार्ययजमानादिपदार्थिनिलयेषु च
mahānase nṛpāvāse krīḍāsthāne viśeṣataḥ / ācāryayajamānādipadārthinilayeṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चैत्यवृक्षादिषूद्भूता रक्तस्त्रीदर्शनादयः । वल्मीकाद्याश्च फलदास्तत्तद्दिश्युक्तमार्गतः
caityavṛkṣādiṣūdbhūtā raktastrīdarśanādayaḥ / valmīkādyāśca phaladāstattaddiśyuktamārgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भौमेषु देवबेरार्चापीठगर्भगृहार्ते । जातादोषान्तु संप्रोक्ता उत्तमोत्तमसंज्ञिताः
bhaumeṣu devaberārcāpīṭhagarbhagṛhārte / jātādoṣāntu saṃproktā uttamottamasaṃjñitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.