इति श्रीवैखानसे भगवच्छास्त्रे भृगुप्रोक्तायां संहितायां प्रकीर्णाधिकारे सप्तमो ऽध्यायः। अथाष्टमो ऽध्यायः। अथाष्टमो ऽध्यायः। पीठमानम् अथ पीठोदयं पश्चात्थ्सानकस्य विशेषतः । भुवङ्गस्य समं वाथ अध्यर्थं त्रिगुणं तु वा
iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre saptamo 'dhyāyaḥ. athāṣṭamo 'dhyāyaḥ. athāṣṭamo 'dhyāyaḥ. pīṭhamānam atha pīṭhodayaṃ paścātthsānakasya viśeṣataḥ / bhuvaṅgasya samaṃ vātha adhyarthaṃ triguṇaṃ tu vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परितः पावयोरस्य नीत्वावै भागमङ्गुलम् । ध्रुवार्चायामशेषेण षण्मानसहितं शुभम्
paritaḥ pāvayorasya nītvāvai bhāgamaṅgulam / dhruvārcāyāmaśeṣeṇa ṣaṇmānasahitaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्ष्यामि देव्योर्मानं तत्कण्ठान्तं नासिकान्तकम् । हन्वस्तं बाहुसीमान्तं नाभ्यन्तं वाध कारयेत्
vakṣyāmi devyormānaṃ tatkaṇṭhāntaṃ nāsikāntakam / hanvastaṃ bāhusīmāntaṃ nābhyantaṃ vādha kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्धैकांशकं वापि तृतीयैकांशकं तु वा । ध्रुवार्चायां विशेषेण पीठमेवं प्रकल्पयेत्
caturdhaikāṃśakaṃ vāpi tṛtīyaikāṃśakaṃ tu vā / dhruvārcāyāṃ viśeṣeṇa pīṭhamevaṃ prakalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरश्रं सुवृत्तं वा दलैष्षोडशभिर्युतम् । स्थानकं चासनं वापि यानकं वा समाचरेत्
caturaśraṃ suvṛttaṃ vā dalaiṣṣoḍaśabhiryutam / sthānakaṃ cāsanaṃ vāpi yānakaṃ vā samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भागारत्रिभागैकं चतुरश्रं त्रिमेखलम् । तस्योर्ध्ववेदिविस्तारं चतुरङ्गुलमेव हि
garbhāgāratribhāgaikaṃ caturaśraṃ trimekhalam / tasyordhvavedivistāraṃ caturaṅgulameva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्सेधं तस्य चार्धन्तुपरितश्चतुरङ्गुलम् । विस्तारोत्सेधमानन्तु मध्येनिम्नं षडङ्गुलम्
utsedhaṃ tasya cārdhantuparitaścaturaṅgulam / vistārotsedhamānantu madhyenimnaṃ ṣaḍaṅgulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदीच्यान्तु प्रतीच्यान्तु वारिमार्गन्तु कारयेत् । प्राङ्मुखोदङ्मुखं सूत्रं दश सप्त समर्चयेत्
udīcyāntu pratīcyāntu vārimārgantu kārayet / prāṅmukhodaṅmukhaṃ sūtraṃ daśa sapta samarcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये कलापदं ब्राह्मं परितो दैविकं तथा । वैदाथिकाशीतिपदं मानुषं च तथैव च
madhye kalāpadaṃ brāhmaṃ parito daivikaṃ tathā / vaidāthikāśītipadaṃ mānuṣaṃ ca tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पदं स्यात् षण्नवतिकं षष्टिःपैशाचिकं भवेत् । अर्चास्थानं तु ब्रह्मांशं त्रिधा कृत्य च दैविकम्
padaṃ syāt ṣaṇnavatikaṃ ṣaṣṭiḥpaiśācikaṃ bhavet / arcāsthānaṃ tu brahmāṃśaṃ tridhā kṛtya ca daivikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव पश्चिमे भागे मध्ये वा स्थानकाय च । असनं वापि च तधा देवमानुषमध्यमे
tathaiva paścime bhāge madhye vā sthānakāya ca / asanaṃ vāpi ca tadhā devamānuṣamadhyame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शयानं मानुषे पीठे स्थापयित्वा विशेषतः । ध्रुवार्चने विशेषेण नागसूत्रान् समर्प्य च
śayānaṃ mānuṣe pīṭhe sthāpayitvā viśeṣataḥ / dhruvārcane viśeṣeṇa nāgasūtrān samarpya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोष्टमेकान पञ्चाशद्भवति ब्राह्ममन्दिरम् । दैविकं चाष्टभागन्तु मानुषं चार्त्विजं पदम्
koṣṭamekāna pañcāśadbhavati brāhmamandiram / daivikaṃ cāṣṭabhāgantu mānuṣaṃ cārtvijaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेषं पैशाचमेवं स्याच्छान्तिपौष्टिकदैविकम् । ब्रह्मस्थाने विशेषण स्थापयेद्योगवीरकौ
śeṣaṃ paiśācamevaṃ syācchāntipauṣṭikadaivikam / brahmasthāne viśeṣaṇa sthāpayedyogavīrakau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोगमेव ध्रुवार्चायां देवमानुषमध्यमे । वीरकं स्थापयेद्विद्वान् पैशाचे क्रमशस्सुधीः
bhogameva dhruvārcāyāṃ devamānuṣamadhyame / vīrakaṃ sthāpayedvidvān paiśāce kramaśassudhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राममध्ये ध्रुवार्चायां स्थापयेद् भोगमेव तु । योगपीठे ध्रुवार्चा चेत्तद्ग्रामस्य विपद्भवेत्
grāmamadhye dhruvārcāyāṃ sthāpayed bhogameva tu / yogapīṭhe dhruvārcā cettadgrāmasya vipadbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येषां तु ध्रुवार्चायां भोगं वा योगमेव वा । आलयोद्दक्षिणे वापि वूर्वे वापि प्रपां तथा
anyeṣāṃ tu dhruvārcāyāṃ bhogaṃ vā yogameva vā / ālayoddakṣiṇe vāpi vūrve vāpi prapāṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदिं तन्मध्यमे कुर्याद्बिंबाध्यर्धप्रमाणतः । सभ्याग्निकुण्डं तत्प्राच्यां स्नानवेदिं तथोत्तरे
vediṃ tanmadhyame kuryādbiṃbādhyardhapramāṇataḥ / sabhyāgnikuṇḍaṃ tatprācyāṃ snānavediṃ tathottare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमियज्ञं च कृत्वातु पर्यग्नि प्रोक्षणं चरेत् । कलशैस्सप्तभिस्स्नाप्य वेद्यामारोपयेत्तथा
bhūmiyajñaṃ ca kṛtvātu paryagni prokṣaṇaṃ caret / kalaśaissaptabhissnāpya vedyāmāropayettathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आच्छाद्य नववस्त्रेण कौतुकं बर्धयेत्तथा । प्राक्षीरश्शाययेत्तत्र श्रीभूम्योरुभयोरपि
ācchādya navavastreṇa kautukaṃ bardhayettathā / prākṣīraśśāyayettatra śrībhūmyorubhayorapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाकायकृते बेरे प्रोक्षयेत्पञ्चगव्यकैः । अन्यत्सर्वक्रियां कृत्वाहौत्रशंसनमाचरेत्
mahākāyakṛte bere prokṣayetpañcagavyakaiḥ / anyatsarvakriyāṃ kṛtvāhautraśaṃsanamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदिमूर्त्यादि सर्वास्तमावाहनमथाचरेत् । अवाहनक्रमेणैव निरुप्याज्याहुतीर्यतेत्
ādimūrtyādi sarvāstamāvāhanamathācaret / avāhanakrameṇaiva nirupyājyāhutīryatet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवं पौरुषं सूक्तं विष्णुसूक्तं तथैव च । श्रीभूसूक्तं ततो हुत्वा ब्राह्मं रौद्रन्तथैवच
vaiṣṇavaṃ pauruṣaṃ sūktaṃ viṣṇusūktaṃ tathaiva ca / śrībhūsūktaṃ tato hutvā brāhmaṃ raudrantathaivaca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृत्तैर्गेयैश्च वाद्यैश्च रात्रिशेषं विनीय च । स्नात्वा प्रभाते त्वाचार्यो देवमुत्थाप्य चादरात्
nṛttairgeyaiśca vādyaiśca rātriśeṣaṃ vinīya ca / snātvā prabhāte tvācāryo devamutthāpya cādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भागारं प्रविश्यैव स्थापिते विहिते ऽपि वा । न्यस्य पीठन्तु तन्मध्ये रत्नादीन्विन्यसेत्तदा
garbhāgāraṃ praviśyaiva sthāpite vihite 'pi vā / nyasya pīṭhantu tanmadhye ratnādīnvinyasettadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवसूक्तेन संस्थाप्य अतो देवादिमुच्चरन् । तत्तन्मन्त्रेण देव्यादीन् स्थापयेद्विहिते पदे
dhruvasūktena saṃsthāpya ato devādimuccaran / tattanmantreṇa devyādīn sthāpayedvihite pade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधिना चाष्टबन्धन्तु संयोज्यैव तु पूरयेत् । अन्तहोमं ततो हुत्वा दद्यादाचार्यदक्षिणाम्
vidhinā cāṣṭabandhantu saṃyojyaiva tu pūrayet / antahomaṃ tato hutvā dadyādācāryadakṣiṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिल्बिनं च समाहूय शर्करां लेपयेत्क्रमात् । शिलाप्रतिष्ठा चैवं स्याद्दारुसंग्रहणं ततः
śilbinaṃ ca samāhūya śarkarāṃ lepayetkramāt / śilāpratiṣṭhā caivaṃ syāddārusaṃgrahaṇaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दारुसंग्रहणम् चन्दनं खदिरं तालमसनं । रक्तचन्दनम् राजानं चिरिबिल्वञ्च अशोकं स्तिमितं तथा
dārusaṃgrahaṇam candanaṃ khadiraṃ tālamasanaṃ / raktacandanam rājānaṃ ciribilvañca aśokaṃ stimitaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खादिरं धन्विनं चैवशिरीषं पद्मकं तथा । इत्येवमादयो वृक्षा गृह्यन्ते बेरकर्मणि
khādiraṃ dhanvinaṃ caivaśirīṣaṃ padmakaṃ tathā / ityevamādayo vṛkṣā gṛhyante berakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्डालस्थानपार्श्वे तु दुष्टप्राणिनिषेविते । मातृस्थानसमुद्बूते? श्मशाने देवमन्दिरे
caṇḍālasthānapārśve tu duṣṭaprāṇiniṣevite / mātṛsthānasamudbūte? śmaśāne devamandire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूपवापीतटाकान्ते मुनिवासे सहालये । योगस्थानपदे धर्मशालायां मार्गमध्यमे
kūpavāpītaṭākānte munivāse sahālaye / yogasthānapade dharmaśālāyāṃ mārgamadhyame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेतभूतालये चोरसत्त्वानां च निषेविते । प्रस्थानशलभस्थाने कल्पास्धिनिलये ऽपि च?
pretabhūtālaye corasattvānāṃ ca niṣevite / prasthānaśalabhasthāne kalpāsdhinilaye 'pi ca?
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौष्टाभूतसमुद्भूतदेशे? रौणिक देशके । एवं स्थाने समुद्भूतं न गृह्णन्ति द्रुमं ततः
sauṣṭābhūtasamudbhūtadeśe? rauṇika deśake / evaṃ sthāne samudbhūtaṃ na gṛhṇanti drumaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादानपावनं तर्धि मशनेर्यातिपीडनम् । असाक्षिकं सर्पनिलयं बहुवल्मीक संयुतम्
pādānapāvanaṃ tardhi maśaneryātipīḍanam / asākṣikaṃ sarpanilayaṃ bahuvalmīka saṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुजनं तरुणं रूक्षं बहुपक्षसमाकुलम् । अस्थिरं बहुचक्रं च सुशाखं चैकशाखिनम्
sujanaṃ taruṇaṃ rūkṣaṃ bahupakṣasamākulam / asthiraṃ bahucakraṃ ca suśākhaṃ caikaśākhinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मान्तरगृहितं च कर्मान्तरप्रयोजनम् । एवमीदृग्विधं वृक्षं वर्जयेद्बेरकर्मणि
karmāntaragṛhitaṃ ca karmāntaraprayojanam / evamīdṛgvidhaṃ vṛkṣaṃ varjayedberakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमूलाग्रं समं वृत्तमृजुं चैव प्रदक्षिणम् । विस्तारयामसंपन्नं शुभायैव समायुतम्
āmūlāgraṃ samaṃ vṛttamṛjuṃ caiva pradakṣiṇam / vistārayāmasaṃpannaṃ śubhāyaiva samāyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमध्यवयसोपेतं कालपुष्पफलप्रदम् । ईदृग्विधं महावृक्षं शूलार्थं परिगृह्णते
sumadhyavayasopetaṃ kālapuṣpaphalapradam / īdṛgvidhaṃ mahāvṛkṣaṃ śūlārthaṃ parigṛhṇate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं लक्षण संपन्नं द्रुमं गत्वा प्रसन्नधीः । तन्मूले गोमयेनापि लेपयेच्चतुरश्रकम्
evaṃ lakṣaṇa saṃpannaṃ drumaṃ gatvā prasannadhīḥ / tanmūle gomayenāpi lepayeccaturaśrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यलक्षणसंयुक्तं द्रुमं कृत्वा प्रदक्षिणम् । "वनराजेभ्यऽ इत्युक्त्वापायसं च बलिं ददेत्
divyalakṣaṇasaṃyuktaṃ drumaṃ kṛtvā pradakṣiṇam / "vanarājebhya' ityuktvāpāyasaṃ ca baliṃ dadet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परशं च समादाय सेचयेत्पञ्चगव्यकैः । मूलमन्त्रं जपित्वा तु ध्मायेद्विष्णुं परात्परम्
paraśaṃ ca samādāya secayetpañcagavyakaiḥ / mūlamantraṃ japitvā tu dhmāyedviṣṇuṃ parātparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परशुञ्च समादाय भेदयेत्तु विचक्षणः । पयः परिस्रवे तत्र शुभमेवं विधीयते
paraśuñca samādāya bhedayettu vicakṣaṇaḥ / payaḥ parisrave tatra śubhamevaṃ vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोणितप्रस्रवे तत्र निर्दशेदशुभं पुनः । पूर्वं तुपतनं शस्तमाग्नेय्यां तु भयावहम्
śoṇitaprasrave tatra nirdaśedaśubhaṃ punaḥ / pūrvaṃ tupatanaṃ śastamāgneyyāṃ tu bhayāvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याम्यायां मरणं विन्द्यान्नैरृत्यां व्याधिमादिशेत् । पश्मिमेतु जनानां तु क्षुत्पिपासाविवर्धनं
yāmyāyāṃ maraṇaṃ vindyānnairṛtyāṃ vyādhimādiśet / paśmimetu janānāṃ tu kṣutpipāsāvivardhanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायव्ये च भवेल्लाभ उत्तरे धनधान्यकं । ऐशान्यां शान्तिकं तत्र सर्ववृद्धिकरं नृणाम्
vāyavye ca bhavellābha uttare dhanadhānyakaṃ / aiśānyāṃ śāntikaṃ tatra sarvavṛddhikaraṃ nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वृक्षपतने कालेकोशस्सर्वोमृदुर्भवेत् । सिहव्याघ्रगजादीनां सर्वसंपत्करं भवेत्
tadvṛkṣapatane kālekośassarvomṛdurbhavet / sihavyāghragajādīnāṃ sarvasaṃpatkaraṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृक्षाग्रं भेवयित्वा तु त्वचं सम्यग्व्यपोह्य च । प्रक्षाल्यवारिणा श्वेतचन्दनेनानुलेपयेत्
vṛkṣāgraṃ bhevayitvā tu tvacaṃ samyagvyapohya ca / prakṣālyavāriṇā śvetacandanenānulepayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतवस्त्रेण संदेष्ट्य जयमङ्गलघोषणैः । रथेवा शकटे वाथस्कन्थे वा क्षिप्य वेशयेत्
śvetavastreṇa saṃdeṣṭya jayamaṅgalaghoṣaṇaiḥ / rathevā śakaṭe vāthaskanthe vā kṣipya veśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामं प्रदक्षिणङ्कृत्या स्वस्तिसूक्तं समुच्चरन् । शिष्टच्छायेसमे देशेतालुकोपरिशाययेत्
grāmaṃ pradakṣiṇaṅkṛtyā svastisūktaṃ samuccaran / śiṣṭacchāyesame deśetālukopariśāyayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेमरूप्यकृतं शूलं सर्वसंपत्समृद्धिदम् । लोहैरन्यैर्नकर्तव्य मभिचारस्य कारणम्
hemarūpyakṛtaṃ śūlaṃ sarvasaṃpatsamṛddhidam / lohairanyairnakartavya mabhicārasya kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुशूलं तु केशानां श्रेष्ठं पट्टिकमेव च । ध्येयं मेढ्रादयश्बोर्ध्वं समं भागस्य यत्त्रयम्
viṣṇuśūlaṃ tu keśānāṃ śreṣṭhaṃ paṭṭikameva ca / dhyeyaṃ meḍhrādayaśbordhvaṃ samaṃ bhāgasya yattrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊरुकेशान्तपर्यन्तं तस्यार्थं च तकं मुखम् । सरन्ध्रयवकं चोर्ध्वे मानशूलं शिरोधरम्
ūrukeśāntaparyantaṃ tasyārthaṃ ca takaṃ mukham / sarandhrayavakaṃ cordhve mānaśūlaṃ śirodharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिक्कायां षड्यवं पञ्चाङ्गुलं नाभ्यन्तकं मतम् । त्रयोदशाङ्गुलयवं ततो मेढ्रन्तु नाभ्यधः
hikkāyāṃ ṣaḍyavaṃ pañcāṅgulaṃ nābhyantakaṃ matam / trayodaśāṅgulayavaṃ tato meḍhrantu nābhyadhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योनेर्नाभेस्तुर्यादश्रं ब्राह्ममष्टौमतं ततः । हिक्कास्तं वैष्णवं भागं ततो वृत्तं शिवांशकम्
yonernābhesturyādaśraṃ brāhmamaṣṭaumataṃ tataḥ / hikkāstaṃ vaiṣṇavaṃ bhāgaṃ tato vṛttaṃ śivāṃśakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णीषं मातृकं शूलं स्थानादीनां सनातनम् । स्थानासनशयानानां चतुरश्राष्टवर्तुलम्
uṣṇīṣaṃ mātṛkaṃ śūlaṃ sthānādīnāṃ sanātanam / sthānāsanaśayānānāṃ caturaśrāṣṭavartulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाक्रमेण युञ्जीयादेवं वा पूर्वमुक्तवत् । सर्वेषां देवतानां च सामान्यं च तुरश्रकम्
yathākrameṇa yuñjīyādevaṃ vā pūrvamuktavat / sarveṣāṃ devatānāṃ ca sāmānyaṃ ca turaśrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्मात्रार्धविस्तारं शूलमूलविशालकम् । अग्रतारं चतुर्मात्रमष्टांशोनमथापि वा
caturmātrārdhavistāraṃ śūlamūlaviśālakam / agratāraṃ caturmātramaṣṭāṃśonamathāpi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वात्रिंशदङ्गुलायामं वक्षोदण्डस्य चोच्यते । तर्म? विस्तृतयोर्बाह्ये मातृसूत्रसमोर्धयोः
dvātriṃśadaṅgulāyāmaṃ vakṣodaṇḍasya cocyate / tarma? vistṛtayorbāhye mātṛsūtrasamordhayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्षोदण्डायतं स्वेन मुखेन द्विगुणं मतम् । उक्त्वासमन्तु बाह्यग्रेतत्सप्तांशविहीनकम्
vakṣodaṇḍāyataṃ svena mukhena dviguṇaṃ matam / uktvāsamantu bāhyagretatsaptāṃśavihīnakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारं सप्ताङ्गुलं तेषां येन सार्थं त्रिमात्रकम् । षोढशाष्ट चतुर्मात्रायामतारसमन्वितम्
tāraṃ saptāṅgulaṃ teṣāṃ yena sārthaṃ trimātrakam / ṣoḍhaśāṣṭa caturmātrāyāmatārasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटिदण्डं भवेत्तस्य पार्श्वमध्यमनिम्नकम् । कृत्वैव निम्नकं वक्षोदण्डमध्ये प्रकल्पयेत्
kaṭidaṇḍaṃ bhavettasya pārśvamadhyamanimnakam / kṛtvaiva nimnakaṃ vakṣodaṇḍamadhye prakalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेषयोर्वंशदण्डे तु नाभ्यन्तं निम्नमध्यकम् । दक्षिणे मूलमध्ये तु अग्रं कुर्याद्द्वयोरपि
śeṣayorvaṃśadaṇḍe tu nābhyantaṃ nimnamadhyakam / dakṣiṇe mūlamadhye tu agraṃ kuryāddvayorapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्षोदण्डस्यमूलाग्रे शिखा सूदस्रदायतम् । कालाङ्गुलकलातारं कलार्धविपुलं मतम्
vakṣodaṇḍasyamūlāgre śikhā sūdasradāyatam / kālāṅgulakalātāraṃ kalārdhavipulaṃ matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं चतुर्भुजं कृत्वाद्विभुजे द्विशिखं तथा । चतस्रश्शिबिका स्तस्मात्तस्या मेवाष्टबाहुके
evaṃ caturbhujaṃ kṛtvādvibhuje dviśikhaṃ tathā / catasraśśibikā stasmāttasyā mevāṣṭabāhuke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावन्तो बाहवस्तस्मिं स्तावत्यश्च शिखा मताः । अध्यर्धाङ्गुलविस्तारं शिखायामं तदेव हि
yāvanto bāhavastasmiṃ stāvatyaśca śikhā matāḥ / adhyardhāṅgulavistāraṃ śikhāyāmaṃ tadeva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटिदण्डं शिखायामं तारे द्वित्षङ्गुले क्रमात् । विन?द्विमात्रमेव स्याद्द्विशिखं कटिदण्डकम्
kaṭidaṇḍaṃ śikhāyāmaṃ tāre dvitṣaṅgule kramāt / vina?dvimātrameva syāddviśikhaṃ kaṭidaṇḍakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रोणिभागादधस्तेन शेषयेद्वंशदण्डकम् । ऊरुदण्डालयं सप्तविंशदङ्गुलमुच्यते
śroṇibhāgādadhastena śeṣayedvaṃśadaṇḍakam / ūrudaṇḍālayaṃ saptaviṃśadaṅgulamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानुभागं ततो जङ्घा प्यूर्ध्वदण्डसमायता । पादभागाभवे दूरुर्जङ्घयोर्झानुमानकम्
jānubhāgaṃ tato jaṅghā pyūrdhvadaṇḍasamāyatā / pādabhāgābhave dūrurjaṅghayorjhānumānakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरोप्य मानयेज्जानुदण्डस्यासंभवादपि । पाददण्डे समारोप्य मानयेत्तलतुङ्गकम्
āropya mānayejjānudaṇḍasyāsaṃbhavādapi / pādadaṇḍe samāropya mānayettalatuṅgakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊरुदण्डविशालं स्यान्मूलेभागं तदश्रके । कलाङ्गुलं तदेकं स्याज्जङ्घामूलविशालकम्
ūrudaṇḍaviśālaṃ syānmūlebhāgaṃ tadaśrake / kalāṅgulaṃ tadekaṃ syājjaṅghāmūlaviśālakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलाविशालं जङ्घाग्रं कलायामं दशाङ्गुलम् । त्रिमात्रकलमूलस्य तारमग्रे ऽधिकांगुलम्
kalāviśālaṃ jaṅghāgraṃ kalāyāmaṃ daśāṅgulam / trimātrakalamūlasya tāramagre 'dhikāṃgulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तविंशति वाग्रोषं दण्डदीर्घं ततः कला । कोर्परस्स्यात्प्रकोष्ठस्य दीर्घं दशकलाङ्गुलम्
saptaviṃśati vāgroṣaṃ daṇḍadīrghaṃ tataḥ kalā / korparassyātprakoṣṭhasya dīrghaṃ daśakalāṅgulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकोष्ठबाह्वैरारोप्य कोर्परं जानुवद्भवेत् । त्षङ्गुलं द्व्यङ्गुलं बाहुदण्डमूलाग्रविस्तरम्
prakoṣṭhabāhvairāropya korparaṃ jānuvadbhavet / tṣaṅgulaṃ dvyaṅgulaṃ bāhudaṇḍamūlāgravistaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकोष्ठं दण्डमूलस्य विशालं चद्विमात्रकम् । अध्यर्धाङ्गुलमग्रस्य विशालं लक्षणान्वितम्
prakoṣṭhaṃ daṇḍamūlasya viśālaṃ cadvimātrakam / adhyardhāṅgulamagrasya viśālaṃ lakṣaṇānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्षोदण्डशिखामध्ये बाहुमूलगते शिखे । बाहुमूलगताभ्यां तु वक्षोदण्डशिखागताम्
vakṣodaṇḍaśikhāmadhye bāhumūlagate śikhe / bāhumūlagatābhyāṃ tu vakṣodaṇḍaśikhāgatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेषयेदग्रभागेभ्यः कोर्परे शेषयेत्ततः । प्रकोष्ठमूलगाभ्यां तु वक्षोदण्डशिखागताम्
śeṣayedagrabhāgebhyaḥ korpare śeṣayettataḥ / prakoṣṭhamūlagābhyāṃ tu vakṣodaṇḍaśikhāgatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटिदण्डोरुदण्डाभ्यां तच्छेषं बाहुदण्डवत् । जानुकोर्परमुद्दिष्टं तस्यतु द्विशिखेमतम्
kaṭidaṇḍorudaṇḍābhyāṃ taccheṣaṃ bāhudaṇḍavat / jānukorparamuddiṣṭaṃ tasyatu dviśikhematam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेषयेन्नलकानान्तु प्रकोष्ठे तु भवेद्बुधाः । प्रसारितानां पादानां जानुसन्धौतु गृह्यताम्
śeṣayennalakānāntu prakoṣṭhe tu bhavedbudhāḥ / prasāritānāṃ pādānāṃ jānusandhautu gṛhyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव विसृजानां च बुधानां कोर्परं मतम् । स्थानादीनां क्रमास्छूलसंघातं वक्ष्यते ऽपि च
tathaiva visṛjānāṃ ca budhānāṃ korparaṃ matam / sthānādīnāṃ kramāschūlasaṃghātaṃ vakṣyate 'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंशदण्डं तथा वक्ष्ये दण्डं च कटिदण्डकम् । जानुदण्डद्वयं चैव पाददण्डद्वयं तथा
vaṃśadaṇḍaṃ tathā vakṣye daṇḍaṃ ca kaṭidaṇḍakam / jānudaṇḍadvayaṃ caiva pādadaṇḍadvayaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाहुदण्डाश्च चत्वार श्चत्वारश्च प्रकोष्ठकाः । तथा चरणदण्डौ द्वौ दण्डास्सप्त दश स्मृताः
bāhudaṇḍāśca catvāra ścatvāraśca prakoṣṭhakāḥ / tathā caraṇadaṇḍau dvau daṇḍāssapta daśa smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटिदण्डार्धमारभ्य यावदासीनरपि । तारस्स्यात्पृष्ठफलका तारमूरौ च बन्धयेत्
kaṭidaṇḍārdhamārabhya yāvadāsīnarapi / tārassyātpṛṣṭhaphalakā tāramūrau ca bandhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटिदण्डादधस्ताच्च वक्षोदण्डधरस् तथा । योजयेदुपयानीलं? पृष्ठतो वृत्तमेव वा
kaṭidaṇḍādadhastācca vakṣodaṇḍadharas tathā / yojayedupayānīlaṃ? pṛṣṭhato vṛttameva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंशदण्डं तथा तेन क्लेशयेद्विशिखेन तु । शिखाग्रसुषीरे कीलं लोहं वा स्कामथापि वा
vaṃśadaṇḍaṃ tathā tena kleśayedviśikhena tu / śikhāgrasuṣīre kīlaṃ lohaṃ vā skāmathāpi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दार्ढ्यार्थं योजयेच्छूलं स्थितं वै शूलकर्मणि । अन्यत्कीलं तु सुषिरं कर्तव्यं कथञ्चन
dārḍhyārthaṃ yojayecchūlaṃ sthitaṃ vai śūlakarmaṇi / anyatkīlaṃ tu suṣiraṃ kartavyaṃ kathañcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स्थानस्य संप्रोक्तमासनस्य प्रवक्ष्यते । मेढ्रमूलादधोमूलं नाहमष्टांगुलं भवेत्
evaṃ sthānasya saṃproktamāsanasya pravakṣyate / meḍhramūlādadhomūlaṃ nāhamaṣṭāṃgulaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भागमासनमानस्य भागं श्वभ्रप्रवेशनम् । मेढ्रसूत्रसमे सम्यक् शेषयेत्कटिदण्डकम्
bhāgamāsanamānasya bhāgaṃ śvabhrapraveśanam / meḍhrasūtrasame samyak śeṣayetkaṭidaṇḍakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटिदण्डशिखाह्यूरु दण्डमूलशिखानि च । आसने शयने चैव जानुसन्धिः प्रशस्यते
kaṭidaṇḍaśikhāhyūru daṇḍamūlaśikhāni ca / āsane śayane caiva jānusandhiḥ praśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकोनविंशतिश्शूलदण्डानां तु समाकृतिः । नेष्यते कोर्परे संधिशयने दण्डहस्तके
ekonaviṃśatiśśūladaṇḍānāṃ tu samākṛtiḥ / neṣyate korpare saṃdhiśayane daṇḍahastake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादथ दश प्रोक्ता शूलसंख्या चतुर्भुजे । पञ्चान्ये द्विभुजे दण्ड दण्डा हस्ते चतुर्दश
tasmādatha daśa proktā śūlasaṃkhyā caturbhuje / pañcānye dvibhuje daṇḍa daṇḍā haste caturdaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणे वक्षोदण्डस्यायतमेकादशांगुलम् । शिखा पूर्ववदुद्दिष्टा बाहुमूलशिखान्विता
dakṣiṇe vakṣodaṇḍasyāyatamekādaśāṃgulam / śikhā pūrvavaduddiṣṭā bāhumūlaśikhānvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोरुपरि चाभोगं छाययेच्छास्त्रवित्तमः । कटीडण्डद्वयादन्यत् स्थानस्योक्तवदाचरेत्
tayorupari cābhogaṃ chāyayecchāstravittamaḥ / kaṭīḍaṇḍadvayādanyat sthānasyoktavadācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तं हि शयने याने वक्ष्यतेथ त्रिविक्रमम् । उद्दण्डस्योरुदण्डस्य शिखा भागायते स्मृते
uktaṃ hi śayane yāne vakṣyatetha trivikramam / uddaṇḍasyorudaṇḍasya śikhā bhāgāyate smṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत्यः कटिदण्डस्य शिखायास्सम्यगन्वये । तदायतं तु कार्यार्थं तलदण्डं तु तद्द्वितम्
tāvatyaḥ kaṭidaṇḍasya śikhāyāssamyaganvaye / tadāyataṃ tu kāryārthaṃ taladaṇḍaṃ tu taddvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिताङ्घ्रिस्थ्सितिमान् प्रोक्तश्शेषं चेदं शयानवत् । एवमष्टभुजोपेतं चतुर्भुजसमन्विते
sthitāṅghristhsitimān proktaśśeṣaṃ cedaṃ śayānavat / evamaṣṭabhujopetaṃ caturbhujasamanvite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूलसंख्यानुरूपेण योजयेत्तु विचक्षणः । शूलं चक्रतनौ वक्रमवक्रे वक्रतां नयेत्
śūlasaṃkhyānurūpeṇa yojayettu vicakṣaṇaḥ / śūlaṃ cakratanau vakramavakre vakratāṃ nayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीणां शूलविभागन्तु लक्ष्म्यादीनां प्रवक्ष्यते । नासामानविभागं च शूलदण्डायतं मतम्
strīṇāṃ śūlavibhāgantu lakṣmyādīnāṃ pravakṣyate / nāsāmānavibhāgaṃ ca śūladaṇḍāyataṃ matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भागतारं भवेद्वंशं दण्डं तच्चतुरश्रकम् । यदुक्तं बाहुपर्यन्तं तारं तस्माद्द्विपार्श्वयोः
bhāgatāraṃ bhavedvaṃśaṃ daṇḍaṃ taccaturaśrakam / yaduktaṃ bāhuparyantaṃ tāraṃ tasmāddvipārśvayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाहुमूलविशालार्धं त्यक्त्वा यावत्तदन्तरम् । तावत्तु परमं वक्षोदण्डस्यायाममुच्यते
bāhumūlaviśālārdhaṃ tyaktvā yāvattadantaram / tāvattu paramaṃ vakṣodaṇḍasyāyāmamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्छांशोनं कराकारं कटिदण्डायतं मतम् । ऊरुतारं तु तुर्यांशा दूरुदण्डविशालकम्
kacchāṃśonaṃ karākāraṃ kaṭidaṇḍāyataṃ matam / ūrutāraṃ tu turyāṃśā dūrudaṇḍaviśālakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जङ्घादण्डं त्रिभागैकं तावश्चे?दष्टांशदण्डकम् । मूलमेव मतं चैषामग्रमष्टांशहीनकम्
jaṅghādaṇḍaṃ tribhāgaikaṃ tāvaśce?daṣṭāṃśadaṇḍakam / mūlameva mataṃ caiṣāmagramaṣṭāṃśahīnakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्श्वदण्डं न योक्तव्यं स्त्रीणां शूले कथं चन । पुरुषाणां प्रयोक्तव्य मध्यर्धाङ्गुलिविस्तरम्
pārśvadaṇḍaṃ na yoktavyaṃ strīṇāṃ śūle kathaṃ cana / puruṣāṇāṃ prayoktavya madhyardhāṅgulivistaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषामसि तालानां शूलमेवं विदुर्बुधाः । भुवङ्गस्य समं प्रोक्तं स्थानके पीठकोन्नतम्
sarveṣāmasi tālānāṃ śūlamevaṃ vidurbudhāḥ / bhuvaṅgasya samaṃ proktaṃ sthānake pīṭhakonnatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुवङ्गोपरितालं स्याद्ध्रुवपीठस्य चोन्नतिः । ध्रुवबेरस्य पादस्य प्रतिदिक्चतुरङ्गुलम्
bhuvaṅgoparitālaṃ syāddhruvapīṭhasya connatiḥ / dhruvaberasya pādasya pratidikcaturaṅgulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्तारमूर्ध्ववेद्यान्तु पद्मपत्रदलैर् युतम् । मण्डलं चतुरश्रं वा पीठं कुर्यात्तदर्हकम्
vistāramūrdhvavedyāntu padmapatradalair yutam / maṇḍalaṃ caturaśraṃ vā pīṭhaṃ kuryāttadarhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैविकं तु त्रिधा कृत्वा द्विभागं पुरतस्त्यजेत् । अपरे स्थानकं स्थाप्य मध्यभागे ऽथ वा पुलः
daivikaṃ tu tridhā kṛtvā dvibhāgaṃ puratastyajet / apare sthānakaṃ sthāpya madhyabhāge 'tha vā pulaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवमानुषयार्मध्ये वाऽसनं संप्रकल्पयेत् । किं चिद्दैविकसंयुक्ते मानुषे शयनं स्मृतम्
devamānuṣayārmadhye vā'sanaṃ saṃprakalpayet / kiṃ ciddaivikasaṃyukte mānuṣe śayanaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सम्यग्विदित्वैव मासने च प्रवक्ष्यते । ध्रुवबेरं तथा कृत्वा चोर्ध्वं सिंहासनोच्छ्रयम्
evaṃ samyagviditvaiva māsane ca pravakṣyate / dhruvaberaṃ tathā kṛtvā cordhvaṃ siṃhāsanocchrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदर्हविस्तृतं प्रोक्त मुपधानेन संयुतम् । पादाश्रयेण पीठेन पद्माकारौ? च संयुतम्
tadarhavistṛtaṃ prokta mupadhānena saṃyutam / pādāśrayeṇa pīṭhena padmākārau? ca saṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथासैन्दर्यकं कृत्वा शेषं युक्त्या समाचरेत् । बेरायामं चतुर्भागं शयनोच्छ्रायमुच्यते
yathāsaindaryakaṃ kṛtvā śeṣaṃ yuktyā samācaret / berāyāmaṃ caturbhāgaṃ śayanocchrāyamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तुरीयांशकोत्सेधं शिरोभागे विशेषतः । पादयोरुभयोश्चैव समं तत्रैव मूह्य च
tatturīyāṃśakotsedhaṃ śirobhāge viśeṣataḥ / pādayorubhayoścaiva samaṃ tatraiva mūhya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेषभोगं त्रिरावेष्ट्य पञ्चवर्णसमायुतम् । अधःपुच्छं शिरश्चोर्ध्वं सर्पदेहे तु वेष्टिते
śeṣabhogaṃ trirāveṣṭya pañcavarṇasamāyutam / adhaḥpucchaṃ śiraścordhvaṃ sarpadehe tu veṣṭite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदुत्संगगतं देवं शयानं संप्रचक्षते । फणानां पञ्चकं कुर्याद्विषवेगसमन्वितम्
tadutsaṃgagataṃ devaṃ śayānaṃ saṃpracakṣate / phaṇānāṃ pañcakaṃ kuryādviṣavegasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमेव प्रकुर्वीत स्थानासनशयानकान् । पीठं कृत्वा प्रयत्नेन स्थापनारंभमाचरेत्
evameva prakurvīta sthānāsanaśayānakān / pīṭhaṃ kṛtvā prayatnena sthāpanāraṃbhamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्कुरानर्पयित्वैव यागशालां प्रकल्पयेत् । शिलास्थापनसार्गेण सर्वं कृत्वाप्रयत्नतः
aṅkurānarpayitvaiva yāgaśālāṃ prakalpayet / śilāsthāpanasārgeṇa sarvaṃ kṛtvāprayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाचार्यःप्रभाते तु स्नात्वा नित्यं समाप्य च । यजमानसमायुक्तो गर्भगेहं प्रविश्य च
athācāryaḥprabhāte tu snātvā nityaṃ samāpya ca / yajamānasamāyukto garbhagehaṃ praviśya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानासनशयानानां पदमुक्तं विचार्य च । पीठं तदर्हकं कुर्याद्युक्तेनैव विधानतः
sthānāsanaśayānānāṃ padamuktaṃ vicārya ca / pīṭhaṃ tadarhakaṃ kuryādyuktenaiva vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिष्ठोक्तक्रमेणैव रत्नन्यासं समाचरेत् । आचार्यस्थापकादीनामृत्विजां दक्षिणां ददेत्
pratiṣṭhoktakrameṇaiva ratnanyāsaṃ samācaret / ācāryasthāpakādīnāmṛtvijāṃ dakṣiṇāṃ dadet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूले सार्थं समादाय गायत्रीं वैष्णवं जपन् । स्थापयेद्देवदेवस्य शूलं देव्योस्ततःक्रमात्
śūle sārthaṃ samādāya gāyatrīṃ vaiṣṇavaṃ japan / sthāpayeddevadevasya śūlaṃ devyostataḥkramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.