इति श्रीवैखानसे भगवच्छास्त्रे भृसुप्रोक्तायां संहितायां प्रकीर्णाधिकारे ऽष्टमो ऽध्यायः। अथ नवमो ऽध्यायः। अथ नवमो ऽध्यायः। रज्जुबन्धनम् अथातस् संप्रवक्ष्यामि रज्जुबन्धविधिं क्रमात् । यथोक्तं च मृदस्सर्वास्समाहृत्य विधानतः
iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛsuproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre 'ṣṭamo 'dhyāyaḥ. atha navamo 'dhyāyaḥ. atha navamo 'dhyāyaḥ. rajjubandhanam athātas saṃpravakṣyāmi rajjubandhavidhiṃ kramāt / yathoktaṃ ca mṛdassarvāssamāhṛtya vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपिष्य शोधयित्वैव यथोक्तं सर्व मौषधम् । चूर्णानि च यथोक्तानि कषायाणि विधानतः
saṃpiṣya śodhayitvaiva yathoktaṃ sarva mauṣadham / cūrṇāni ca yathoktāni kaṣāyāṇi vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योजयित्वा यथाभागं गव्यैरपि इहैवच । निर्यासेन कपिद्धस्य युक्तं नादेयवारिणा
yojayitvā yathābhāgaṃ gavyairapi ihaivaca / niryāsena kapiddhasya yuktaṃ nādeyavāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पेषयित्वा मृदा सम्यक्संपिष्य च विधानतः । साधयित्वाथ वा वामं सार्धंवापि निधाय च
peṣayitvā mṛdā samyaksaṃpiṣya ca vidhānataḥ / sādhayitvātha vā vāmaṃ sārdhaṃvāpi nidhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नालिकेरस्य सारेण त्रिवृतां रज्जुमाहरेत् । सरज्जुं बन्धयेच् छूलं यथातत्सुदृढं तथा
nālikerasya sāreṇa trivṛtāṃ rajjumāharet / sarajjuṃ bandhayec chūlaṃ yathātatsudṛḍhaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बन्धयित्वाष्टबन्धं च शूलमालिप्य सर्वशः । मृदं च तां समादाय शूल मालोपयेत्तथा
bandhayitvāṣṭabandhaṃ ca śūlamālipya sarvaśaḥ / mṛdaṃ ca tāṃ samādāya śūla mālopayettathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूलोपरि प्रमाणं यच्चतुर्भागं विभज्यच । तत्त्रिभागं मृदाकुर्या द्रज्जुबन्धसमायुतम्
śūlopari pramāṇaṃ yaccaturbhāgaṃ vibhajyaca / tattribhāgaṃ mṛdākuryā drajjubandhasamāyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घटशर्करया वस्त्रमौक्तिकैर् वर्णकैर् युतम् । पूरये दन्यभागं च तत्प्रमाणविधानतः
ghaṭaśarkarayā vastramauktikair varṇakair yutam / pūraye danyabhāgaṃ ca tatpramāṇavidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्करां च समालिप्य पटं संयोज्य पूर्ववत् । मौक्तिकाकृति मालिप्य भूषणानि प्रकल्प्यच
śarkarāṃ ca samālipya paṭaṃ saṃyojya pūrvavat / mauktikākṛti mālipya bhūṣaṇāni prakalpyaca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोक्तेन विधानेन वर्णानपि सुयोजयेत् । मृण्मयं ध्रवबेरं चेत्कारये देवमैव तत्
yathoktena vidhānena varṇānapi suyojayet / mṛṇmayaṃ dhravaberaṃ cetkāraye devamaiva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धचित्रं न कुर्वीत ध्रुवबेरं तु मृण्मयम् । शूलार्धं तु द्वयं कुर्यात्ताम्रनालसमायुतम्
ardhacitraṃ na kurvīta dhruvaberaṃ tu mṛṇmayam / śūlārdhaṃ tu dvayaṃ kuryāttāmranālasamāyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खादिरं ताम्रदण्डं वाभित्तिस्थं सुदृढं चरेत् । छिद्रं कृत्वातदाधारे शूलं यन्त्रेण योजयेत्
khādiraṃ tāmradaṇḍaṃ vābhittisthaṃ sudṛḍhaṃ caret / chidraṃ kṛtvātadādhāre śūlaṃ yantreṇa yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृढं तद्योजयित्वैव बेरपृष्ठस्य मध्यमे । तत्पृष्ठेस्कन्धमध्ये च तदाधारेण योजयेत्
dṛḍhaṃ tadyojayitvaiva berapṛṣṭhasya madhyame / tatpṛṣṭheskandhamadhye ca tadādhāreṇa yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूले छिद्रं नकर्तव्यं कुर्याच्छेत्स विनश्यति । ताम्रेण ध्रुवबेरं चेन्मधूच्छिष्टविधानतः
śūle chidraṃ nakartavyaṃ kuryācchetsa vinaśyati / tāmreṇa dhruvaberaṃ cenmadhūcchiṣṭavidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृण्मयं द्विविधं प्रोक्त मपक्वं पक्वमित्यपि । पूर्वोक्तं मृण्मयं यत्तदपक्व मभिधीयते
mṛṇmayaṃ dvividhaṃ prokta mapakvaṃ pakvamityapi / pūrvoktaṃ mṛṇmayaṃ yattadapakva mabhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदाकृत्वाग्विनादग्धं यत्तत्पक्वमितीरितम् । अपक्वं मृण्मये विष्णोः कारयेत्तु विधानतः
mṛdākṛtvāgvinādagdhaṃ yattatpakvamitīritam / apakvaṃ mṛṇmaye viṣṇoḥ kārayettu vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि पक्वं तु कुर्याच्छेत्तद्विनाशकं भवेत् । योगादिस्थानानि स्थानं चतुर्विधं विन्द्याद्योगं भोगं तथैव च
yadi pakvaṃ tu kuryācchettadvināśakaṃ bhavet / yogādisthānāni sthānaṃ caturvidhaṃ vindyādyogaṃ bhogaṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्टिः संहार इत्येषां स्थानभेदः प्रवक्ष्यते । सर्वतो भद्रकं नन्द्यावर्तकं श्रीप्रतिष्ठितम्
sṛṣṭiḥ saṃhāra ityeṣāṃ sthānabhedaḥ pravakṣyate / sarvato bhadrakaṃ nandyāvartakaṃ śrīpratiṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्तिकं पर्वताकारं वृत्तभेदं तथैवच । प्रलीनक मथोद्योगं पद्मञ्चैव चतुर्मुखम्
svastikaṃ parvatākāraṃ vṛttabhedaṃ tathaivaca / pralīnaka mathodyogaṃ padmañcaiva caturmukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मादीशानपर्यन्तं क्रमेणैव निवेशयेत् । योगकान्तं भवेद्योगं स्थानकस्य विधीयते
brahmādīśānaparyantaṃ krameṇaiva niveśayet / yogakāntaṃ bhavedyogaṃ sthānakasya vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरश्रं वृत्तगेहं प्रासादं स्थानकस्य तु । आसनानां चतुर्भेदं पूर्वोक्तेन क्रमेण तु
caturaśraṃ vṛttagehaṃ prāsādaṃ sthānakasya tu / āsanānāṃ caturbhedaṃ pūrvoktena krameṇa tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रलीनं सर्वतोभद्रं विमानं वा चतुर्मुखम् । विष्णुछन्दविमानं च श्रीप्रतिष्ठितकं तथा
pralīnaṃ sarvatobhadraṃ vimānaṃ vā caturmukham / viṣṇuchandavimānaṃ ca śrīpratiṣṭhitakaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वताकृतिकञ्चैव नन्द्यावर्तं तथैव च । महापद्मविमानं च प्रलीनक वीमानकम्
parvatākṛtikañcaiva nandyāvartaṃ tathaiva ca / mahāpadmavimānaṃ ca pralīnaka vīmānakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टाङ्गं सर्मतोभद्रं चित्रशिल्पं तथैव च । महापद्मं च वृत्तं च चतुर्मुखविमानकम्
aṣṭāṅgaṃ sarmatobhadraṃ citraśilpaṃ tathaiva ca / mahāpadmaṃ ca vṛttaṃ ca caturmukhavimānakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विमानकं चैव आसनस्य विधीयते । स्वस्तिकं वृत्तभद्रं च वृत्तगर्भ मवेदिकम्
evaṃ vimānakaṃ caiva āsanasya vidhīyate / svastikaṃ vṛttabhadraṃ ca vṛttagarbha mavedikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेक्ष्य गृहाल्पभूराजछन्दं च श्रीप्रतिष्ठितम् । मर्तलं च शनैर्योगं मार्ताण्डं च चतुष्फुटम्
prekṣya gṛhālpabhūrājachandaṃ ca śrīpratiṣṭhitam / martalaṃ ca śanairyogaṃ mārtāṇḍaṃ ca catuṣphuṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणिकाविशालं संशुद्धं स्वस्तिकं ध्वजमानकम् । एवमाख्याय तन्त्राणि वर्तुलाद्यायुतानि च
gaṇikāviśālaṃ saṃśuddhaṃ svastikaṃ dhvajamānakam / evamākhyāya tantrāṇi vartulādyāyutāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शयानकेन योग्यानि कथितानि मनीषिभिः । आयादिविचारः आयव्ययादि ऋक्षांश्चयोनिः पश्चाद्विधीयते
śayānakena yogyāni kathitāni manīṣibhiḥ / āyādivicāraḥ āyavyayādi ṛkṣāṃścayoniḥ paścādvidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बेरोदयं त्रिगुणितं शिष्टमायं नगे हृते । चतुर्भिर्गुणितं सप्त सौरवारादिकं दिनम्
berodayaṃ triguṇitaṃ śiṣṭamāyaṃ nage hṛte / caturbhirguṇitaṃ sapta sauravārādikaṃ dinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बेरोच्च मष्टगुणितं सप्तविशदिभिर्हृतम् । शिष्ट मश्व्यादिभं विन्द्यात्तच्छेषं स्याच्चतुर्गुणम्
berocca maṣṭaguṇitaṃ saptaviśadibhirhṛtam / śiṣṭa maśvyādibhaṃ vindyāttaccheṣaṃ syāccaturguṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रन्ध्रेहृते नवांशं तच्छेषं भांशयुगैर्हृतम् । बेरोदयं त्रिगुणितं योनिस्स्या दष्टभिर्हृतम्
randhrehṛte navāṃśaṃ taccheṣaṃ bhāṃśayugairhṛtam / berodayaṃ triguṇitaṃ yonissyā daṣṭabhirhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयाधिक्ये शुभं प्रोक्त मृणवृद्धिर् व्ययाधिके । वारेषु सौरिसूर्यारैर्विनान्ये शुभदास्स्मृताः
āyādhikye śubhaṃ prokta mṛṇavṛddhir vyayādhike / vāreṣu saurisūryārairvinānye śubhadāssmṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्करं भुक्तिशक्ती च धनं राज्यं क्लिबादि च । निर्हृत्य चाधनं प्रेष्यं तन्नामसदृशं फलम्
taskaraṃ bhuktiśaktī ca dhanaṃ rājyaṃ klibādi ca / nirhṛtya cādhanaṃ preṣyaṃ tannāmasadṛśaṃ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नामकर्तृनृपर्क्षाद्या नामर्क्षानुगुणं भवेत् । यदाकारं ध्रुवाकारं तदाकारं च कौतुकम्
nāmakartṛnṛparkṣādyā nāmarkṣānuguṇaṃ bhavet / yadākāraṃ dhruvākāraṃ tadākāraṃ ca kautukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसने स्थानकंवापि शयाने स्थान मासनम् । देवे स्थिते न देव्यौ च आसीने स्थानकासने
āsane sthānakaṃvāpi śayāne sthāna māsanam / deve sthite na devyau ca āsīne sthānakāsane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपरीतं न कुर्वीत सर्वशास्त्रविशारदाः । तालनियमः श्रेष्ठं प्रादुर्भवं तालं केवलं केशवस्य तु
viparītaṃ na kurvīta sarvaśāstraviśāradāḥ / tālaniyamaḥ śreṣṭhaṃ prādurbhavaṃ tālaṃ kevalaṃ keśavasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्देवीनां सरस्वत्या मध्यमं दशतालकम् । चन्द्रेन्द्रानलकीनाशवरुणानिलशूलिनः
taddevīnāṃ sarasvatyā madhyamaṃ daśatālakam / candrendrānalakīnāśavaruṇānilaśūlinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषयो वसवो रुद्रा मार्कण्डेयो ऽमितो भृगुः । आर्याश्चैव गुहो हीनदशतालमिता मताः
ṛṣayo vasavo rudrā mārkaṇḍeyo 'mito bhṛguḥ / āryāścaiva guho hīnadaśatālamitā matāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरुतो ऽपि च यक्षेशदेववध्वश्शुभाग्रहाः । तधान्येतु त्रिधा साध्या नवतालमिता मताः
maruto 'pi ca yakṣeśadevavadhvaśśubhāgrahāḥ / tadhānyetu tridhā sādhyā navatālamitā matāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैत्ययक्षेश? रन्धाश्च सिद्धगन्धर्वचारणाः । कुजार्कराहव श्श्रेष्ठनवतालेन सम्मताः
daityayakṣeśa? randhāśca siddhagandharvacāraṇāḥ / kujārkarāhava śśreṣṭhanavatālena sammatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवतालैर् मुनींश्चैव गणांश्चैव तु मानयेत् । उङ्गाश्चारणाश्चान्ये नवतालमितोदयाः
navatālair munīṃścaiva gaṇāṃścaiva tu mānayet / uṅgāścāraṇāścānye navatālamitodayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्त्याश्चाष्टायताः प्रोक्ताः प्रेतानां सप्ततालकम् । षड्यमाः कुब्जकाः प्रोक्ता वामनाः पञ्चतालगाः
martyāścāṣṭāyatāḥ proktāḥ pretānāṃ saptatālakam / ṣaḍyamāḥ kubjakāḥ proktā vāmanāḥ pañcatālagāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूगतानां चतुस्तालं किन्नरास्तु त्रितालकाः । कूश्माण्डा द्वितयाश्चैव कबन्धा स्त्वेकतालका?
bhūgatānāṃ catustālaṃ kinnarāstu tritālakāḥ / kūśmāṇḍā dvitayāścaiva kabandhā stvekatālakā?
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रेष्ठमध्यकनिष्ठानि त्रितालानान्तु तत्र नै । प्रवक्ष्यामि मधूच्छिष्टक्रियां प्रतिविधानतः
śreṣṭhamadhyakaniṣṭhāni tritālānāntu tatra nai / pravakṣyāmi madhūcchiṣṭakriyāṃ pratividhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यजमानगृहेवापि आलये वा मनोरमे । अलङ्कृत्य वितानाद्यैः कुण्ड मौपासनं क्रियात्
yajamānagṛhevāpi ālaye vā manorame / alaṅkṛtya vitānādyaiḥ kuṇḍa maupāsanaṃ kriyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आघारं विधिवत्कृत्वा वैष्णवं च यजेत्तथा । विष्णुसूक्तं च हुत्वातु ब्राह्मं रौद्रं तथैव च
āghāraṃ vidhivatkṛtvā vaiṣṇavaṃ ca yajettathā / viṣṇusūktaṃ ca hutvātu brāhmaṃ raudraṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीशशैषिकचक्रांश्च विघ्नेशं च सुहूयते । तस्याग्नेर् दक्षिणे कुर्या द्व्रीहिभि स्थ्संडिलं तथा
vīśaśaiṣikacakrāṃśca vighneśaṃ ca suhūyate / tasyāgner dakṣiṇe kuryā dvrīhibhi sthsaṃḍilaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरश्रं ततो वृत्तं समास्तीर्य यथा शुभम् । चक्रशैषिकवीशांश्च क्रमेणैव सुपूजयेत्
caturaśraṃ tato vṛttaṃ samāstīrya yathā śubham / cakraśaiṣikavīśāṃśca krameṇaiva supūjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोधितं तु मधूच्छिष्ट मादाय प्रणवेन तु । "इषेत्वोर्जेऽत्वेति मन्त्रेण प्रधानांगं प्रकल्पयेत्
śodhitaṃ tu madhūcchiṣṭa mādāya praṇavena tu / "iṣetvorje'tveti mantreṇa pradhānāṃgaṃ prakalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षराणि च सन्न्यस्य चैवं ध्यात्वाभिमृश्य च । वैष्णवं च ततो हुत्वा देवा नन्यान् विसृज्य च
akṣarāṇi ca sannyasya caivaṃ dhyātvābhimṛśya ca / vaiṣṇavaṃ ca tato hutvā devā nanyān visṛjya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव्यादीन् पार्षदां स्तत्र तत्तन्मन्त्रेण हूयताम् । तत्सिद्धं शिल्पिहस्ते तु निधायैव हरिंस्मरन्
devyādīn pārṣadāṃ statra tattanmantreṇa hūyatām / tatsiddhaṃ śilpihaste tu nidhāyaiva hariṃsmaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा नगेन्द्रियं ग्राह्यं योनिष्वेव समर्पयेत् । तथा तन्तु गृहीत्वैव स्थापनीयन्तु गर्भकम्
yathā nagendriyaṃ grāhyaṃ yoniṣveva samarpayet / tathā tantu gṛhītvaiva sthāpanīyantu garbhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानोन्मानप्रमाणेन मतिमान् शिल्पिनाचरेत् । शनैरालिप्य संशोष्य मृद्भिश्च बहिरायसैः
mānonmānapramāṇena matimān śilpinācaret / śanairālipya saṃśoṣya mṛdbhiśca bahirāyasaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पट्टैराबद्ध्य विधिना पुनरालिप्य शोषयेत् । यजमानानुकूलर्क्षे पूर्ववद्धोम माचरेत्
paṭṭairābaddhya vidhinā punarālipya śoṣayet / yajamānānukūlarkṣe pūrvavaddhoma mācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा तुल्यं च संस्थाप्य जलतुल्यक्रमेण वै । युक्तां सिद्धिं च संप्राप्य तं च गर्भं प्रतापयेत्
tathā tulyaṃ ca saṃsthāpya jalatulyakrameṇa vai / yuktāṃ siddhiṃ ca saṃprāpya taṃ ca garbhaṃ pratāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शनैर् मृद्भेदनं कृत्वा विधिना बेरमाहरेत्
śanair mṛdbhedanaṃ kṛtvā vidhinā beramāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.