Library·Bhatti: Ravanavadha (Bhattikavya)·4

Bhatti: Ravanavadha (Bhattikavya) 4

निवृत्ते भरते धी-मानत्रे रामस् तपो-वनम् प्रपेदे, पूजितस् तस्मिन् दण्डकारण्यमीयिवान्।

nivṛtte bharate dhī-mānatre rāmas tapo-vanam prapede, pūjitas tasmin daṇḍakāraṇyamīyivān.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अटाट्यमानो ऽरण्यानीं स-सीतः सह-लक्ष्मणः बलाद् बुभुक्षुणोत्क्षिप्य जह्रे भीमेन रक्षसा।

aṭāṭyamāno 'raṇyānīṃ sa-sītaḥ saha-lakṣmaṇaḥ balād bubhukṣuṇotkṣipya jahre bhīmena rakṣasā.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवाक्-शिरसमुत्-पादं कृतान्तेना ऽपि दुर्-दमम् भङ्क्त्वा भुजौ विराधाऽऽख्यं तं तौ भुवि निचख्नतुः।

avāk-śirasamut-pādaṃ kṛtāntenā 'pi dur-damam bhaṅktvā bhujau virādhā''khyaṃ taṃ tau bhuvi nicakhnatuḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आंहिषातां रघु-व्याघ्रौ शरभङ्गाऽऽश्रमं ततः अध्यासितं श्रिया ब्राह्म्या शरण्यं शरणैषिणाम्।

āṃhiṣātāṃ raghu-vyāghrau śarabhaṅgā''śramaṃ tataḥ adhyāsitaṃ śriyā brāhmyā śaraṇyaṃ śaraṇaiṣiṇām.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरो रामस्य जुहवाञ्चकार ज्वलने वपुः शरभङ्गः प्रदिश्याऽऽरात् सुतीक्ष्ण-मुनिः-केतनम्

puro rāmasya juhavāñcakāra jvalane vapuḥ śarabhaṅgaḥ pradiśyā''rāt sutīkṣṇa-muniḥ-ketanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"यूयं समैष्यथेत्यस्मिŌ न्नासिष्महि वयं वने, दृष्टाः स्थ, स्वस्ति वो, यामः स्व-पुण्य-विजितां गतिम्"

"yūyaṃ samaiṣyathetyasmiŌ nnāsiṣmahi vayaṃ vane, dṛṣṭāḥ stha, svasti vo, yāmaḥ sva-puṇya-vijitāṃ gatim"

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् कृशानु-साद्-भूते सुतीक्ष्ण-मुनि-सन्निधौ उवास पर्ण-शालायां भ्रमन्ननिशमाऽऽश्रमान्,

tasmin kṛśānu-sād-bhūte sutīkṣṇa-muni-sannidhau uvāsa parṇa-śālāyāṃ bhramannaniśamā''śramān,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनेषु वासतेयेषु निवसन् पर्ण-संस्तरः शय्योत्थायं मृगान् विध्यन्नातिथेयो विचक्रमे

vaneṣu vāsateyeṣu nivasan parṇa-saṃstaraḥ śayyotthāyaṃ mṛgān vidhyannātitheyo vicakrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋग्-यजुषमधीयानान् सामान्यांश्च समर्चयन् बुभुजे देव-सात्-कृत्वा शूल्यमुख्यं च हेम-वान्।

ṛg-yajuṣamadhīyānān sāmānyāṃśca samarcayan bubhuje deva-sāt-kṛtvā śūlyamukhyaṃ ca hema-vān.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसानस् तन्त्रक-निभे सर्वाङ्गीणे तरु-त्वचौ काण्डीरः खाड्गकः शार्ङ्गी रक्षन् विप्रांस्तनुत्र-वान्

vasānas tantraka-nibhe sarvāṅgīṇe taru-tvacau kāṇḍīraḥ khāḍgakaḥ śārṅgī rakṣan viprāṃstanutra-vān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हित्वाऽऽशितङ्गवीनानि फलैर् येष्वाशितम्भवम्, तेष्वसौ दन्दशूकाऽरिर् वनेश्वानभ्र निर्-भयः।

hitvā''śitaṅgavīnāni phalair yeṣvāśitambhavam, teṣvasau dandaśūkā'rir vaneśvānabhra nir-bhayaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रातीन-व्याल-दीप्राऽस्त्रः सुत्वनः परिपूजयन् पर्षद्वलान् महा-ब्रह्मैराट नैकटिकाऽऽश्रमान्।

vrātīna-vyāla-dīprā'straḥ sutvanaḥ paripūjayan parṣadvalān mahā-brahmairāṭa naikaṭikā''śramān.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परेद्यव्यद्य पूर्वेद्युरन्येद्युश् चाऽपि चिन्तयन् वृद्धि-क्षयौ मुनीन्द्राणां प्रियं-भावुक-तामगात्।

paredyavyadya pūrvedyuranyedyuś cā'pi cintayan vṛddhi-kṣayau munīndrāṇāṃ priyaṃ-bhāvuka-tāmagāt.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ-तिष्ठद्-गु जपन् सन्ध्या प्रक्रान्तामायतीगवम् प्रातस्तरां पतत्रिभ्यः प्रबुद्धः प्रणमन् रविम्।

ā-tiṣṭhad-gu japan sandhyā prakrāntāmāyatīgavam prātastarāṃ patatribhyaḥ prabuddhaḥ praṇaman ravim.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददृशे पर्ण-शालायां राक्षस्या ऽभीकया ऽथ सः, भार्योढं तमवज्ञाय तस्थे सौमित्रयेऽसकौ।

dadṛśe parṇa-śālāyāṃ rākṣasyā 'bhīkayā 'tha saḥ, bhāryoḍhaṃ tamavajñāya tasthe saumitraye'sakau.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधाना वलि-भं मध्यं कर्ण-जाह-विलोचना वाक-त्वचेनाऽति-सर्वेण चन्द्र-लेखेव पक्षतौ

dadhānā vali-bhaṃ madhyaṃ karṇa-jāha-vilocanā vāka-tvacenā'ti-sarveṇa candra-lekheva pakṣatau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सु-पाद् द्वि-रद्-नासोरूर् मृदु-पाणि-तलाऽङ्गुलिः प्रथिमानं दधानेन जघनेन घनेन सा

su-pād dvi-rad-nāsorūr mṛdu-pāṇi-talā'ṅguliḥ prathimānaṃ dadhānena jaghanena ghanena sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उन्-नसं दधती वक्त्रं शुद्ध-दल्-लोल-कुण्डलम् कुर्वाणा पश्यतः शंयून् स्रग्विणी सु-हसाऽऽनना

un-nasaṃ dadhatī vaktraṃ śuddha-dal-lola-kuṇḍalam kurvāṇā paśyataḥ śaṃyūn sragviṇī su-hasā''nanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्य चञ्चूर्यमाणा पतीयन्ती रघूत्तमम् अनुका प्रार्थयाञ्चक्रे प्रिया-कर्तुं प्रियं-वदा।

prāpya cañcūryamāṇā patīyantī raghūttamam anukā prārthayāñcakre priyā-kartuṃ priyaṃ-vadā.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"सौमित्रे ! मामुपायंस्थाः कम्रामिच्छुर् वशं-वदाम् त्वद्-भोगीनां सह-चरीम-शङ्कः पुरुषाऽऽयुषम्।"

"saumitre ! māmupāyaṃsthāḥ kamrāmicchur vaśaṃ-vadām tvad-bhogīnāṃ saha-carīma-śaṅkaḥ puruṣā''yuṣam."

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामुवाच स-"गौष्ठीने वने स्त्री-पुंस-भीषणे अ-सूर्यं-पश्य-रूपा त्वं किम-भीरुररार्यसे।

tāmuvāca sa-"gauṣṭhīne vane strī-puṃsa-bhīṣaṇe a-sūryaṃ-paśya-rūpā tvaṃ kima-bhīrurarāryase.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानुषानभिलष्यन्ती रोचिष्णुर् दिव्य-धर्मिणी त्वमप्सरायमाणेह स्व-तन्त्रा कथमञ्चसि।

mānuṣānabhilaṣyantī rociṣṇur divya-dharmiṇī tvamapsarāyamāṇeha sva-tantrā kathamañcasi.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उग्रं-पश्याऽऽकुलो ऽरण्ये शालीन-त्व-विवर्जिता कामुक-प्रार्थना-पट्वी पतिवत्नी कथं न वा।

ugraṃ-paśyā''kulo 'raṇye śālīna-tva-vivarjitā kāmuka-prārthanā-paṭvī pativatnī kathaṃ na vā.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राघवं पर्ण-शालायामिच्छा ऽनुरहसं पतिम्, यः स्वामी मम कान्ता-वानौपकर्णिक-लोचनः

rāghavaṃ parṇa-śālāyāmicchā 'nurahasaṃ patim, yaḥ svāmī mama kāntā-vānaupakarṇika-locanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वपुश् चान्दनिकं यस्य, कार्णवेष्टकिकं मुखम्, संग्रामे सर्व-कर्मीणौ पाणी यस्यौपजानुकौ।

vapuś cāndanikaṃ yasya, kārṇaveṣṭakikaṃ mukham, saṃgrāme sarva-karmīṇau pāṇī yasyaupajānukau.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बद्धो दुर्-बल-रक्षाऽर्थमसिर् येनोपनीविकः, यश् चापमाश्मन-प्रख्यं सेषुं धत्तेऽन्य-दुर्-वहम्।

baddho dur-bala-rakṣā'rthamasir yenopanīvikaḥ, yaś cāpamāśmana-prakhyaṃ seṣuṃ dhatte'nya-dur-vaham.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जेता यज्ञ-द्रुहां संख्ये धर्म-सन्तान-सूर् वने प्राप्य दार-गवानां यः मुनीनाम-भयं सदा"

jetā yajña-druhāṃ saṃkhye dharma-santāna-sūr vane prāpya dāra-gavānāṃ yaḥ munīnāma-bhayaṃ sadā"

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो वावृत्यमाना ऽसौ राम-शालां न्यविक्षत, "मामुपायंस्त रामे"ति वदन्ती साऽऽदरं वचः

tato vāvṛtyamānā 'sau rāma-śālāṃ nyavikṣata, "māmupāyaṃsta rāme"ti vadantī sā''daraṃ vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"अ-स्त्रीको ऽसावहं स्त्री-मान्, स पुष्यति-तरां तव पतिर्"इत्यब्रवीद् रामस्Ō"तमेव व्रज, मा मुचः।"

"a-strīko 'sāvahaṃ strī-mān, sa puṣyati-tarāṃ tava patir"ityabravīd rāmasŌ"tameva vraja, mā mucaḥ."

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मणं ऽसा वृषस्यन्ती महोक्षं गौरिवा ऽगमत् मन्मथाऽऽयुध-सम्पात-व्यथ्यमान-मतिः पुनः।

lakṣmaṇaṃ 'sā vṛṣasyantī mahokṣaṃ gaurivā 'gamat manmathā''yudha-sampāta-vyathyamāna-matiḥ punaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याः सासद्यमानाया लोलूया-वान् रघूत्तमः असिं कौक्षेयमुद्यम्य चकाराऽप-नसं मुखम्।

tasyāḥ sāsadyamānāyā lolūyā-vān raghūttamaḥ asiṃ kaukṣeyamudyamya cakārā'pa-nasaṃ mukham.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"अहं शूर्प-णखा नाम्ना नूनं ना ऽज्ञायिषि त्वया, दण्डो ऽयं क्षेत्रियो येन मय्यपाती"ति सा ऽब्रवीत्।

"ahaṃ śūrpa-ṇakhā nāmnā nūnaṃ nā 'jñāyiṣi tvayā, daṇḍo 'yaṃ kṣetriyo yena mayyapātī"ti sā 'bravīt.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्यशाप्सीद् दिवि-ष्ठा ऽसौ संदर्श्य भय-दं वपुः अपिस्फवच् च बन्धूनां निनङ्क्षुर् विक्रमं मुहुः

paryaśāpsīd divi-ṣṭhā 'sau saṃdarśya bhaya-daṃ vapuḥ apisphavac ca bandhūnāṃ ninaṅkṣur vikramaṃ muhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खर-दूषणयोर् भ्रात्रोः पर्यदेविष्ट सा पुरः, विजिग्राहयिषू रामं दण्डकारण्य-वासिनोः

khara-dūṣaṇayor bhrātroḥ paryadeviṣṭa sā puraḥ, vijigrāhayiṣū rāmaṃ daṇḍakāraṇya-vāsinoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"कृते सौभागिनेयस्य भरतस्य विवासितौ पित्रा दौर्भागिनेयौ यौ, पश्यतं चेष्टितं तयोः।

"kṛte saubhāgineyasya bharatasya vivāsitau pitrā daurbhāgineyau yau, paśyataṃ ceṣṭitaṃ tayoḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम रावण-नाथाया भगिन्या युवयोः पुनः अयं तापसकाद् ध्वंसः, क्षमध्वं, यदि वः क्षमम्।

mama rāvaṇa-nāthāyā bhaginyā yuvayoḥ punaḥ ayaṃ tāpasakād dhvaṃsaḥ, kṣamadhvaṃ, yadi vaḥ kṣamam.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अ-संस्कृत्रिम-संव्यानावनुप्त्रिम-फलाशिनौ अ-भृत्रिम-परीवारौ पर्यभूतां तथापि माम्।"

a-saṃskṛtrima-saṃvyānāvanuptrima-phalāśinau a-bhṛtrima-parīvārau paryabhūtāṃ tathāpi mām."

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"श्वःश्रेयसमवाप्तासि" भ्रातृभ्यां प्रत्यभाणि साŌ प्राणिवस् तव मानाऽर्थं, व्रजाऽऽश्वसिहि, मा रुदः।

"śvaḥśreyasamavāptāsi" bhrātṛbhyāṃ pratyabhāṇi sāŌ prāṇivas tava mānā'rthaṃ, vrajā''śvasihi, mā rudaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जक्षिमो ऽनपराधेऽपि नरान् नक्तं-दिवं वयम्, कुतस्-त्यं भीरु ! यत् तेभ्यो द्रुह्यद्भ्यो ऽपि क्षमामहे।"

jakṣimo 'naparādhe'pi narān naktaṃ-divaṃ vayam, kutas-tyaṃ bhīru ! yat tebhyo druhyadbhyo 'pi kṣamāmahe."

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ चतुर्दश-साहस्रबलौ निर्ययतुस् ततः पारश्वधिक-धानुष्क-शाक्तिक-प्रासिकाऽन्वितौ।

tau caturdaśa-sāhasrabalau niryayatus tataḥ pāraśvadhika-dhānuṣka-śāktika-prāsikā'nvitau.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सम्पततो भीमान् विशिखै राम-लक्ष्मणौ बहु-मूर्ध्नो द्वि-मूर्धांश्च त्रि-मूर्धाश् चा ऽहतां मृधे।

atha sampatato bhīmān viśikhai rāma-lakṣmaṇau bahu-mūrdhno dvi-mūrdhāṃśca tri-mūrdhāś cā 'hatāṃ mṛdhe.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैर् वृक्ण-रुग्ण-सम्भुग्न-क्षुण्ण-भिन्न-विपन्न-कैः। निमग्नोद्विग्न-संह्रीणैः पप्रे दीनैश् च मेदिनी।

tair vṛkṇa-rugṇa-sambhugna-kṣuṇṇa-bhinna-vipanna-kaiḥ. nimagnodvigna-saṃhrīṇaiḥ papre dīnaiś ca medinī.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

के-चिद् वेपथुमासेदुरन्ये दवथुमुत्तमम्, स-रक्तं वमथुं केचिद्, भ्राजथुं न च के-चन।

ke-cid vepathumāseduranye davathumuttamam, sa-raktaṃ vamathuṃ kecid, bhrājathuṃ na ca ke-cana.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगयुमिव मृगो ऽथ दक्षिणेर्मा, दिशमिव दाह-वतीं मरावुदन्यन्, रघु-तनयमुपाययौ त्रि-मूर्धो, विशभृदिवोग्र-मुखं पतत्रि-राजम्,

mṛgayumiva mṛgo 'tha dakṣiṇermā, diśamiva dāha-vatīṃ marāvudanyan, raghu-tanayamupāyayau tri-mūrdho, viśabhṛdivogra-mukhaṃ patatri-rājam,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शित-विशिख-निकृत्तकृत्स्न-वक्त्रः क्षिति-भृदिव क्षिति-कम्प-कीर्ण-शृङ्गः भयमुपनिदधे स राक्षसानाम् अ-खिल-कुल-क्षय-पूर्व-लिङ्ग-तुल्यः।

śita-viśikha-nikṛttakṛtsna-vaktraḥ kṣiti-bhṛdiva kṣiti-kampa-kīrṇa-śṛṅgaḥ bhayamupanidadhe sa rākṣasānām a-khila-kula-kṣaya-pūrva-liṅga-tulyaḥ.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.