Ksemendra: Bharatamanjari 12

॥स्त्रीपर्व॥ नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्

//strīparva// nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam / devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गान्धारी धृतराष्ट्रश्च राजा व्याकुलमानसौ । हतावथ सुतान्द्रष्टुं सोत्कण्ठाविव जग्मतुः

gāndhārī dhṛtarāṣṭraśca rājā vyākulamānasau / hatāvatha sutāndraṣṭuṃ sotkaṇṭhāviva jagmatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तौ विलपन्तौ च क्षिपन्तौ च तनुं भुवि । भगवानथ चाभ्येत्य पाराशर्यो व्यलोकयत्

tatra tau vilapantau ca kṣipantau ca tanuṃ bhuvi / bhagavānatha cābhyetya pārāśaryo vyalokayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दीनं पतितं भूमौ हतपुत्रं नरेश्वरम् । विदुरेण सहोवाच कृष्णेन च कृपाकुलः

sa dīnaṃ patitaṃ bhūmau hataputraṃ nareśvaram / vidureṇa sahovāca kṛṣṇena ca kṛpākulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभावः प्राक्च पश्चाच्च देहिनां सततं स्थितः । तेषु मध्यविकारेषु कः श्नेहं कर्तुमर्हसि

abhāvaḥ prākca paścācca dehināṃ satataṃ sthitaḥ / teṣu madhyavikāreṣu kaḥ śnehaṃ kartumarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपारे ऽस्मिन्भवाम्भोधौ भवन्ति न भवन्ति च । जलबुद्बुदवत्सर्वे कर्मयोगेन जन्तवः

apāre 'sminbhavāmbhodhau bhavanti na bhavanti ca / jalabudbudavatsarve karmayogena jantavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यं भूभारशान्त्यर्थमजायत सुयोधनः । स च यातस्तथा कृत्वा कस्त्वं तस्य स कस्तव

satyaṃ bhūbhāraśāntyarthamajāyata suyodhanaḥ / sa ca yātastathā kṛtvā kastvaṃ tasya sa kastava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरेन्द्र मा कृथाः शोकं प्रवृत्ते ऽस्मिन्महालये । प्रतीपमेति यातानां कणिकापि न पार्षदाम्

narendra mā kṛthāḥ śokaṃ pravṛtte 'sminmahālaye / pratīpameti yātānāṃ kaṇikāpi na pārṣadām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयासाय प्रयासो ऽयं शोकव्यसनसंभवः । अधुना दुःखवृक्षाणां स्नेहो मूलं निवार्यताम्

āyāsāya prayāso 'yaṃ śokavyasanasaṃbhavaḥ / adhunā duḥkhavṛkṣāṇāṃ sneho mūlaṃ nivāryatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमः कालाय यः को ऽपि विद्यते मृत्युना वृतः । कायो वार्धकमायाति स्वयं येन शरीरिणाम्

namaḥ kālāya yaḥ ko 'pi vidyate mṛtyunā vṛtaḥ / kāyo vārdhakamāyāti svayaṃ yena śarīriṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मापराधात्पुत्रास्ते कालेन कवलीकृताः । तस्मान्न पाण्डपुत्रेभ्यः किल्बिषात्क्रोद्धमर्हसि

ātmāparādhātputrāste kālena kavalīkṛtāḥ / tasmānna pāṇḍaputrebhyaḥ kilbiṣātkroddhamarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मनित्याः कृतधियस्ते धर्मेण क्षतास्तव । पाण्डवा भ्रातरं स्मृत्वा कालुष्यं तेषु मा कृथाः

dharmanityāḥ kṛtadhiyaste dharmeṇa kṣatāstava / pāṇḍavā bhrātaraṃ smṛtvā kāluṣyaṃ teṣu mā kṛthāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गान्धारीं ब्रूहि सहसा मोहे मज्जति नो यथा । एषैवोक्तवती पूर्वं जये धर्मो निबन्धनम्

gāndhārīṃ brūhi sahasā mohe majjati no yathā / eṣaivoktavatī pūrvaṃ jaye dharmo nibandhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तेषां गिरा क्षिप्रं समोहं कौरवेश्वरम् । द्रष्टुमभ्याययुः पार्था लज्जानम्रशिरोधराः

iti teṣāṃ girā kṣipraṃ samohaṃ kauraveśvaram / draṣṭumabhyāyayuḥ pārthā lajjānamraśirodharāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलिलिङ्ग ततो राजा प्रज्ञाचक्षुर्युधिष्ठिरम् । भीमं मायामयं पश्चात्कृष्णबुद्ध्या विवर्धितम्

āliliṅga tato rājā prajñācakṣuryudhiṣṭhiram / bhīmaṃ māyāmayaṃ paścātkṛṣṇabuddhyā vivardhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आययौ मारुतिर्द्वेषाद्भुजाभ्यां तेन पीडितः । प्रययौ कणशस्तेन सर्वे विस्मयमाययुः

āyayau mārutirdveṣādbhujābhyāṃ tena pīḍitaḥ / prayayau kaṇaśastena sarve vismayamāyayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मसूनुस्ततो वृद्धां प्रणनाम पतिव्रताम् । गान्धारीं भर्तृसादृश्यात्सदा वस्त्रावृतेक्षणाम्

dharmasūnustato vṛddhāṃ praṇanāma pativratām / gāndhārīṃ bhartṛsādṛśyātsadā vastrāvṛtekṣaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधो निपतितस्तस्याः पादयोर्धर्मनन्दनः । ददाहाङ्गुष्ठयुगलं दृष्टिकोपानलाकुलः

adho nipatitastasyāḥ pādayordharmanandanaḥ / dadāhāṅguṣṭhayugalaṃ dṛṣṭikopānalākulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो हतानां दुःखार्ता वल्लभा जगतीभुजाम् । रणमध्यं प्रतिययुर्गान्धारी च स्नुषाकुला

tato hatānāṃ duḥkhārtā vallabhā jagatībhujām / raṇamadhyaṃ pratiyayurgāndhārī ca snuṣākulā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलप्य करुणं तत्र विह्वला सुबलात्मजा । बभाषे केशवं सास्रा दिव्यदृष्टिः पतिव्रता

vilapya karuṇaṃ tatra vihvalā subalātmajā / babhāṣe keśavaṃ sāsrā divyadṛṣṭiḥ pativratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यैतान्कृष्ण मत्पुत्रान्सीमन्तिन्यो रणे हतान् । शोचन्ति याः पुरा दृष्टा न सूर्येण न चेन्दुना

paśyaitānkṛṣṇa matputrānsīmantinyo raṇe hatān / śocanti yāḥ purā dṛṣṭā na sūryeṇa na cendunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यान्तःपुरचारीभिरप्सरोभिरिवावृतः । संमुखं निहतः शूरो भग्नोरुस्तनयो मम

paśyāntaḥpuracārībhirapsarobhirivāvṛtaḥ / saṃmukhaṃ nihataḥ śūro bhagnorustanayo mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हतनागां हताश्वां च सुयोधनवधूरियम् । क्ष्मां सपत्नीमिवालोक्य पश्य मूर्च्छामुपागता

hatanāgāṃ hatāśvāṃ ca suyodhanavadhūriyam / kṣmāṃ sapatnīmivālokya paśya mūrcchāmupāgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लब्धसंज्ञा शनैरेषा परिमृज्य रजश्चिरम् । राजराजस्य महिषी परिपृच्छति वल्लभम्

labdhasaṃjñā śanaireṣā parimṛjya rajaściram / rājarājasya mahiṣī paripṛcchati vallabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्सङ्गे मामिवादाय रत्नांशुकवतीं गदाम् । दोर्भ्यां च भुवमालिङ्ग्य कथं सुप्तो ऽसि भूपते

utsaṅge māmivādāya ratnāṃśukavatīṃ gadām / dorbhyāṃ ca bhuvamāliṅgya kathaṃ supto 'si bhūpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ते कनकपर्यङ्के विलासशयने वृता । अस्मिन्नरपते सुप्ता रक्तक्षीबा कथं शिवा

na te kanakaparyaṅke vilāsaśayane vṛtā / asminnarapate suptā raktakṣībā kathaṃ śivā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषः दुःशासनः शेते प्रियो रम्यस्तवानुजः । निपीतं राक्षसेनेव यस्य भीमेन शोणितम्

eṣaḥ duḥśāsanaḥ śete priyo ramyastavānujaḥ / nipītaṃ rākṣaseneva yasya bhīmena śoṇitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं ते दयितः पुत्रो लक्ष्मणः शत्रुणा हतः । सजीव इव वक्तुं त्वं नाथ किंचित्समीहते

ayaṃ te dayitaḥ putro lakṣmaṇaḥ śatruṇā hataḥ / sajīva iva vaktuṃ tvaṃ nātha kiṃcitsamīhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दन्तस्तम्भाविव भ्रष्टावनङ्गङ्गनतोरणौ । सरलौ पातितावत्य(?) मन्येते कालदन्तिना

dantastambhāviva bhraṣṭāvanaṅgaṅganatoraṇau / saralau pātitāvatya(?) manyete kāladantinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं ते मौलिरुचितश्चिरं मूर्ध्नि सुखोषितः । रोचिष्णुरिह विभ्रष्टः स्पृष्टः कान्तिपरिक्षयात्

ayaṃ te maulirucitaściraṃ mūrdhni sukhoṣitaḥ / rociṣṇuriha vibhraṣṭaḥ spṛṣṭaḥ kāntiparikṣayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादाभ्यां रुधिरार्द्राभ्यां रणसंचारिणस्तव । वान्तेव सतता पीता राजचूडामणिच्छविः

pādābhyāṃ rudhirārdrābhyāṃ raṇasaṃcāriṇastava / vānteva satatā pītā rājacūḍāmaṇicchaviḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकपाले त्वयि दिवं याते नन्दनकौतुकात् । धन्याभिमानितेवैका कीर्तिस्त्वदनुयायिनी

lokapāle tvayi divaṃ yāte nandanakautukāt / dhanyābhimānitevaikā kīrtistvadanuyāyinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्राजिष्णुरत्नवलये दोष्णि कर्पूरपाण्डुरे । कस्यान्यस्य मही यातु शेषविश्रान्तिनिर्वृतिम्

bhrājiṣṇuratnavalaye doṣṇi karpūrapāṇḍure / kasyānyasya mahī yātu śeṣaviśrāntinirvṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः स कङ्कण्झाङ्कारैर्व्यजनैर्विजितो नृपः । क्रव्यादपक्षिवातेने सो ऽयमद्यापि वीज्यते

yaḥ sa kaṅkaṇjhāṅkārairvyajanairvijito nṛpaḥ / kravyādapakṣivātene so 'yamadyāpi vījyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति दुर्योधनवधूं क्रोशन्तीं कौरवस्त्रियः । समाकृष्य विवेष्टन्ते पतिताः पश्य भूतले

iti duryodhanavadhūṃ krośantīṃ kauravastriyaḥ / samākṛṣya viveṣṭante patitāḥ paśya bhūtale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतः सुभद्रा सौभद्रं पुत्रकं पुत्रवत्सला । परिमार्ष्टि रजोदिग्धं स्तनौ दातुमिवोद्यता

itaḥ subhadrā saubhadraṃ putrakaṃ putravatsalā / parimārṣṭi rajodigdhaṃ stanau dātumivodyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्के शशाङ्कसदृशं कृत्वेयं पत्युरुत्तरा । वदनं बाष्पधाराभिः प्रक्षाल्य परिपृच्छति

aṅke śaśāṅkasadṛśaṃ kṛtveyaṃ patyuruttarā / vadanaṃ bāṣpadhārābhiḥ prakṣālya paripṛcchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयि नाथ तथा तत्तदुक्त्वा प्रणयपेशलम् । भूमिमालिङ्ग्य किं शेषे प्रियामद्य विहाय माम्

ayi nātha tathā tattaduktvā praṇayapeśalam / bhūmimāliṅgya kiṃ śeṣe priyāmadya vihāya mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गाण्डीवधन्वनः पुत्रश्चक्रपाणेः स्वसुः सुतः । त्वं शक्रसदृशः शौर्ये कथमेको हतः परैः

gāṇḍīvadhanvanaḥ putraścakrapāṇeḥ svasuḥ sutaḥ / tvaṃ śakrasadṛśaḥ śaurye kathameko hataḥ paraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं ते वदनं कान्तं कमलाकमलोपमम् । नूनमापास्यति स्मेरं धन्यः स्वर्गवधूजनः

idaṃ te vadanaṃ kāntaṃ kamalākamalopamam / nūnamāpāsyati smeraṃ dhanyaḥ svargavadhūjanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्वनङ्गतयानङ्गस्त्वय्यभून्नोपमास्पदम् । सो ऽयमङ्गवधात्कान्त त्वयाद्य सफलीकृतः

nanvanaṅgatayānaṅgastvayyabhūnnopamāspadam / so 'yamaṅgavadhātkānta tvayādya saphalīkṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शशाङ्कशङ्कया शङ्के त्वयि त्रिदिवगामिनि । करोति तारकापङ्क्तिः कण्ठे मुक्तावलीभ्रमम्

śaśāṅkaśaṅkayā śaṅke tvayi tridivagāmini / karoti tārakāpaṅktiḥ kaṇṭhe muktāvalībhramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याहं त्वया नववधूः प्रत्यालापं पुरार्थिता । त्वां स्वयं भाष्यमाणां मां कथं न प्रतिभाषसे

yāhaṃ tvayā navavadhūḥ pratyālāpaṃ purārthitā / tvāṃ svayaṃ bhāṣyamāṇāṃ māṃ kathaṃ na pratibhāṣase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्व नु सर्वगुणग्रामगणनीयस्य ते गतम् । दाक्षिण्यं स्वर्गललनासक्तो यन्मामुपेक्षसे

kva nu sarvaguṇagrāmagaṇanīyasya te gatam / dākṣiṇyaṃ svargalalanāsakto yanmāmupekṣase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः कर्तुमशक्ये ऽस्मिन्धातुः सौभाग्यवर्णने । प्रहृतं त्वच्छरीरे यौर्धिक्तान्दग्धविलोचनान्

punaḥ kartumaśakye 'smindhātuḥ saubhāgyavarṇane / prahṛtaṃ tvaccharīre yaurdhiktāndagdhavilocanān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुसुमायुधतुल्यस्य कुसुमायुधतैव ते । नूनं रणे ऽभूत्त्वां वीराः सेहिरे कथमन्यथा

kusumāyudhatulyasya kusumāyudhataiva te / nūnaṃ raṇe 'bhūttvāṃ vīrāḥ sehire kathamanyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं विलापिनीं बालां बलादाकृष्य पुत्रिकाम् । विराटपत्न्यो यान्त्येता रुदन्त्यः पत्युरन्तिकम्

evaṃ vilāpinīṃ bālāṃ balādākṛṣya putrikām / virāṭapatnyo yāntyetā rudantyaḥ patyurantikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सानुजः स सुतामात्यो विराटनृपतिर्हतः । वधूभिरावृतो भूमौ दिवीवाप्सरसां गणैः

sānujaḥ sa sutāmātyo virāṭanṛpatirhataḥ / vadhūbhirāvṛto bhūmau divīvāpsarasāṃ gaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा द्रोणशच्छिन्नं सुदोष्णा भर्तुराननम् । विलोक्य तारं क्रोशन्ती रुद्धा सख्येव मूर्च्छया

eṣā droṇaśacchinnaṃ sudoṣṇā bharturānanam / vilokya tāraṃ krośantī ruddhā sakhyeva mūrcchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रव्यादलुप्तावयवं पश्य कर्णं वधूजनः । परायणं कौरवाणामालिङ्ग्यालिङ्ग्य शोचति

kravyādaluptāvayavaṃ paśya karṇaṃ vadhūjanaḥ / parāyaṇaṃ kauravāṇāmāliṅgyāliṅgya śocati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाम्नि संकीर्तिते यस्य प्रापुर्निद्रां न शत्रवः । स त्वमद्य हतः शेषे धिक्कालस्य दुरन्तताम्

nāmni saṃkīrtite yasya prāpurnidrāṃ na śatravaḥ / sa tvamadya hataḥ śeṣe dhikkālasya durantatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जम्भारिरभवद्यस्य वर्मकुण्डलयाचकः । सत्यसंधः कथं कणः कर्णशेषीकृतः खगैः

jambhārirabhavadyasya varmakuṇḍalayācakaḥ / satyasaṃdhaḥ kathaṃ kaṇaḥ karṇaśeṣīkṛtaḥ khagaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निसर्गविसरः सर्गः सर्वथा हतवेधसः । कृत्वा यः शक्रतुल्यत्वं न चक्रे कल्पसाक्षिणम्

nisargavisaraḥ sargaḥ sarvathā hatavedhasaḥ / kṛtvā yaḥ śakratulyatvaṃ na cakre kalpasākṣiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति प्रकीर्णाभरणाः क्रन्दन्त्यः कर्णयोषितः । दारयन्ति कुचाभोगं वृषसेनस्य मातरः

iti prakīrṇābharaṇāḥ krandantyaḥ karṇayoṣitaḥ / dārayanti kucābhogaṃ vṛṣasenasya mātaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्य जामातरं कृष्ण हतं मम जयद्रथम् । बाला शोचिति मत्पुत्री न च जानाति शोचितुम्

paśya jāmātaraṃ kṛṣṇa hataṃ mama jayadratham / bālā śociti matputrī na ca jānāti śocitum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष शल्यो हतः संख्ये रिपुशल्यपराक्रमः । शल्यतामधुना यातः पश्यान्तःपुरयोषिताम्

eṣa śalyo hataḥ saṃkhye ripuśalyaparākramaḥ / śalyatāmadhunā yātaḥ paśyāntaḥpurayoṣitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यास्य कृष्यते जिह्वा मद्रराजस्य वायसैः । राधेयस्यैष विदधे युधि तेजोवधं यया

paśyāsya kṛṣyate jihvā madrarājasya vāyasaiḥ / rādheyasyaiṣa vidadhe yudhi tejovadhaṃ yayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्य द्रोणस्य समरे वह्नेः शान्तार्चिषो यथा । संस्कारः क्रियते विप्रैः क्रिमीनुत्सार्य मूर्च्छितान्

paśya droṇasya samare vahneḥ śāntārciṣo yathā / saṃskāraḥ kriyate vipraiḥ krimīnutsārya mūrcchitān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष भूरिश्रवा वीरः सोमदत्तसुतो हतः । महिष्या शोच्यते वीरश्छिन्नबाहुः किरीटिना

eṣa bhūriśravā vīraḥ somadattasuto hataḥ / mahiṣyā śocyate vīraśchinnabāhuḥ kirīṭinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रणयज्ञमहीयूपे यूपध्वजभुजे तव । निकृते जिष्णुना मन्ये यशो निर्लूनमात्मनः

raṇayajñamahīyūpe yūpadhvajabhuje tava / nikṛte jiṣṇunā manye yaśo nirlūnamātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मीकरेणुकालाने भूभारभुजगेश्वरे । शिवाकृष्टे विरौतीव दोष्णि ते कङ्कणावली

lakṣmīkareṇukālāne bhūbhārabhujageśvare / śivākṛṣṭe virautīva doṣṇi te kaṅkaṇāvalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रिकाभरणे हर्म्ये त्वत्प्रेमाभरणाः स्त्रियः । आलिलिङ्ग पुरा सो ऽयं विलासाभरणो भुजः

candrikābharaṇe harmye tvatpremābharaṇāḥ striyaḥ / āliliṅga purā so 'yaṃ vilāsābharaṇo bhujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थिकल्पद्रुमे दोष्णि च्छिन्ने ऽस्मिञ्शत्रुयोषिताम् । वैधव्यदीक्षागुरुतां वीर यास्यति को ऽपरः

arthikalpadrume doṣṇi cchinne 'smiñśatruyoṣitām / vaidhavyadīkṣāgurutāṃ vīra yāsyati ko 'paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हठकण्ठग्रहः प्रौढः को नाम हरिणीदृशाम् । केयूरकान्तिकलिकां कर्णपूरीकरिष्यति

haṭhakaṇṭhagrahaḥ prauḍhaḥ ko nāma hariṇīdṛśām / keyūrakāntikalikāṃ karṇapūrīkariṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति प्रलापिनी वक्ति विह्वला कमलेश्वरम् । प्रवरं भूरियशसं भूरिश्रवसमात्मना

iti pralāpinī vakti vihvalā kamaleśvaram / pravaraṃ bhūriyaśasaṃ bhūriśravasamātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हितोपदेशविद्वेषी शुकुनिः पश्य भक्ष्यते । शिवाभिरशिवाचारो वेश्याभिरिव वित्तवान्

hitopadeśavidveṣī śukuniḥ paśya bhakṣyate / śivābhiraśivācāro veśyābhiriva vittavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिवी क्षपिता क्षिप्रं क्षुद्रैः कर्णान्तगामिभिः । इतः पूर्वमनेनाक्षैरितो बाणैः किरीटिना

pṛthivī kṣapitā kṣipraṃ kṣudraiḥ karṇāntagāmibhiḥ / itaḥ pūrvamanenākṣairito bāṇaiḥ kirīṭinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतः सुदक्षिणस्यैताः प्रियाः काम्बोजभूपतेः । हृदयानि प्रलापेन दारयन्त्यश्मनामपि

itaḥ sudakṣiṇasyaitāḥ priyāḥ kāmbojabhūpateḥ / hṛdayāni pralāpena dārayantyaśmanāmapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौभद्रशरनिर्भिन्नं राजपुत्रं बृहद्बलम् । एताः कोमलकामिन्यः शोतन्ति शशिरोचिषम्

saubhadraśaranirbhinnaṃ rājaputraṃ bṛhadbalam / etāḥ komalakāminyaḥ śotanti śaśirociṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धृष्टद्युम्नसुता दीप्तहेममालाविभूषिताः । भान्त्येते द्रोणनिहता भ्रष्टा विद्याधरा इव

dhṛṣṭadyumnasutā dīptahemamālāvibhūṣitāḥ / bhāntyete droṇanihatā bhraṣṭā vidyādharā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केकयो धृष्टकेतुश्च जयत्सेनश्च मागधः । वृद्धश्च राजा द्रुपदः सामात्यसुतबान्धवः

kekayo dhṛṣṭaketuśca jayatsenaśca māgadhaḥ / vṛddhaśca rājā drupadaḥ sāmātyasutabāndhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलायुधो ऽलम्बुसश्च भगदत्तः श्रुतायुधः । विन्दानुविन्दावावन्त्यौ जलसंधः सुलोचनः

alāyudho 'lambusaśca bhagadattaḥ śrutāyudhaḥ / vindānuvindāvāvantyau jalasaṃdhaḥ sulocanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवराः पार्थिवाश्चान्ये हता वीराः सहस्रशः । लब्धजीवा इवाभान्ति कान्ताभिः परिवारिताः

pravarāḥ pārthivāścānye hatā vīrāḥ sahasraśaḥ / labdhajīvā ivābhānti kāntābhiḥ parivāritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तेनापि त्वया कृष्ण यस्मात्कामादुपेक्षिताः । सर्वक्षयाद्वा द्वेषाद्वा सर्वज्ञेन च लीलया

śaktenāpi tvayā kṛṣṇa yasmātkāmādupekṣitāḥ / sarvakṣayādvā dveṣādvā sarvajñena ca līlayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षङ्विंशे वत्सरे प्राप्ते वृष्णीनां समरे मिथः । तस्मात्तावापि भविता विपुलो बान्धवक्षयः

ṣaṅviṃśe vatsare prāpte vṛṣṇīnāṃ samare mithaḥ / tasmāttāvāpi bhavitā vipulo bāndhavakṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तवाप्यनुचितः को ऽपि वधहेतुर्भविष्यति । इत्युक्त्वा तारकरुणं रुरोद सुबलात्मजा

tavāpyanucitaḥ ko 'pi vadhaheturbhaviṣyati / ityuktvā tārakaruṇaṃ ruroda subalātmajā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामुवाच हसन्कृष्णः स्वेच्छासृष्टलयोदयः । विधिनैतत्पुरादिष्टं पुनरुक्तं त्वयोदितम्

tāmuvāca hasankṛṣṇaḥ svecchāsṛṣṭalayodayaḥ / vidhinaitatpurādiṣṭaṃ punaruktaṃ tvayoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवश्यभाविनि शुचं क्षये ऽस्मिन्मा वृथा कृथाः । अवश्यं क्षत्रियसुते हन्ताहं किल विद्विषाम्

avaśyabhāvini śucaṃ kṣaye 'sminmā vṛthā kṛthāḥ / avaśyaṃ kṣatriyasute hantāhaṃ kila vidviṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तवति दाशार्हे धृतराष्ट्रो युधिष्ठिरम् । गतिं पप्रच्छ वीराणां परिमाणं च संक्षये

ityuktavati dāśārhe dhṛtarāṣṭro yudhiṣṭhiram / gatiṃ papraccha vīrāṇāṃ parimāṇaṃ ca saṃkṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमब्रवीद्धर्मराजो लक्षणामधुरं रणे । विंशतिश्च सहस्राणि कोट्यः षडधिकाश्च षट्

tamabravīddharmarājo lakṣaṇāmadhuraṃ raṇe / viṃśatiśca sahasrāṇi koṭyaḥ ṣaḍadhikāśca ṣaṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीराणां गणनार्हाणामस्मिन्नायोधने हताः । अप्रहृष्टा हता ये च ते गन्धर्वपुरं गताः

vīrāṇāṃ gaṇanārhāṇāmasminnāyodhane hatāḥ / aprahṛṣṭā hatā ye ca te gandharvapuraṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भयात्पराङ्मुखा ये च ते यक्षत्वमुपागताः । ये त्वखण्डितसत्त्वस्थास्ते ब्रह्मभुवनं श्रिताः

bhayātparāṅmukhā ye ca te yakṣatvamupāgatāḥ / ye tvakhaṇḍitasattvasthāste brahmabhuvanaṃ śritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेरुपार्श्वं प्रयातास्ते ये पद्भ्यां वाहनैर्हताः । प्रसादाल्लोमशस्यैतन्मुनेः पश्यामि दिव्यदृक्

merupārśvaṃ prayātāste ye padbhyāṃ vāhanairhatāḥ / prasādāllomaśasyaitanmuneḥ paśyāmi divyadṛk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा धर्मतनयो हतानां जगतीभुजाम् । बन्धूनां चादिदेशाशु संस्कारं विभवोचितम्

ityuktvā dharmatanayo hatānāṃ jagatībhujām / bandhūnāṃ cādideśāśu saṃskāraṃ vibhavocitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रसेनमुखाः सूताः संजयो विदुरस्तथा । युयुत्सुश्च गिरा तस्य तेषामन्त्यविधौ ययुः

indrasenamukhāḥ sūtāḥ saṃjayo vidurastathā / yuyutsuśca girā tasya teṣāmantyavidhau yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माल्यैर्वस्त्रैरंलकारैर्भूषितास्ते महारथाः । चितानलेषु निहिताः स्वप्रतापमिवाविशन्

mālyairvastrairaṃlakārairbhūṣitāste mahārathāḥ / citānaleṣu nihitāḥ svapratāpamivāviśan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोदतिष्ठन्नारीणां संहतानामितस्ततः । मिथः कण्ठविलग्नानां करुणो रोदनध्वनिः

athodatiṣṭhannārīṇāṃ saṃhatānāmitastataḥ / mithaḥ kaṇṭhavilagnānāṃ karuṇo rodanadhvaniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धृतराष्ट्रेण सहितः सानुगो ऽथ युधिष्ठिरः । अनुयातो नृपस्त्रीभिर्ययौ स्नातुमथापगाम्

dhṛtarāṣṭreṇa sahitaḥ sānugo 'tha yudhiṣṭhiraḥ / anuyāto nṛpastrībhiryayau snātumathāpagām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावितः कर्णवृत्तान्तं स मात्रा गूढसंभवम् । भ्रात्रे दुःखाद्ददौ तस्मै बाष्पमिश्रां जलाञ्जलिम्

śrāvitaḥ karṇavṛttāntaṃ sa mātrā gūḍhasaṃbhavam / bhrātre duḥkhāddadau tasmai bāṣpamiśrāṃ jalāñjalim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यथाविधि बन्धूनां विधाय स्वोचितां क्रियाम् । आदिदेश नृपस्त्रीणां क्रियायौ पटमण्डपान्

sa yathāvidhi bandhūnāṃ vidhāya svocitāṃ kriyām / ādideśa nṛpastrīṇāṃ kriyāyau paṭamaṇḍapān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता भूमिपालललना सरलायताक्ष्यो नेत्राम्बुनिर्झरविनिर्जिततारहाराः । भागीरथीमथ ययुः कलहंसमञ्जुकाञ्चीविराविपुलिनोरुनितम्बबिम्बाः

tā bhūmipālalalanā saralāyatākṣyo netrāmbunirjharavinirjitatārahārāḥ / bhāgīrathīmatha yayuḥ kalahaṃsamañjukāñcīvirāvipulinorunitambabimbāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.