महायूपनिर्माणप्रतिष्ठावर्णनम्
।। सूत उवाच
चतुर्हस्तं महायूपं हस्तषोडशनिर्मितम् ।।
वक्ष्ये तं च प्रतिष्ठां च रात्रौ त्रैरात्रिकं यजेत्
mahāyūpanirmāṇapratiṣṭhāvarṇanam
|| sūta uvāca
caturhastaṃ mahāyūpaṃ hastaṣoḍaśanirmitam ||
vakṣye taṃ ca pratiṣṭhāṃ ca rātrau trairātrikaṃ yajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरुणं सितकुंभे च प्रपाकूपस्य पश्चिमे ।।
गायत्र्या स्नापयेत्पूर्व मापोहिष्ठेति वै क्रमात्
varuṇaṃ sitakuṃbhe ca prapākūpasya paścime ||
gāyatryā snāpayetpūrva māpohiṣṭheti vai kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंधद्वारेति गन्धं च अंशुना चेति तैलकम् ।।
मनोन्ना इति कुसुमं धूरसीति च धूपकम्
gaṃdhadvāreti gandhaṃ ca aṃśunā ceti tailakam ||
manonnā iti kusumaṃ dhūrasīti ca dhūpakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कयानेति ददेद्वस्त्रं नैवेद्यं दीपचन्दनम् ।।
आदौ श्राद्धं न कर्तव्यं प्रतिष्ठांते विधीयते
kayāneti dadedvastraṃ naivedyaṃ dīpacandanam ||
ādau śrāddhaṃ na kartavyaṃ pratiṣṭhāṃte vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दंपतीभोजनं कुर्याद्वरयेदेकब्राह्मणम् ।।
मंडपे चाष्टहस्ते च कलशं तत्र विन्यसेत्
daṃpatībhojanaṃ kuryādvarayedekabrāhmaṇam ||
maṃḍape cāṣṭahaste ca kalaśaṃ tatra vinyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजयेद्वरुणं देवं नारायणसमन्वितम् ।।
शिवं च पृथिवीं चैव स्वैः स्वैर्मन्त्रैर्यथाक्रमात्
pūjayedvaruṇaṃ devaṃ nārāyaṇasamanvitam ||
śivaṃ ca pṛthivīṃ caiva svaiḥ svairmantrairyathākramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कुशकंडिकां कृत्वा स्थालीपाकविधानतः ।।
वरुणं च समभ्यर्च्य जुहुयादाहुतीर्दश
tataḥ kuśakaṃḍikāṃ kṛtvā sthālīpākavidhānataḥ ||
varuṇaṃ ca samabhyarcya juhuyādāhutīrdaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येषां च स्रुवेणैव दद्यादेकाहुतिं क्रमात् ।।
वरुणस्योक्तवरुणं तत्त्वा यामि ततः परम्
anyeṣāṃ ca sruveṇaiva dadyādekāhutiṃ kramāt ||
varuṇasyoktavaruṇaṃ tattvā yāmi tataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरुणस्योत्तंभनमसीति च आभ्यां देवांस्तथैव च ।।
येनापावकचक्षसा पंचमं समुदाहृतम्
varuṇasyottaṃbhanamasīti ca ābhyāṃ devāṃstathaiva ca ||
yenāpāvakacakṣasā paṃcamaṃ samudāhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रस्य यूपमित्यादि परं च दशमस्तकम् ।।
ततः स्विष्टकृतं कृत्वा सप्तजिह्वं चरुं नयेत्
rātrasya yūpamityādi paraṃ ca daśamastakam ||
tataḥ sviṣṭakṛtaṃ kṛtvā saptajihvaṃ caruṃ nayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह वेत्यादिकं पंच ततः पंचाहुतिं हुनेत् ।।
शंभवे च पृथिव्यै च महा राजाय च क्रमात्
iha vetyādikaṃ paṃca tataḥ paṃcāhutiṃ hunet ||
śaṃbhave ca pṛthivyai ca mahā rājāya ca kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरुपाकेति नैवेद्यं बलिं चैवागुरूदनम् ।।
शंकराय च रुद्राय शर्वाय पशुपतये इति च ।।
उग्राय असनायेति भवाय तद नंतरम्
carupāketi naivedyaṃ baliṃ caivāgurūdanam ||
śaṃkarāya ca rudrāya śarvāya paśupataye iti ca ||
ugrāya asanāyeti bhavāya tada naṃtaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेवाय च पुनरीशानायेति च क्रमात् ।।
चरुपाकेति नैवेवं बलिं चैवागुरूदनम्
mahādevāya ca punarīśānāyeti ca kramāt ||
carupāketi naivevaṃ baliṃ caivāgurūdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाक्यपूर्वं सृजेत्तोयं तत्र वाक्करणं शृणु
vākyapūrvaṃ sṛjettoyaṃ tatra vākkaraṇaṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
( ॐ अद्येत्यादि ब्राह्मणादिसर्वसत्त्वेभ्यः अमुकगोत्रस्य मत्पितुरमुकदेवशर्मणः श्रुतिस्मृत्यायुक्तं कूपप्रतिष्ठाजन्यफलप्राप्तये इमं सु पूजितं सच्छादितं वरुणदैवतममुकसगोत्रः अमुकदेवशर्माहमुत्सृजे) ।।
दक्षिणां विधिवद् दद्याद्गां च दद्यात्पयस्विनीम्
( oṃ adyetyādi brāhmaṇādisarvasattvebhyaḥ amukagotrasya matpituramukadevaśarmaṇaḥ śrutismṛtyāyuktaṃ kūpapratiṣṭhājanyaphalaprāptaye imaṃ su pūjitaṃ sacchāditaṃ varuṇadaivatamamukasagotraḥ amukadevaśarmāhamutsṛje) ||
dakṣiṇāṃ vidhivad dadyādgāṃ ca dadyātpayasvinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मंडपे क्षुद्रकूपे च प्रतिष्ठां शृणुत द्विजाः ।।
गणेशं वरुणं कुंभे विधिवत्पूजयेत्सुधीः
maṃḍape kṣudrakūpe ca pratiṣṭhāṃ śṛṇuta dvijāḥ ||
gaṇeśaṃ varuṇaṃ kuṃbhe vidhivatpūjayetsudhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेष्टयेद्रक्तसूत्रैश्च दद्यायूपं समुत्सृजेत् ।।
दक्षिणां विधिवद् दद्याद्विप्रान्सं पूजयेत्ततः
veṣṭayedraktasūtraiśca dadyāyūpaṃ samutsṛjet ||
dakṣiṇāṃ vidhivad dadyādviprānsaṃ pūjayettataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलसीप्रतिष्ठाविधानवर्णनम्
।। सूत उवाच
ज्येष्ठाषाढे तुलस्याश्च प्रतिष्ठां विधिवच्चरेत् ।।
यजमानः शुद्धदिने एकादश्यामथापि वा
tulasīpratiṣṭhāvidhānavarṇanam
|| sūta uvāca
jyeṣṭhāṣāḍhe tulasyāśca pratiṣṭhāṃ vidhivaccaret ||
yajamānaḥ śuddhadine ekādaśyāmathāpi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रात्रौ घटं स्थाप्य पूजयेत्परमेश्वरम् ।।
नारायणं शिवं सोमं ब्रह्माणं चेंद्रमेव च
tato rātrau ghaṭaṃ sthāpya pūjayetparameśvaram ||
nārāyaṇaṃ śivaṃ somaṃ brahmāṇaṃ ceṃdrameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायत्र्या स्नपनं कुर्यात्तथोक्तैर्मंत्रकैरपि ।।
कयानेति च गंधेन अश्रुनेति च तैलकम्
gāyatryā snapanaṃ kuryāttathoktairmaṃtrakairapi ||
kayāneti ca gaṃdhena aśruneti ca tailakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वां गंधर्वेति च पुनः पुष्पं मंडंशनेति च ।।
मानस्तोकेति कुसुमं श्रीश्चतेति च चंदनम्
tvāṃ gaṃdharveti ca punaḥ puṣpaṃ maṃḍaṃśaneti ca ||
mānastoketi kusumaṃ śrīścateti ca caṃdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्वदेवीति च पुनर्मंत्रेणानेन चंदनम् ।।
दूर्वामंत्रेण दूर्वाश्च रूपेणेति च दर्प्पणम्
vaiśvadevīti ca punarmaṃtreṇānena caṃdanam ||
dūrvāmaṃtreṇa dūrvāśca rūpeṇeti ca darppaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलमंत्रेण च फलं समेधेति च अंजनम् ।।
सकुशैः पीतसूत्राद्यैर्वेष्टयेत्क्षीरधारया
phalamaṃtreṇa ca phalaṃ samedheti ca aṃjanam ||
sakuśaiḥ pītasūtrādyairveṣṭayetkṣīradhārayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतधाराजलेनैव वेष्टयेत्स्वगृहं व्रजेत्।।
वस्त्रेणावृत्य विधिवद्बुधः काले घटं न्यसेत्
śatadhārājalenaiva veṣṭayetsvagṛhaṃ vrajet||
vastreṇāvṛtya vidhivadbudhaḥ kāle ghaṭaṃ nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तपंचत्रिभिर्वाथ तद्विष्णोरिति वै ऋचा ।।
स्नापयेदथ साध्वीभिः कृतमंगलपूर्वकम्
saptapaṃcatribhirvātha tadviṣṇoriti vai ṛcā ||
snāpayedatha sādhvībhiḥ kṛtamaṃgalapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः श्राद्धं समाप्यैव मातृपूजापुरःसरम् ।।
आचार्यं वरयेत्पूर्वं गंधाद्यैः कुसुमैरपि
tataḥ śrāddhaṃ samāpyaiva mātṛpūjāpuraḥsaram ||
ācāryaṃ varayetpūrvaṃ gaṃdhādyaiḥ kusumairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्य एव होता स्याद्ब्रह्माणं च सदस्यकम् ।।
मंडपे दशहस्तेऽपि वर्तुले स्थंडिलेषु च
ācārya eva hotā syādbrahmāṇaṃ ca sadasyakam ||
maṃḍape daśahaste'pi vartule sthaṃḍileṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रं मंडलं कुर्यात्तत्र नारायणं यजेत् ।।
ग्रहाँल्लोकेश्वरान्मध्ये आदित्यांश्च मरुद्गणान्
sahasraṃ maṃḍalaṃ kuryāttatra nārāyaṇaṃ yajet ||
grahā~llokeśvarānmadhye ādityāṃśca marudgaṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रान्वसूंश्च कलशे परितश्च समर्चयेत् ।।
ततः कुशकंडिकां कृत्वा होमं तिलयवेन तु
rudrānvasūṃśca kalaśe paritaśca samarcayet ||
tataḥ kuśakaṃḍikāṃ kṛtvā homaṃ tilayavena tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टोत्तरशतं कुर्यादन्येषां शक्तितो हुनेत् ।।
नारायणं समुद्दिश्य दद्यादुत्सृज्य सत्तमाः
aṣṭottaraśataṃ kuryādanyeṣāṃ śaktito hunet ||
nārāyaṇaṃ samuddiśya dadyādutsṛjya sattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये यूपं समुद्दिश्य चरुपाकं बलिं ददेत् ।।
कदलीं दिक्षु संन्यस्य ध्वजान्दिक्षु प्ररोपयेत्
madhye yūpaṃ samuddiśya carupākaṃ baliṃ dadet ||
kadalīṃ dikṣu saṃnyasya dhvajāndikṣu praropayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणां कांचनं दद्यात्तिलं धान्यं सपुष्पकम् ।।
धेनुं पयस्विनीं दयाद्वेष्टयेत्क्षीरधारया
dakṣiṇāṃ kāṃcanaṃ dadyāttilaṃ dhānyaṃ sapuṣpakam ||
dhenuṃ payasvinīṃ dayādveṣṭayetkṣīradhārayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयंत्याः सोमवृक्षस्य तथा सोमवटस्य च ।।
पनसस्य कदंबस्य निंबस्य द्विजसत्तमाः
jayaṃtyāḥ somavṛkṣasya tathā somavaṭasya ca ||
panasasya kadaṃbasya niṃbasya dvijasattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाटला कनकस्यैव शाल्मलीनिंबकस्य च।।
बिंबाशोकवटस्यैव प्रतिष्ठां नैव कारयेत्
pāṭalā kanakasyaiva śālmalīniṃbakasya ca||
biṃbāśokavaṭasyaiva pratiṣṭhāṃ naiva kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्रकस्य शमीकोणचंडातकबकस्य च ।।
खदिरस्यैव कर्तव्यं कर्णवेधं न कारयेत्
bhadrakasya śamīkoṇacaṃḍātakabakasya ca ||
khadirasyaiva kartavyaṃ karṇavedhaṃ na kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.