।। सूत उवाच
कृतकृत्यः प्रसन्नात्मा वैतालो नृपमब्रवीत् ।।
नगरे चन्द्रहृदये रणधीरो नृपोऽभवत्
|| sūta uvāca
kṛtakṛtyaḥ prasannātmā vaitālo nṛpamabravīt ||
nagare candrahṛdaye raṇadhīro nṛpo'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र वैश्योऽवसद्धर्मी नाम्ना धर्मध्वजो धनी ।।
तस्य पुत्री समायाता सुन्दरी सुखभाविनी
tatra vaiśyo'vasaddharmī nāmnā dharmadhvajo dhanī ||
tasya putrī samāyātā sundarī sukhabhāvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा नगरे तस्मिन्यातुभक्तो नरोऽभवत् ।।
द्यूतविद्यापरो नित्यं मद्यमांसपरायणः
ekadā nagare tasminyātubhakto naro'bhavat ||
dyūtavidyāparo nityaṃ madyamāṃsaparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाशरो नाम तत्रासीद्राक्षसः पुरुषादनः ।।
तस्मै मद्यं च मांसं च प्रत्यहं स च दत्तवान्
vāśaro nāma tatrāsīdrākṣasaḥ puruṣādanaḥ ||
tasmai madyaṃ ca māṃsaṃ ca pratyahaṃ sa ca dattavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसन्नो राक्षसो भूत्वा यातुभक्तं तमब्रवीत् ।।
वरं वरय यो योग्यो मत्तः सर्वमवाप्स्यसि
prasanno rākṣaso bhūtvā yātubhaktaṃ tamabravīt ||
varaṃ varaya yo yogyo mattaḥ sarvamavāpsyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स होवाच वरो मह्यं देयस्ते पुरुषादक ।।
गुप्तगर्तं च भूमध्ये कुरु चौरनिरूपणम्
sa hovāca varo mahyaṃ deyaste puruṣādaka ||
guptagartaṃ ca bhūmadhye kuru cauranirūpaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वाकरोद्गर्तं नर बुद्धिविमोहनम् ।।
स्वयं तत्र स्थितो देवः स्वभक्तेन समन्वितः
iti śrutvākarodgartaṃ nara buddhivimohanam ||
svayaṃ tatra sthito devaḥ svabhaktena samanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन रात्रौ तु चौर्येण नृपदासी वरांगना ।।
हृता संस्थापिता गर्ते बहुद्रव्यं तथा हृतम्
tena rātrau tu cauryeṇa nṛpadāsī varāṃganā ||
hṛtā saṃsthāpitā garte bahudravyaṃ tathā hṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तपत्न्योऽभवंस्तस्य चतुर्वर्णस्य योषितः ।।
तासां मध्ये भूपदासी तस्य चौरस्य वल्लभा
saptapatnyo'bhavaṃstasya caturvarṇasya yoṣitaḥ ||
tāsāṃ madhye bhūpadāsī tasya caurasya vallabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृपदुर्गसमं गेहं रचितं तेन रक्षसा ।।
भूतले गुप्तरूपं च नरबुद्धिविमोहनम्
nṛpadurgasamaṃ gehaṃ racitaṃ tena rakṣasā ||
bhūtale guptarūpaṃ ca narabuddhivimohanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चोरितं बहुधा द्रव्यं गर्ते संस्थापितं बलात्।।
तदा ते व्याकुला राजञ्जना राजानमब्रु वन्
coritaṃ bahudhā dravyaṃ garte saṃsthāpitaṃ balāt||
tadā te vyākulā rājañjanā rājānamabru van
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यजाम नगरीं भूप चौरविघ्नकरीं तव ।।
इति श्रुत्वाथ भूपेन रक्षिणः शस्त्रसंयुताः ।।
स्थापिता नगरे तस्मिश्चौरहिंसापराय णाः
tyajāma nagarīṃ bhūpa cauravighnakarīṃ tava ||
iti śrutvātha bhūpena rakṣiṇaḥ śastrasaṃyutāḥ ||
sthāpitā nagare tasmiścaurahiṃsāparāya ṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञाप्य स ययौ गेहं तैस्तु श्रुत्वा तथा कृतम्
ājñāpya sa yayau gehaṃ taistu śrutvā tathā kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राक्षस्या मायया सर्वे मोहिता रक्षिणस्तदा ।।
चौरेण बहुधा द्रव्यं हृतं च धनिनां वलात्
rākṣasyā māyayā sarve mohitā rakṣiṇastadā ||
caureṇa bahudhā dravyaṃ hṛtaṃ ca dhanināṃ valāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनस्ते प्रययुर्भूपं रणधीरं समेरयन् ।।
श्रुत्वा तु विस्मितो राजा स्वयं नगरमागतः
punaste prayayurbhūpaṃ raṇadhīraṃ samerayan ||
śrutvā tu vismito rājā svayaṃ nagaramāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धरात्रे तमोभूते स चौरो नृपमागतम् ।।
ज्ञात्वाब्रवीच्च राजानं को भवानत्र चाप्तवान्
ardharātre tamobhūte sa cauro nṛpamāgatam ||
jñātvābravīcca rājānaṃ ko bhavānatra cāptavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृपोऽब्रवीदहं चौरश्चोदितार्थः समागतः ।।
यास्यामि धनिनां गेहे भवान्मे वचनं कुरु
nṛpo'bravīdahaṃ cauraścoditārthaḥ samāgataḥ ||
yāsyāmi dhanināṃ gehe bhavānme vacanaṃ kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया सार्द्धं च बहुधा द्रव्यं हर सुखी भव ।।
तथा मत्वा तु बहुधा चौरेण धनमाहृतम्
mayā sārddhaṃ ca bahudhā dravyaṃ hara sukhī bhava ||
tathā matvā tu bahudhā caureṇa dhanamāhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्तमध्ये गतो रात्रौ स्थापयित्वा नृपं बहिः ।।
एतस्मिन्नेव तत्पत्नी नृपदासी वरांगना
gartamadhye gato rātrau sthāpayitvā nṛpaṃ bahiḥ ||
etasminneva tatpatnī nṛpadāsī varāṃganā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूपतिं प्राह भो राजन्गच्छ शीघ्रं स्वकं गृहम् ।।
चौरोऽसौ हि त्वदर्थे च मृत्युं कुर्वन्गृहं गतः
bhūpatiṃ prāha bho rājangaccha śīghraṃ svakaṃ gṛham ||
cauro'sau hi tvadarthe ca mṛtyuṃ kurvangṛhaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा सा तु भूपाय मार्गभेदमदर्शयत् ।।
नृपोऽपि स्वगृहं प्राप्य प्रभाते विमले रवौ
ityuktvā sā tu bhūpāya mārgabhedamadarśayat ||
nṛpo'pi svagṛhaṃ prāpya prabhāte vimale ravau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आययौ सेनया सार्द्धं यत्र चौरः स्वयं स्थितः ।।
चौरोऽपि भयमासाद्य वाशरं नाम राक्षसम्
āyayau senayā sārddhaṃ yatra cauraḥ svayaṃ sthitaḥ ||
cauro'pi bhayamāsādya vāśaraṃ nāma rākṣasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपूज्य वर्णयामास यथा जातं तथाविधि ।।
विहस्याह च रक्षस्तं त्वया मे भोजनं कृतम्।
saṃpūjya varṇayāmāsa yathā jātaṃ tathāvidhi ||
vihasyāha ca rakṣastaṃ tvayā me bhojanaṃ kṛtam|
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य भक्ष्याम्यहं सर्वान्मानुषान्दैवचोदितान् ।।
इत्युक्त्वा स ययौ घोरो राक्षसो नृपतिं प्रति ।।
adya bhakṣyāmyahaṃ sarvānmānuṣāndaivacoditān ||
ityuktvā sa yayau ghoro rākṣaso nṛpatiṃ prati ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चखाद बहुलां सेनां तेपि याता दिशो दश ।।
आक्रांतः स च भूपालो रक्षसा विकलीकृतः
cakhāda bahulāṃ senāṃ tepi yātā diśo daśa ||
ākrāṃtaḥ sa ca bhūpālo rakṣasā vikalīkṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा चौरः स्वयं प्राप्य भूपतिं प्राह रोषतः ।।
पलायनं न भूपस्य योग्यं धर्मजनस्य वै
tadā cauraḥ svayaṃ prāpya bhūpatiṃ prāha roṣataḥ ||
palāyanaṃ na bhūpasya yogyaṃ dharmajanasya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा नृपश्चैव तूर्णमागत्य तत्र ह ।।
ध्यात्वा देवीं महाकालीं लब्ध्वा मंत्रं महोत्तमम्
iti śrutvā nṛpaścaiva tūrṇamāgatya tatra ha ||
dhyātvā devīṃ mahākālīṃ labdhvā maṃtraṃ mahottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षसा सह तद्गर्तं भस्मसादभवत्क्षणात् ।।
निगडैस्तं बबंधाशु चौरं नगरलुंठकम्
rakṣasā saha tadgartaṃ bhasmasādabhavatkṣaṇāt ||
nigaḍaistaṃ babaṃdhāśu cauraṃ nagaraluṃṭhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा सर्वधनैः सार्धं स्त्रीभिस्ताभिः समाययौ ।।
राज्यस्थानं समासाद्य दुर्गतिस्तस्य चाभवत्
tathā sarvadhanaiḥ sārdhaṃ strībhistābhiḥ samāyayau ||
rājyasthānaṃ samāsādya durgatistasya cābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पटहाताडितेनैव शब्देन च गृहेगृहे ।।
ज्ञापितं करणं सर्वं तच्चौरस्य वधस्य तैः
paṭahātāḍitenaiva śabdena ca gṛhegṛhe ||
jñāpitaṃ karaṇaṃ sarvaṃ taccaurasya vadhasya taiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्दिने नगरे तस्मिन्भ्रामितो गर्दभोपरि ।।
धर्मध्वजगृहद्वारे स चौरो हि समागतः
taddine nagare tasminbhrāmito gardabhopari ||
dharmadhvajagṛhadvāre sa cauro hi samāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य रूपं समालोक्य मुमोह सुखभाविनी ।।
पितरं प्राह दुःखार्ता चौरं मोचय सत्वरम्
tasya rūpaṃ samālokya mumoha sukhabhāvinī ||
pitaraṃ prāha duḥkhārtā cauraṃ mocaya satvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स गत्वा नृपतिं प्राह पंचलक्षधनं मम ।।
गृहाण चौरमोक्षार्थे म्रियते न हि मे सुता
sa gatvā nṛpatiṃ prāha paṃcalakṣadhanaṃ mama ||
gṛhāṇa cauramokṣārthe mriyate na hi me sutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहस्याह नृपस्तं वै चौरोऽयं धनलुंठकः ।।
कर्हिचिन्न मया त्याज्यो भुवि वै पुरुषाधमः
vihasyāha nṛpastaṃ vai cauro'yaṃ dhanaluṃṭhakaḥ ||
karhicinna mayā tyājyo bhuvi vai puruṣādhamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा निराशोऽभूत्स चौरो मरणं गतः ।।
शल्यारोपणकाले तु प्राक्प्रहस्य ततोऽरुदत्
iti śrutvā nirāśo'bhūtsa cauro maraṇaṃ gataḥ ||
śalyāropaṇakāle tu prākprahasya tato'rudat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नेव तत्पुत्री देवमायाविमोहिता ।।
गृहीत्वा चौरदेहं तु वह्निकुण्डे तु सागमत्
etasminneva tatputrī devamāyāvimohitā ||
gṛhītvā cauradehaṃ tu vahnikuṇḍe tu sāgamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा प्रसन्ना सा दुर्गा तावुजीव्य प्रसादतः ।।
तस्यै दत्तो वरो दिव्यो भुक्तिमुक्तिफलप्रदः
tadā prasannā sā durgā tāvujīvya prasādataḥ ||
tasyai datto varo divyo bhuktimuktiphalapradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा स तु भूपालं पुनः प्राह विहस्य तम् ।।
किं कारणेन चौरोसौ प्राक्प्रहस्य ततोऽरुदत्
ityuktvā sa tu bhūpālaṃ punaḥ prāha vihasya tam ||
kiṃ kāraṇena caurosau prākprahasya tato'rudat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
।। राजोवाच
मदर्थे सुन्दरी नारी स्वप्राणान्दातुमुद्यता ।।
तस्यै किं च प्रदातव्यं मया तत्स्नेहरूपिणा
|| rājovāca
madarthe sundarī nārī svaprāṇāndātumudyatā ||
tasyai kiṃ ca pradātavyaṃ mayā tatsneharūpiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो रोदितवान्पश्चाद्धसने कारणं शृणु ।।
धन्योऽयं भगवान्कृष्णो यस्य लीलेयमीदृशी ।।
ato roditavānpaścāddhasane kāraṇaṃ śṛṇu ||
dhanyo'yaṃ bhagavānkṛṣṇo yasya līleyamīdṛśī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्मिणे च नाकस्य फलं दातुं समर्हति ।।
धर्मिणे नरकस्यैव फलं तस्मै नमोनमः
adharmiṇe ca nākasya phalaṃ dātuṃ samarhati ||
dharmiṇe narakasyaiva phalaṃ tasmai namonamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः स हसितः पूर्वं मोहितो हरिलीलया ।।
इति श्रुत्वाह वैतालो हरेः शरणमुत्तमम्
ataḥ sa hasitaḥ pūrvaṃ mohito harilīlayā ||
iti śrutvāha vaitālo hareḥ śaraṇamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाक्यं तेन कृतं शूल्यामतो जीवितवाच्छुचिः
vākyaṃ tena kṛtaṃ śūlyāmato jīvitavācchuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.