Library·Bhaviṣya Purāṇa (part)·3·3.2·3.2.14
।। सूत उवाच भृगुवर्य महाभाग वैतालो नृपमब्रवीत् ।। राजन्पुष्पावती रम्या नगरी तत्र भूपतिः ।। सुविचार इति ख्यातः प्रजापालनतत्परः
|| sūta uvāca bhṛguvarya mahābhāga vaitālo nṛpamabravīt || rājanpuṣpāvatī ramyā nagarī tatra bhūpatiḥ || suvicāra iti khyātaḥ prajāpālanatatparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रप्रभा तस्य पत्नी रूपयौवन शालिनी ।। तस्यां जाता सुता देवी नाम्ना चन्द्रावली मता
candraprabhā tasya patnī rūpayauvana śālinī || tasyāṃ jātā sutā devī nāmnā candrāvalī matā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचित्स्वालिभिः सार्द्धं विपिनं कुसुमाकरम् ।। आययौ तत्र वै विप्रं सुदेवं सा ददर्श ह
kadācitsvālibhiḥ sārddhaṃ vipinaṃ kusumākaram || āyayau tatra vai vipraṃ sudevaṃ sā dadarśa ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोहिता चाभवद्देवी विप्रोपि पतितः क्षितौ ।। कामबाणव्यथां प्राप्य गतप्राण इवाभवत्
mohitā cābhavaddevī vipropi patitaḥ kṣitau || kāmabāṇavyathāṃ prāpya gataprāṇa ivābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां गतायां सदने द्वौ विप्रौ तत्र चागतौ ।। मूलदेवः शशी नाम्ना तत्र विद्याविशारदौ
tasyāṃ gatāyāṃ sadane dvau viprau tatra cāgatau || mūladevaḥ śaśī nāmnā tatra vidyāviśāradau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथागतं द्विजं दृष्ट्वा रूपयौवनशालिनम् ।। पप्रच्छ कारणं सर्व येन मोहत्वमागतः
tathāgataṃ dvijaṃ dṛṣṭvā rūpayauvanaśālinam || papraccha kāraṇaṃ sarva yena mohatvamāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स श्रुत्वा रोदनं कृत्वा सर्वं तस्मै न्यवेदयत् ।। कृपालुर्मूलदेवस्तु तं स्वगेहमवाप्तवान्
sa śrutvā rodanaṃ kṛtvā sarvaṃ tasmai nyavedayat || kṛpālurmūladevastu taṃ svagehamavāptavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहे जप्त्वा महामंत्रं चामुण्डाबीजसंयुतम् ।। कृतवान्गुटिके चोभे सुदेवाय समार्पयत्
gṛhe japtvā mahāmaṃtraṃ cāmuṇḍābījasaṃyutam || kṛtavānguṭike cobhe sudevāya samārpayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकया सुंदरी कन्या द्वादशाब्दमयी शुभा ।। द्वितीयया महावृद्धो मूलदेवस्तदाभवत्
ekayā suṃdarī kanyā dvādaśābdamayī śubhā || dvitīyayā mahāvṛddho mūladevastadābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ गतौ राजसदने नृपमाशीर्भिरर्च्य तम् ।। हेतुं निवेदयामास तच्छुणुष्व महामते
dvau gatau rājasadane nṛpamāśīrbhirarcya tam || hetuṃ nivedayāmāsa tacchuṇuṣva mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलायितौ सुतः पत्नी तावन्वेष्टुं समाययौ।। इयं वधूर्महाराज मम तत्पुत्रभाविनी
palāyitau sutaḥ patnī tāvanveṣṭuṃ samāyayau|| iyaṃ vadhūrmahārāja mama tatputrabhāvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावदहं न गच्छामि स्वगेहे रक्ष धर्मतः ।। इति श्रुत्वा स नृपतिश्चाहूय स्वसुतां तदा ।। तस्यै समर्प्य तां पश्चात्स द्विजो गेहमाययौ
yāvadahaṃ na gacchāmi svagehe rakṣa dharmataḥ || iti śrutvā sa nṛpatiścāhūya svasutāṃ tadā || tasyai samarpya tāṃ paścātsa dvijo gehamāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदेवस्तु निशीथे वै रमणीं प्राह निर्भयः।। कुतस्ते मन उद्विग्नं सत्यं कथय मे सखि
sudevastu niśīthe vai ramaṇīṃ prāha nirbhayaḥ|| kutaste mana udvignaṃ satyaṃ kathaya me sakhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साह मे हृदये नित्यं सुदेवो ब्राह्मणोत्तमः ।। उषितस्तद्वियोगेन व्याकुलाहं सदा सखे
sāha me hṛdaye nityaṃ sudevo brāhmaṇottamaḥ || uṣitastadviyogena vyākulāhaṃ sadā sakhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदेवश्चाह भोः सुभूर्यदि ते ब्राह्मणोत्तमम् ।। समर्पयामि तत्त्वं मे किं ददासि वदस्व भोः ।। साह ते सर्वदा दासी भवामि द्विजभामिनि
sudevaścāha bhoḥ subhūryadi te brāhmaṇottamam || samarpayāmi tattvaṃ me kiṃ dadāsi vadasva bhoḥ || sāha te sarvadā dāsī bhavāmi dvijabhāmini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा सुदेवस्तु मुखान्निष्कृष्य यंत्रकम् ।। पूर्वदेहत्वमापन्नस्तया सार्द्धं समारमत्
iti śrutvā sudevastu mukhānniṣkṛṣya yaṃtrakam || pūrvadehatvamāpannastayā sārddhaṃ samāramat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्मास्यो भवद्गर्भस्तस्मिन्काले तु भो नृप ।।
caturmāsyo bhavadgarbhastasminkāle tu bho nṛpa ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमात्यतनयो विप्रस्त्रीरूपं प्रति मोहितः ।। तदा मरणसम्पन्नं ज्ञात्वा तं मदनालसम्
amātyatanayo viprastrīrūpaṃ prati mohitaḥ || tadā maraṇasampannaṃ jñātvā taṃ madanālasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्री स्नेहाच्च बहुधा सञ्चित्य हृदि पंडितैः ।। तस्मै समर्पयामास तां नारीं मन्त्रसम्भवाम्
mantrī snehācca bahudhā sañcitya hṛdi paṃḍitaiḥ || tasmai samarpayāmāsa tāṃ nārīṃ mantrasambhavām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साह भोमात्यतनय त्रिमासं तीर्थमण्डले ।। संस्नाहि तर्हि मे योग्यो भविष्यसि तथा कुरु
sāha bhomātyatanaya trimāsaṃ tīrthamaṇḍale || saṃsnāhi tarhi me yogyo bhaviṣyasi tathā kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा मत्वा मंत्रिसुतो नम्रात्मा मदनालसः ।। तीर्थांतरं गतः सोऽपि सुदेवस्तस्य योषितम्
tathā matvā maṃtrisuto namrātmā madanālasaḥ || tīrthāṃtaraṃ gataḥ so'pi sudevastasya yoṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूपकांतिं कामवशां चालिलिंग स कामुकः ।। सा तु गर्भं दधाराशु द्विमासस्य द्विजेन वै
bhūpakāṃtiṃ kāmavaśāṃ cāliliṃga sa kāmukaḥ || sā tu garbhaṃ dadhārāśu dvimāsasya dvijena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदेवो मानुषो भूत्वा मूलदेवगृहं ययौ ।। सर्वं निवेदयामास यथाजातं नृपालये
sudevo mānuṣo bhūtvā mūladevagṛhaṃ yayau || sarvaṃ nivedayāmāsa yathājātaṃ nṛpālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलदेवः प्रसन्नात्मा शशिनं नाम मित्रकम् ।। विंशद्वर्षतरं कृत्वा स्वयं वृद्धस्य रूपवान्
mūladevaḥ prasannātmā śaśinaṃ nāma mitrakam || viṃśadvarṣataraṃ kṛtvā svayaṃ vṛddhasya rūpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञे निवेद्य तत्सर्वं वधूं मे देहि भूपते ।। तदा तु स नृपो भीत्या तं प्राह श्लक्ष्णया गिरा
rājñe nivedya tatsarvaṃ vadhūṃ me dehi bhūpate || tadā tu sa nṛpo bhītyā taṃ prāha ślakṣṇayā girā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्री राजकरो नाम तत्पुत्रो मदनालसः ।। दृष्ट्वा तव वधूं रम्यां मुमोह मरणोन्मुखः
mantrī rājakaro nāma tatputro madanālasaḥ || dṛṣṭvā tava vadhūṃ ramyāṃ mumoha maraṇonmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वपुत्रस्य वियोगेन स मन्त्री च तथेदृशः ।। तथाहं ब्राह्मणान्वृद्धान्पृष्ट्वा तस्मै च तामदाम्
svaputrasya viyogena sa mantrī ca tathedṛśaḥ || tathāhaṃ brāhmaṇānvṛddhānpṛṣṭvā tasmai ca tāmadām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा प्रसन्नो हि भवान्कुरु त्वं च तथाविधम् ।। मूलदेवस्तु नृपतिं प्रोवाच विषमुद्वमन्
yathā prasanno hi bhavānkuru tvaṃ ca tathāvidham || mūladevastu nṛpatiṃ provāca viṣamudvaman
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहि भूप सुतां मह्यं तत्पुत्रस्य सुरताय वै ।। तथैव मत्वा स नृपः सुतां चन्द्रावलीं शुभाम्
dehi bhūpa sutāṃ mahyaṃ tatputrasya suratāya vai || tathaiva matvā sa nṛpaḥ sutāṃ candrāvalīṃ śubhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा च वेदविधिना बहुधा द्रव्यसंयुताम् ।। स्वयं चकार राज्यं वै ब्रह्मदोषविवर्जितः
dattvā ca vedavidhinā bahudhā dravyasaṃyutām || svayaṃ cakāra rājyaṃ vai brahmadoṣavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशी तु भूपतेः कन्यां गृहीत्वा स्वगृहं ययौ ।। सुदेवस्तु तदा दुःखी मूलदेवमुवाच ह
śaśī tu bhūpateḥ kanyāṃ gṛhītvā svagṛhaṃ yayau || sudevastu tadā duḥkhī mūladevamuvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मदीयेयं नृपसुता भोगपत्नी महोत्तमा ।। तच्छ्रुत्वा मूलदेवस्तु विस्मितः स तथाकरोत्
madīyeyaṃ nṛpasutā bhogapatnī mahottamā || tacchrutvā mūladevastu vismitaḥ sa tathākarot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा नृपतिं प्राह वैतालो रुद्रकिंकरः ।। कस्मै प्राप्ता नृपसुता धर्मतस्तद्वदस्व मे
ityuktvā nṛpatiṃ prāha vaitālo rudrakiṃkaraḥ || kasmai prāptā nṛpasutā dharmatastadvadasva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
।। राजोवाच पितामात्राज्ञया पुत्री देवानां सन्मुखे स्थिता ।। यस्मै निवेदिता तस्मै सा योग्या धर्मतः सदा
|| rājovāca pitāmātrājñayā putrī devānāṃ sanmukhe sthitā || yasmai niveditā tasmai sā yogyā dharmataḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शास्त्रेषु कथितं देव स्त्रीरत्नं सर्वदैव हि ।। यथाक्षेत्रं भुवि ख्यातं बीजमन्त्रेन रोपितम्
śāstreṣu kathitaṃ deva strīratnaṃ sarvadaiva hi || yathākṣetraṃ bhuvi khyātaṃ bījamantrena ropitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्क्षेत्रं कृषिकारस्य बीजदातुर्न चैव ह ।। तस्माद्वै राजतनया शशिनं वरयिष्यति
tatkṣetraṃ kṛṣikārasya bījadāturna caiva ha || tasmādvai rājatanayā śaśinaṃ varayiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदेवस्य वै तनयो योग्यत्वं हि गमिष्यति
sudevasya vai tanayo yogyatvaṃ hi gamiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ते कथितं देव यथाशास्त्रेषु भाषितम् ।। किं कृतं मन्त्रिपुत्रेण तथैव कथयस्व मे
iti te kathitaṃ deva yathāśāstreṣu bhāṣitam || kiṃ kṛtaṃ mantriputreṇa tathaiva kathayasva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा स होवाच स पुत्रो मदनालसः ।। वृन्दावनं शुभं प्राप्य राधाकुण्डे समागतः
iti śrutvā sa hovāca sa putro madanālasaḥ || vṛndāvanaṃ śubhaṃ prāpya rādhākuṇḍe samāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स स्नात्वा बहुला ष्टम्यां तत्पुण्येन नृपोत्तम ।। भस्मसादभवत्पापं येन मोहत्वमागतः
sa snātvā bahulā ṣṭamyāṃ tatpuṇyena nṛpottama || bhasmasādabhavatpāpaṃ yena mohatvamāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मृत्वा स हृदि गोविंदं तुष्टाव श्लक्ष्णया गिरा
smṛtvā sa hṛdi goviṃdaṃ tuṣṭāva ślakṣṇayā girā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
।। मदनालस उवाच नमस्ते दयासिंधवे कृष्णदेव त्वयेदं ततं विश्वमम्भोधिरूपम् ।। त्वयैकेन लीलार्थतो देवदेव प्रियाराधया सार्द्धमेतद्धि गुप्तम्।।
|| madanālasa uvāca namaste dayāsiṃdhave kṛṣṇadeva tvayedaṃ tataṃ viśvamambhodhirūpam || tvayaikena līlārthato devadeva priyārādhayā sārddhametaddhi guptam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगत्यन्तकाले त्वया कालमूर्त्या जगत्संहृतं वै नमस्तेनमस्ते ।। मदीया च बुद्धिर्हृषीकेश शुद्धा यथा स्यात्तथैवेश शीघ्रं कुरु त्वम् ।।
jagatyantakāle tvayā kālamūrtyā jagatsaṃhṛtaṃ vai namastenamaste || madīyā ca buddhirhṛṣīkeśa śuddhā yathā syāttathaiveśa śīghraṃ kuru tvam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति स्तोत्रप्रभावेन देवदेवेन मोचिता ।। कामपाशात्तस्य बुद्धिः स क्षत्री गृहमाययौ
iti stotraprabhāvena devadevena mocitā || kāmapāśāttasya buddhiḥ sa kṣatrī gṛhamāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रमणीं स्वां समालिंग्य ननन्द मुदितो नृप ।। विप्रदोषविनाशाय हृदि संचिन्त्य बुद्धिमान्।। सुदेवं स समाहूय स्वां स्वसारं ददौ मुदा
ramaṇīṃ svāṃ samāliṃgya nananda mudito nṛpa || vipradoṣavināśāya hṛdi saṃcintya buddhimān|| sudevaṃ sa samāhūya svāṃ svasāraṃ dadau mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदेवस्तस्य भगिनीं क्षत्रियस्य मदातुराम् ।। धर्मेणोद्वाह्य स्वगेहं प्राप्तवान्कामकिंकरः
sudevastasya bhaginīṃ kṣatriyasya madāturām || dharmeṇodvāhya svagehaṃ prāptavānkāmakiṃkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ते कथितं भूप चरित्रं तस्य धीमतः ।। मूलदेवस्य विप्रस्य तथान्यत्कथयाम्यहम्।।
iti te kathitaṃ bhūpa caritraṃ tasya dhīmataḥ || mūladevasya viprasya tathānyatkathayāmyaham||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.