Library·Bhaviṣya Purāṇa (part)·3·3.2·3.2.2
।। सूत उवाच प्रसन्नमनसं भूपं महासिंहासने स्थितम् ।। द्विजवर्यः स वैतालो वचः प्राह प्रसन्नधीः
|| sūta uvāca prasannamanasaṃ bhūpaṃ mahāsiṃhāsane sthitam || dvijavaryaḥ sa vaitālo vacaḥ prāha prasannadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा यमुनातीरे धर्मस्थलपुरी शुभा ।। धनधान्यसमायुक्ता चतुर्वर्णसमन्विता
ekadā yamunātīre dharmasthalapurī śubhā || dhanadhānyasamāyuktā caturvarṇasamanvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणाधिपो महीपालस्तत्र राज्यं चकार वै ।। हरिशर्मा पुरोधास्तु स्नानपूजनतत्परः
guṇādhipo mahīpālastatra rājyaṃ cakāra vai || hariśarmā purodhāstu snānapūjanatatparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पत्नी सुशीला च पतिव्रतपरायणा ।। सत्यशीलः सुतो जातो विद्याध्ययनतत्परः
tasya patnī suśīlā ca pativrataparāyaṇā || satyaśīlaḥ suto jāto vidyādhyayanatatparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यानुजा मधुमती शीलरूपगुणान्विता ।। द्वादशाब्दवयःप्राप्ते विवाहार्थं पिता यदा
tasyānujā madhumatī śīlarūpaguṇānvitā || dvādaśābdavayaḥprāpte vivāhārthaṃ pitā yadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्राता? बभ्राम तौ सर्वं चिनुतश्च सुतावरम् ।। कदाचिद्राजपुत्रस्य विवाहे समतो द्विजः
bhrātā? babhrāma tau sarvaṃ cinutaśca sutāvaram || kadācidrājaputrasya vivāhe samato dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पठनार्थे तु काश्यां वै सत्त्वशीलः स्वयं गतः ।। एतस्मिन्नंतरे राजन्द्विजः कश्चित्समागतः
paṭhanārthe tu kāśyāṃ vai sattvaśīlaḥ svayaṃ gataḥ || etasminnaṃtare rājandvijaḥ kaścitsamāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामनो नाम विख्यातो रूपशीलवयोवृतः ।। सुता मधुमती तं च दृष्ट्वा कामातुराऽभवत्
vāmano nāma vikhyāto rūpaśīlavayovṛtaḥ || sutā madhumatī taṃ ca dṛṣṭvā kāmāturā'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजनं छादनं पानं स्वप्नं त्यक्त्वा च विह्वला ।। चकोरीव विना चंद्रं कामबाणप्रपीडिता
bhojanaṃ chādanaṃ pānaṃ svapnaṃ tyaktvā ca vihvalā || cakorīva vinā caṃdraṃ kāmabāṇaprapīḍitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा सुशीला तं बाला वामनं ब्राह्मणं तथा ।। वारयामास तांबूलैः स्वर्णद्रव्यसमन्वितैः
dṛṣṭvā suśīlā taṃ bālā vāmanaṃ brāhmaṇaṃ tathā || vārayāmāsa tāṃbūlaiḥ svarṇadravyasamanvitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिशर्मा प्रयोगे च द्विजं दृष्ट्वा त्रिविक्रमम् ।। वेदवेदांतत्त्वज्ञं सुतार्थेऽवरयत्तदा
hariśarmā prayoge ca dvijaṃ dṛṣṭvā trivikramam || vedavedāṃtattvajñaṃ sutārthe'varayattadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यशीलस्तु काश्यां वै गुरुपुत्रं च केशवम् ।। वरित्वा तं भगिन्यर्थे ययौ गेहं मुदान्वितः
satyaśīlastu kāśyāṃ vai guruputraṃ ca keśavam || varitvā taṃ bhaginyarthe yayau gehaṃ mudānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माघकृष्णत्रयोदश्यां भृगौ लग्नं शुभं स्मृतम् ।। त्रयो विप्रास्तदा प्राप्ताः कन्यार्थे रूपमोहिताः
māghakṛṣṇatrayodaśyāṃ bhṛgau lagnaṃ śubhaṃ smṛtam || trayo viprāstadā prāptāḥ kanyārthe rūpamohitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्काले तु सा कन्या भुजगेनैव दंशिता ।। मृता प्रेतत्वमापन्ना पूर्वकर्मप्रभावतः
tasminkāle tu sā kanyā bhujagenaiva daṃśitā || mṛtā pretatvamāpannā pūrvakarmaprabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा ते ब्राह्मणा यत्नं कारयामासुरुत्तमम् ।। न जीवनवती बाला गरलेन विमोहिता
tadā te brāhmaṇā yatnaṃ kārayāmāsuruttamam || na jīvanavatī bālā garalena vimohitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिशर्मा तु तत्सर्वं कृत्वा वेदविधानतः ।। आययौ मंदिरं राजन्त्सुतागुणविमोहितः
hariśarmā tu tatsarvaṃ kṛtvā vedavidhānataḥ || āyayau maṃdiraṃ rājantsutāguṇavimohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिविक्रमस्तु बहुधा दुःखं कृत्वा स्मरानुगः ।। कंथाधारी यतिर्भूत्वा देशाद्देशातरं ययौ
trivikramastu bahudhā duḥkhaṃ kṛtvā smarānugaḥ || kaṃthādhārī yatirbhūtvā deśāddeśātaraṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केशवस्तु महादुःखी प्रियास्थीनि गृहीतवान् ।। तीर्थात्तीर्थांतरं प्राप्तः कामबाणेन पीडितः
keśavastu mahāduḥkhī priyāsthīni gṛhītavān || tīrthāttīrthāṃtaraṃ prāptaḥ kāmabāṇena pīḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्मग्राही वामनस्तु विरहाग्निप्रपीडितः ।। तस्थौ चितायां कामार्तः पत्नीध्यानपरायणः
bhasmagrāhī vāmanastu virahāgniprapīḍitaḥ || tasthau citāyāṃ kāmārtaḥ patnīdhyānaparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा सरयूतीरे लक्ष्मणाख्यपुरे शुभे ।। त्रिविक्रमस्तु भिक्षार्थे संप्राप्तो द्विजमंदिरे
ekadā sarayūtīre lakṣmaṇākhyapure śubhe || trivikramastu bhikṣārthe saṃprāpto dvijamaṃdire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्दिने रामशर्मा शिवध्यानपरायणः ।। यतिनं वरयामास भोजनार्थं स्वमंदिरे
tasmindine rāmaśarmā śivadhyānaparāyaṇaḥ || yatinaṃ varayāmāsa bhojanārthaṃ svamaṃdire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पत्नी विशालाक्षी रचित्वा बहुभोजनम् ।। आहूय यतिनं राजन्पात्रमालभमाकरोत्
tasya patnī viśālākṣī racitvā bahubhojanam || āhūya yatinaṃ rājanpātramālabhamākarot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्काले च तद्बालो मृतः पापवशंगतः ।। अरोदीत्तस्य सैरंध्री विशालाक्ष्यपि भर्त्सिता
tasminkāle ca tadbālo mṛtaḥ pāpavaśaṃgataḥ || arodīttasya sairaṃdhrī viśālākṣyapi bhartsitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न रोदनं त्यक्तवती पुत्रशोकाग्नितापिता ।। रामशर्मा तदा प्राप्तो मंत्रं संजीवनं शुभम्
na rodanaṃ tyaktavatī putraśokāgnitāpitā || rāmaśarmā tadā prāpto maṃtraṃ saṃjīvanaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जपित्वा मार्जनं कृत्वा जीवयामास बालकम् ।। विनयावनतो विप्रस्तं च संन्यासिनं तदा।।
japitvā mārjanaṃ kṛtvā jīvayāmāsa bālakam || vinayāvanato viprastaṃ ca saṃnyāsinaṃ tadā||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजनं कारयित्वा तु मंत्रं संजीवनं ददौ ।। त्रिविक्रमस्तु तं मंत्रं पठित्वा यमुनातटे
bhojanaṃ kārayitvā tu maṃtraṃ saṃjīvanaṃ dadau || trivikramastu taṃ maṃtraṃ paṭhitvā yamunātaṭe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्तवान्यत्र सा नारी दाहिता हरिशर्मणा।। एतस्मिन्नन्तरे तत्र राजपुत्रो मृतिं गतः
prāptavānyatra sā nārī dāhitā hariśarmaṇā|| etasminnantare tatra rājaputro mṛtiṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाहितस्तनयः पित्रा शोककर्त्रा तदामुना ।। जीवनं प्राप्तवान्बालस्तस्य मंत्रप्रभावतः
dāhitastanayaḥ pitrā śokakartrā tadāmunā || jīvanaṃ prāptavānbālastasya maṃtraprabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणाधिपस्य तनयो राज्ञो धर्मस्थलीपतेः ।। त्रिविक्रमं वचः प्राह वीरबाहुर्महाबलः
guṇādhipasya tanayo rājño dharmasthalīpateḥ || trivikramaṃ vacaḥ prāha vīrabāhurmahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवनं दत्तवान्मह्यं वरयाद्य वरं मम ।। स विप्रः प्राह भो राजन्केशवो नाम यो द्विजः
jīvanaṃ dattavānmahyaṃ varayādya varaṃ mama || sa vipraḥ prāha bho rājankeśavo nāma yo dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीत्वास्थि गतस्तीर्थे तमन्वेषय मा चिरम् ।। वीरबाहुस्तथा मत्वा दूतमार्गेण तं प्रति
gṛhītvāsthi gatastīrthe tamanveṣaya mā ciram || vīrabāhustathā matvā dūtamārgeṇa taṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्तस्तं कथयामास यथा प्राप्तं हि जीवनम् ।। इति श्रुत्वा वचस्तस्य केशवोऽस्थिसमन्वितः ।३२।। प्रगत्यास्थीनि सर्वाणि ददौ तस्मै द्विजातये ।। पुनः संजीविता बाला केशवादीन्वचोऽब्रवीत्
prāptastaṃ kathayāmāsa yathā prāptaṃ hi jīvanam || iti śrutvā vacastasya keśavo'sthisamanvitaḥ |32|| pragatyāsthīni sarvāṇi dadau tasmai dvijātaye || punaḥ saṃjīvitā bālā keśavādīnvaco'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योग्या धर्मेण यस्याहं तस्मै प्रायामि धर्मिणे।। इति श्रुत्वा वचस्तस्या मौनवंतस्त्रयः स्थिताः
yogyā dharmeṇa yasyāhaṃ tasmai prāyāmi dharmiṇe|| iti śrutvā vacastasyā maunavaṃtastrayaḥ sthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतस्त्वं विक्रमादित्य धर्मज्ञ कथयस्व मे ।। कस्मै योग्या च सा बाला नाम्ना मधुमती शुभा
atastvaṃ vikramāditya dharmajña kathayasva me || kasmai yogyā ca sā bālā nāmnā madhumatī śubhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
।।सूत उवाच विहस्य विक्रमादित्यो वैतालं प्राह नम्रधीः।। योग्या मधुमती नारी वामनाय द्विजन्मने
||sūta uvāca vihasya vikramādityo vaitālaṃ prāha namradhīḥ|| yogyā madhumatī nārī vāmanāya dvijanmane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणदाता तु यो विप्रः पितेव गुणतत्परः ।। अस्थिदाता तु यो विप्रो भ्रातृतुल्यस्स वेदवित्
prāṇadātā tu yo vipraḥ piteva guṇatatparaḥ || asthidātā tu yo vipro bhrātṛtulyassa vedavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.