शकटव्रतमाहात्म्यवर्णनम्
।। श्रीकृष्ण उवाच
यदेतत्ते समाख्यातं गंभीरं नरकार्णवम।।
व्रतोपवासनियमप्लवेनोत्तीर्यते सुखम्
śakaṭavratamāhātmyavarṇanam
|| śrīkṛṣṇa uvāca
yadetatte samākhyātaṃ gaṃbhīraṃ narakārṇavama||
vratopavāsaniyamaplavenottīryate sukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्ल्लभं प्राप्य मानुष्यं विद्युत्पतनचञ्चलम् ।।
तथात्मानं समादध्याद्भ्रश्यते न पुनर्यथा
durllabhaṃ prāpya mānuṣyaṃ vidyutpatanacañcalam ||
tathātmānaṃ samādadhyādbhraśyate na punaryathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दान व्रतमयी कीर्तिर्यस्य स्यादिह देहिनः ।।
परलोकेऽपि स तया ज्ञायते ज्ञातिवर्द्धनः
dāna vratamayī kīrtiryasya syādiha dehinaḥ ||
paraloke'pi sa tayā jñāyate jñātivarddhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञायते नेह नामुत्र व्रतस्वाध्यायवर्जितः ।।
पुरुषः पुरुषव्याघ्र तस्माद्व्रतपरो भवेत्
jñāyate neha nāmutra vratasvādhyāyavarjitaḥ ||
puruṣaḥ puruṣavyāghra tasmādvrataparo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र ते कथयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।।
सिद्धेन सह संवादमवंत्यां ब्राह्मणस्य हि
atra te kathayiṣyāmi itihāsaṃ purātanam ||
siddhena saha saṃvādamavaṃtyāṃ brāhmaṇasya hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगर्द्धिसिद्ध्या संसिद्धः कश्चित्सिद्धो महीतलम् ।।
चचार विकृतं कृत्वा वपुः परमभीषणम्
yogarddhisiddhyā saṃsiddhaḥ kaścitsiddho mahītalam ||
cacāra vikṛtaṃ kṛtvā vapuḥ paramabhīṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निगीर्णदंतो लंबोष्ठः पिंगाक्षस्तनुमूर्द्धजः ।।
त्रुटितैक कर्णो दुर्वणः शीर्णवस्त्रो महोदरः
nigīrṇadaṃto laṃboṣṭhaḥ piṃgākṣastanumūrddhajaḥ ||
truṭitaika karṇo durvaṇaḥ śīrṇavastro mahodaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिपिटाक्षः स्फुटितपाज्जंघाढ्यः कृशकूर्परः ।।
दिशः पश्यति संहृष्टो बभ्रामोद्भ्रांतचित्तवत्
cipiṭākṣaḥ sphuṭitapājjaṃghāḍhyaḥ kṛśakūrparaḥ ||
diśaḥ paśyati saṃhṛṣṭo babhrāmodbhrāṃtacittavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलजालिकविप्रेण दृष्टः पृष्टश्च को भवान् ।।
कदा स्वर्गात्समायातः केन कार्येण मे वद
mūlajālikavipreṇa dṛṣṭaḥ pṛṣṭaśca ko bhavān ||
kadā svargātsamāyātaḥ kena kāryeṇa me vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिद्दृष्टा त्वया रंभा भाभासितदिगंतरा ।।
चित्तसंमोहनकरी देवानामेकसुन्दरी
kacciddṛṣṭā tvayā raṃbhā bhābhāsitadigaṃtarā ||
cittasaṃmohanakarī devānāmekasundarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा मद्वचनाद्वाच्या निर्वाच्या दोषदर्शिभिः ।।
आवंत्यस्त्वां कुशलिनीं पृच्छति स्म द्विजो त्तमः
gatvā madvacanādvācyā nirvācyā doṣadarśibhiḥ ||
āvaṃtyastvāṃ kuśalinīṃ pṛcchati sma dvijo ttamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धः प्रसिद्धं तं विप्रं प्राहेदं विस्मयान्वितः ।।
कथं त्वयाहं विज्ञातः स्वर्गादभ्यागतः स्फुटम्
siddhaḥ prasiddhaṃ taṃ vipraṃ prāhedaṃ vismayānvitaḥ ||
kathaṃ tvayāhaṃ vijñātaḥ svargādabhyāgataḥ sphuṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणस्तमथोवाच विज्ञातोऽसि मया यथा ।।
तथा तेऽहं प्रवक्ष्यामि क्षीणाघौघावधारय
brāhmaṇastamathovāca vijñāto'si mayā yathā ||
tathā te'haṃ pravakṣyāmi kṣīṇāghaughāvadhāraya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गात्रत्रयं विरूपं स्याद्द्वितीयं वा स्वरूपतः।।
दृष्ट्वा सर्वांग वैरूप्यं विज्ञातोऽसि ततो मया
gātratrayaṃ virūpaṃ syāddvitīyaṃ vā svarūpataḥ||
dṛṣṭvā sarvāṃga vairūpyaṃ vijñāto'si tato mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्ल्लंघ्या प्रकृतिः साक्षादनुभूतकरी भवेत् ।।
प्रकृतेरन्यथाभावः सर्वथा लक्ष्यते जनैः
durllaṃghyā prakṛtiḥ sākṣādanubhūtakarī bhavet ||
prakṛteranyathābhāvaḥ sarvathā lakṣyate janaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रस्यैवं वचः श्रुत्वा जगामादर्शनं शनैः ।।
पुनः कैश्चिदहोरात्रैराजगाम स तां पुरीम्
viprasyaivaṃ vacaḥ śrutvā jagāmādarśanaṃ śanaiḥ ||
punaḥ kaiścidahorātrairājagāma sa tāṃ purīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलजालकविप्रेण पृष्टः प्राहामरावतीम् ।।
गतोऽहं पृष्टवांस्तत्र रंभां विभ्रमकारिणीम्
mūlajālakavipreṇa pṛṣṭaḥ prāhāmarāvatīm ||
gato'haṃ pṛṣṭavāṃstatra raṃbhāṃ vibhramakāriṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्रस्यावसरे वृत्ते व्रजन्त्याः स्वगृहं मया ।।
त्वत्संदेशः समाख्यातः सावदत्को न वेद्मि तम्
śakrasyāvasare vṛtte vrajantyāḥ svagṛhaṃ mayā ||
tvatsaṃdeśaḥ samākhyātaḥ sāvadatko na vedmi tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्यया कलया चापि पौरुषेण व्रतेन च ।।
तपसा वा पुमान्मर्त्यो दिवि विज्ञायते चिरम्
vidyayā kalayā cāpi pauruṣeṇa vratena ca ||
tapasā vā pumānmartyo divi vijñāyate ciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणस्तमथोवाच मुग्धा दग्धाग्निसंभवा ।।
न भक्षयामि शकटं व्रतेनैतेन वेत्ति माम्
brāhmaṇastamathovāca mugdhā dagdhāgnisaṃbhavā ||
na bhakṣayāmi śakaṭaṃ vratenaitena vetti mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैतद्वचनं श्रुत्वा स सिद्धः सुविशुद्धधीः ।।
प्रहस्यामंत्र्य तं विप्रं जगामादर्शनं पुनः
tasyaitadvacanaṃ śrutvā sa siddhaḥ suviśuddhadhīḥ ||
prahasyāmaṃtrya taṃ vipraṃ jagāmādarśanaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिच्च रता तेन स्वर्गमार्गं यदृच्छया ।।
दृष्ट्वा रंभां द्विजप्रोक्तं सर्वमेव निवेदितम्
kadācicca ratā tena svargamārgaṃ yadṛcchayā ||
dṛṣṭvā raṃbhāṃ dvijaproktaṃ sarvameva niveditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
।। रंभोवाच
को न जानामि तं विप्रं शकटव्रतचारिणम् ।।
मूलजालैर्वर्तयंतं महाकालवनाश्रयम्
|| raṃbhovāca
ko na jānāmi taṃ vipraṃ śakaṭavratacāriṇam ||
mūlajālairvartayaṃtaṃ mahākālavanāśrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्शनादथ संभाषादुपकारात्सहासनात् ।।
चतुर्धा स्नेहनिर्बंधो नृणां संजायतेऽधिकः
darśanādatha saṃbhāṣādupakārātsahāsanāt ||
caturdhā snehanirbaṃdho nṛṇāṃ saṃjāyate'dhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न दर्शनं न संभाषा कदाचित्सह तेन मे ।।
नामश्रवणमात्रेण स्नेहः संदर्शितो महान्
na darśanaṃ na saṃbhāṣā kadācitsaha tena me ||
nāmaśravaṇamātreṇa snehaḥ saṃdarśito mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्त्वा रंभोरू रंभा जंभारिणोंतिकम् ।।
विस्मयोत्फुल्लनयना जगाम गजगामिनी
ityevamuktvā raṃbhorū raṃbhā jaṃbhāriṇoṃtikam ||
vismayotphullanayanā jagāma gajagāminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा निवेदयामास स्नेहव्रतविचेष्टितम् ।।
पुरतो रुद्धहृदया ब्राह्मणस्य च धीमतः
gatvā nivedayāmāsa snehavrataviceṣṭitam ||
purato ruddhahṛdayā brāhmaṇasya ca dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्रः प्रोवाच चार्वंगीं गीर्वाणहृदयंगमाम् ।।
किमानयामि तं विप्रं समीपं तव सुव्रतम्
śakraḥ provāca cārvaṃgīṃ gīrvāṇahṛdayaṃgamām ||
kimānayāmi taṃ vipraṃ samīpaṃ tava suvratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यमाल्यांबरधरं दिव्यस्रगुनुलेपनम् ।।
विमानवरमारोप्य दर्शयामास तं पुनः
divyamālyāṃbaradharaṃ divyasragunulepanam ||
vimānavaramāropya darśayāmāsa taṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रस्थः स द्विजो भोगीविभुनक्ति सह रंभया ।।
शकटव्रतमाहात्म्यमित्येतत्ते मयोदितम्
tatrasthaḥ sa dvijo bhogīvibhunakti saha raṃbhayā ||
śakaṭavratamāhātmyamityetatte mayoditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्यश्रियं जगति सर्वजनोपभोग्यामाप्नोति शक्रशिवकेशवयोर्निवासम्।।
नाप्राप्यमस्ति भुवने सुदृढव्रतानां तस्मात्सदा व्रतपरेण नरेण भाव्यम्
rājyaśriyaṃ jagati sarvajanopabhogyāmāpnoti śakraśivakeśavayornivāsam||
nāprāpyamasti bhuvane sudṛḍhavratānāṃ tasmātsadā vratapareṇa nareṇa bhāvyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.