इति श्रीब्रदृमहापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे भारतवर्मतं नाम षोडशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः यच्च किंपुरुषं वर्षं हरिवर्षं तथैव च । आचक्ष्व नो यथातत्त्वं कीर्त्तितं भारतं त्वया
iti śrībradṛmahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde bhāratavarmataṃ nāma ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ yacca kiṃpuruṣaṃ varṣaṃ harivarṣaṃ tathaiva ca / ācakṣva no yathātattvaṃ kīrttitaṃ bhārataṃ tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच शुश्रूषा यत्र वो विप्रास्तच्छृणुध्वमतन्द्रिताः । प्लक्षखण्डः किंपुरुषे सुमहान्नन्दनोपमः
sūta uvāca śuśrūṣā yatra vo viprāstacchṛṇudhvamatandritāḥ / plakṣakhaṇḍaḥ kiṃpuruṣe sumahānnandanopamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशवर्षसहस्राणि स्थितिः किंपुरुषे स्मृता । सुवर्णवर्णाः पुरुषाः स्त्रियश्चाप्सरसो पमाः
daśavarṣasahasrāṇi sthitiḥ kiṃpuruṣe smṛtā / suvarṇavarṇāḥ puruṣāḥ striyaścāpsaraso pamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनामया अशोकाश्च नित्यं मुदितमानसाः । जायन्ते मानवास्तत्र निस्तप्तकनकप्रभाः
anāmayā aśokāśca nityaṃ muditamānasāḥ / jāyante mānavāstatra nistaptakanakaprabhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षे किंपुरुषे पुण्ये वृक्षो मधुवहः शुभः । तस्य किंपुरुषाः सर्वे ऽपिबन् हि रसमुत्तमम्
varṣe kiṃpuruṣe puṇye vṛkṣo madhuvahaḥ śubhaḥ / tasya kiṃpuruṣāḥ sarve 'piban hi rasamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः परं किंपुरुषो हरिवर्षः प्रचक्षते । महारजतसंकाशा जायन्ते तत्र मानवाः
tataḥ paraṃ kiṃpuruṣo harivarṣaḥ pracakṣate / mahārajatasaṃkāśā jāyante tatra mānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवलोकच्युताः सर्वे देवानूकाश्च सर्वेशः । हरिवर्षे नराः सर्वे पिबन्तीक्षुरसं शुफम्
devalokacyutāḥ sarve devānūkāśca sarveśaḥ / harivarṣe narāḥ sarve pibantīkṣurasaṃ śupham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश सहस्राणि वर्षाणां तु निरामयाः । हरिवर्षे तु जीवन्ति सर्वे मुदितमानसाः
ekādaśa sahasrāṇi varṣāṇāṃ tu nirāmayāḥ / harivarṣe tu jīvanti sarve muditamānasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जरा बाधते तत्र न म्रियन्ते च ते ऽचिरात् । मध्यमं यन्मया प्रोक्तं नाम्ना वर्षमिलावृतम्
na jarā bādhate tatra na mriyante ca te 'cirāt / madhyamaṃ yanmayā proktaṃ nāmnā varṣamilāvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तत्र सूर्यस्तपति न तु जीर्यन्ति मानवाः । चन्द्रसूर्यै सनक्षत्रौ न प्रकाशाविला वृते
na tatra sūryastapati na tu jīryanti mānavāḥ / candrasūryai sanakṣatrau na prakāśāvilā vṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मप्रभाः पद्बवर्णास्तथा पद्बनिभेक्षणाः । पद्मपत्रसुगन्धाश्च जायन्ते तत्र मानवाः
padmaprabhāḥ padbavarṇāstathā padbanibhekṣaṇāḥ / padmapatrasugandhāśca jāyante tatra mānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जंबूफलरसाहारा अनिष्यन्दाः सुगन्धिनः । मनस्विनो भुक्तभोगाः सत्कर्मफलभोगिनः
jaṃbūphalarasāhārā aniṣyandāḥ sugandhinaḥ / manasvino bhuktabhogāḥ satkarmaphalabhoginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवलोकच्यताश्चैव महारजतवाससः । त्रयोदशसहस्राणि वर्षाणां ते नरोत्तमाः
devalokacyatāścaiva mahārajatavāsasaḥ / trayodaśasahasrāṇi varṣāṇāṃ te narottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुः प्रमाणं जीवन्ति ये तु वर्ष इलावृते । मेरोः प्रतिदिशं यच्च नवसाहस्रविस्तृतम्
āyuḥ pramāṇaṃ jīvanti ye tu varṣa ilāvṛte / meroḥ pratidiśaṃ yacca navasāhasravistṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योजनानां सहस्राणि षट्त्रिंशत्तस्य विस्तरः । यतुरस्रं समन्ताच्च शरावाकारसंस्थितम्
yojanānāṃ sahasrāṇi ṣaṭtriṃśattasya vistaraḥ / yaturasraṃ samantācca śarāvākārasaṃsthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरोः पश्चिमभागे तु नवसाहस्रसम्मिते । चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि गन्धमादनपर्वतः
meroḥ paścimabhāge tu navasāhasrasammite / catustriṃśatsahasrāṇi gandhamādanaparvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदग्दक्षिणतश्चैव आनीलनिषधायतः । चत्वारिंशत्सहस्राणि परिवृद्धो महीतलात्
udagdakṣiṇataścaiva ānīlaniṣadhāyataḥ / catvāriṃśatsahasrāṇi parivṛddho mahītalāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रमवगाढश्च तावदेव च विस्तृतः । पूर्वेण माल्यवाञ्छैलस्तत्प्रमाणः प्रकीर्त्तितः
sahasramavagāḍhaśca tāvadeva ca vistṛtaḥ / pūrveṇa mālyavāñchailastatpramāṇaḥ prakīrttitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणेन तु नीलश्च निषधश्चोत्तरेण तु । तेषां मध्ये महामेरुः स्वैः प्रमाणैः प्रतिष्ठितः
dakṣiṇena tu nīlaśca niṣadhaścottareṇa tu / teṣāṃ madhye mahāmeruḥ svaiḥ pramāṇaiḥ pratiṣṭhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषामेव शैलानामवगाढो यथा भवेत् । विस्तरस्तत्प्रमाणः स्यादायामो नियुतं स्मृतः
sarveṣāmeva śailānāmavagāḍho yathā bhavet / vistarastatpramāṇaḥ syādāyāmo niyutaṃ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्तभावास्समुद्रस्य महीमण्डलभावतः । आयामाः परिहीयन्ते चतुरस्रसमाः स्मृताः
vṛttabhāvāssamudrasya mahīmaṇḍalabhāvataḥ / āyāmāḥ parihīyante caturasrasamāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इलावृतं चतुष्कोणं भिन्दन्ती मध्यभागतः । प्रभिन्नाञ्जनसंकाशा जम्बूरसवती नदी
ilāvṛtaṃ catuṣkoṇaṃ bhindantī madhyabhāgataḥ / prabhinnāñjanasaṃkāśā jambūrasavatī nadī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरोस्तु दक्षिणे पार्श्वे निषधस्योत्तरेण च । सुदर्शनो नाम महाञ्जम्बूवृक्षः सनातनः
merostu dakṣiṇe pārśve niṣadhasyottareṇa ca / sudarśano nāma mahāñjambūvṛkṣaḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यपुष्पफलोपेतः सिद्धचारणसेवितः । तस्य नाम्ना समा ख्यातो जम्बूद्वीपो वनस्पतेः
nityapuṣpaphalopetaḥ siddhacāraṇasevitaḥ / tasya nāmnā samā khyāto jambūdvīpo vanaspateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योजनानां सहस्रं च शतं चान्यन्महात्मनः । उत्सेधो वृक्षराजस्य दिवं स्पृशति सर्वतः
yojanānāṃ sahasraṃ ca śataṃ cānyanmahātmanaḥ / utsedho vṛkṣarājasya divaṃ spṛśati sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरत्नीनां शतान्यष्टावेकषष्ट्यधिकानि तु । फलप्रमाणं संख्यातमृषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
aratnīnāṃ śatānyaṣṭāvekaṣaṣṭyadhikāni tu / phalapramāṇaṃ saṃkhyātamṛṣibhistattvadarśibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतमानानि तान्युर्व्यां कुर्वन्ति विपुलं स्वनम् । तस्या जम्ब्वाः फलरसो नदी भूत्वा प्रसर्प्पति
patamānāni tānyurvyāṃ kurvanti vipulaṃ svanam / tasyā jambvāḥ phalaraso nadī bhūtvā prasarppati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरुं प्रदक्षिणं कृत्वा जम्बूमूलं विशत्यधः । तं पिबन्ति सदा त्दृष्टा जंबूरसमिलावृते
meruṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā jambūmūlaṃ viśatyadhaḥ / taṃ pibanti sadā tdṛṣṭā jaṃbūrasamilāvṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जंबूफलरसे पीते न जरा बाधते तु तान् । न क्षुधा न श्रमश्चापि न मृत्युर्न च तन्द्रि तम्
jaṃbūphalarase pīte na jarā bādhate tu tān / na kṣudhā na śramaścāpi na mṛtyurna ca tandri tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र जांबूनदं नाम कनकं देवभूषमम् । इन्द्रगोपकसंकाशं जायते भास्वरं तु तत्
tatra jāṃbūnadaṃ nāma kanakaṃ devabhūṣamam / indragopakasaṃkāśaṃ jāyate bhāsvaraṃ tu tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषां वर्षवृक्षाणां शुभः फलरसः स्तुतः । स्कन्नं भवति तच्छुभ्रं कनकं देवभूषणम्
sarveṣāṃ varṣavṛkṣāṇāṃ śubhaḥ phalarasaḥ stutaḥ / skannaṃ bhavati tacchubhraṃ kanakaṃ devabhūṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां मूत्रं पुरीषं च दिक्षु सर्वासु सर्वशः । ईश्वरानुग्रहाद्भूमिर्मृताश्च ग्रसते तु तान्
teṣāṃ mūtraṃ purīṣaṃ ca dikṣu sarvāsu sarvaśaḥ / īśvarānugrahādbhūmirmṛtāśca grasate tu tān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षःपिशाचयक्षाश्च सर्वे हैमवतः स्मृताः । हेमकूटे तु गन्धर्वा विज्ञेयाः साप्सरोगणाः
rakṣaḥpiśācayakṣāśca sarve haimavataḥ smṛtāḥ / hemakūṭe tu gandharvā vijñeyāḥ sāpsarogaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे नागस्तु निषधे शेषवासुकितक्षकाः । महामेरौ त्रयस्त्रिंशत्क्रीडन्ते यज्ञियाः सुराः
sarve nāgastu niṣadhe śeṣavāsukitakṣakāḥ / mahāmerau trayastriṃśatkrīḍante yajñiyāḥ surāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीले तु वैदूर्यमये सिद्धा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः । दैत्यानां दानवानां चर् श्वेतः पर्वत उच्यते
nīle tu vaidūryamaye siddhā brahmarṣayo 'malāḥ / daityānāṃ dānavānāṃ car śvetaḥ parvata ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृङ्गवान्पर्वतश्रेष्ठः पितॄणां प्रतिसंचरः । नवस्वेतेषु वर्षेषु यथाभागं स्थितेषु वै
śṛṅgavānparvataśreṣṭhaḥ pitṝṇāṃ pratisaṃcaraḥ / navasveteṣu varṣeṣu yathābhāgaṃ sthiteṣu vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतान्युपनिविष्टानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च । तेषां विवृद्धिर्बहुधा दृश्यते दिव्यमानुषी । न संख्या परिसंख्यातुं श्रद्धेया तु बुभूषताम्
bhūtānyupaniviṣṭāni gatimanti dhruvāṇi ca / teṣāṃ vivṛddhirbahudhā dṛśyate divyamānuṣī / na saṃkhyā parisaṃkhyātuṃ śraddheyā tu bubhūṣatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.