Library·Brahmāṇḍa Purāṇa·1·1.17

Brahmāṇḍa Purāṇa 1.17

इति श्रीब्रदृमहापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे भारतवर्मतं नाम षोडशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः यच्च किंपुरुषं वर्षं हरिवर्षं तथैव च । आचक्ष्व नो यथातत्त्वं कीर्त्तितं भारतं त्वया

iti śrībradṛmahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde bhāratavarmataṃ nāma ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ yacca kiṃpuruṣaṃ varṣaṃ harivarṣaṃ tathaiva ca / ācakṣva no yathātattvaṃ kīrttitaṃ bhārataṃ tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत उवाच शुश्रूषा यत्र वो विप्रास्तच्छृणुध्वमतन्द्रिताः । प्लक्षखण्डः किंपुरुषे सुमहान्नन्दनोपमः

sūta uvāca śuśrūṣā yatra vo viprāstacchṛṇudhvamatandritāḥ / plakṣakhaṇḍaḥ kiṃpuruṣe sumahānnandanopamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशवर्षसहस्राणि स्थितिः किंपुरुषे स्मृता । सुवर्णवर्णाः पुरुषाः स्त्रियश्चाप्सरसो पमाः

daśavarṣasahasrāṇi sthitiḥ kiṃpuruṣe smṛtā / suvarṇavarṇāḥ puruṣāḥ striyaścāpsaraso pamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनामया अशोकाश्च नित्यं मुदितमानसाः । जायन्ते मानवास्तत्र निस्तप्तकनकप्रभाः

anāmayā aśokāśca nityaṃ muditamānasāḥ / jāyante mānavāstatra nistaptakanakaprabhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षे किंपुरुषे पुण्ये वृक्षो मधुवहः शुभः । तस्य किंपुरुषाः सर्वे ऽपिबन् हि रसमुत्तमम्

varṣe kiṃpuruṣe puṇye vṛkṣo madhuvahaḥ śubhaḥ / tasya kiṃpuruṣāḥ sarve 'piban hi rasamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः परं किंपुरुषो हरिवर्षः प्रचक्षते । महारजतसंकाशा जायन्ते तत्र मानवाः

tataḥ paraṃ kiṃpuruṣo harivarṣaḥ pracakṣate / mahārajatasaṃkāśā jāyante tatra mānavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवलोकच्युताः सर्वे देवानूकाश्च सर्वेशः । हरिवर्षे नराः सर्वे पिबन्तीक्षुरसं शुफम्

devalokacyutāḥ sarve devānūkāśca sarveśaḥ / harivarṣe narāḥ sarve pibantīkṣurasaṃ śupham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादश सहस्राणि वर्षाणां तु निरामयाः । हरिवर्षे तु जीवन्ति सर्वे मुदितमानसाः

ekādaśa sahasrāṇi varṣāṇāṃ tu nirāmayāḥ / harivarṣe tu jīvanti sarve muditamānasāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न जरा बाधते तत्र न म्रियन्ते च ते ऽचिरात् । मध्यमं यन्मया प्रोक्तं नाम्ना वर्षमिलावृतम्

na jarā bādhate tatra na mriyante ca te 'cirāt / madhyamaṃ yanmayā proktaṃ nāmnā varṣamilāvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तत्र सूर्यस्तपति न तु जीर्यन्ति मानवाः । चन्द्रसूर्यै सनक्षत्रौ न प्रकाशाविला वृते

na tatra sūryastapati na tu jīryanti mānavāḥ / candrasūryai sanakṣatrau na prakāśāvilā vṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मप्रभाः पद्बवर्णास्तथा पद्बनिभेक्षणाः । पद्मपत्रसुगन्धाश्च जायन्ते तत्र मानवाः

padmaprabhāḥ padbavarṇāstathā padbanibhekṣaṇāḥ / padmapatrasugandhāśca jāyante tatra mānavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जंबूफलरसाहारा अनिष्यन्दाः सुगन्धिनः । मनस्विनो भुक्तभोगाः सत्कर्मफलभोगिनः

jaṃbūphalarasāhārā aniṣyandāḥ sugandhinaḥ / manasvino bhuktabhogāḥ satkarmaphalabhoginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवलोकच्यताश्चैव महारजतवाससः । त्रयोदशसहस्राणि वर्षाणां ते नरोत्तमाः

devalokacyatāścaiva mahārajatavāsasaḥ / trayodaśasahasrāṇi varṣāṇāṃ te narottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयुः प्रमाणं जीवन्ति ये तु वर्ष इलावृते । मेरोः प्रतिदिशं यच्च नवसाहस्रविस्तृतम्

āyuḥ pramāṇaṃ jīvanti ye tu varṣa ilāvṛte / meroḥ pratidiśaṃ yacca navasāhasravistṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योजनानां सहस्राणि षट्त्रिंशत्तस्य विस्तरः । यतुरस्रं समन्ताच्च शरावाकारसंस्थितम्

yojanānāṃ sahasrāṇi ṣaṭtriṃśattasya vistaraḥ / yaturasraṃ samantācca śarāvākārasaṃsthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेरोः पश्चिमभागे तु नवसाहस्रसम्मिते । चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि गन्धमादनपर्वतः

meroḥ paścimabhāge tu navasāhasrasammite / catustriṃśatsahasrāṇi gandhamādanaparvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदग्दक्षिणतश्चैव आनीलनिषधायतः । चत्वारिंशत्सहस्राणि परिवृद्धो महीतलात्

udagdakṣiṇataścaiva ānīlaniṣadhāyataḥ / catvāriṃśatsahasrāṇi parivṛddho mahītalāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रमवगाढश्च तावदेव च विस्तृतः । पूर्वेण माल्यवाञ्छैलस्तत्प्रमाणः प्रकीर्त्तितः

sahasramavagāḍhaśca tāvadeva ca vistṛtaḥ / pūrveṇa mālyavāñchailastatpramāṇaḥ prakīrttitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणेन तु नीलश्च निषधश्चोत्तरेण तु । तेषां मध्ये महामेरुः स्वैः प्रमाणैः प्रतिष्ठितः

dakṣiṇena tu nīlaśca niṣadhaścottareṇa tu / teṣāṃ madhye mahāmeruḥ svaiḥ pramāṇaiḥ pratiṣṭhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषामेव शैलानामवगाढो यथा भवेत् । विस्तरस्तत्प्रमाणः स्यादायामो नियुतं स्मृतः

sarveṣāmeva śailānāmavagāḍho yathā bhavet / vistarastatpramāṇaḥ syādāyāmo niyutaṃ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तभावास्समुद्रस्य महीमण्डलभावतः । आयामाः परिहीयन्ते चतुरस्रसमाः स्मृताः

vṛttabhāvāssamudrasya mahīmaṇḍalabhāvataḥ / āyāmāḥ parihīyante caturasrasamāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इलावृतं चतुष्कोणं भिन्दन्ती मध्यभागतः । प्रभिन्नाञ्जनसंकाशा जम्बूरसवती नदी

ilāvṛtaṃ catuṣkoṇaṃ bhindantī madhyabhāgataḥ / prabhinnāñjanasaṃkāśā jambūrasavatī nadī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेरोस्तु दक्षिणे पार्श्वे निषधस्योत्तरेण च । सुदर्शनो नाम महाञ्जम्बूवृक्षः सनातनः

merostu dakṣiṇe pārśve niṣadhasyottareṇa ca / sudarśano nāma mahāñjambūvṛkṣaḥ sanātanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यपुष्पफलोपेतः सिद्धचारणसेवितः । तस्य नाम्ना समा ख्यातो जम्बूद्वीपो वनस्पतेः

nityapuṣpaphalopetaḥ siddhacāraṇasevitaḥ / tasya nāmnā samā khyāto jambūdvīpo vanaspateḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योजनानां सहस्रं च शतं चान्यन्महात्मनः । उत्सेधो वृक्षराजस्य दिवं स्पृशति सर्वतः

yojanānāṃ sahasraṃ ca śataṃ cānyanmahātmanaḥ / utsedho vṛkṣarājasya divaṃ spṛśati sarvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरत्नीनां शतान्यष्टावेकषष्ट्यधिकानि तु । फलप्रमाणं संख्यातमृषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः

aratnīnāṃ śatānyaṣṭāvekaṣaṣṭyadhikāni tu / phalapramāṇaṃ saṃkhyātamṛṣibhistattvadarśibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतमानानि तान्युर्व्यां कुर्वन्ति विपुलं स्वनम् । तस्या जम्ब्वाः फलरसो नदी भूत्वा प्रसर्प्पति

patamānāni tānyurvyāṃ kurvanti vipulaṃ svanam / tasyā jambvāḥ phalaraso nadī bhūtvā prasarppati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेरुं प्रदक्षिणं कृत्वा जम्बूमूलं विशत्यधः । तं पिबन्ति सदा त्दृष्टा जंबूरसमिलावृते

meruṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā jambūmūlaṃ viśatyadhaḥ / taṃ pibanti sadā tdṛṣṭā jaṃbūrasamilāvṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जंबूफलरसे पीते न जरा बाधते तु तान् । न क्षुधा न श्रमश्चापि न मृत्युर्न च तन्द्रि तम्

jaṃbūphalarase pīte na jarā bādhate tu tān / na kṣudhā na śramaścāpi na mṛtyurna ca tandri tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र जांबूनदं नाम कनकं देवभूषमम् । इन्द्रगोपकसंकाशं जायते भास्वरं तु तत्

tatra jāṃbūnadaṃ nāma kanakaṃ devabhūṣamam / indragopakasaṃkāśaṃ jāyate bhāsvaraṃ tu tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषां वर्षवृक्षाणां शुभः फलरसः स्तुतः । स्कन्नं भवति तच्छुभ्रं कनकं देवभूषणम्

sarveṣāṃ varṣavṛkṣāṇāṃ śubhaḥ phalarasaḥ stutaḥ / skannaṃ bhavati tacchubhraṃ kanakaṃ devabhūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां मूत्रं पुरीषं च दिक्षु सर्वासु सर्वशः । ईश्वरानुग्रहाद्भूमिर्मृताश्च ग्रसते तु तान्

teṣāṃ mūtraṃ purīṣaṃ ca dikṣu sarvāsu sarvaśaḥ / īśvarānugrahādbhūmirmṛtāśca grasate tu tān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षःपिशाचयक्षाश्च सर्वे हैमवतः स्मृताः । हेमकूटे तु गन्धर्वा विज्ञेयाः साप्सरोगणाः

rakṣaḥpiśācayakṣāśca sarve haimavataḥ smṛtāḥ / hemakūṭe tu gandharvā vijñeyāḥ sāpsarogaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे नागस्तु निषधे शेषवासुकितक्षकाः । महामेरौ त्रयस्त्रिंशत्क्रीडन्ते यज्ञियाः सुराः

sarve nāgastu niṣadhe śeṣavāsukitakṣakāḥ / mahāmerau trayastriṃśatkrīḍante yajñiyāḥ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीले तु वैदूर्यमये सिद्धा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः । दैत्यानां दानवानां चर् श्वेतः पर्वत उच्यते

nīle tu vaidūryamaye siddhā brahmarṣayo 'malāḥ / daityānāṃ dānavānāṃ car śvetaḥ parvata ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृङ्गवान्पर्वतश्रेष्ठः पितॄणां प्रतिसंचरः । नवस्वेतेषु वर्षेषु यथाभागं स्थितेषु वै

śṛṅgavānparvataśreṣṭhaḥ pitṝṇāṃ pratisaṃcaraḥ / navasveteṣu varṣeṣu yathābhāgaṃ sthiteṣu vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतान्युपनिविष्टानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च । तेषां विवृद्धिर्बहुधा दृश्यते दिव्यमानुषी । न संख्या परिसंख्यातुं श्रद्धेया तु बुभूषताम्

bhūtānyupaniviṣṭāni gatimanti dhruvāṇi ca / teṣāṃ vivṛddhirbahudhā dṛśyate divyamānuṣī / na saṃkhyā parisaṃkhyātuṃ śraddheyā tu bubhūṣatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.