Library·Brahmāṇḍa Purāṇa·1·1.24
नक्षत्रेभ्यो बुधश्चोर्द्ध्र बुधादूर्द्ध्वं तु भार्गवः । वक्रस्तु भार्गवादूर्द्ध्व वक्रादूर्द्ध्वं बृहस्पतिः
nakṣatrebhyo budhaścorddhra budhādūrddhvaṃ tu bhārgavaḥ / vakrastu bhārgavādūrddhva vakrādūrddhvaṃ bṛhaspatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच्छनैश्चरश्चोर्द्ध्वं तस्मात्सप्तर्षिमण्डलम् । ऋषीणां चापि सप्तानां ध्रुव ऊर्द्ध्वं व्यवस्थितः
tasmācchanaiścaraścorddhvaṃ tasmātsaptarṣimaṇḍalam / ṛṣīṇāṃ cāpi saptānāṃ dhruva ūrddhvaṃ vyavasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विगुणेषु सहस्रेषु योजनानां शतेषु च । ताराग्रहान्तराणि स्युरुपरिष्टाद्यथाक्रमम्
dviguṇeṣu sahasreṣu yojanānāṃ śateṣu ca / tārāgrahāntarāṇi syurupariṣṭādyathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहाश्च चन्द्रसूर्यौं च दिवि दिव्येन तेज सा । नित्यमृक्षेषु युज्यन्ते गच्छन्तो नियताः क्रमात्
grahāśca candrasūryauṃ ca divi divyena teja sā / nityamṛkṣeṣu yujyante gacchanto niyatāḥ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहनक्षत्रसूर्यास्तु नीचोच्चमृजवस्तथा । समागमे च भेदे च पश्यन्ति युगपत्प्रजाः
grahanakṣatrasūryāstu nīcoccamṛjavastathā / samāgame ca bhede ca paśyanti yugapatprajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परस्थिता ह्येते युज्यन्ते च परस्परम् । असंकरेण विज्ञेयस्तेषां योगस्तु वै बुधैः
parasparasthitā hyete yujyante ca parasparam / asaṃkareṇa vijñeyasteṣāṃ yogastu vai budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं सन्निवेशो वै वृथिव्या ज्यौतिषस्य च । द्विपानामुदधीनां च पर्वतानां त्थैव च
ityevaṃ sanniveśo vai vṛthivyā jyautiṣasya ca / dvipānāmudadhīnāṃ ca parvatānāṃ tthaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणां च नदीनां च ये च तेषु वसंति वै । एतेष्वेव ग्रहाः सर्वे नक्षत्रेषु समुत्थिताः
varṣāṇāṃ ca nadīnāṃ ca ye ca teṣu vasaṃti vai / eteṣveva grahāḥ sarve nakṣatreṣu samutthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवस्वानदितेः पुत्रः सूर्यो वै चाक्षुषेंऽतरे । विशाखासु समुत्पन्नो ग्रहाणां प्रथमो ग्रहः
vivasvānaditeḥ putraḥ sūryo vai cākṣuṣeṃ'tare / viśākhāsu samutpanno grahāṇāṃ prathamo grahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्विषिमान् धर्मपुत्रस्तु सोमो देवो वसोस्सुतः । शीतरश्मिः समुत्पन्नः कृत्तिकासु निशाकरः
tviṣimān dharmaputrastu somo devo vasossutaḥ / śītaraśmiḥ samutpannaḥ kṛttikāsu niśākaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षोडशार्चिर्भृगोः पुत्रः शुक्रः सूर्यादनन्तरम् । ताराग्रहाणां प्रवरस्तिष्यऋक्षे समुत्थितः
ṣoḍaśārcirbhṛgoḥ putraḥ śukraḥ sūryādanantaram / tārāgrahāṇāṃ pravarastiṣyaṛkṣe samutthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहश्चाङ्गिरसः पुत्रो द्वादशार्चिर्बृहस्पतिः । फाल्गुनीषु समुत्पन्नः पूर्वासु च जगद्गुरुः
grahaścāṅgirasaḥ putro dvādaśārcirbṛhaspatiḥ / phālgunīṣu samutpannaḥ pūrvāsu ca jagadguruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवार्चिर्लोहिताङ्गश्च प्रजापतिसुतो ग्रहः । आषाढास्विह पूर्वासु समुत्पन्न इति श्रुतिः
navārcirlohitāṅgaśca prajāpatisuto grahaḥ / āṣāḍhāsviha pūrvāsu samutpanna iti śrutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रेवतीष्वेव सप्तार्चिस्तथा सौरिः शनैश्चरः । सौम्यो बुधो धनिष्ठासु पञ्चार्चिरुदितो ग्रहः
revatīṣveva saptārcistathā sauriḥ śanaiścaraḥ / saumyo budho dhaniṣṭhāsu pañcārcirudito grahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमोमयो मृत्युसुतः प्रजाक्षयकरः शिखी । आर्श्लेषासु समुत्पन्नः सर्वहारी महाग्रहः
tamomayo mṛtyusutaḥ prajākṣayakaraḥ śikhī / ārśleṣāsu samutpannaḥ sarvahārī mahāgrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा स्वनामधेयेषु दाक्षायण्यः समुछ्रिताः । तमोवीर्यमयो राहुः प्रकृत्या कृष्णमण्डलः
tathā svanāmadheyeṣu dākṣāyaṇyaḥ samuchritāḥ / tamovīryamayo rāhuḥ prakṛtyā kṛṣṇamaṇḍalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भरणीषु समुत्पन्नो ग्रहश्चन्द्रार्कमर्द्दनः । एते तारा ग्रहाश्चापि बोद्धव्या भार्गवादयः
bharaṇīṣu samutpanno grahaścandrārkamarddanaḥ / ete tārā grahāścāpi boddhavyā bhārgavādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मनक्षत्रपीडासु यान्ति वैगुण्यतां यतः । स्पृश्यन्ते तेन दोषेण ततस्तद्ग्रहभक्तितः
janmanakṣatrapīḍāsu yānti vaiguṇyatāṃ yataḥ / spṛśyante tena doṣeṇa tatastadgrahabhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वग्रहाणामेतेषामादिरादित्य उच्यते । ताराग्रहाणां शुक्रस्तु केतूनामपि धूमवान्
sarvagrahāṇāmeteṣāmādirāditya ucyate / tārāgrahāṇāṃ śukrastu ketūnāmapi dhūmavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवः कीलो ग्रहाणां तु विभक्तानां चतुर्द्दिशम् । नक्षत्राणां श्रविष्ठा स्यादयनानां तथोत्तरम्
dhruvaḥ kīlo grahāṇāṃ tu vibhaktānāṃ caturddiśam / nakṣatrāṇāṃ śraviṣṭhā syādayanānāṃ tathottaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणां चापि पञ्चानामाद्यः संवत्सरः स्मृतः । ऋतूनां शिशिरश्चापि मासानां माघ एव च
varṣāṇāṃ cāpi pañcānāmādyaḥ saṃvatsaraḥ smṛtaḥ / ṛtūnāṃ śiśiraścāpi māsānāṃ māgha eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षाणां शुक्लपक्षश्च तिथीनां प्रतिपत्तथा । अहोरात्रविभागानामहश्चापि प्रकीर्तितम्
pakṣāṇāṃ śuklapakṣaśca tithīnāṃ pratipattathā / ahorātravibhāgānāmahaścāpi prakīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुहूर्त्तानां तथैवादिर्मुहूर्त्तो रुद्रदैवतः । क्षणश्चापि निमेषादिः कालः कालविदां वराः
muhūrttānāṃ tathaivādirmuhūrtto rudradaivataḥ / kṣaṇaścāpi nimeṣādiḥ kālaḥ kālavidāṃ varāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रवणान्तं धनिष्ठादि युगं स्यात्पञ्चवार्षिकम् । भानोर्गतिविशेषेण चक्रवत्परिवर्त्तते
śravaṇāntaṃ dhaniṣṭhādi yugaṃ syātpañcavārṣikam / bhānorgativiśeṣeṇa cakravatparivarttate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवाकरः स्मृतस्तस्मात्कालस्तद्विद्भिरीश्वरः । चतुर्विधानां भूतानां प्रवर्त्तकनिवर्त्तकः
divākaraḥ smṛtastasmātkālastadvidbhirīśvaraḥ / caturvidhānāṃ bhūtānāṃ pravarttakanivarttakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यापि भगवान्रुद्रः साक्षाद्देवः प्रवर्त्तकः । इत्येष ज्योतिषामेव संनिवेशोर्ऽथनिश्चयात्
tasyāpi bhagavānrudraḥ sākṣāddevaḥ pravarttakaḥ / ityeṣa jyotiṣāmeva saṃniveśor'thaniścayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकसंव्यवहारार्थ मीश्वरेण विनिर्मितः । उत्तराश्रवणेनासौ संक्षिप्तश्च ध्रुवे तथा
lokasaṃvyavahārārtha mīśvareṇa vinirmitaḥ / uttarāśravaṇenāsau saṃkṣiptaśca dhruve tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतस्तेषु विस्तीर्णो वृत्ताकार इव स्थितः । बुद्धिबूर्वं भागवता कल्पदौ संप्रवर्त्तितः
sarvatasteṣu vistīrṇo vṛttākāra iva sthitaḥ / buddhibūrvaṃ bhāgavatā kalpadau saṃpravarttitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साश्रयः सो ऽभिमानी च सर्वस्य ज्योतिषात्मकः । वैश्वरूपप्रधानस्य परिणामो ऽयमद्भुतः
sāśrayaḥ so 'bhimānī ca sarvasya jyotiṣātmakaḥ / vaiśvarūpapradhānasya pariṇāmo 'yamadbhutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैतच्छक्यं प्रसंख्यातुं याथातथ्येन केनचित् । गतागतं मनुष्येण ज्योतिषां सांसचक्षुषा
naitacchakyaṃ prasaṃkhyātuṃ yāthātathyena kenacit / gatāgataṃ manuṣyeṇa jyotiṣāṃ sāṃsacakṣuṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगमादनुमा नाच्च प्रत्यक्षदुपपत्तितः । परिक्ष्य निपुणं बुद्ध्या श्रद्धातव्यं विपश्चिता
āgamādanumā nācca pratyakṣadupapattitaḥ / parikṣya nipuṇaṃ buddhyā śraddhātavyaṃ vipaścitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्षुः शास्त्रं जलं लेख्यं गणितं बुद्धिवित्तमाः । पञ्चैते हेतवो विप्रा ज्योतिर्गणविवेचने
cakṣuḥ śāstraṃ jalaṃ lekhyaṃ gaṇitaṃ buddhivittamāḥ / pañcaite hetavo viprā jyotirgaṇavivecane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.