इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे ज्योतिषां सन्निवेशंनं नाम चतुर्विंशतितमो ऽध्यायः सूत उवाच एतदुक्वा महाबुद्धिर्वायुर्ल्लोकहिते रतः । ज्जाप जप्यं भगवान्मध्यं प्राप्ते दिवाकरे
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde jyotiṣāṃ sanniveśaṃnaṃ nāma caturviṃśatitamo 'dhyāyaḥ sūta uvāca etadukvā mahābuddhirvāyurllokahite rataḥ / jjāpa japyaṃ bhagavānmadhyaṃ prāpte divākare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषयश्चापि ते सर्वे ये तत्रासन्समागताः । ते सर्वे नियतात्मानस्तस्थुः प्राञ्जलयस्तथा
ṛṣayaścāpi te sarve ye tatrāsansamāgatāḥ / te sarve niyatātmānastasthuḥ prāñjalayastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य इज्यो नियमस्यान्ते प्राणिनां जीवनः प्रभुः । नीलकण्ठ नमस्ते ऽस्तु इत्युवाच सदागतिः
ya ijyo niyamasyānte prāṇināṃ jīvanaḥ prabhuḥ / nīlakaṇṭha namaste 'stu ityuvāca sadāgatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा तु भावितात्मानो मुनयः शंसितव्रताः । वालखिल्येति विख्याताः पतङ्गसहचारिणः
śrutvā tu bhāvitātmāno munayaḥ śaṃsitavratāḥ / vālakhilyeti vikhyātāḥ pataṅgasahacāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टाशीतिसहस्रामि ऋषीणामूर्ध्वरेतसाम् । ते स्म पृच्छन्ति वायु च वायुपर्णांबु भोजनाः
aṣṭāśītisahasrāmi ṛṣīṇāmūrdhvaretasām / te sma pṛcchanti vāyu ca vāyuparṇāṃbu bhojanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलकण्ठेति यत्प्रोक्तं त्वया पवनसत्तम । एतद्गुह्यं पवित्राणां पुष्णं पुण्यविदां वरः
nīlakaṇṭheti yatproktaṃ tvayā pavanasattama / etadguhyaṃ pavitrāṇāṃ puṣṇaṃ puṇyavidāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वयं श्रोतुमिच्छाम स्तन्नो निगद सत्तम । तत्सर्व श्रोतुमिच्छामस्त्वत्प्रसादात्प्रभञ्जन
tadvayaṃ śrotumicchāma stanno nigada sattama / tatsarva śrotumicchāmastvatprasādātprabhañjana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलता येन कण्ठस्य कारणेनांविकापतेः । श्रोतुमिच्छामहे देव तव वक्त्राद्विशेषतः
nīlatā yena kaṇṭhasya kāraṇenāṃvikāpateḥ / śrotumicchāmahe deva tava vaktrādviśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद्वाचः प्रवर्त्तन्ते सर्वास्ताः प्रेरितस्त्वया । वर्णस्थानगते वायो वाग्विधिः संप्रवर्त्तते
yāvadvācaḥ pravarttante sarvāstāḥ preritastvayā / varṇasthānagate vāyo vāgvidhiḥ saṃpravarttate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञान पूर्वमथोत्साहस्त्वत्तो वायो प्रवर्त्तते । त्वयि निष्पूयमाने तु शेषा वर्णप्रवृत्तयः
jñāna pūrvamathotsāhastvatto vāyo pravarttate / tvayi niṣpūyamāne tu śeṣā varṇapravṛttayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र वाचो निवर्त्तन्ते देहवर्णाश्च दुर्लभाः । त्वत्तो हि वर्णसद्भावः सर्वगस्त्वं सदानिल
yatra vāco nivarttante dehavarṇāśca durlabhāḥ / tvatto hi varṇasadbhāvaḥ sarvagastvaṃ sadānila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नान्यः सर्वगतो देवस्त्वदृते ऽस्ति समीरण । एष वै जीवलोकस्ते प्रत्यक्षः सर्वतो ऽनिल
nānyaḥ sarvagato devastvadṛte 'sti samīraṇa / eṣa vai jīvalokaste pratyakṣaḥ sarvato 'nila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेत्थ वाचस्पतिं देवं मनोनायकमीश्वरम् । ब्रूहि तत्कण्ठदेशे तु किं कृत्वा रूपविक्रिया
vettha vācaspatiṃ devaṃ manonāyakamīśvaram / brūhi tatkaṇṭhadeśe tu kiṃ kṛtvā rūpavikriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचः श्रुत्वा ततस्तेषां मुनीनां भावितात्मनाम । प्रत्युवाच महातेजा वायुर्ल्लोकनमस्कृतः
vacaḥ śrutvā tatasteṣāṃ munīnāṃ bhāvitātmanāma / pratyuvāca mahātejā vāyurllokanamaskṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा कृतयुगे विप्रो वेदनिर्णयतत्परः । वसिष्ठो नाम धर्मात्मा मानसो वै प्रजापतिः
purā kṛtayuge vipro vedanirṇayatatparaḥ / vasiṣṭho nāma dharmātmā mānaso vai prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पप्रच्छ कार्त्तिकेयं वै मयूरवरवाहनम् । महिषासुरनारीणां नयनाञ्जनतस्करम्
papraccha kārttikeyaṃ vai mayūravaravāhanam / mahiṣāsuranārīṇāṃ nayanāñjanataskaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महासेनं महात्मनं मेघस्तनितनिस्वनम् । उमामनः प्रहर्षाणां बारकच्छद्मरूपिणम्
mahāsenaṃ mahātmanaṃ meghastanitanisvanam / umāmanaḥ praharṣāṇāṃ bārakacchadmarūpiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रैञ्चजीवितहर्तारं गौरीहृदयनन्दनम् । यदेतद्दृश्यते वर्य शुभ्रं शुभ्राञ्जनोपमम्
kraiñcajīvitahartāraṃ gaurīhṛdayanandanam / yadetaddṛśyate varya śubhraṃ śubhrāñjanopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्किमर्थं समुत्पन्नं कण्ठे कण्ठेकुन्देन्दुसप्रभे । एतद्दीप्तांय दान्ताय भक्ताय ब्रूहि पृच्छते
tatkimarthaṃ samutpannaṃ kaṇṭhe kaṇṭhekundendusaprabhe / etaddīptāṃya dāntāya bhaktāya brūhi pṛcchate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथां मङ्गलसंयुक्तां पवित्रां पापनाशिनीम् । मत्प्रियार्थंमहाभाग वक्तुमर्हस्यशेषतः
kathāṃ maṅgalasaṃyuktāṃ pavitrāṃ pāpanāśinīm / matpriyārthaṃmahābhāga vaktumarhasyaśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा वाक्यं ततस्तस्य वसिष्ठस्य महात्मनः । प्रत्युवाच महातेजा देवारिबलसूदनः
śrutvā vākyaṃ tatastasya vasiṣṭhasya mahātmanaḥ / pratyuvāca mahātejā devāribalasūdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणुष्व वदतां श्रेष्टकथ्यमानं वचो मम । उमोत्संगोपविष्टेन यथापूर्वं मया श्रुतम्
śṛṇuṣva vadatāṃ śreṣṭakathyamānaṃ vaco mama / umotsaṃgopaviṣṭena yathāpūrvaṃ mayā śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्वत्या सह संवादः शर्वस्य च महात्मनः । तमहं संप्रवक्ष्यामि त्वत्प्रियार्थं महामुने
pārvatyā saha saṃvādaḥ śarvasya ca mahātmanaḥ / tamahaṃ saṃpravakṣyāmi tvatpriyārthaṃ mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कैलासशिखरे रम्ये नानाधातुविचित्रिते । तरुणादित्यसंकाशे तप्तचामीकरप्रभे
kailāsaśikhare ramye nānādhātuvicitrite / taruṇādityasaṃkāśe taptacāmīkaraprabhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वज्रस्फटिकसोपाने चित्रपादशिलातले । जांबूनदमये दिव्ये नानाधातु विचित्रिते
vajrasphaṭikasopāne citrapādaśilātale / jāṃbūnadamaye divye nānādhātu vicitrite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाद्रुमलताकीर्णे नानापुष्पफलोपगे । हंसकारण्डवाकीर्णे चक्रवाकोपशोभिते
nānādrumalatākīrṇe nānāpuṣpaphalopage / haṃsakāraṇḍavākīrṇe cakravākopaśobhite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्पदोद्गीतबहुले धारासंपातनादिते । मत्तक्रैञ्चमयूराणां नादैर्विक्रुष्टकन्दरे
ṣaṭpadodgītabahule dhārāsaṃpātanādite / mattakraiñcamayūrāṇāṃ nādairvikruṣṭakandare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्सरोगणसंकीर्णे किन्नरैरुपशोभिते । जीवं जीवकजातीनां विरावैरुपकूजिते
apsarogaṇasaṃkīrṇe kinnarairupaśobhite / jīvaṃ jīvakajātīnāṃ virāvairupakūjite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोकिलारावबहुले सिद्धचारणसेविते । सौरभेयनिनादाढ्यं मेघस्तनितनिस्वने
kokilārāvabahule siddhacāraṇasevite / saurabheyaninādāḍhyaṃ meghastanitanisvane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनायकभयोद्विग्नकुं जरैर्मुक्तकन्दरैः । वीणावादित्रनिर्घेषैः श्रोत्रेन्द्रियमनोरमैः
vināyakabhayodvignakuṃ jarairmuktakandaraiḥ / vīṇāvāditranirgheṣaiḥ śrotrendriyamanoramaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोलालंबितसंघाते वनितासंघसेविते । ध्वजालंबितदोलानां घण्टानां निनदाकुले
dolālaṃbitasaṃghāte vanitāsaṃghasevite / dhvajālaṃbitadolānāṃ ghaṇṭānāṃ ninadākule
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वल्लकीवेणुबहुले त्रिंशद्बर्हिणसंकुले । मुखमर्द्दलवादित्रैर्वलितास्फोटितैस्तथा
vallakīveṇubahule triṃśadbarhiṇasaṃkule / mukhamarddalavāditrairvalitāsphoṭitaistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रीडावेगविवादानां निर्घोषैः पूर्णकन्दरे । हंसैः परावतैश्चैव बकराजैः सुखस्थिते
krīḍāvegavivādānāṃ nirghoṣaiḥ pūrṇakandare / haṃsaiḥ parāvataiścaiva bakarājaiḥ sukhasthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहबन्धैर्विचित्रैश्चप्रक्रीडितगणेश्वरे । सिंहव्याघ्रमुखैर्घोरवाशितैश्चण्डवेगितैः
dehabandhairvicitraiścaprakrīḍitagaṇeśvare / siṃhavyāghramukhairghoravāśitaiścaṇḍavegitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृगमषमुखैश्चान्यैर्गजवाजिमुखैस्तथा । बिडालवदनैश्चोग्रैः क्रोष्टुकाकारसूर्त्तिभिः
mṛgamaṣamukhaiścānyairgajavājimukhaistathā / biḍālavadanaiścograiḥ kroṣṭukākārasūrttibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्रस्वैर्दीर्घैश्च सुकृशैर्लंबोदरमहीदरैः । ह्रस्वजङ्घैः प्रलेबोष्ठैस्तालजङ्घैस्तथापरैः
hrasvairdīrghaiśca sukṛśairlaṃbodaramahīdaraiḥ / hrasvajaṅghaiḥ praleboṣṭhaistālajaṅghaistathāparaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोकर्णैरेककर्णैश्च महाकर्णैरकर्णकैः । बहुपादैर्महापादैरेकपादैरपादकैः
gokarṇairekakarṇaiśca mahākarṇairakarṇakaiḥ / bahupādairmahāpādairekapādairapādakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुनेत्रैर्महानेत्रैरेकनेत्रैरनेत्रकैः । एकदंष्ट्रैर्महादंष्ट्रैर्बहुदंष्ट्रैरदंष्ट्रकैः
bahunetrairmahānetrairekanetrairanetrakaiḥ / ekadaṃṣṭrairmahādaṃṣṭrairbahudaṃṣṭrairadaṃṣṭrakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकशीर्षैर्महाशीर्षबहुशीर्षैरशीर्षकैः । एकजिह्वैर्महाजिह्वैर्बहुजिह्वैरजिह्वकैः । एवंरूपैर्महायोगैभूतर्भूतपतिर्वृतः
ekaśīrṣairmahāśīrṣabahuśīrṣairaśīrṣakaiḥ / ekajihvairmahājihvairbahujihvairajihvakaiḥ / evaṃrūpairmahāyogaibhūtarbhūtapatirvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशुद्धमुक्तामणिरत्नभूषिते शिलातले स्वर्णमये सुरम्यके । सुखोपविष्टं मदनागनाशनं प्रोवाच वाक्यं गिरिराजपुत्री
viśuddhamuktāmaṇiratnabhūṣite śilātale svarṇamaye suramyake / sukhopaviṣṭaṃ madanāganāśanaṃ provāca vākyaṃ girirājaputrī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन्भूतभव्येश गोवृषाङ्कितशासन । तव कण्ठे महादेव भ्राजतेंबुदसन्निभम्
bhagavanbhūtabhavyeśa govṛṣāṅkitaśāsana / tava kaṇṭhe mahādeva bhrājateṃbudasannibham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नात्युल्बणं शुभंशुभ्रे नीलाबुजचयोपमम् । किमिदं दीप्यते देव कण्ठे कामाङ्गनाशन
nātyulbaṇaṃ śubhaṃśubhre nīlābujacayopamam / kimidaṃ dīpyate deva kaṇṭhe kāmāṅganāśana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को हेतुः कारणं किं वा कण्ठे नीलस्त्त्वमीश्वर । एतत्सर्वं यथान्यायं बूहि कौतूहलं हि मे
ko hetuḥ kāraṇaṃ kiṃ vā kaṇṭhe nīlasttvamīśvara / etatsarvaṃ yathānyāyaṃ būhi kautūhalaṃ hi me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा वाक्यं ततस्तस्याः पार्वत्याः पावतीप्रियः । कथां मङ्गलसंयुक्तां कथयामास शङ्करः
śrutvā vākyaṃ tatastasyāḥ pārvatyāḥ pāvatīpriyaḥ / kathāṃ maṅgalasaṃyuktāṃ kathayāmāsa śaṅkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेश्वर उवाच मथ्यमाने ऽमृते पूर्वं क्षीरोदे सुरदानवैः । अग्रे समुत्थितं घोरं विषङ्कालानलप्रभम्
maheśvara uvāca mathyamāne 'mṛte pūrvaṃ kṣīrode suradānavaiḥ / agre samutthitaṃ ghoraṃ viṣaṅkālānalaprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा सुरसंघस्च दैत्याश्चैव वरानने । विषण्णवदनाः सर्वे गतास्ते ब्रह्मणो ऽन्तकम्
taṃ dṛṣṭvā surasaṃghasca daityāścaiva varānane / viṣaṇṇavadanāḥ sarve gatāste brahmaṇo 'ntakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा सुरगणान्भीतान्ब्रह्मोवाच महाद्युतिः । किमर्थं वै महाभागा भीता उद्विग्नचेतनाः
dṛṣṭvā suragaṇānbhītānbrahmovāca mahādyutiḥ / kimarthaṃ vai mahābhāgā bhītā udvignacetanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया त्रिगुणमैश्वर्यं भवतां संप्रकल्पितम् । तेन व्यावर्त्तितैश्वर्या यूयं भो सुरसत्तमाः
mayā triguṇamaiśvaryaṃ bhavatāṃ saṃprakalpitam / tena vyāvarttitaiśvaryā yūyaṃ bho surasattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रलोक्यस्येश्वरा यूयं सर्वे वै विगतज्वराः । प्रजासर्गे न सो ऽस्तीह यश्चाज्ञां मे ऽतिवर्तयेत्
tralokyasyeśvarā yūyaṃ sarve vai vigatajvarāḥ / prajāsarge na so 'stīha yaścājñāṃ me 'tivartayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमानचारिण सर्वे सर्वे स्वच्छन्दगामिनः । आध्यात्मिके चाधिभूते अधिदैवे च नित्यशः
vimānacāriṇa sarve sarve svacchandagāminaḥ / ādhyātmike cādhibhūte adhidaive ca nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजाः कर्मविपाकेन शक्ता यूयं प्रवर्त्तितुम् । तत्किमर्थं भयोद्विग्ना मृगाः सिंहार्दिता इव
prajāḥ karmavipākena śaktā yūyaṃ pravarttitum / tatkimarthaṃ bhayodvignā mṛgāḥ siṃhārditā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं दुःशं को ऽनुसंतापः कुतो वा भयमागतम् । एतत्सर्वं यथान्यायं शीघ्रमाख्या तुमर्हथ
kiṃ duḥśaṃ ko 'nusaṃtāpaḥ kuto vā bhayamāgatam / etatsarvaṃ yathānyāyaṃ śīghramākhyā tumarhatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा वाक्यं ततस्तस्य ब्रह्मणः परमात्मनः । ऊचुस्ते ऋषिभिः सार्द्धं सुरदैत्येन्द्रदानवाः
śrutvā vākyaṃ tatastasya brahmaṇaḥ paramātmanaḥ / ūcuste ṛṣibhiḥ sārddhaṃ suradaityendradānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरासुरैर्मथ्यमाने पजोराशौ पितमाह । भुजङ्गभृङ्गसंकाशं नीलजीमूतसन्निभम्
surāsurairmathyamāne pajorāśau pitamāha / bhujaṅgabhṛṅgasaṃkāśaṃ nīlajīmūtasannibham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रादुर्भूतं विषं घोरं संवर्ताग्निसमप्रभम् । कालमृत्युरिवोद्भूतं युगान्तादित्यवर्चसम्
prādurbhūtaṃ viṣaṃ ghoraṃ saṃvartāgnisamaprabham / kālamṛtyurivodbhūtaṃ yugāntādityavarcasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रैलोक्योत्सादसूर्याभं विस्फुरत्तत् समन्ततः । विषेणोत्तिष्ठमानेन कालानलसमत्विषा
trailokyotsādasūryābhaṃ visphurattat samantataḥ / viṣeṇottiṣṭhamānena kālānalasamatviṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्दग्धो रक्तगौराङ्गो कृतः कृष्णो जनार्द्दनः । तं दृष्ट्वा रक्तगौराङ्गं कृतं कृष्णं जनार्द्दनम्
nirdagdho raktagaurāṅgo kṛtaḥ kṛṣṇo janārddanaḥ / taṃ dṛṣṭvā raktagaurāṅgaṃ kṛtaṃ kṛṣṇaṃ janārddanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सर्वे वयं भीतास्त्वा मेव शरणं गताः । सुराणामसुराणां च श्रुत्वा वाक्यं भयावहम्
tataḥ sarve vayaṃ bhītāstvā meva śaraṇaṃ gatāḥ / surāṇāmasurāṇāṃ ca śrutvā vākyaṃ bhayāvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्युवाच महातेजा ब्रह्मा लोकपितामहः । शृण्वन्तु देवताः सर्वे ऋषयश्च तपोधनाः
pratyuvāca mahātejā brahmā lokapitāmahaḥ / śṛṇvantu devatāḥ sarve ṛṣayaśca tapodhanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्तदग्रे समुत्पन्नं मथ्यमाने महोदधौ । विषं कालानलप्रख्यं कालकूटमिति श्रुतम्
yattadagre samutpannaṃ mathyamāne mahodadhau / viṣaṃ kālānalaprakhyaṃ kālakūṭamiti śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन प्रोद्भूतमात्रेण न व्यराजन्त देवताः । तस्य विष्णुरहं वापि सर्वे वा सुरपुङ्गवाः
yena prodbhūtamātreṇa na vyarājanta devatāḥ / tasya viṣṇurahaṃ vāpi sarve vā surapuṅgavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न शक्नुवन्ति वै सोढुं वेगमन्यत्र शङ्करात् । इत्युक्त्वा पद्मगर्भाभः पद्मायोनिरयोनिजः
na śaknuvanti vai soḍhuṃ vegamanyatra śaṅkarāt / ityuktvā padmagarbhābhaḥ padmāyonirayonijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओङ्कारं समनुस्मृत्य ध्यायञ्जयोतिः समन्ततः । ततः स्तोतुं समारब्धो ब्रह्मा वेद विदां वरः
oṅkāraṃ samanusmṛtya dhyāyañjayotiḥ samantataḥ / tataḥ stotuṃ samārabdho brahmā veda vidāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस्तुभ्यं विरूपाक्ष नमस्ते दिव्यचक्षुषे । नमः पिनाकहस्ताय वज्रहस्ताय वै नमः
namastubhyaṃ virūpākṣa namaste divyacakṣuṣe / namaḥ pinākahastāya vajrahastāya vai namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस्त्रैलोक्य नाथाय भूतानां पतये नमः । नमः सुरारिहन्त्रे च सोमसूर्याग्निचक्षुषे
namastrailokya nāthāya bhūtānāṃ pataye namaḥ / namaḥ surārihantre ca somasūryāgnicakṣuṣe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणे चैव रुद्राय विष्णवे चैव ते नमः । सांख्याय चैव योगाय भूतग्रामाय वै नमः
brahmaṇe caiva rudrāya viṣṇave caiva te namaḥ / sāṃkhyāya caiva yogāya bhūtagrāmāya vai namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्मथाङ्गविनाशाय कालपृष्ठाय वै नमः । सुरेतसे ऽथ रुद्राय देवदेवाय रंहसे
manmathāṅgavināśāya kālapṛṣṭhāya vai namaḥ / suretase 'tha rudrāya devadevāya raṃhase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपर्दिने करालाय शङ्कराय हराय च । कपालिने विरूपाय शिवाय वरदाय च
kapardine karālāya śaṅkarāya harāya ca / kapāline virūpāya śivāya varadāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिपुरघ्नमखघ्नाय मातॄणां पतये नमः । वृद्धाय चैव शुद्धाय मुक्तायैव बलाय च
tripuraghnamakhaghnāya mātṝṇāṃ pataye namaḥ / vṛddhāya caiva śuddhāya muktāyaiva balāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकत्रयैकवीराय चन्द्राय वरुणाय च । अग्राय चैव चोग्राय विप्रायानेकचक्षुषे
lokatrayaikavīrāya candrāya varuṇāya ca / agrāya caiva cogrāya viprāyānekacakṣuṣe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजसे चैव सत्त्वाय नमस्ते ऽव्यक्तयोनये । नित्याय चैवानित्याय नित्यानित्याय वै नमः
rajase caiva sattvāya namaste 'vyaktayonaye / nityāya caivānityāya nityānityāya vai namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यक्ताय चैवाव्यक्ताय व्यक्ताव्यक्ताय वै नमः । चिन्त्याय चैवाचिन्त्याय चिन्त्याचिन्त्याय वै नमः
vyaktāya caivāvyaktāya vyaktāvyaktāya vai namaḥ / cintyāya caivācintyāya cintyācintyāya vai namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगतामार्त्तिनाशाय प्रियनारायणाय च । उमाप्रियाय शर्वाय नन्दिवक्त्राङ्किताय च
jagatāmārttināśāya priyanārāyaṇāya ca / umāpriyāya śarvāya nandivaktrāṅkitāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षमासाह्द्धमासाय ऋतुसंवत्सराय च । बहुरूपाय मुण्डाय दण्डिने च वरूथिने
pakṣamāsāhddhamāsāya ṛtusaṃvatsarāya ca / bahurūpāya muṇḍāya daṇḍine ca varūthine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमः कपालहस्ताय दिग्वासाय शिखण्डिने । धन्विने रथिने चैव यमिने ब्रह्मचारिणे
namaḥ kapālahastāya digvāsāya śikhaṇḍine / dhanvine rathine caiva yamine brahmacāriṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋग्यजुः सामवेदाय पुरुषायेश्वराय च । इत्येव मादिचरितैः स्तोत्रैः स्तुत्य नमीऽस्तु ते । एवं स्तुत्वा ततो ब्रह्मा प्रणिपत्य वरानने
ṛgyajuḥ sāmavedāya puruṣāyeśvarāya ca / ityeva mādicaritaiḥ stotraiḥ stutya namī'stu te / evaṃ stutvā tato brahmā praṇipatya varānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वा तु भक्तिं मम देवतानां गङ्गाजला स्फालितमुक्तकेशः । सूक्ष्मो ऽसि योगातिशयादचिन्त्यो न हि प्रभो व्यक्तिमुफैषि रुद्रः
jñātvā tu bhaktiṃ mama devatānāṃ gaṅgājalā sphālitamuktakeśaḥ / sūkṣmo 'si yogātiśayādacintyo na hi prabho vyaktimuphaiṣi rudraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं भगवता पूर्वं ब्रह्मणा लोककर्तृणा । स्तुतो ऽहं विविधैः स्तोत्रैर्वेदवेदाङ्गसंभवैः
evaṃ bhagavatā pūrvaṃ brahmaṇā lokakartṛṇā / stuto 'haṃ vividhaiḥ stotrairvedavedāṅgasaṃbhavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽहं मुख्यया वाचा पितामहमथाब्रवम् । भूतभव्यभवन्नाथ लोकनाथ जगत्पते
tato 'haṃ mukhyayā vācā pitāmahamathābravam / bhūtabhavyabhavannātha lokanātha jagatpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं कार्यं ते मया ब्रह्मन्कर्त्तव्यं वद सुव्रत । श्रुत्वा वाक्यं ततो ब्रह्मा प्रत्युवाचांबुजेक्षणः
kiṃ kāryaṃ te mayā brahmankarttavyaṃ vada suvrata / śrutvā vākyaṃ tato brahmā pratyuvācāṃbujekṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतभव्यभवन्नाथ श्रूयतां कारणेश्वर । सुरासुरैर्मथ्यमाने पयोधौ पङ्कजेक्षण
bhūtabhavyabhavannātha śrūyatāṃ kāraṇeśvara / surāsurairmathyamāne payodhau paṅkajekṣaṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन्मेघसंकाशं नीलजीमूतसन्निभम् । प्रादुर्भूतं विषं घोरं संवर्त्ताग्निसमप्रभम्
bhagavanmeghasaṃkāśaṃ nīlajīmūtasannibham / prādurbhūtaṃ viṣaṃ ghoraṃ saṃvarttāgnisamaprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा च वयं सर्वे भीताः संभ्रान्तचेतसः । तत्पिबस्व महादेव लोकानां हितकाम्यया
taṃ dṛṣṭvā ca vayaṃ sarve bhītāḥ saṃbhrāntacetasaḥ / tatpibasva mahādeva lokānāṃ hitakāmyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवाञ्छक्तश्च भोक्ता वै भवान्देववरः प्रभो । त्वदृते ऽन्यो महादेव वेगं सोढुं न विद्यते
bhavāñchaktaśca bhoktā vai bhavāndevavaraḥ prabho / tvadṛte 'nyo mahādeva vegaṃ soḍhuṃ na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । बाढ मित्येव तद्वाक्यं प्रतिगृह्य वरानने
evaṃ tasya vacaḥ śrutvā brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ / bāḍha mityeva tadvākyaṃ pratigṛhya varānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽहं पातुमारब्धो विषमन्तकसन्निभम् । पिबतो मे महाघोरं विषं सुरभयप्रदम्
tato 'haṃ pātumārabdho viṣamantakasannibham / pibato me mahāghoraṃ viṣaṃ surabhayapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्ठः समभवत्तूर्णं कृष्णो वै वरवर्णिनि । तं दृष्ट्वोत्पलपत्राभं कण्ठसक्तमिवोरगम्
kaṇṭhaḥ samabhavattūrṇaṃ kṛṣṇo vai varavarṇini / taṃ dṛṣṭvotpalapatrābhaṃ kaṇṭhasaktamivoragam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तक्षकं नागराजानं लेलिहानमिवोत्थितम् । अथोवाच महातेजा ब्रह्मा लोकपितामहः
takṣakaṃ nāgarājānaṃ lelihānamivotthitam / athovāca mahātejā brahmā lokapitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोभसे त्वं महादेव कण्ठेनानेन सुव्रत । ततस्तस्य वचःश्रुत्वा मया गिरिवरात्मजे
śobhase tvaṃ mahādeva kaṇṭhenānena suvrata / tatastasya vacaḥśrutvā mayā girivarātmaje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्ठे धृतं विषं घोरं नीलकण्ठस्ततो ऽस्म्यहम् । पश्यतां सुरसंघानां दैत्यानां च वरानने । यक्षगन्धर्वभूतानां पिशाचोरगरक्षसाम्
kaṇṭhe dhṛtaṃ viṣaṃ ghoraṃ nīlakaṇṭhastato 'smyaham / paśyatāṃ surasaṃghānāṃ daityānāṃ ca varānane / yakṣagandharvabhūtānāṃ piśācoragarakṣasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कालकूटं विषमुग्रवेगं कण्ठे धृतं पर्वतराजपुत्रि । निवेश्यमानं सुरदैत्यसंघो दृष्ट्वा परं विस्मयमाजगाम
tatkālakūṭaṃ viṣamugravegaṃ kaṇṭhe dhṛtaṃ parvatarājaputri / niveśyamānaṃ suradaityasaṃgho dṛṣṭvā paraṃ vismayamājagāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः मुरगणाः सर्वे सदैत्योरगराक्षसाः । ऊचुः प्राञ्जलयो भूत्वा मत्तमातङ्गगामिनि
tataḥ muragaṇāḥ sarve sadaityoragarākṣasāḥ / ūcuḥ prāñjalayo bhūtvā mattamātaṅgagāmini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहोबलं वीर्यपराक्रमस्ते त्वहो वपुर्योगबलं तवेश
ahobalaṃ vīryaparākramaste tvaho vapuryogabalaṃ taveśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो प्रभुत्वं तव देवदेव महाद्भुतं मन्मथदेहनाशन । त्वमेव विष्णुश्चतुराननस्त्वं त्वमेव मृत्युर्वरदस्त्वमेव
aho prabhutvaṃ tava devadeva mahādbhutaṃ manmathadehanāśana / tvameva viṣṇuścaturānanastvaṃ tvameva mṛtyurvaradastvameva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वमेव सूर्यो रजनीकरश्च व्यक्तिस्त्वमेवास्य चराचरस्य । त्वमेव वह्निः पवनस्त्वमेव त्वमेव भूमिः सलिलं त्वमेव
tvameva sūryo rajanīkaraśca vyaktistvamevāsya carācarasya / tvameva vahniḥ pavanastvameva tvameva bhūmiḥ salilaṃ tvameva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वमेव सर्वस्य चराचरस्य धाता विधाता प्रलयस्त्वमेव । इत्येव मुक्त्वा वचनं सुरेद्राः प्रगृह्य सोमं प्रणिपत्य मूर्ध्रा । गता विमानैरनिलोपवेगैर्महानगं मेरुमुपेत्य सर्वे
tvameva sarvasya carācarasya dhātā vidhātā pralayastvameva / ityeva muktvā vacanaṃ suredrāḥ pragṛhya somaṃ praṇipatya mūrdhrā / gatā vimānairanilopavegairmahānagaṃ merumupetya sarve
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येतत्परमं गुह्यं पुण्यात्पुण्यतमं महत्
ityetatparamaṃ guhyaṃ puṇyātpuṇyatamaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलकण्ठ इति प्रोक्तं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । स्वयंभुवा स्वयं प्रोक्ता कथा पापप्रणाशिनी
nīlakaṇṭha iti proktaṃ triṣu lokeṣu viśrutam / svayaṃbhuvā svayaṃ proktā kathā pāpapraṇāśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तु धारयते नित्यं ब्रह्मोद्गीतामिमां शुभाम् । तस्याहं संप्रवक्ष्यामि फलं सुविपुलं महत्
yastu dhārayate nityaṃ brahmodgītāmimāṃ śubhām / tasyāhaṃ saṃpravakṣyāmi phalaṃ suvipulaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषं तस्य वरारोहे स्थावरं जङ्गमं तथा । गात्रं प्राप्य तु सुश्रोणि क्षप्रं तत्प्रतिहन्यते
viṣaṃ tasya varārohe sthāvaraṃ jaṅgamaṃ tathā / gātraṃ prāpya tu suśroṇi kṣapraṃ tatpratihanyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शमायत्यशुभं घोरं दुःखप्नं चापकर्षति । स्त्रीषु वल्लभतां याति सभायां पार्थिवस्य च
śamāyatyaśubhaṃ ghoraṃ duḥkhapnaṃ cāpakarṣati / strīṣu vallabhatāṃ yāti sabhāyāṃ pārthivasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवादे जयमाप्नोति युद्धे विजयमेव च । गच्छति क्षेममध्वानं गृहेभ्यो नित्यसंपदा
vivāde jayamāpnoti yuddhe vijayameva ca / gacchati kṣemamadhvānaṃ gṛhebhyo nityasaṃpadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरस्येह वक्ष्यामि गतिं तस्य वरानने । हरिश्मश्रुर्नीलकण्ठः शशाङ्काङ्कितमूर्द्धजः
śarīrasyeha vakṣyāmi gatiṃ tasya varānane / hariśmaśrurnīlakaṇṭhaḥ śaśāṅkāṅkitamūrddhajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्र्यक्षस्त्रिशूलपाणिश्च वृष चानः पिनाकधृक् । नन्दितुल्यबलः श्रीमान्नन्दितुल्यपराक्रमः
tryakṣastriśūlapāṇiśca vṛṣa cānaḥ pinākadhṛk / nanditulyabalaḥ śrīmānnanditulyaparākramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचरत्यखिलांल्लोकाम्सप्तलोकान्ममाज्ञया । न हन्यते गति स्तस्य अनिलस्य यथांबरे
vicaratyakhilāṃllokāmsaptalokānmamājñayā / na hanyate gati stasya anilasya yathāṃbare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम तुल्यबलो भूत्वा तिष्ठत्याभूतसंप्लवात् । मम भक्तया वरारोहे ये च शृम्वन्ति मानवाः
mama tulyabalo bhūtvā tiṣṭhatyābhūtasaṃplavāt / mama bhaktayā varārohe ye ca śṛmvanti mānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां गतिं प्रवक्ष्यामि त्विह लोके परत्र च । ब्राह्मणो वेदमाप्नोति क्षत्रियो विन्दते महीम्
teṣāṃ gatiṃ pravakṣyāmi tviha loke paratra ca / brāhmaṇo vedamāpnoti kṣatriyo vindate mahīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यस्तु लभते लाभं शूद्रः सुखमवाप्नुयात् । व्याधितो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात्
vaiśyastu labhate lābhaṃ śūdraḥ sukhamavāpnuyāt / vyādhito mucyate rogādbaddho mucyeta bandhanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुर्विणी लभते पुत्रं कन्या विदति सत्पतिम् । नष्टं च लभते द्रव्यमिह लोके परत्र च
gurviṇī labhate putraṃ kanyā vidati satpatim / naṣṭaṃ ca labhate dravyamiha loke paratra ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गवां शतसहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् । तत्फलं लभते मर्त्यः श्रुत्वा दिव्या मिमां कथाम्
gavāṃ śatasahasrasya samyagdattasya yatphalam / tatphalaṃ labhate martyaḥ śrutvā divyā mimāṃ kathām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादं वाथार्द्धपादं वार् श्लोकर्ं श्लोकार्द्धमेव वा । यस्तु धारयते नित्यं रुद्रलोकं स गच्छति
pādaṃ vāthārddhapādaṃ vār ślokarṃ ślokārddhameva vā / yastu dhārayate nityaṃ rudralokaṃ sa gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा सर्वमेवेदं देवब्राह्मणसन्निधौ । यः पठेन्मानवो नित्यं मद्गतेनान्तरात्मना
athavā sarvamevedaṃ devabrāhmaṇasannidhau / yaḥ paṭhenmānavo nityaṃ madgatenāntarātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रद्धधानः सदा भक्तो रूद्रलोकं स गच्छति । पठेच्च देवि भक्त्या च पाठयेच्च नरः सदा
śraddhadhānaḥ sadā bhakto rūdralokaṃ sa gacchati / paṭhecca devi bhaktyā ca pāṭhayecca naraḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः परतरं स्तोत्रं न भूतं न भविष्यति । नापि यक्षाः पिशाचा वा न भूता न विनायकाः । कुर्युर्विघ्नं गृहे तस्य यत्रायं तिष्ठति स्तवः
ataḥ parataraṃ stotraṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati / nāpi yakṣāḥ piśācā vā na bhūtā na vināyakāḥ / kuryurvighnaṃ gṛhe tasya yatrāyaṃ tiṣṭhati stavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया नु तुष्टेन तवांबुजेक्षणे स्तवस्य माहात्म्यम घौघनाशनम् । निवेदितं पुण्यफलादियुक्तं स्वयं च कीतं चतुराननेन
mayā nu tuṣṭena tavāṃbujekṣaṇe stavasya māhātmyama ghaughanāśanam / niveditaṃ puṇyaphalādiyuktaṃ svayaṃ ca kītaṃ caturānanena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथामिमां पुण्यफलादियुक्तां निवेद्य देव्यै शशिबद्धमूर्द्धजः । वृषस्य पृष्ठेन सहोमया प्रभुजगाम कैलासगुहां गुहप्रियः
kathāmimāṃ puṇyaphalādiyuktāṃ nivedya devyai śaśibaddhamūrddhajaḥ / vṛṣasya pṛṣṭhena sahomayā prabhujagāma kailāsaguhāṃ guhapriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुतं मया पापहरं तदन्तिके निवेदितं ते ऽथ मया प्रजापतेः । अधीत्य सर्वं त्वखिलं सलक्षणं प्रयाति चादित्यपदं द्विजोत्तमः
śrutaṃ mayā pāpaharaṃ tadantike niveditaṃ te 'tha mayā prajāpateḥ / adhītya sarvaṃ tvakhilaṃ salakṣaṇaṃ prayāti cādityapadaṃ dvijottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.