Brahmāṇḍa Purāṇa 1.35

कृतञ्जयः सप्तदशे ऋजीषो ऽष्टादशे स्मृतः । ऋजीषात्तु भरद्वाजो भरद्वाजात्तु गौतमः

kṛtañjayaḥ saptadaśe ṛjīṣo 'ṣṭādaśe smṛtaḥ / ṛjīṣāttu bharadvājo bharadvājāttu gautamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौतमादुत्तमश्चैव ततो हर्यवनः स्मृतः । हर्यवनात्परो वेनः स्मृतो वाजश्रवास्ततः

gautamāduttamaścaiva tato haryavanaḥ smṛtaḥ / haryavanātparo venaḥ smṛto vājaśravāstataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्वाक्च वाजश्रवसः सोममुख्यायनस्ततः । तृणबिन्दुस्ततस्तस्मात्ततजस्तृणबिन्दुतः

arvākca vājaśravasaḥ somamukhyāyanastataḥ / tṛṇabindustatastasmāttatajastṛṇabindutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततजाच्च स्मृतः शक्तिः शक्तेश्चापि पराशरः । जातूकर्णो भवत्तस्मात्त स्माद्द्वैपायनः स्मृतः

tatajācca smṛtaḥ śaktiḥ śakteścāpi parāśaraḥ / jātūkarṇo bhavattasmātta smāddvaipāyanaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टाविंशतिरित्येते वेदव्यासाः पुरातनाः । भविष्ये द्वापरे चैव द्वोणिर्द्वैपायने ऽपि च

aṣṭāviṃśatirityete vedavyāsāḥ purātanāḥ / bhaviṣye dvāpare caiva dvoṇirdvaipāyane 'pi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदव्यासे ह्यतीते ऽस्मिन्भविता सुमहातपाः । भविष्यन्ति भविष्येषु शाखाप्रमयनानि तु

vedavyāse hyatīte 'sminbhavitā sumahātapāḥ / bhaviṣyanti bhaviṣyeṣu śākhāpramayanāni tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैव ब्रह्मणो ब्रह्म तपसः प्राप्तमव्ययम् । तपसा कर्म च प्राप्तं कर्मणा चापि ते यशः

tasyaiva brahmaṇo brahma tapasaḥ prāptamavyayam / tapasā karma ca prāptaṃ karmaṇā cāpi te yaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनश्च तेजसा सत्यं सत्येनानन्दमव्ययम् । व्याप्तं ब्रह्मामृतं शुक्रं ब्रह्मैवामृतमुच्यते

punaśca tejasā satyaṃ satyenānandamavyayam / vyāptaṃ brahmāmṛtaṃ śukraṃ brahmaivāmṛtamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्रुवमेकाक्षरमिदमोमित्येव व्यवस्थितम् । बृहत्वाद्बृंहणाच्चैव तद्ब्रह्मेत्यभिधीयते

dhruvamekākṣaramidamomityeva vyavasthitam / bṛhatvādbṛṃhaṇāccaiva tadbrahmetyabhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमवा वस्थितं भूयो भूर्भुवः स्वरिति स्मृतम् । अथर्वऋग्यजुः साम्नि यत्तस्मै ब्रह्मणे नमः

pramavā vasthitaṃ bhūyo bhūrbhuvaḥ svariti smṛtam / atharvaṛgyajuḥ sāmni yattasmai brahmaṇe namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगतः प्रलयोत्पत्तौ यत्तत्कारणसंज्ञितम् । महतः परमं गुह्यं तस्मै सुब्रह्मणे नमः

jagataḥ pralayotpattau yattatkāraṇasaṃjñitam / mahataḥ paramaṃ guhyaṃ tasmai subrahmaṇe namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगाधापारमक्षय्यं जगत्संबोहसंभवम् । संप्रकाशप्रवृत्तिभ्यां पुरुषार्थप्रयोजनम्

agādhāpāramakṣayyaṃ jagatsaṃbohasaṃbhavam / saṃprakāśapravṛttibhyāṃ puruṣārthaprayojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सांख्यज्ञानवतां निष्ठा गतिः शमदमात्मनाम् । यत्तदव्यक्तमतं प्रकृतिर्ब्रह्म शाश्वतम्

sāṃkhyajñānavatāṃ niṣṭhā gatiḥ śamadamātmanām / yattadavyaktamataṃ prakṛtirbrahma śāśvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रधानमात्मयोनिश्च गृह्यं सत्त्वं च शस्यते । अविभागस्तथा शुक्रमक्षरं बहुधात्मकम्

pradhānamātmayoniśca gṛhyaṃ sattvaṃ ca śasyate / avibhāgastathā śukramakṣaraṃ bahudhātmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमब्रह्मणे तस्मै नित्यमेव नमोनमः । कृते पुनः क्रिया नास्ति कुत एवाकृतक्रियाः

paramabrahmaṇe tasmai nityameva namonamaḥ / kṛte punaḥ kriyā nāsti kuta evākṛtakriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकृदेव कृतं सर्वं यद्वै लोके कृताकृतम् । श्रोतव्यं वा श्रुतं वापि तथैवासाधु साधु वा

sakṛdeva kṛtaṃ sarvaṃ yadvai loke kṛtākṛtam / śrotavyaṃ vā śrutaṃ vāpi tathaivāsādhu sādhu vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातव्यं वाप्यमन्तव्यं सप्रष्टव्यं भोज्यमेव च । द्रष्टव्यं वाथ श्रोतव्यं घ्रातव्यं वा कथञ्चन

jñātavyaṃ vāpyamantavyaṃ sapraṣṭavyaṃ bhojyameva ca / draṣṭavyaṃ vātha śrotavyaṃ ghrātavyaṃ vā kathañcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शितं यदनेनैव ज्ञातं तद्वै सुरर्षिभिः । यन्न दर्शितवानेष कस्तदन्वेष्टुमर्हति

darśitaṃ yadanenaiva jñātaṃ tadvai surarṣibhiḥ / yanna darśitavāneṣa kastadanveṣṭumarhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाणि सर्वं सर्वांश्च भगवानेव सो ऽब्रवीत् । यदा यत्क्रियते येन तदा तस्मो ऽभिमन्यते

sarvāṇi sarvaṃ sarvāṃśca bhagavāneva so 'bravīt / yadā yatkriyate yena tadā tasmo 'bhimanyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रेदं क्रियते पूर्वं न तदन्येन भाषितम् । यदा च क्रियते किञ्चित्केनचिद्वा कथं क्वचित्

yatredaṃ kriyate pūrvaṃ na tadanyena bhāṣitam / yadā ca kriyate kiñcitkenacidvā kathaṃ kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तनैव तत्कृतं कृत्यं कर्त्तॄणां प्रतिभाति वै । विरिक्तं चातिरिक्तं च ज्ञानाज्ञानेप्रियाप्रिये

tanaiva tatkṛtaṃ kṛtyaṃ karttṝṇāṃ pratibhāti vai / viriktaṃ cātiriktaṃ ca jñānājñānepriyāpriye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माधर्मौं सुशं दुःखं मृत्युश्चामृतमेव च । ऊर्द्ध्वं तिर्य्यगधोभावस्तस्यैवादृष्टकारिणः

dharmādharmauṃ suśaṃ duḥkhaṃ mṛtyuścāmṛtameva ca / ūrddhvaṃ tiryyagadhobhāvastasyaivādṛṣṭakāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयंभुवो ऽथ ज्येष्ठस्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । प्रत्येकवेद्यंभवति त्रेतास्विह पुनः पुनः

svayaṃbhuvo 'tha jyeṣṭhasya brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ / pratyekavedyaṃbhavati tretāsviha punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यस्यते ह्येकवेद्यं तु द्वापरेषु पुनः पुनः । ब्रह्मा चैतानुवाचादौ तस्मिन्वैवस्वते ऽन्तरे

vyasyate hyekavedyaṃ tu dvāpareṣu punaḥ punaḥ / brahmā caitānuvācādau tasminvaivasvate 'ntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवर्त्तमाना ऋषयो युगाख्यासु पुनः पुनः । कुर्वन्ति संहिता ह्येते जायमानाः परस्परम्

āvarttamānā ṛṣayo yugākhyāsu punaḥ punaḥ / kurvanti saṃhitā hyete jāyamānāḥ parasparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टाशीतिसहस्राणि श्रुतर्षीणां समृतानि वै । अतीतेषु व्यतीतानि वर्त्तन्ते पुनः पुनः

aṣṭāśītisahasrāṇi śrutarṣīṇāṃ samṛtāni vai / atīteṣu vyatītāni varttante punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रिता दक्षिणपन्थानं ये श्मशानानि भेजिरे । युगे युगे तु ताः शाखा व्यस्यन्ते तै पुनः पुनः

śritā dakṣiṇapanthānaṃ ye śmaśānāni bhejire / yuge yuge tu tāḥ śākhā vyasyante tai punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वापरेष्विह सर्वेषु संहितास्तु श्रुतर्षिभिः । तेषां गोत्रेष्विमाः शाखा भवन्ति हि पुनः पुनः

dvāpareṣviha sarveṣu saṃhitāstu śrutarṣibhiḥ / teṣāṃ gotreṣvimāḥ śākhā bhavanti hi punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताः शाखास्ते च कर्त्तारो भवं तीहायुगक्षयात् । एवमेव तु विज्ञेया अतीतानागतेष्वपि

tāḥ śākhāste ca karttāro bhavaṃ tīhāyugakṣayāt / evameva tu vijñeyā atītānāgateṣvapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तरेषु सर्वेषु शाखाप्रणयनानि वै । अतीतेषु व्यतीतानि वर्त्तन्ते सांप्रते ऽन्तरे

manvantareṣu sarveṣu śākhāpraṇayanāni vai / atīteṣu vyatītāni varttante sāṃprate 'ntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्यन्ति च यानि स्युर्वर्त्स्यन्ते ऽनागतेष्वपि । पूर्वेण पश्चिमं ज्ञेयं वर्तमानेन चोभयम्

bhaviṣyanti ca yāni syurvartsyante 'nāgateṣvapi / pūrveṇa paścimaṃ jñeyaṃ vartamānena cobhayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेन क्रमयोगेन मन्वन्तरविनिश्चयः । एवं देवाः सपितर ऋषयो मनवश्च वै

etena kramayogena manvantaraviniścayaḥ / evaṃ devāḥ sapitara ṛṣayo manavaśca vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रैः सहोर्ध्वं गच्छन्ति ह्यावर्त्तन्ते च तैः सह । जनलोकात्सुराः सर्वे दशकल्पान्पुनः पुनः

mantraiḥ sahordhvaṃ gacchanti hyāvarttante ca taiḥ saha / janalokātsurāḥ sarve daśakalpānpunaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्यायकाले संप्राप्ते संभूता निधनस्य ते । अवश्यभाविनार्ऽथेन संभध्यन्ते तदा तु ते

paryāyakāle saṃprāpte saṃbhūtā nidhanasya te / avaśyabhāvinār'thena saṃbhadhyante tadā tu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्ते दोषवज्जन्म पश्यन्तो रोगपूर्वकम् । निवर्त्तते तदा वृत्तिः सा तेषां दोषदर्शनात्

tataste doṣavajjanma paśyanto rogapūrvakam / nivarttate tadā vṛttiḥ sā teṣāṃ doṣadarśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं देवयुगानीह दशकृत्वो विवर्त्य वै । जनलोकात्तपोलोकं गच्छन्तीहानिवर्त्तकम्

evaṃ devayugānīha daśakṛtvo vivartya vai / janalokāttapolokaṃ gacchantīhānivarttakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं देवयुगानीह व्यती तानि सहस्रशः । निधनं ब्रह्मलोके वै गतानि ऋषिभिः सह

evaṃ devayugānīha vyatī tāni sahasraśaḥ / nidhanaṃ brahmaloke vai gatāni ṛṣibhiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न शक्य आनुपूर्व्येण तेषां वक्तुं सुविस्तरः । अनादित्वाच्च कालस्य संख्यानां चैव सर्वशः

na śakya ānupūrvyeṇa teṣāṃ vaktuṃ suvistaraḥ / anāditvācca kālasya saṃkhyānāṃ caiva sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तराण्यतीतानि यानि कल्पैः पुरा सह । पितृभिर्मुनिभिर्देवैः सार्द्धं च ऋषिभिः सह

manvantarāṇyatītāni yāni kalpaiḥ purā saha / pitṛbhirmunibhirdevaiḥ sārddhaṃ ca ṛṣibhiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालेन प्रतिसृष्टानि युगानां च विवर्त्तनम् । एतेन क्रमयोगेन कल्पमन्वन्तराणि च

kālena pratisṛṣṭāni yugānāṃ ca vivarttanam / etena kramayogena kalpamanvantarāṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्रजानि व्यतीतानि शतशो ऽथ सहस्रशः । मन्वन्तरान्ते संहारः संहारान्ते च संभवः

saprajāni vyatītāni śataśo 'tha sahasraśaḥ / manvantarānte saṃhāraḥ saṃhārānte ca saṃbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवतानामृषीणां च मनोः पितृगणस्य च । न शक्य आनुपूर्व्येण वक्तुं वर्षशतैरपि

devatānāmṛṣīṇāṃ ca manoḥ pitṛgaṇasya ca / na śakya ānupūrvyeṇa vaktuṃ varṣaśatairapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्तरस्तु निसर्गस्य संहारस्य च सर्वशः । मन्वन्तरस्य संख्या तु मानुषेण निबोधत

vistarastu nisargasya saṃhārasya ca sarvaśaḥ / manvantarasya saṃkhyā tu mānuṣeṇa nibodhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तरास्तु संख्याताः संख्यानार्थविशारदैः । त्रिंशत्कोट्यस्तु संपूर्णा संख्याताः संख्याया द्विजैः

manvantarāstu saṃkhyātāḥ saṃkhyānārthaviśāradaiḥ / triṃśatkoṭyastu saṃpūrṇā saṃkhyātāḥ saṃkhyāyā dvijaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तषष्टिस्तन्थान्यानि नियुतानि च संख्याया । विंशतिश्च सहस्रामि कालो ऽयं साधिकं विना

saptaṣaṣṭistanthānyāni niyutāni ca saṃkhyāyā / viṃśatiśca sahasrāmi kālo 'yaṃ sādhikaṃ vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तरस्य संख्येयं मानुषेण प्रकीर्त्तिता । वर्षाग्रेणापि दिव्येन प्रवक्ष्याम्युत्तरं मनोः

manvantarasya saṃkhyeyaṃ mānuṣeṇa prakīrttitā / varṣāgreṇāpi divyena pravakṣyāmyuttaraṃ manoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टौ शतसहस्राणि दिव्यया संख्यया स्मृतम् । द्विपञ्चाशत्तथान्यानि सहस्राण्यधिकानि तु

aṣṭau śatasahasrāṇi divyayā saṃkhyayā smṛtam / dvipañcāśattathānyāni sahasrāṇyadhikāni tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्दशगुणो ह्येष कालो ह्याभूतसंप्लवम् । पूर्णं युगसहस्रं स्यात्तदहर्ब्रह्मणः स्मृतम्

caturdaśaguṇo hyeṣa kālo hyābhūtasaṃplavam / pūrṇaṃ yugasahasraṃ syāttadaharbrahmaṇaḥ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सर्वाणि भूतानि दग्धान्यादित्यरश्मिभिः । ब्रह्माणामग्रतः कृत्वा सह देवर्षिदानवैः

tataḥ sarvāṇi bhūtāni dagdhānyādityaraśmibhiḥ / brahmāṇāmagrataḥ kṛtvā saha devarṣidānavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविशन्ति सुरश्रेष्ठं देवं नारायणं प्रभुम् । स स्रष्टा सर्व भूतानां कल्पादिषु पुनः पुनः

praviśanti suraśreṣṭhaṃ devaṃ nārāyaṇaṃ prabhum / sa sraṣṭā sarva bhūtānāṃ kalpādiṣu punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येष स्थितिकालो वै मतो देवर्षिभिः सह । सर्वमन्वन्तराणां हि प्रतिसंधिं निबोधत

ityeṣa sthitikālo vai mato devarṣibhiḥ saha / sarvamanvantarāṇāṃ hi pratisaṃdhiṃ nibodhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युगख्या या समुद्दिष्टा प्रागेतस्मिन्मयानघाः । कृतत्रेतादिसंयुक्तं चतुर्युगमिति स्मृतम्

yugakhyā yā samuddiṣṭā prāgetasminmayānaghāḥ / kṛtatretādisaṃyuktaṃ caturyugamiti smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्चैकसप्ततिगुणं परिवृत्तं तु साधिकम् । मनोरेतमधीकारं प्रोवाच भगवान्प्रभुः

taccaikasaptatiguṇaṃ parivṛttaṃ tu sādhikam / manoretamadhīkāraṃ provāca bhagavānprabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं मन्वन्तराणां च सर्वेषामेव लक्षणम् । अतीतानागतानां वै वर्त्तिमानेन कीर्त्तितम्

evaṃ manvantarāṇāṃ ca sarveṣāmeva lakṣaṇam / atītānāgatānāṃ vai varttimānena kīrttitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येष कीत्तितः सर्गो मनोः स्वायंभुवस्य ते । प्रतिसंधिं तु वक्ष्यामि तस्य चैवापरस्य च

ityeṣa kīttitaḥ sargo manoḥ svāyaṃbhuvasya te / pratisaṃdhiṃ tu vakṣyāmi tasya caivāparasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तरं यथा पूर्वमृषिभिर्दैवतैः सह । अवश्यभाविनार्थेन यथावद्विनिवर्त्तते

manvantaraṃ yathā pūrvamṛṣibhirdaivataiḥ saha / avaśyabhāvinārthena yathāvadvinivarttate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मिन्नन्तरे पूर्वं त्रैलाक्यस्ये श्वरास्तु ये । सप्तर्षयश्च देवाश्च पितरो मनवस्तथा

etasminnantare pūrvaṃ trailākyasye śvarāstu ye / saptarṣayaśca devāśca pitaro manavastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तरस्य काले तु संपूर्णे साधिके तदा । क्षीणे ऽधिकारे संविग्ना बुद्ध्वा पर्ययमात्मनः

manvantarasya kāle tu saṃpūrṇe sādhike tadā / kṣīṇe 'dhikāre saṃvignā buddhvā paryayamātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महर्लोकाय ते सर्वे उन्मुखा दधिरे मतिम् । ततो मन्वन्तरे तस्मिन्प्रक्षीणे देवतास्तु ताः

maharlokāya te sarve unmukhā dadhire matim / tato manvantare tasminprakṣīṇe devatāstu tāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संपूर्णेस्थितिकाले तु तिष्ठेदेकं कृतं युगम् । उत्पद्यन्ते भविष्यन्तो ये वै मन्वन्तरेश्वराः

saṃpūrṇesthitikāle tu tiṣṭhedekaṃ kṛtaṃ yugam / utpadyante bhaviṣyanto ye vai manvantareśvarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवताः पितरश्चैव ऋषयो मनुरेव च । मन्वन्तरे तु संपूर्णे तद्वदन्ते कलौ युगे

devatāḥ pitaraścaiva ṛṣayo manureva ca / manvantare tu saṃpūrṇe tadvadante kalau yuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संपद्यते कृतं तेषु कलिशिष्टेषु वै तदा । यथा कृतस्य संतानः कलिपूर्वः स्मृतो बुधैः

saṃpadyate kṛtaṃ teṣu kaliśiṣṭeṣu vai tadā / yathā kṛtasya saṃtānaḥ kalipūrvaḥ smṛto budhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा मन्वन्तरान्तेषु आदिर्मन्वन्तरस्य च । क्षीणे मन्वन्तरे पूर्वे प्रवृत्ते चापरे पुनः

tathā manvantarānteṣu ādirmanvantarasya ca / kṣīṇe manvantare pūrve pravṛtte cāpare punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखे कृतयुगस्याथ तेषां शिष्टास्तु ये तदा । सप्तर्षयो मनुश्चैव कालापेक्षास्तु ये स्थिताः

mukhe kṛtayugasyātha teṣāṃ śiṣṭāstu ye tadā / saptarṣayo manuścaiva kālāpekṣāstu ye sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तरप्रतीक्षास्ते क्षीयमाणास्तपस्विनः । मन्वन्तरोत्सवस्यार्थे संतत्यर्थे च सर्वदा

manvantarapratīkṣāste kṣīyamāṇāstapasvinaḥ / manvantarotsavasyārthe saṃtatyarthe ca sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्ववत्संप्रवर्त्तन्ते प्रवृत्ते वृष्टिसर्जने । द्वन्द्वेषु संप्रवृत्तेषु उत्पन्नास्वौषधीषु च

pūrvavatsaṃpravarttante pravṛtte vṛṣṭisarjane / dvandveṣu saṃpravṛtteṣu utpannāsvauṣadhīṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजासु चानिकेतासु संस्थितासु क्वचित्क्वचित् । वार्त्तायां संप्रवृत्तायां धर्मे चैवोपसंस्थिते

prajāsu cāniketāsu saṃsthitāsu kvacitkvacit / vārttāyāṃ saṃpravṛttāyāṃ dharme caivopasaṃsthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरानन्दे चापि लोके नष्टे स्थावरजङ्गमे । अग्रामनगरे चैव वर्णाश्रमविवर्जिते

nirānande cāpi loke naṣṭe sthāvarajaṅgame / agrāmanagare caiva varṇāśramavivarjite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वमन्वन्तरे शिष्टा ये भवन्तीह धार्मिकाः । सप्तर्षयो मनुश्चैव संतानार्थं व्यवस्थिताः

pūrvamanvantare śiṣṭā ye bhavantīha dhārmikāḥ / saptarṣayo manuścaiva saṃtānārthaṃ vyavasthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजार्थं तपतां तेषां तपः परमदुश्चरम् । उत्पद्यन्ते हि पूर्वेषां निधनेष्विह पूर्ववत्

prajārthaṃ tapatāṃ teṣāṃ tapaḥ paramaduścaram / utpadyante hi pūrveṣāṃ nidhaneṣviha pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवासुराः पितृगणा ऋषयो मानुषास्तथा । सर्पा भूतपिशाचाश्च गन्धर्वा यक्षराक्षसाः

devāsurāḥ pitṛgaṇā ṛṣayo mānuṣāstathā / sarpā bhūtapiśācāśca gandharvā yakṣarākṣasāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तेषां तु ये शिष्टाः शिष्टाचारान्प्रजक्षते । सप्तर्षयो मनुश्चव ह्यादौ मन्वन्तरस्य हि

tatasteṣāṃ tu ye śiṣṭāḥ śiṣṭācārānprajakṣate / saptarṣayo manuścava hyādau manvantarasya hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रारभन्ते च कर्माणि मनुष्यो दैवतैः सह । ऋषीणां ब्रह्मचर्येण गत्वानृण्यं तु व तदा

prārabhante ca karmāṇi manuṣyo daivataiḥ saha / ṛṣīṇāṃ brahmacaryeṇa gatvānṛṇyaṃ tu va tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितॄणां प्रजाया चैव देवानामिज्यया तथा । शतंवर्षसहस्राणां धर्मे वर्णात्मके स्थिताः

pitṝṇāṃ prajāyā caiva devānāmijyayā tathā / śataṃvarṣasahasrāṇāṃ dharme varṇātmake sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिर्धर्मान्वर्णाश्रमांस्तथा । स्थापयित्वाश्रमांश्चैव स्वर्गाय देधिरे मनः

trayī vārttā daṇḍanītirdharmānvarṇāśramāṃstathā / sthāpayitvāśramāṃścaiva svargāya dedhire manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वदेवेषु तेष्वेवं स्वर्गाया भिमुखेषु वै । पूर्वदेवास्ततस्ते वै स्थिता धर्मेण कृत्स्नशः

pūrvadeveṣu teṣvevaṃ svargāyā bhimukheṣu vai / pūrvadevāstataste vai sthitā dharmeṇa kṛtsnaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तरे पुरावृत्ते स्थानान्युत्सृज्य सर्वशः । मन्त्रैः सहोर्ध्वं गच्छन्ति महर्लोकमनामयम्

manvantare purāvṛtte sthānānyutsṛjya sarvaśaḥ / mantraiḥ sahordhvaṃ gacchanti maharlokamanāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनिवृत्ताधिकारास्ते मानसीं सिद्धिमास्थिताः । अवेक्षमाणा वशिनस्तिष्ठन्त्या भूतसंप्लवात्

vinivṛttādhikārāste mānasīṃ siddhimāsthitāḥ / avekṣamāṇā vaśinastiṣṭhantyā bhūtasaṃplavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तेषु व्यतीतेषु पूर्वदेवेषु वै तदा । शून्येषु देवस्थानेषु त्रैलोक्ये तेषु सर्वशः

tatasteṣu vyatīteṣu pūrvadeveṣu vai tadā / śūnyeṣu devasthāneṣu trailokye teṣu sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपस्थिता इहान्ये वै ये देवाः स्वर्गवासिनः । ततस्ते तपसा युक्ताः स्थानान्यापूरयन्ति च

upasthitā ihānye vai ye devāḥ svargavāsinaḥ / tataste tapasā yuktāḥ sthānānyāpūrayanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्येन ब्रह्मचर्येण श्रुतेन च समन्विताः । सप्तर्षीणां मनोश्चैव देवानां पितृभिः सह

satyena brahmacaryeṇa śrutena ca samanvitāḥ / saptarṣīṇāṃ manoścaiva devānāṃ pitṛbhiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निधनानीह पूर्वेषामादितां च भविष्यताम् । तेषां संतत्यविच्छेद इहामन्वन्तरक्षयात्

nidhanānīha pūrveṣāmāditāṃ ca bhaviṣyatām / teṣāṃ saṃtatyaviccheda ihāmanvantarakṣayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं पूर्वानुपूर्व्येण स्थितिस्तेषामवस्थिता । मन्वन्तरेषु सर्वेषु यावदाभूतसंप्लवम्

evaṃ pūrvānupūrvyeṇa sthitisteṣāmavasthitā / manvantareṣu sarveṣu yāvadābhūtasaṃplavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वमन्वन्तराणां तु प्रतिसंधानलक्षणम् । अतीतानागतानां वै प्रोक्तं स्वायंभुवेन तु

pūrvamanvantarāṇāṃ tu pratisaṃdhānalakṣaṇam / atītānāgatānāṃ vai proktaṃ svāyaṃbhuvena tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तरेष्वतीतेषु भविष्याणां तु साधनम् । एवं संतत्यविच्छेदो भवत्याभूतसंप्लवात्

manvantareṣvatīteṣu bhaviṣyāṇāṃ tu sādhanam / evaṃ saṃtatyavicchedo bhavatyābhūtasaṃplavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तराणां परिवर्त्तनानि ह्येकान्ततस्तानि महर्गतानि । महाजनं चैव जनान्तपश्च चैकान्तगानि प्रभवन्ति सत्ये

manvantarāṇāṃ parivarttanāni hyekāntatastāni mahargatāni / mahājanaṃ caiva janāntapaśca caikāntagāni prabhavanti satye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्भाविनां तत्र तु दर्शनेन नानात्वदृष्टेन च प्रत्ययेन । स्त्ये स्थिता नित्यतया तु नित्यं प्राप्ते विकारे प्रतिसर्ग काले

tadbhāvināṃ tatra tu darśanena nānātvadṛṣṭena ca pratyayena / stye sthitā nityatayā tu nityaṃ prāpte vikāre pratisarga kāle

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तराणां परिवर्त्तनानि मुञ्चन्ति सत्यं तु ततो ऽपरान्त । ततो ऽभियोगा विषयप्रहाणाद्विशन्ति नारायणमेव देवम्

manvantarāṇāṃ parivarttanāni muñcanti satyaṃ tu tato 'parānta / tato 'bhiyogā viṣayaprahāṇādviśanti nārāyaṇameva devam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तराणां परिवर्त्तनेषु चिरप्रवृत्तेषु विधिस्वभावात् । क्षणं न वै तिष्ठति जीवलोकः क्षयोदयाभ्यां परिवर्तमानः

manvantarāṇāṃ parivarttaneṣu cirapravṛtteṣu vidhisvabhāvāt / kṣaṇaṃ na vai tiṣṭhati jīvalokaḥ kṣayodayābhyāṃ parivartamānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यन्तराण्येवमृषिस्तुतानां धर्मात्मनां दिव्यदृशां मनूनाम् । वायुप्रणीतान्युपलभ्य दृश्याद् दिव्यौजसां व्याससमासयोगैः

ityantarāṇyevamṛṣistutānāṃ dharmātmanāṃ divyadṛśāṃ manūnām / vāyupraṇītānyupalabhya dṛśyād divyaujasāṃ vyāsasamāsayogaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाणि राजर्षिसुरर्थिमन्ति ब्रह्मर्षिदेवोरगवन्ति चैव । सुरेशसप्तर्षिपितृप्रजेशैर्युक्तानि सम्यक् परिवर्त्तनानि

sarvāṇi rājarṣisurarthimanti brahmarṣidevoragavanti caiva / sureśasaptarṣipitṛprajeśairyuktāni samyak parivarttanāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदारवंशाभिजन श्रुतीनां प्रकृष्टमेधाभिसमेधितानाम् । कीर्तिद्युतिख्यातिभिरर्चितानां पुण्यं हि विश्यापनमीश्वराणाम्

udāravaṃśābhijana śrutīnāṃ prakṛṣṭamedhābhisamedhitānām / kīrtidyutikhyātibhirarcitānāṃ puṇyaṃ hi viśyāpanamīśvarāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्गीयमेतत्परमं पवित्रं पुत्रीयमेतच्च परं रहस्यम् । जप्यं महापर्वसु चैतदग्र्यं दुःखापशान्तिप्रदमायुषीयम्

svargīyametatparamaṃ pavitraṃ putrīyametacca paraṃ rahasyam / japyaṃ mahāparvasu caitadagryaṃ duḥkhāpaśāntipradamāyuṣīyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजशदवर्षिमनुप्रधानां पुण्यां प्रसूतिं प्रथितामजस्य । ममापि विख्यापयतः समासात्सिद्धिं प्रजेशाः प्रदिशन्तु युक्ताः

prajaśadavarṣimanupradhānāṃ puṇyāṃ prasūtiṃ prathitāmajasya / mamāpi vikhyāpayataḥ samāsātsiddhiṃ prajeśāḥ pradiśantu yuktāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येतदन्तरं प्रोक्तं मनोः स्वायंभुवस्य च । विस्तरेणानुपूर्व्या च भूयः किं वर्णयाम्यहम्

ityetadantaraṃ proktaṃ manoḥ svāyaṃbhuvasya ca / vistareṇānupūrvyā ca bhūyaḥ kiṃ varṇayāmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.