इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे पुण्यदेशानुकीर्त्तनं नाम त्रयोदशो ऽध्यायः ॥ १३॥ बृहस्पतिरुवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि सर्वदानफलानि च । श्राद्धकर्मणि मेध्यानि वर्जनीयानि यानि च
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde śrāddhakalpe puṇyadeśānukīrttanaṃ nāma trayodaśo 'dhyāyaḥ // 13// bṛhaspatiruvāca ataḥ paraṃ pravakṣyāmi sarvadānaphalāni ca / śrāddhakarmaṇi medhyāni varjanīyāni yāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमप्रपतने कुर्यादा हरेद्वा हिमं ततः । अग्निहोत्रमुपायुष्यं पवित्रं परमं हितम्
himaprapatane kuryādā haredvā himaṃ tataḥ / agnihotramupāyuṣyaṃ pavitraṃ paramaṃ hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नक्तं तु वर्जयेच्छ्राद्धं राहोरन्यत्र दर्शनात् । सर्वस्वेनापि कर्त्तव्यङ्क्षिप्रं वै राहुदर्शने
naktaṃ tu varjayecchrāddhaṃ rāhoranyatra darśanāt / sarvasvenāpi karttavyaṅkṣipraṃ vai rāhudarśane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपरागे न कुर्याद्यः पङ्के गौरिव सीदति । कुर्वाणस्तत्तरेत्पापं सती नौरिव सागरे
uparāge na kuryādyaḥ paṅke gauriva sīdati / kurvāṇastattaretpāpaṃ satī nauriva sāgare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्वदेवं च सौम्यं च खड्गमांसं परं हविः । विषाणवर्जं खड्गस्य मात्सर्यान्नाशयामहे
vaiśvadevaṃ ca saumyaṃ ca khaḍgamāṃsaṃ paraṃ haviḥ / viṣāṇavarjaṃ khaḍgasya mātsaryānnāśayāmahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वाष्ट्रा वै यजमानेन देवेशेन महात्मना । पिबञ्छचीपतिः सोमं पृथिव्यां मध्यगः पुरा
tvāṣṭrā vai yajamānena deveśena mahātmanā / pibañchacīpatiḥ somaṃ pṛthivyāṃ madhyagaḥ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्यामाकास्तत्र उत्पन्नाः पित्रर्थमपरजिताः । विप्रुषस्तस्य नासाभ्यामासक्ताभ्यां तथेक्षवः
śyāmākāstatra utpannāḥ pitrarthamaparajitāḥ / vipruṣastasya nāsābhyāmāsaktābhyāṃ tathekṣavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रेष्मलाः शीतलाः स्निग्धा मधुराश्च तथेक्षवः । श्यामाकैरिक्षुभिश्चैव पितॄणां सर्वकामिकम्
śreṣmalāḥ śītalāḥ snigdhā madhurāśca tathekṣavaḥ / śyāmākairikṣubhiścaiva pitṝṇāṃ sarvakāmikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्यादाग्रयणं यस्तु स शीघ्रं सिद्धिमाप्नुयात् । श्यामाकास्तु द्विनामानो विहिता यजनेस्मृते
kuryādāgrayaṇaṃ yastu sa śīghraṃ siddhimāpnuyāt / śyāmākāstu dvināmāno vihitā yajanesmṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात्तेदेवसृष्टास्तु तस्मात्ते चाक्षयाः स्मृताः । प्रसातिकाः प्रियङ्गुश्च मुद्गाश्च हरितास्तथा
yasmāttedevasṛṣṭāstu tasmātte cākṣayāḥ smṛtāḥ / prasātikāḥ priyaṅguśca mudgāśca haritāstathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान्यपि समानानि श्यामाकानां गुणैस्तु तैः । कृष्णमाषास्तिलाश्चैव श्रेष्ठास्तु यवशालयः
etānyapi samānāni śyāmākānāṃ guṇaistu taiḥ / kṛṣṇamāṣāstilāścaiva śreṣṭhāstu yavaśālayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महायवाश्च निष्पावास्तथैव च मधूलिकाः । कृष्णाश्चैवान्नलोहाश्च गर्ह्याः स्युः श्राद्धकर्मणि
mahāyavāśca niṣpāvāstathaiva ca madhūlikāḥ / kṛṣṇāścaivānnalohāśca garhyāḥ syuḥ śrāddhakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजमाषास्तथान्ये वै वर्जनीयाः प्रयत्नतः । मसूराश्चैव पुण्याश्च कुसुंभं श्रीनिकेतनम्
rājamāṣāstathānye vai varjanīyāḥ prayatnataḥ / masūrāścaiva puṇyāśca kusuṃbhaṃ śrīniketanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षास्वतियवा नित्यं तथा वृषकवासकौ । बिल्वामलकमृद्वीकापनसाम्रातदाडिमाः
varṣāsvatiyavā nityaṃ tathā vṛṣakavāsakau / bilvāmalakamṛdvīkāpanasāmrātadāḍimāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तवशोलंयताक्षौद्रखर्जूराम्रलानि च । खशेरुकोविदार्यश्च तालकन्दं तथा विसम्
tavaśolaṃyatākṣaudrakharjūrāmralāni ca / khaśerukovidāryaśca tālakandaṃ tathā visam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमालं शतकन्दं च मद्वसूचान्तकान्दिकी । कालेयं कालशाकं च भूरिपूर्णा सुवर्चला
tamālaṃ śatakandaṃ ca madvasūcāntakāndikī / kāleyaṃ kālaśākaṃ ca bhūripūrṇā suvarcalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसाक्षं दुविशाकं च बुबुचेता कुरस्तथा । कफालकं कणा द्राक्षा लकुचं चोचमेव च
māṃsākṣaṃ duviśākaṃ ca bubucetā kurastathā / kaphālakaṃ kaṇā drākṣā lakucaṃ cocameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलाबुं ग्रीवकं वीरं कर्कन्धूमधुसाह्वयम् । वैकङ्कतं नालिकेरशृङ्गज पकरूषकम्
alābuṃ grīvakaṃ vīraṃ karkandhūmadhusāhvayam / vaikaṅkataṃ nālikeraśṛṅgaja pakarūṣakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पली मरिचं चैव पठोलं बृहतीफलम् । सुगन्धमांसपीवन्ति कषायाः सर्व एव च
pippalī maricaṃ caiva paṭholaṃ bṛhatīphalam / sugandhamāṃsapīvanti kaṣāyāḥ sarva eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमादीनि चान्यानि वराणि मधुराणि च । नागरं चात्र वै देयं दीर्घमूलकमव च
evamādīni cānyāni varāṇi madhurāṇi ca / nāgaraṃ cātra vai deyaṃ dīrghamūlakamava ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंशः करीरः सुरसः सर्जकं भूस्तृणानि च । वर्जनीयानि वक्ष्यामि श्राद्धकर्मणि नित्यशः
vaṃśaḥ karīraḥ surasaḥ sarjakaṃ bhūstṛṇāni ca / varjanīyāni vakṣyāmi śrāddhakarmaṇi nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लशुनं गृञ्जनं चैव तथा वै पल्वलोदकम् । करंभाद्यानि चान्यानि हीनानि रसगन्धतः
laśunaṃ gṛñjanaṃ caiva tathā vai palvalodakam / karaṃbhādyāni cānyāni hīnāni rasagandhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धकर्मणि वर्ज्यानि कारणं चात्र वक्ष्यते । पुरा देवासुरे युद्धे निर्जितस्य बलेः सुरैः
śrāddhakarmaṇi varjyāni kāraṇaṃ cātra vakṣyate / purā devāsure yuddhe nirjitasya baleḥ suraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरैस्तु विक्षतादङ्गात्पतिता रक्तबिन्दवः । तत एतानि जातानि लशुनादीनि सर्वशः
śaraistu vikṣatādaṅgātpatitā raktabindavaḥ / tata etāni jātāni laśunādīni sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव रक्तनिर्यासा लवणान्यौषरणि च । श्रद्धकर्मणि वर्ज्यानि याश्च नार्यो रजस्वलाः
tathaiva raktaniryāsā lavaṇānyauṣaraṇi ca / śraddhakarmaṇi varjyāni yāśca nāryo rajasvalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गन्धं फेनिलं चैव तथा वै पल्वलोदकम् । लभेद्यत्र न गौस्तृप्तिं नक्तं यच्चैव गुह्यते
durgandhaṃ phenilaṃ caiva tathā vai palvalodakam / labhedyatra na gaustṛptiṃ naktaṃ yaccaiva guhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आविकं मार्गमौष्ट्रं च सर्वमेकशफं च यत् । माहिषं चामरं चैव पयो वर्ज्यं विजानता
āvikaṃ mārgamauṣṭraṃ ca sarvamekaśaphaṃ ca yat / māhiṣaṃ cāmaraṃ caiva payo varjyaṃ vijānatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः परं प्रवक्ष्यामि वर्ज्यान्देशान्प्रयत्नतः । न द्रष्टव्यं च यैः श्राद्धं शौचाशौचं च कृत्स्नशः
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi varjyāndeśānprayatnataḥ / na draṣṭavyaṃ ca yaiḥ śrāddhaṃ śaucāśaucaṃ ca kṛtsnaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वन्यमूलफलैर्भक्ष्यैः श्राद्धं कुर्यात्तु श्रद्धया । राजनिष्ठामवाप्नोति स्वर्गमक्षयमेव च
vanyamūlaphalairbhakṣyaiḥ śrāddhaṃ kuryāttu śraddhayā / rājaniṣṭhāmavāpnoti svargamakṣayameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिष्टशब्दां संकीर्णां जन्तुप्याप्तामथाविलाम् । पूतिगन्धां तथा भूमिं वर्जयेच्छ्राद्धकर्मणि
aniṣṭaśabdāṃ saṃkīrṇāṃ jantupyāptāmathāvilām / pūtigandhāṃ tathā bhūmiṃ varjayecchrāddhakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नद्यः सागरपर्यन्ता द्वारं दक्षिणपूर्वतः । त्रिशङ्कोर्वर्जयेद्देशं सर्वं द्वादश योजनम्
nadyaḥ sāgaraparyantā dvāraṃ dakṣiṇapūrvataḥ / triśaṅkorvarjayeddeśaṃ sarvaṃ dvādaśa yojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरेण महानद्या दक्षिणेन च वैकटम् । देशास्त्रिशङ्कवो नाम वर्ज्या वै श्राद्धकर्मणि
uttareṇa mahānadyā dakṣiṇena ca vaikaṭam / deśāstriśaṅkavo nāma varjyā vai śrāddhakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारस्कराः कलिङ्गश्च सिधोरुत्तरमेव च । प्रनष्टाश्रमधर्माश्च वर्ज्या देशाः प्रयत्नतः
kāraskarāḥ kaliṅgaśca sidhoruttarameva ca / pranaṣṭāśramadharmāśca varjyā deśāḥ prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नग्नादयो न पश्येयुः श्राद्धकर्म व्यवस्थितम् । गच्छन्त्येतैस्तु दृष्टानि न पितॄंश्च पितामहांन
nagnādayo na paśyeyuḥ śrāddhakarma vyavasthitam / gacchantyetaistu dṛṣṭāni na pitṝṃśca pitāmahāṃna
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंयुरुवाच नग्नादीन्भगवन्सम्यगाचक्ष्व परिपृच्छतः । बृहस्पतिरुवाच सर्वेषामेव भूतानां त्रयीसंवरणं स्मृतम्
śaṃyuruvāca nagnādīnbhagavansamyagācakṣva paripṛcchataḥ / bṛhaspatiruvāca sarveṣāmeva bhūtānāṃ trayīsaṃvaraṇaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां ये त्यजन्ति संमोहात्ते वै नग्नादयो जनाः । प्रलीयते वृषो यस्मिन्निरालंबश्च यो बृषे
tāṃ ye tyajanti saṃmohātte vai nagnādayo janāḥ / pralīyate vṛṣo yasminnirālaṃbaśca yo bṛṣe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृषं यस्तु परित्यज्य मोक्षमन्यत्र मार्गति । वृषो वेदाश्रमस्तस्मिन्यो वै सम्यङ्न पश्यति
vṛṣaṃ yastu parityajya mokṣamanyatra mārgati / vṛṣo vedāśramastasminyo vai samyaṅna paśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यो वृषलः स न संशयः । पुरा देवासुरे युद्धे निर्जितैरसुरैस्तथा
brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyo vṛṣalaḥ sa na saṃśayaḥ / purā devāsure yuddhe nirjitairasuraistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाशण्डा वै कृतास्तात तेषां सृष्टिः प्रजायते । वृद्धश्रावकिनिर्ग्रन्थाः शाक्या जीवककार्पटाः
pāśaṇḍā vai kṛtāstāta teṣāṃ sṛṣṭiḥ prajāyate / vṛddhaśrāvakinirgranthāḥ śākyā jīvakakārpaṭāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये धर्मं नानुवर्त्तन्ते ते वै नग्नादयो जनाः । वृथा जटी वृथा मुण्डी वृथा नग्नश्च यो द्विजः
ye dharmaṃ nānuvarttante te vai nagnādayo janāḥ / vṛthā jaṭī vṛthā muṇḍī vṛthā nagnaśca yo dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृथा व्रती वृथा जापी ते वै नग्नादयो जनाः । कुलधर्मातिगाः शश्वद्वृथा वृत्तिकलत्रकाः
vṛthā vratī vṛthā jāpī te vai nagnādayo janāḥ / kuladharmātigāḥ śaśvadvṛthā vṛttikalatrakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतकर्मदिशस्त्वेते कुपथाः परिकीर्त्तिताः । एतैर्हि दत्तं दृष्टं वै श्राद्धं गच्छति दानवान्
kṛtakarmadiśastvete kupathāḥ parikīrttitāḥ / etairhi dattaṃ dṛṣṭaṃ vai śrāddhaṃ gacchati dānavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मघ्नश्च कृतघ्नश्च नास्तिको गुरुतल्पगः । दस्युश्चैव नृशंसश्च दर्णने तान्विसर्जयेत्
brahmaghnaśca kṛtaghnaśca nāstiko gurutalpagaḥ / dasyuścaiva nṛśaṃsaśca darṇane tānvisarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिताः क्रूरकर्माणः सर्वांस्तान्परिवर्जयेत् । देवतानामृषीणां च विवादे प्रवदन्ति ये
patitāḥ krūrakarmāṇaḥ sarvāṃstānparivarjayet / devatānāmṛṣīṇāṃ ca vivāde pravadanti ye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवांश्च ब्राह्मणांश्चैव आम्नायं यस्तु निन्दति । असुरान्यातुधानांश्च दृष्टमेभिर्व्रजत्युत
devāṃśca brāhmaṇāṃścaiva āmnāyaṃ yastu nindati / asurānyātudhānāṃśca dṛṣṭamebhirvrajatyuta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मं कृतयुगं प्रोक्तं त्रेता तु क्षत्र्रियं युगम् । वैश्यं द्वापरमित्याहुः शूद्रं कलियुगं स्मृतम्
brāhmaṃ kṛtayugaṃ proktaṃ tretā tu kṣatrriyaṃ yugam / vaiśyaṃ dvāparamityāhuḥ śūdraṃ kaliyugaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृते ऽपूज्यन्त पितरस्त्रेतायां तु सुरास्तथा । युद्धानि द्वापरे नित्यं पाखण्डाश्च कलौ युगे
kṛte 'pūjyanta pitarastretāyāṃ tu surāstathā / yuddhāni dvāpare nityaṃ pākhaṇḍāśca kalau yuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपमानापविद्धश्च कुक्कुटो ग्रामसूकरः । श्वा चैव हन्ति श्राद्धानि दर्शनादेव सर्वशः
apamānāpaviddhaśca kukkuṭo grāmasūkaraḥ / śvā caiva hanti śrāddhāni darśanādeva sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वसूकरोप संसृष्टं दीर्घरोगिभिरेव च । पतितैर्मलिनैश्चैव न द्रष्टव्यं कथञ्चन
śvasūkaropa saṃsṛṣṭaṃ dīrgharogibhireva ca / patitairmalinaiścaiva na draṣṭavyaṃ kathañcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नं पश्येयुरेते यत्तन्नार्हं हव्यकव्ययोः । उत्स्रष्टव्याः प्रधा नार्थैः संस्कारस्त्वापदो भवेत्
annaṃ paśyeyurete yattannārhaṃ havyakavyayoḥ / utsraṣṭavyāḥ pradhā nārthaiḥ saṃskārastvāpado bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हविषां संहतानां च पूर्वमेव विवर्जयेत् । सृष्टं युक्ताभिरद्भिश्च प्रोक्षणं च विधीयते
haviṣāṃ saṃhatānāṃ ca pūrvameva vivarjayet / sṛṣṭaṃ yuktābhiradbhiśca prokṣaṇaṃ ca vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धार्थकैः कृष्णतिलैः कार्यं वाप्यपवारणम् । गुरुसूर्याग्निवास्राणां दर्शनं वापि यत्नतः
siddhārthakaiḥ kṛṣṇatilaiḥ kāryaṃ vāpyapavāraṇam / gurusūryāgnivāsrāṇāṃ darśanaṃ vāpi yatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसनारूढमन्नाद्यं पादोपहतमेव च । अमेध्यैर्जङ्गमैर्दृष्टं शुष्कं पर्युषितं च यत्
āsanārūḍhamannādyaṃ pādopahatameva ca / amedhyairjaṅgamairdṛṣṭaṃ śuṣkaṃ paryuṣitaṃ ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्विन्नं परिदग्धं च तथैवाग्नावलेहितम् । शर्कराकीटपाषाणैः केशैर्यच्चाप्यु पाहृतम्
asvinnaṃ paridagdhaṃ ca tathaivāgnāvalehitam / śarkarākīṭapāṣāṇaiḥ keśairyaccāpyu pāhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिण्याकं मथितं चैव तथा तिलयवादिषु । सिद्धीकृताश्च ये भक्ष्याः प्रत्यक्षलवणीकृताः
piṇyākaṃ mathitaṃ caiva tathā tilayavādiṣu / siddhīkṛtāśca ye bhakṣyāḥ pratyakṣalavaṇīkṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा चैव तथा दोषोपात्तश्वोपहतं तथा । वाससा चावधूतानि वर्ज्यानि श्राद्धकर्मणि
dṛṣṭvā caiva tathā doṣopāttaśvopahataṃ tathā / vāsasā cāvadhūtāni varjyāni śrāddhakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संति वेदविरोधेन केचिद्विज्ञाभिमानिनः । अयज्ञय तयो नाम ते ध्वंसंति यथा रजः
saṃti vedavirodhena kecidvijñābhimāninaḥ / ayajñaya tayo nāma te dhvaṃsaṃti yathā rajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधिशाकं तथा भक्ष्यं तथा चौषधिवर्जितम् । वार्त्ताकं वर्जयेच्छ्राद्धे सर्वानभिषवानपि । सैन्धवं लवणं चैव तथा मानससंभवम्
dadhiśākaṃ tathā bhakṣyaṃ tathā cauṣadhivarjitam / vārttākaṃ varjayecchrāddhe sarvānabhiṣavānapi / saindhavaṃ lavaṇaṃ caiva tathā mānasasaṃbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवित्रे परमे ह्येते प्रत्यक्षमपि वर्तिते । अग्नौ प्रक्षिप्य गृङ्णीयाद्धस्तौ प्रक्षिप्य यत्नतः
pavitre parame hyete pratyakṣamapi vartite / agnau prakṣipya gṛṅṇīyāddhastau prakṣipya yatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गमयेन्मस्तकं चैव ब्रह्मतीर्थं हि तत्स्मृतम् । द्रव्याणां प्रोक्षणं कार्यं तथैवावपनं पुनः
gamayenmastakaṃ caiva brahmatīrthaṃ hi tatsmṛtam / dravyāṇāṃ prokṣaṇaṃ kāryaṃ tathaivāvapanaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निधाय चाद्भिः सिंचेत्त त्तथा चासु निवेशनम् । अश्ममूलफलेक्षूणां रज्जूनां चर्मणामपि
nidhāya cādbhiḥ siṃcetta ttathā cāsu niveśanam / aśmamūlaphalekṣūṇāṃ rajjūnāṃ carmaṇāmapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैदलानां च सर्वेषां पूर्ववच्छौचमिष्यते । तथा दन्तास्थि दारुणां शृङ्गाणां चावलेखनम्
vaidalānāṃ ca sarveṣāṃ pūrvavacchaucamiṣyate / tathā dantāsthi dāruṇāṃ śṛṅgāṇāṃ cāvalekhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषां मृन्मयानां च पुनर्दाहो विधीयते । मणिमुक्ताप्रवालानां जलजानां च सर्वशः
sarveṣāṃ mṛnmayānāṃ ca punardāho vidhīyate / maṇimuktāpravālānāṃ jalajānāṃ ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धार्थकानां कल्केन तिलकल्केन वा पुनः । स्याच्छौचं सर्वबालानामाविकानां च सर्वशः
siddhārthakānāṃ kalkena tilakalkena vā punaḥ / syācchaucaṃ sarvabālānāmāvikānāṃ ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विपदां चैव सर्वेषां मृद्भिरद्भिर्विधीयते । आद्यन्तयोस्तु शौचानामद्भिः प्रक्षालनं विधिः
dvipadāṃ caiva sarveṣāṃ mṛdbhiradbhirvidhīyate / ādyantayostu śaucānāmadbhiḥ prakṣālanaṃ vidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा कार्पासिकानां च भस्मना समुदाहृतम् । फलपुष्पपलाशानां प्लावनं चाद्भिरिष्यते
tathā kārpāsikānāṃ ca bhasmanā samudāhṛtam / phalapuṣpapalāśānāṃ plāvanaṃ cādbhiriṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोक्षणं ह्युपलेपश्च भूमेश्चैवावलेखनम् । निषेको गोक्रमो दाहः खननं शुद्धिरिष्यते
prokṣaṇaṃ hyupalepaśca bhūmeścaivāvalekhanam / niṣeko gokramo dāhaḥ khananaṃ śuddhiriṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्क्रमो ऽध्वगतो ग्रामाद्वायुपूता वसुंधरा । पुंसां चतुष्पदां चव मृद्भिः शौचं विधीयते
niṣkramo 'dhvagato grāmādvāyupūtā vasuṃdharā / puṃsāṃ catuṣpadāṃ cava mṛdbhiḥ śaucaṃ vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमेव समुद्दिष्टः शौचानां विधिरुत्तमः । अनिर्दिष्टमतो यद्यत्तन्मे निगदतः शृणु
evameva samuddiṣṭaḥ śaucānāṃ vidhiruttamaḥ / anirdiṣṭamato yadyattanme nigadataḥ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातर्गृहाद्दक्षिणपश्चिमेन गत्वा चेषुक्षेपमात्रं पदं वै । कुर्यात्पुरीषं हि शिरो ऽवगुण्ठ्य न वै स्पृशेज्जातु शिरः करेण
prātargṛhāddakṣiṇapaścimena gatvā ceṣukṣepamātraṃ padaṃ vai / kuryātpurīṣaṃ hi śiro 'vaguṇṭhya na vai spṛśejjātu śiraḥ kareṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्लैस्तृणैर्वा कार्ष्ठैर्वा पर्णैर्वेणुदलैन च । सुसंवृत्ते प्रदेशे च णन्तर्धाय वसुंधराम्
śuklaistṛṇairvā kārṣṭhairvā parṇairveṇudalaina ca / susaṃvṛtte pradeśe ca ṇantardhāya vasuṃdharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्धृत्योदकमादाय मृत्तिकां चैव वाग्यतः । दिवा उदङ्मुखः कुर्याद्रात्रौ वै दक्षिणामुखः
uddhṛtyodakamādāya mṛttikāṃ caiva vāgyataḥ / divā udaṅmukhaḥ kuryādrātrau vai dakṣiṇāmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणेन तु हस्तेन गृहीत्वाथ कमण्डलुम् । शौचं वामेन हस्तेन गुदे तिस्रस्तु मृत्तिकाः
dakṣiṇena tu hastena gṛhītvātha kamaṇḍalum / śaucaṃ vāmena hastena gude tisrastu mṛttikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दश चापि शनैर्दद्याद्वामहस्ते क्रमेण तु । उभाभ्यां वा पुनर्दद्याद्द्वाभ्यां सप्त तु मृत्तिकाः
daśa cāpi śanairdadyādvāmahaste krameṇa tu / ubhābhyāṃ vā punardadyāddvābhyāṃ sapta tu mṛttikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदा प्रक्षाल्य पादौ तु आचम्य च यथाविधि । आपस्त्वाद्यास्त्रयश्चैव सुर्याग्न्यनिलदेवताः
mṛdā prakṣālya pādau tu ācamya ca yathāvidhi / āpastvādyāstrayaścaiva suryāgnyaniladevatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्यात्संनिहितो नित्यमच्छिद्रे द्वे कमण्डलू । ःंसवार्यवनैरेव यथावत्पादधावनम्
kuryātsaṃnihito nityamacchidre dve kamaṇḍalū / ḥṃsavāryavanaireva yathāvatpādadhāvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचमनं द्वितीयं च देवकार्ये ततो ऽपरम् । उपवासस्त्रिरात्रं तु दुष्टमुक्ते ह्युदात्दृतः
ācamanaṃ dvitīyaṃ ca devakārye tato 'param / upavāsastrirātraṃ tu duṣṭamukte hyudātdṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रकृष्टेषु कृच्छ्रं च प्राय श्चित्तमुदाहृतम् । स्पृष्ट्वा श्वानं श्वपाकं च तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्
viprakṛṣṭeṣu kṛcchraṃ ca prāya ścittamudāhṛtam / spṛṣṭvā śvānaṃ śvapākaṃ ca taptakṛcchraṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानुषास्थीनि संस्पृश्य उपोष्यं शुचिकारणात् । त्रिरात्रमुक्तं सस्नेहान्येकरात्रमतो ऽन्यथा
mānuṣāsthīni saṃspṛśya upoṣyaṃ śucikāraṇāt / trirātramuktaṃ sasnehānyekarātramato 'nyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारस्कराः कलिङ्गाश्च तथान्ध्रशबरादयः । पीत्वा चापोभूतिलपा गत्वा चापि युगं धरम्
kāraskarāḥ kaliṅgāśca tathāndhraśabarādayaḥ / pītvā cāpobhūtilapā gatvā cāpi yugaṃ dharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंधोरुत्तरपर्यन्तं तथोदीच्यन्तरं नरः । पापदेशाश्च ये केचित्पापैरध्युषिता जनैः
siṃdhoruttaraparyantaṃ tathodīcyantaraṃ naraḥ / pāpadeśāśca ye kecitpāpairadhyuṣitā janaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिष्टैस्तु वर्जिता ये वै ब्राह्मणैल्वेदपारगैः । गच्छतां रागसंमोहात्तेषां पापं न गच्छति
śiṣṭaistu varjitā ye vai brāhmaṇailvedapāragaiḥ / gacchatāṃ rāgasaṃmohātteṣāṃ pāpaṃ na gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा देशानपुण्यांस्तु कृत्स्नं पापं समश्नुते । आरुह्य भृगुतुङ्गं तु गत्वा पुण्यां सरस्वतीम्
gatvā deśānapuṇyāṃstu kṛtsnaṃ pāpaṃ samaśnute / āruhya bhṛgutuṅgaṃ tu gatvā puṇyāṃ sarasvatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपगां च नदीं रम्यां गङ्गां देवीं महानदीम् । हिमवत्प्रभवा नद्यो याश्चान्या ऋषिपूचिताः
āpagāṃ ca nadīṃ ramyāṃ gaṅgāṃ devīṃ mahānadīm / himavatprabhavā nadyo yāścānyā ṛṣipūcitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरस्तीर्थानि सर्वाणि नदीः प्रस्रवणानि च । गत्वैतान्मुच्यते पापैः स्वर्गे चात्यन्तमश्नुते
sarastīrthāni sarvāṇi nadīḥ prasravaṇāni ca / gatvaitānmucyate pāpaiḥ svarge cātyantamaśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशरात्रमशौचं तु प्रोक्तं मृतकमूतके । ब्रह्मणस्य द्वादशाहं क्षत्रियस्य विधीयते
daśarātramaśaucaṃ tu proktaṃ mṛtakamūtake / brahmaṇasya dvādaśāhaṃ kṣatriyasya vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्द्धमासं तु वैश्यस्य मासं शूद्रस्य चैव ह । उदक्या सर्ववर्णानां चतूरात्रेण शुध्यति
arddhamāsaṃ tu vaiśyasya māsaṃ śūdrasya caiva ha / udakyā sarvavarṇānāṃ catūrātreṇa śudhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदक्यां सूतिकां चैव श्वानमन्तावसायिनम् । नग्नादीन्मृतहारांश्च स्पृष्ट्वा शौचं विधीयते
udakyāṃ sūtikāṃ caiva śvānamantāvasāyinam / nagnādīnmṛtahārāṃśca spṛṣṭvā śaucaṃ vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वा सचैलो मृद्भिस्तु शुद्धो द्वादशभिर्द्विजः । एतदेव भवेच्छौचं मैथुने वमने तथा
snātvā sacailo mṛdbhistu śuddho dvādaśabhirdvijaḥ / etadeva bhavecchaucaṃ maithune vamane tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदा प्रक्षाल्यहस्तौ तु कुर्याच्छौचं च मानवः । प्रक्षाल्य चाद्भिः स्नात्वा तु हस्तौ चैव पुनर्मृदा
mṛdā prakṣālyahastau tu kuryācchaucaṃ ca mānavaḥ / prakṣālya cādbhiḥ snātvā tu hastau caiva punarmṛdā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिः कृत्वा द्वादशान्तानि यथा लेपस्तथा भवेत् । एवं शौचविधिर्दृष्टः सर्वकृत्येषु नित्यदा
triḥ kṛtvā dvādaśāntāni yathā lepastathā bhavet / evaṃ śaucavidhirdṛṣṭaḥ sarvakṛtyeṣu nityadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिदद्यान्मृदस्तिस्रस्तिस्रः पादावसेचने । अरण्ये शौचमेतत्तु ग्राम्यं वक्ष्याम्यतः परम्
paridadyānmṛdastisrastisraḥ pādāvasecane / araṇye śaucametattu grāmyaṃ vakṣyāmyataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदः पञ्चदशामेध्या हस्तादीनां विशेषतः । अतिरिक्तमृदं दद्यान्मृदन्ते त्वद्भिरेव च
mṛdaḥ pañcadaśāmedhyā hastādīnāṃ viśeṣataḥ / atiriktamṛdaṃ dadyānmṛdante tvadbhireva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्भिरव्यक्तके शौचमेतच्चैतेषु कृत्स्नशः । कण्ठं शिरो वा आवृत्य रथ्यापणगतो ऽपि वा
adbhiravyaktake śaucametaccaiteṣu kṛtsnaśaḥ / kaṇṭhaṃ śiro vā āvṛtya rathyāpaṇagato 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकृत्वा पादयोः शौचमाचान्तो ऽप्यशुचिर्भवेत् । पक्षाल्य पात्रं निक्षिप्य आचम्याभ्युक्षणं ततः
akṛtvā pādayoḥ śaucamācānto 'pyaśucirbhavet / pakṣālya pātraṃ nikṣipya ācamyābhyukṣaṇaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रव्यस्यान्यस्य तु तथा कुर्यादभ्युक्षणं ततः । पुष्पादीनां तृणानां च प्रोक्षणं हविषां तथा
dravyasyānyasya tu tathā kuryādabhyukṣaṇaṃ tataḥ / puṣpādīnāṃ tṛṇānāṃ ca prokṣaṇaṃ haviṣāṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परात्दृतानां द्रव्याणां निधायाभ्युक्षणं तथा । नाप्रोक्षितं स्पृशेत्किञ्चिच्छ्रद्धे दैवे ऽथ वा पुनः
parātdṛtānāṃ dravyāṇāṃ nidhāyābhyukṣaṇaṃ tathā / nāprokṣitaṃ spṛśetkiñcicchraddhe daive 'tha vā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरोणाहरेद्द्रव्यं दक्षिणेन विसर्जयेत् । संवृते यजमानस्तु सर्वश्राद्धे समाहरेत्
uttaroṇāhareddravyaṃ dakṣiṇena visarjayet / saṃvṛte yajamānastu sarvaśrāddhe samāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उच्छिष्टे स्याद्विपर्यासोदैवे पित्र्येतथैव च । दक्षिणेन तु हस्तेन दक्षिणां वेदिमालभेत्
ucchiṣṭe syādviparyāsodaive pitryetathaiva ca / dakṣiṇena tu hastena dakṣiṇāṃ vedimālabhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कराभ्यामेव देवानां पितॄणां विकरं तथा । क्षरणं स्वप्नयोश्चैव तथा मूत्रपुरीषयो
karābhyāmeva devānāṃ pitṝṇāṃ vikaraṃ tathā / kṣaraṇaṃ svapnayoścaiva tathā mūtrapurīṣayo
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्ठीविते तथाभ्यङ्गे भुत्क्वा विपरिधाय च । उच्छिष्टानां च संस्पर्शे तथा पादावसेचने
niṣṭhīvite tathābhyaṅge bhutkvā viparidhāya ca / ucchiṣṭānāṃ ca saṃsparśe tathā pādāvasecane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उच्छिष्टस्य च संभाषादशित्वा प्रयतस्य वा । संदेहेषु च सर्वेषु शिखां मुक्त्वा तथैव च
ucchiṣṭasya ca saṃbhāṣādaśitvā prayatasya vā / saṃdeheṣu ca sarveṣu śikhāṃ muktvā tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विना यज्ञोपवीतेन मोघं तत्समुपस्पृशेत् । उष्ट्रस्यावेश्च संस्पर्शे दर्शने ऽवाच्यवाचिनाम्
vinā yajñopavītena moghaṃ tatsamupaspṛśet / uṣṭrasyāveśca saṃsparśe darśane 'vācyavācinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जिह्वया चैव संस्वृश्य देतासक्तं तथैव च । सशब्दमेगुलीभिर्वा पतितं वा विलोकयन्
jihvayā caiva saṃsvṛśya detāsaktaṃ tathaiva ca / saśabdamegulībhirvā patitaṃ vā vilokayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थितो यश्चाचमेन्मोहदाचान्तो ऽप्यशुचिर्भवेत् । उपविश्य शुचौ देशे प्रयतः प्रागुदङ्मुखः
sthito yaścācamenmohadācānto 'pyaśucirbhavet / upaviśya śucau deśe prayataḥ prāgudaṅmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादौ प्रक्षाल्य हस्तौ च अन्तर्जानु त्वपः स्पृशेत् । प्रसन्नस्त्रिः पिबेद्वारि प्रयतः सुसमाहितः
pādau prakṣālya hastau ca antarjānu tvapaḥ spṛśet / prasannastriḥ pibedvāri prayataḥ susamāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विरेव मार्जनं कुर्यात्सकृदभ्युक्षणं ततः । खानि मूर्द्धानमात्मानं हस्तौ पादौ तथैव च
dvireva mārjanaṃ kuryātsakṛdabhyukṣaṇaṃ tataḥ / khāni mūrddhānamātmānaṃ hastau pādau tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्युक्षयेत्ततस्तस्य यद्यन्मीमांसित भवेत् । एवमाचमतस्तस्य वेदा यज्ञास्तपांसि च
abhyukṣayettatastasya yadyanmīmāṃsita bhavet / evamācamatastasya vedā yajñāstapāṃsi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानानि व्रतचर्याश्च भवन्ति सफलानि वै । क्रियां यः कुरुते मोहादनासम्येह नास्तिकः
dānāni vratacaryāśca bhavanti saphalāni vai / kriyāṃ yaḥ kurute mohādanāsamyeha nāstikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्ति हि वृथा तस्य क्रिया ह्येता न संशयः । वाक्कायबुद्धिपूतानि अस्पृष्टं वाप्यनिन्दितम्
bhavanti hi vṛthā tasya kriyā hyetā na saṃśayaḥ / vākkāyabuddhipūtāni aspṛṣṭaṃ vāpyaninditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञेयान्येतानि मेध्यानि दुष्टमेध्यो विपर्यये । मनोवाक्कायमग्निश्च कालश्चैवोपलेखनम्
jñeyānyetāni medhyāni duṣṭamedhyo viparyaye / manovākkāyamagniśca kālaścaivopalekhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विख्यापनं च शौचानां नित्यमज्ञानमेव वा । अतो ऽन्यथा तु यः कुर्यान्मोहाच्छौचस्य संकरम्
vikhyāpanaṃ ca śaucānāṃ nityamajñānameva vā / ato 'nyathā tu yaḥ kuryānmohācchaucasya saṃkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिशाचान्यातुधानांश्च फलं गच्छत्यसंशयम् । शौचे चाश्रद्दधानो हि म्लेच्छजातिषु जायते १४।११३॥ अयज्वा चैव पापश्च तिर्यग्योनिगतो ऽपि च । शौचेन मोक्षं कुर्वाणः स्वर्गवासी भवेन्नरः
piśācānyātudhānāṃśca phalaṃ gacchatyasaṃśayam / śauce cāśraddadhāno hi mlecchajātiṣu jāyate 14.113// ayajvā caiva pāpaśca tiryagyonigato 'pi ca / śaucena mokṣaṃ kurvāṇaḥ svargavāsī bhavennaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुचिकामा हि देवा वै देवैश्चैतदुदाहृतम् । बीभत्सानशुचींश्चैव वर्जयन्ति सुराः सदा
śucikāmā hi devā vai devaiścaitadudāhṛtam / bībhatsānaśucīṃścaiva varjayanti surāḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रीणि शौचानि कुर्वन्ति न्यायतः शुभकर्मिणः । ब्रह्मण्यायाति थेयाय शौचयुक्ताय धीमते
trīṇi śaucāni kurvanti nyāyataḥ śubhakarmiṇaḥ / brahmaṇyāyāti theyāya śaucayuktāya dhīmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृभक्ताय दान्ताय सानुक्रोशाय च द्विजाः । तस्मै देवाः प्रयच्छन्ति पितरः श्रीविवर्द्धनाः । मनसाकाङ्क्षितान्कामांस्त्रैलोक्यप्रवरानपि
pitṛbhaktāya dāntāya sānukrośāya ca dvijāḥ / tasmai devāḥ prayacchanti pitaraḥ śrīvivarddhanāḥ / manasākāṅkṣitānkāmāṃstrailokyapravarānapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.