इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे ब्राह्मणपरीक्षा नाम पञ्चदशो ऽध्यायः ॥ १५॥ बृहस्पतिरुवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि दानानि च फलानि च । तारणं सर्वभूतानां स्वर्गमार्गसुखावहम्
iti śrī brahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde śrāddhakalpe brāhmaṇaparīkṣā nāma pañcadaśo 'dhyāyaḥ // 15// bṛhaspatiruvāca ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dānāni ca phalāni ca / tāraṇaṃ sarvabhūtānāṃ svargamārgasukhāvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोके श्रेष्ठतम् सर्वमात्मनश्चैव यत्प्रियम् । सर्वं पितॄणां दातव्यं तेषामेवाज्ञयार्थिना
loke śreṣṭhatam sarvamātmanaścaiva yatpriyam / sarvaṃ pitṝṇāṃ dātavyaṃ teṣāmevājñayārthinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जांबूनदमयं दिव्यं विमानं सूर्यसन्निभम् । दिव्याप्सरोभिः संपूर्णमन्नदो लभते ऽक्षयम्
jāṃbūnadamayaṃ divyaṃ vimānaṃ sūryasannibham / divyāpsarobhiḥ saṃpūrṇamannado labhate 'kṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सव्यञ्जनं तु यो दद्यादहतं श्राद्धकर्मणि । आयुः प्राकाश्यमैश्वर्यं रूपं च लभते शुभम्
savyañjanaṃ tu yo dadyādahataṃ śrāddhakarmaṇi / āyuḥ prākāśyamaiśvaryaṃ rūpaṃ ca labhate śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञोपवीतं यो दद्याच्छ्राद्धकाले तु यज्ञवित् । पावनं सर्व विप्राणां ब्रह्मदानस्य तत्फलम्
yajñopavītaṃ yo dadyācchrāddhakāle tu yajñavit / pāvanaṃ sarva viprāṇāṃ brahmadānasya tatphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्लुतं विप्रेषु यो दद्याच्छ्राद्धकाले कमडलुम् । मधुक्षीराज्यदधिभिर्दातारमुपतिष्ठते
plutaṃ vipreṣu yo dadyācchrāddhakāle kamaḍalum / madhukṣīrājyadadhibhirdātāramupatiṣṭhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्राविद्धं च यो दद्याच्छ्राद्धकाले कमण्डलुम् । धेनुं सलभते दिव्यां पयोदां सुखदो हिनीम्
cakrāviddhaṃ ca yo dadyācchrāddhakāle kamaṇḍalum / dhenuṃ salabhate divyāṃ payodāṃ sukhado hinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तूलपूर्णे च यो दद्यात्पादुके श्राद्धकर्मणि । शोभनं लभते यानं पादयोः सुखमेधते
tūlapūrṇe ca yo dadyātpāduke śrāddhakarmaṇi / śobhanaṃ labhate yānaṃ pādayoḥ sukhamedhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यचनं तालवृन्तं च दत्त्वा विप्राय सत्कृतम् । प्राप्नुयात्सर्वपुष्पाणि सुगन्धीनि मृदूनि च
vyacanaṃ tālavṛntaṃ ca dattvā viprāya satkṛtam / prāpnuyātsarvapuṣpāṇi sugandhīni mṛdūni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धे ह्युपानहौ दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यः सदा बुधः । दिव्यं स लभते यानं वाजियुक्तं नवं तथा
śrāddhe hyupānahau dattvā brāhmaṇebhyaḥ sadā budhaḥ / divyaṃ sa labhate yānaṃ vājiyuktaṃ navaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धे छत्रं तु यो दद्यात्पुष्पमालान्वितं तथा । प्रासादो ह्युत्तमो भूत्वा गच्छन्तमनुगच्छति
śrāddhe chatraṃ tu yo dadyātpuṣpamālānvitaṃ tathā / prāsādo hyuttamo bhūtvā gacchantamanugacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरणं रत्नसंपूर्णं सशय्याभोजनं बुधः । श्राद्धे दत्त्वा यतिभ्यस्तु नाकपृष्ठे महीयते
śaraṇaṃ ratnasaṃpūrṇaṃ saśayyābhojanaṃ budhaḥ / śrāddhe dattvā yatibhyastu nākapṛṣṭhe mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुक्तावैदूर्यवासांसि रत्नानि विविधानि च । वाहनानि च दिव्यानि प्रयुतान्यर्बुदानि च
suktāvaidūryavāsāṃsi ratnāni vividhāni ca / vāhanāni ca divyāni prayutānyarbudāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमहद्व्योमगं पुण्यं सर्वकामसमन्वितम् । चन्द्रसूर्यनिभं दिव्यं विमानं लभते ऽक्षयम्
sumahadvyomagaṃ puṇyaṃ sarvakāmasamanvitam / candrasūryanibhaṃ divyaṃ vimānaṃ labhate 'kṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्सरोभिः परिवृतं कामगं सुमनोजवम् । वसेत्स तु विमानाग्रे स्तूयमानः समन्ततः
apsarobhiḥ parivṛtaṃ kāmagaṃ sumanojavam / vasetsa tu vimānāgre stūyamānaḥ samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यैःपुष्पैश्चितश्चाहुर्दानानां परमं बुधाः । सुश्लक्ष्मानि सुवर्णानि श्राद्धे पात्राणि दापयेत्
divyaiḥpuṣpaiścitaścāhurdānānāṃ paramaṃ budhāḥ / suślakṣmāni suvarṇāni śrāddhe pātrāṇi dāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसास्तमुपतिष्ठन्ति भक्ष्यं सौभाग्यमेव च । तिलानिक्षूंस्तथा श्राद्धे द्विजेभ्यः संप्रयच्छति
rasāstamupatiṣṭhanti bhakṣyaṃ saubhāgyameva ca / tilānikṣūṃstathā śrāddhe dvijebhyaḥ saṃprayacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्राणि लभते लोके स्त्रीषु सौभाग्यमेव च । यः पात्रं तैजसं दद्यान्मनोज्ञ श्राद्धभोजनैः
mitrāṇi labhate loke strīṣu saubhāgyameva ca / yaḥ pātraṃ taijasaṃ dadyānmanojña śrāddhabhojanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पात्रं भवति कामाना रूपस्य च धनस्य च । राजतं काञ्चनं वापि यो दद्याच्छ्राद्धकर्मणि
pātraṃ bhavati kāmānā rūpasya ca dhanasya ca / rājataṃ kāñcanaṃ vāpi yo dadyācchrāddhakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानात्तु लभते कामान्प्राकाश्यं धनमेव च । धेनुं श्राद्धे तु यो दद्याद्गृष्टिं कुम्भापदोहनीम्
dānāttu labhate kāmānprākāśyaṃ dhanameva ca / dhenuṃ śrāddhe tu yo dadyādgṛṣṭiṃ kumbhāpadohanīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गावस्तमुपतिष्ठन्ति नरं पुष्टिस्तथैव च । दद्याद्यः शिशिरे चाग्निं बहुकाष्ठं प्रयत्नतः
gāvastamupatiṣṭhanti naraṃ puṣṭistathaiva ca / dadyādyaḥ śiśire cāgniṃ bahukāṣṭhaṃ prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कायाग्निदीप्तिं प्राकाश्यं सौभाग्यं तभते नरः । इन्धनानि तु यो दद्या द्द्विजेभ्यः शिशिरागमे
kāyāgnidīptiṃ prākāśyaṃ saubhāgyaṃ tabhate naraḥ / indhanāni tu yo dadyā ddvijebhyaḥ śiśirāgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं जयति संग्रामे श्रिया जुष्टस्तु जायते । सुरभीणि च माल्यानि गन्धवन्ति तथैव च
nityaṃ jayati saṃgrāme śriyā juṣṭastu jāyate / surabhīṇi ca mālyāni gandhavanti tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजयित्वा तु पात्रेभ्यः श्राद्धे सत्कृत्य दापयेत् । गन्धमाल्यं महात्मानं सुखानि विविधानि च
pūjayitvā tu pātrebhyaḥ śrāddhe satkṛtya dāpayet / gandhamālyaṃ mahātmānaṃ sukhāni vividhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दातारमुपतिष्ठन्ति युवत्यश्च पतिव्रताः । शयनासनयानानि भूमयो वाहनानि च
dātāramupatiṣṭhanti yuvatyaśca pativratāḥ / śayanāsanayānāni bhūmayo vāhanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धेष्वेतानि यो दद्यादश्वमेधफलं लभेत् । श्राद्धकाले गुणवति विप्रे वै समुपस्थिते
śrāddheṣvetāni yo dadyādaśvamedhaphalaṃ labhet / śrāddhakāle guṇavati vipre vai samupasthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इष्टद्रव्यं च यो दद्यात्स्मृतिं मेधां च विन्दति । सर्पिःपूर्णानि पात्राणि श्राद्धे सत्कृत्य दापयेत्
iṣṭadravyaṃ ca yo dadyātsmṛtiṃ medhāṃ ca vindati / sarpiḥpūrṇāni pātrāṇi śrāddhe satkṛtya dāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भोपदोहगृष्टीनां बह्वीनां फलमश्नुते । श्राद्धे यथेप्सितं दत्त्वा पुण्डरीकफलं लभेत्
kumbhopadohagṛṣṭīnāṃ bahvīnāṃ phalamaśnute / śrāddhe yathepsitaṃ dattvā puṇḍarīkaphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनं पुष्पफलोपेतं दत्त्वा गोसवमश्नुते । कूपारामतडागानि क्षेत्रगोष्ठगृहाणि च
vanaṃ puṣpaphalopetaṃ dattvā gosavamaśnute / kūpārāmataḍāgāni kṣetragoṣṭhagṛhāṇi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा मोदन्ति ते स्वर्गे नित्यमाचन्द्रतारकम् । स्वास्तीर्णं शयनं दत्त्वा श्राद्धेरत्नविभूषितम्
dattvā modanti te svarge nityamācandratārakam / svāstīrṇaṃ śayanaṃ dattvā śrāddheratnavibhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितरस्तस्य तुष्यन्ति स्वर्गलोकं समशनुते । अस्मिंल्लोके च संपन्नं स्यन्दनं च सुवाहनैः
pitarastasya tuṣyanti svargalokaṃ samaśanute / asmiṃlloke ca saṃpannaṃ syandanaṃ ca suvāhanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टाभिः पूज्यते चात्र धनधान्यैश्च वर्द्धते । पर्णकौशेयपट्टोर्णे तथा प्रावारकंबलौ
aṣṭābhiḥ pūjyate cātra dhanadhānyaiśca varddhate / parṇakauśeyapaṭṭorṇe tathā prāvārakaṃbalau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजिनं काञ्चनं पट्टं प्रवेणीं मृगलोमकम् । दद्यादेतानि विप्राणां भोजयित्वा यथाविधि
ajinaṃ kāñcanaṃ paṭṭaṃ praveṇīṃ mṛgalomakam / dadyādetāni viprāṇāṃ bhojayitvā yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्नोति श्रद्धधानस्तु वाजपेयफलं नरः । बहुभार्याः सुरूपाश्च पुत्रा भृत्याश्च किङ्कराः
prāpnoti śraddhadhānastu vājapeyaphalaṃ naraḥ / bahubhāryāḥ surūpāśca putrā bhṛtyāśca kiṅkarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वशे तिष्ठन्ति भूतानि लोके चास्मिन्निरामयम् । कौशेयं क्षौमकार्पासं दुकूलं गहनं तथा
vaśe tiṣṭhanti bhūtāni loke cāsminnirāmayam / kauśeyaṃ kṣaumakārpāsaṃ dukūlaṃ gahanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धे चैतानि यो दद्यात्कामानाप्नोत्यनुत्तमान् । अलक्ष्मीं नाशयन्त्येते तमः सूर्योदयो यथा
śrāddhe caitāni yo dadyātkāmānāpnotyanuttamān / alakṣmīṃ nāśayantyete tamaḥ sūryodayo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्राजते य विमानाग्रे नक्षत्रेष्विव चन्द्रमाः । वासो हि सर्वदैवत्ये सर्वदेवैरभिष्टुतम्
bhrājate ya vimānāgre nakṣatreṣviva candramāḥ / vāso hi sarvadaivatye sarvadevairabhiṣṭutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्त्राभावे क्रिया नास्ति य५दानतपांसि च । तस्माद्वस्त्राणि देयानि श्राद्धकाले तु नित्यशः
vastrābhāve kriyā nāsti ya5dānatapāṃsi ca / tasmādvastrāṇi deyāni śrāddhakāle tu nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानि सर्वाण्यवाप्नोति श्राद्धे दत्त्वा तु मानवः । नित्यश्राद्धे तु यो दद्यात्प्रयतस्तत्परायणः
tāni sarvāṇyavāpnoti śrāddhe dattvā tu mānavaḥ / nityaśrāddhe tu yo dadyātprayatastatparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वकामानवाप्नोति राज्यं स्वगे तथव च । सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य फलमश्नुते
sarvakāmānavāpnoti rājyaṃ svage tathava ca / sarvakāmasamṛddhasya yajñasya phalamaśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्ष्यजातं तु सुकृतं स्वस्तिकाद्यं सशर्करम् । कृसर मधुसर्पिश्च पयः पायसमेव च
bhakṣyajātaṃ tu sukṛtaṃ svastikādyaṃ saśarkaram / kṛsara madhusarpiśca payaḥ pāyasameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धप्रायाश्च यो दद्यादग्निष्टोमफलं लभेत् । दधिगव्यमसंसृष्टं भक्ष्यान्नानाविधांस्तथा
snigdhaprāyāśca yo dadyādagniṣṭomaphalaṃ labhet / dadhigavyamasaṃsṛṣṭaṃ bhakṣyānnānāvidhāṃstathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा न शोचते श्राद्धे वर्षासु च मघासु च । घृतेन भोजयेद्विप्रान्घृतं भूमौ समुत्सृजोत्
dattvā na śocate śrāddhe varṣāsu ca maghāsu ca / ghṛtena bhojayedviprānghṛtaṃ bhūmau samutsṛjot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छायायां हस्तिनश्चैव दत्त्वा श्राद्धेन शोचते । ओदनं पायसं सर्पिर्मधुमूलफलानि च
chāyāyāṃ hastinaścaiva dattvā śrāddhena śocate / odanaṃ pāyasaṃ sarpirmadhumūlaphalāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्ष्यांश्च विविधान्दत्त्वा परत्रेह च मोदते । शर्कराक्षीरसंयुक्ताः पृथुका नित्यमक्षयाः
bhakṣyāṃśca vividhāndattvā paratreha ca modate / śarkarākṣīrasaṃyuktāḥ pṛthukā nityamakṣayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्यात्तु संवत्सरं प्रीतिः शाकैर्मांसरसेन च । सक्तुलाजास्तथापूपाः कुल्माषा व्यञ्जनैः सह
syāttu saṃvatsaraṃ prītiḥ śākairmāṃsarasena ca / saktulājāstathāpūpāḥ kulmāṣā vyañjanaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्पिःस्निग्धानि सर्वाणि दध्ना संस्कृत्य भोजयेत् । श्राद्धेष्वेतानि यो दद्यात्पद्मं स लभते निधिम्
sarpiḥsnigdhāni sarvāṇi dadhnā saṃskṛtya bhojayet / śrāddheṣvetāni yo dadyātpadmaṃ sa labhate nidhim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवसस्यानियो दद्याच्छ्राद्धे सत्कृत्य यत्नतः । सर्वभोगानवाप्नोति पूज्यते च दिवं गतः
navasasyāniyo dadyācchrāddhe satkṛtya yatnataḥ / sarvabhogānavāpnoti pūjyate ca divaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्ष्यभोज्यानि पेयानि चोष्यलेङ्यवराणि च । भोजनाग्रासनं दत्त्वा अतिथिभ्यः कृताञ्जलिः
bhakṣyabhojyāni peyāni coṣyaleṅyavarāṇi ca / bhojanāgrāsanaṃ dattvā atithibhyaḥ kṛtāñjaliḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वयज्ञक्रतूनां हि फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् । क्षिप्रमत्युष्णमक्लिष्टं दद्यादन्नं बुभुक्षते
sarvayajñakratūnāṃ hi phalaṃ prāpnotyanuttamam / kṣipramatyuṣṇamakliṣṭaṃ dadyādannaṃ bubhukṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सव्यञ्जनं तथा स्निग्धं भक्त्या सत्कृत्य यत्नतः । तरुणादित्यसंकाशं विमानं हंसवाहनम्
savyañjanaṃ tathā snigdhaṃ bhaktyā satkṛtya yatnataḥ / taruṇādityasaṃkāśaṃ vimānaṃ haṃsavāhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नदो लभते नित्यं कन्याकोटीस्तथैव च । अन्नदानात्परं दानं नान्यत्किञ्चित्तु विद्यते
annado labhate nityaṃ kanyākoṭīstathaiva ca / annadānātparaṃ dānaṃ nānyatkiñcittu vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नाद्भूतानि जायन्ते जीवन्ति प्रभवन्ति च । जीवदानात्परं दानं नान्यत्किञ्चन विद्यते
annādbhūtāni jāyante jīvanti prabhavanti ca / jīvadānātparaṃ dānaṃ nānyatkiñcana vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नाल्लोकाः प्रतिष्ठन्ति लोकदानस्य तत्फलम् । अन्नं प्रजापतिः साक्षात्ते न सर्वमिदं ततम्
annāllokāḥ pratiṣṭhanti lokadānasya tatphalam / annaṃ prajāpatiḥ sākṣātte na sarvamidaṃ tatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादन्नसमं दानं न भूतं न भविष्यति । यानि रत्नानि मेदिन्यां वाहनानि स्त्रियस्तथा
tasmādannasamaṃ dānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati / yāni ratnāni medinyāṃ vāhanāni striyastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिप्रं प्राप्नोति तत्सर्वं पितृभक्तस्तु यो नरः । प्रतिश्रयं च यो दद्यादतिथिब्यः कृताञ्जलिः
kṣipraṃ prāpnoti tatsarvaṃ pitṛbhaktastu yo naraḥ / pratiśrayaṃ ca yo dadyādatithibyaḥ kṛtāñjaliḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवास्तं संप्रतीच्छन्ति दिव्यातिथ्यैः सहस्रशः । सर्वाण्येतानि यो दद्यात्पृथिव्यामेकराड्भवेत्
devāstaṃ saṃpratīcchanti divyātithyaiḥ sahasraśaḥ / sarvāṇyetāni yo dadyātpṛthivyāmekarāḍbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिभिर्द्वाभ्यामथैकेन दानेन तु सुखी भदेत् । दानानि परमो धर्मः सद्भिः सत्कृत्य पूजितः
tribhirdvābhyāmathaikena dānena tu sukhī bhadet / dānāni paramo dharmaḥ sadbhiḥ satkṛtya pūjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रैलोक्यस्या धिपत्यं हि दानेनैव ध्रुवं स्थितम् । अराजा लभते राज्यमधनश्चोत्तमं धनम् । क्षीणायुर्लभते चायुः पितृभक्तः सदा नरः
trailokyasyā dhipatyaṃ hi dānenaiva dhruvaṃ sthitam / arājā labhate rājyamadhanaścottamaṃ dhanam / kṣīṇāyurlabhate cāyuḥ pitṛbhaktaḥ sadā naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.