Library·Brahmāṇḍa Purāṇa·2·2.35
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते चतुस्त्रिंशत्तमो ऽध्यायः ॥ ३४॥ सगर उवाच मुने परमतत्त्वज्ञध्यानज्ञानार्थकोविद । भगवद्भक्तिसंलीनमानसानुग्रहः कुतः
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde bhārgavacarite catustriṃśattamo 'dhyāyaḥ // 34// sagara uvāca mune paramatattvajñadhyānajñānārthakovida / bhagavadbhaktisaṃlīnamānasānugrahaḥ kutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वयापि हि महाभाग यतः शंससि सत्कथाः । श्रुत्वा मृगमुखात्सर्वं भार्गवस्य विचेष्टितम्
tvayāpi hi mahābhāga yataḥ śaṃsasi satkathāḥ / śrutvā mṛgamukhātsarvaṃ bhārgavasya viceṣṭitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतं भवद्भविष्यं च नारायणकथान्वितम् । पुनः प्रपच्छ किं नाथ तन्मे वद सविस्तरम्
bhūtaṃ bhavadbhaviṣyaṃ ca nārāyaṇakathānvitam / punaḥ prapaccha kiṃ nātha tanme vada savistaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठ उवाच शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि मृगस्य चरितं महत् । यथा पृष्टं तया सो ऽस्यै वर्णयामास तत्त्ववित्
vasiṣṭha uvāca śṛṇu rājanpravakṣyāmi mṛgasya caritaṃ mahat / yathā pṛṣṭaṃ tayā so 'syai varṇayāmāsa tattvavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा तु चरितं तस्य भार्गवस्य महात्मनः । भूयः प्रपच्छ तं कान्तं ज्ञानतत्त्वार्थमादरात्
śrutvā tu caritaṃ tasya bhārgavasya mahātmanaḥ / bhūyaḥ prapaccha taṃ kāntaṃ jñānatattvārthamādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृग्युवाच साधुसाधु महाभाग कृतार्थस्त्वं न संशयः । यदस्य दर्शनात्ते ऽद्य जातं ज्ञानमतीद्रियम्
mṛgyuvāca sādhusādhu mahābhāga kṛtārthastvaṃ na saṃśayaḥ / yadasya darśanātte 'dya jātaṃ jñānamatīdriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथातश्चात्मनः सर्वं ममापि वद कारणम् । कर्मणा येन संप्राप्तावावां तिर्यग्जनिं प्रभो
athātaścātmanaḥ sarvaṃ mamāpi vada kāraṇam / karmaṇā yena saṃprāptāvāvāṃ tiryagjaniṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति वाक्यं समाकर्ण्य प्रियायाः स मृगः स्वयम् । वर्णयामास चरितं मृग्यश्चैवात्मनस्तदा
iti vākyaṃ samākarṇya priyāyāḥ sa mṛgaḥ svayam / varṇayāmāsa caritaṃ mṛgyaścaivātmanastadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृग उवाच शृणु प्रिये महाभागे यथाऽवां मृगतां गतौ । संसारे ऽस्मिन्नमहाभागे भावो ऽस्य भवकारणम्
mṛga uvāca śṛṇu priye mahābhāge yathā'vāṃ mṛgatāṃ gatau / saṃsāre 'sminnamahābhāge bhāvo 'sya bhavakāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवस्य सदसभ्द्यां हि कर्मभ्यामागतः स्मृतिम् । पुरा द्रविडदेशे तु नानाऋद्धिसमाकुले
jīvasya sadasabhdyāṃ hi karmabhyāmāgataḥ smṛtim / purā draviḍadeśe tu nānāṛddhisamākule
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणानां कुले वाहं जातः कौशिकगोत्रिणाम् । पिता मे शिवदत्तो ऽभून्नाम्ना शास्त्रविशारदः
brāhmaṇānāṃ kule vāhaṃ jātaḥ kauśikagotriṇām / pitā me śivadatto 'bhūnnāmnā śāstraviśāradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पुत्रा वयं जाताश्चत्वारो द्विजसत्तमाः । ज्येष्ठो रामो ऽनुजस्तस्य धमस्तस्यानु जः पृथुः
tasya putrā vayaṃ jātāścatvāro dvijasattamāḥ / jyeṣṭho rāmo 'nujastasya dhamastasyānu jaḥ pṛthuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थो ऽहं प्रिये जातो सूरिरित्यभिविश्रुतः । उपनीय क्रमात्सर्वाञ्छिवदत्तो महायशाः
caturtho 'haṃ priye jāto sūrirityabhiviśrutaḥ / upanīya kramātsarvāñchivadatto mahāyaśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदानध्यापयामास सांगांश्च सरहस्यकान् । चत्वारो ऽपि वयं तत्र वेदाध्ययनतत्पराः
vedānadhyāpayāmāsa sāṃgāṃśca sarahasyakān / catvāro 'pi vayaṃ tatra vedādhyayanatatparāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुशुश्रूषणे युक्ता जाता ज्ञानपरायणाः । गत्वारण्यं फलान्यंबुसमित्कुशमृदो ऽन्वहम्
guruśuśrūṣaṇe yuktā jātā jñānaparāyaṇāḥ / gatvāraṇyaṃ phalānyaṃbusamitkuśamṛdo 'nvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनीय पित्रे दत्त्वाथ कुर्मो ऽध्ययनमेव हि । एकदा तु वयं सर्वे संप्राप्ता पर्वते वने
ānīya pitre dattvātha kurmo 'dhyayanameva hi / ekadā tu vayaṃ sarve saṃprāptā parvate vane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औद्भिदं नाम लोलक्षि कृतमालातटे स्थितम् । सर्वे स्नात्वा महानद्यामुषसि प्रीतमानसाः
audbhidaṃ nāma lolakṣi kṛtamālātaṭe sthitam / sarve snātvā mahānadyāmuṣasi prītamānasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तार्घाः कृतजप्याश्च समारूढा नागोत्तमम् । शालस्तमालैः प्रियकैः पनसैः कोविदारकैः
dattārghāḥ kṛtajapyāśca samārūḍhā nāgottamam / śālastamālaiḥ priyakaiḥ panasaiḥ kovidārakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरलार्जुनपूगैश्च खर्जूरैर्नारिकेलकैः । जंबूभिः सहकारैश्च कट्फलैर्बृहतीद्रुमैः
saralārjunapūgaiśca kharjūrairnārikelakaiḥ / jaṃbūbhiḥ sahakāraiśca kaṭphalairbṛhatīdrumaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यैर्नानाविधैर्वृक्षैः परार्थप्रतिपादकैः । स्निग्धच्छायैः समाहृष्टनानापक्षिनिनादितैः
anyairnānāvidhairvṛkṣaiḥ parārthapratipādakaiḥ / snigdhacchāyaiḥ samāhṛṣṭanānāpakṣinināditaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शार्दूल हरिभिर्भल्लैर्गण्डकैर्मृगनाभिभिः । गचैन्द्रैः शारभाद्यैश्च सेवितं कन्दरागतैः
śārdūla haribhirbhallairgaṇḍakairmṛganābhibhiḥ / gacaindraiḥ śārabhādyaiśca sevitaṃ kandarāgataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मल्लिकापाटलाकुन्दकर्णिकारकदंबकैः । सुगन्धिभिर्वृतं चान्यैर्वातोद्धूतपरगिभिः
mallikāpāṭalākundakarṇikārakadaṃbakaiḥ / sugandhibhirvṛtaṃ cānyairvātoddhūtaparagibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानामणिगणाकीर्णैर्नीलपीतसितारुणैः । शृङ्गैः समुल्लिखन्तं च व्योम कौतुकसं युतम्
nānāmaṇigaṇākīrṇairnīlapītasitāruṇaiḥ / śṛṅgaiḥ samullikhantaṃ ca vyoma kautukasaṃ yutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्युच्चपातध्वनिभिर्निर्झरैः कन्दरोद्गतैः । गर्ज्जतमिव संसक्तं व्यालाद्यैर्मृगपक्षिभिः
atyuccapātadhvanibhirnirjharaiḥ kandarodgataiḥ / garjjatamiva saṃsaktaṃ vyālādyairmṛgapakṣibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रातिकौतुकाहृष्टदृष्टयोभ्रातरो वयम् । नास्मार्ष्म चात्मनात्मानं वियुक्ताश्च परस्परम्
tatrātikautukāhṛṣṭadṛṣṭayobhrātaro vayam / nāsmārṣma cātmanātmānaṃ viyuktāśca parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नन्तरे चैका मृगी ह्यगात्पिपासिता । निर्झरापात शिरसि पातुकामा जलं प्रिये
etasminnantare caikā mṛgī hyagātpipāsitā / nirjharāpāta śirasi pātukāmā jalaṃ priye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याः पिबन्त्यास्तु जलं शार्दूलो ऽतिभयङ्करः । तत्र प्राप्तो यदृच्छातो जगृहे तां भयर्दिताम्
tasyāḥ pibantyāstu jalaṃ śārdūlo 'tibhayaṅkaraḥ / tatra prāpto yadṛcchāto jagṛhe tāṃ bhayarditām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं तद्ग्रहणं पश्यन्भयेन प्रपलायितः । अत्युच्चवत्त्वात्पतितो मृतश्चैणीमनुस्मरन्
ahaṃ tadgrahaṇaṃ paśyanbhayena prapalāyitaḥ / atyuccavattvātpatito mṛtaścaiṇīmanusmaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा मृता त्वं मृगी जाता मृग स्त्वाहमनुस्मरन् । जातो भद्रे न जाने वै क्व गाता भ्रातरो ऽग्रजाः
sā mṛtā tvaṃ mṛgī jātā mṛga stvāhamanusmaran / jāto bhadre na jāne vai kva gātā bhrātaro 'grajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतन्मे स्मृतिमापन्नं चरितं तव चात्मतः । भूतं भविष्यं च तथा शृणु भद्रे वदाम्यहम्
etanme smṛtimāpannaṃ caritaṃ tava cātmataḥ / bhūtaṃ bhaviṣyaṃ ca tathā śṛṇu bhadre vadāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽयं वा वृष्ठसंलग्नो व्याधो दूरस्थितो ऽभवत् । रामस्यास्य भयात्सो ऽपि भक्षितो हरिणा धुना
yo 'yaṃ vā vṛṣṭhasaṃlagno vyādho dūrasthito 'bhavat / rāmasyāsya bhayātso 'pi bhakṣito hariṇā dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणांस्त्यक्त्वा विधानेन स्वर्गलोकं गमिष्यति । अवाभ्यां तु जलं पीतं मध्यमे पुष्करे त्विह
prāṇāṃstyaktvā vidhānena svargalokaṃ gamiṣyati / avābhyāṃ tu jalaṃ pītaṃ madhyame puṣkare tviha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संदृष्टो भार्गवश्चायं साक्षाद्विष्णुस्वरूपधृक् । तेनानेकभवोत्पन्नं पातकं नाशमागतम्
saṃdṛṣṭo bhārgavaścāyaṃ sākṣādviṣṇusvarūpadhṛk / tenānekabhavotpannaṃ pātakaṃ nāśamāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगस्त्यदर्शनं लब्ध्वा श्रुत्वा स्तोत्रं गतिप्रदम् । गमिष्यावः शुभांल्लोकान्येषु गत्वा न शोचति
agastyadarśanaṃ labdhvā śrutvā stotraṃ gatipradam / gamiṣyāvaḥ śubhāṃllokānyeṣu gatvā na śocati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्त्वा स मृगः प्रियायै प्रियदर्शनः । विरराम प्रसन्नात्मा पश्यन्राममना तुरः
ityevamuktvā sa mṛgaḥ priyāyai priyadarśanaḥ / virarāma prasannātmā paśyanrāmamanā turaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्गवः श्रुतवांश्चैव मृगोक्तं शिष्यसंयुतः । विस्मितो ऽभूच्च राजेन्द्र गन्तुं कृतमतिस्तथा
bhargavaḥ śrutavāṃścaiva mṛgoktaṃ śiṣyasaṃyutaḥ / vismito 'bhūcca rājendra gantuṃ kṛtamatistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकृतव्रमसंयुक्तो ह्यगस्त्यस्याश्रमं प्रति । स्नात्वा नित्यक्रियां कृत्वा प्रतस्थे हर्षितो भृशम्
akṛtavramasaṃyukto hyagastyasyāśramaṃ prati / snātvā nityakriyāṃ kṛtvā pratasthe harṣito bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रामेण गच्छता मार्गे दृष्टो व्याधो मृतस्तदा । सिंहस्य संप्रहारेम विस्मितेन महात्मना
rāmeṇa gacchatā mārge dṛṣṭo vyādho mṛtastadā / siṃhasya saṃprahārema vismitena mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अध्यर्द्धयोजनं गत्वा कनिष्ठं पुष्करं प्रति । स्नात्वा माध्याह्निकीं सन्ध्यां चका रातिमुदान्वितः
adhyarddhayojanaṃ gatvā kaniṣṭhaṃ puṣkaraṃ prati / snātvā mādhyāhnikīṃ sandhyāṃ cakā rātimudānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हितं तदात्मनः प्रोक्तं मृगेण स विचारयन् । तावत्तत्पृष्ठसंलग्नं मृगयुग्ममुपागतम्
hitaṃ tadātmanaḥ proktaṃ mṛgeṇa sa vicārayan / tāvattatpṛṣṭhasaṃlagnaṃ mṛgayugmamupāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्करे तु जलं पीत्वाभिषिच्यात्मतनुं जलैः । पश्यतो भार्गवस्यागादगस्त्याश्रमसंमुखम्
puṣkare tu jalaṃ pītvābhiṣicyātmatanuṃ jalaiḥ / paśyato bhārgavasyāgādagastyāśramasaṃmukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रामो ऽपि सन्ध्यां निर्वर्त्त्य कुंभजस्याश्रमं ययौ । विपद्गतं पुष्करं तु पश्यमानो महामनाः
rāmo 'pi sandhyāṃ nirvarttya kuṃbhajasyāśramaṃ yayau / vipadgataṃ puṣkaraṃ tu paśyamāno mahāmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोः पदानि नागानां कुण्डं सप्तर्षिसंस्थितम् । गत्वोपस्पृश्य शुच्यंभो जगामागस्त्यसंश्रयम्
viṣṇoḥ padāni nāgānāṃ kuṇḍaṃ saptarṣisaṃsthitam / gatvopaspṛśya śucyaṃbho jagāmāgastyasaṃśrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच्च ब्रह्मसुता राजन्समायाता सरस्वती । त्रीन्संपूरयितुं कुण्डानग्निहोत्रस्य वै विधेः
yacca brahmasutā rājansamāyātā sarasvatī / trīnsaṃpūrayituṃ kuṇḍānagnihotrasya vai vidheḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तीरे शुभं पुण्यं नानामुनिनिषेवितम् । ददर्श महदाश्चर्यं भार्गवः कुंभजाश्रमम्
tatra tīre śubhaṃ puṇyaṃ nānāmuniniṣevitam / dadarśa mahadāścaryaṃ bhārgavaḥ kuṃbhajāśramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृगैः सिंहैः सहगतैः सेवितं शान्तमानसैः । कुटरैरर्जुनैर्निंबैः पारिभद्रधवेगुदैः
mṛgaiḥ siṃhaiḥ sahagataiḥ sevitaṃ śāntamānasaiḥ / kuṭarairarjunairniṃbaiḥ pāribhadradhavegudaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खदिरासनखर्जूरैः संकुलं बदरीद्रुमैः । तत्र प्रविश्य वै रामो ह्यकृतव्रणसंयुतः
khadirāsanakharjūraiḥ saṃkulaṃ badarīdrumaiḥ / tatra praviśya vai rāmo hyakṛtavraṇasaṃyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श मुनिमासीनं कुम्भजं शान्तमानसम् । स्तिमितोदसरः प्रख्यं ध्यायन्तं ब्रह्म शाश्वतम्
dadarśa munimāsīnaṃ kumbhajaṃ śāntamānasam / stimitodasaraḥ prakhyaṃ dhyāyantaṃ brahma śāśvatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौश्यां वृष्यां मार्गकृत्तिं वसानं पल्लवोटजे । ननाम च महाराज स्वाभिधानं समुच्चरन्
kauśyāṃ vṛṣyāṃ mārgakṛttiṃ vasānaṃ pallavoṭaje / nanāma ca mahārāja svābhidhānaṃ samuccaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रामो ऽस्मि जामदग्न्यो ऽहं भवन्तं द्रष्टुमागतः । ताद्विद्धि प्रणिपातेन नमस्ते लोकभावन
rāmo 'smi jāmadagnyo 'haṃ bhavantaṃ draṣṭumāgataḥ / tādviddhi praṇipātena namaste lokabhāvana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तवन्तं रामं तु उन्मील्य नयने शनैः । दृष्ट्वा स्वागतमुच्चार्य तस्मायासनमादिशत्
ityuktavantaṃ rāmaṃ tu unmīlya nayane śanaiḥ / dṛṣṭvā svāgatamuccārya tasmāyāsanamādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुपर्कं समानीय शिष्येण मुनिपुङ्गवः । ददौ पप्रच्छ कुशलं तपसश्च कुलस्य च
madhuparkaṃ samānīya śiṣyeṇa munipuṅgavaḥ / dadau papraccha kuśalaṃ tapasaśca kulasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पृष्टस्तेन वै रामो घटोद्भवमुवाच ह । भवत्संदर्शनादीश कुशलं मम सर्वतः
sa pṛṣṭastena vai rāmo ghaṭodbhavamuvāca ha / bhavatsaṃdarśanādīśa kuśalaṃ mama sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं त्वङ्कं संशयं जातं छिन्धि स्ववचनामृतैः । मृगश्चैको मया दृष्टो मध्यमे पुष्करे विभो
kiṃ tvaṅkaṃ saṃśayaṃ jātaṃ chindhi svavacanāmṛtaiḥ / mṛgaścaiko mayā dṛṣṭo madhyame puṣkare vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनोक्तमखिलं वृत्तं मम भूतमनागतम् । तच्छूत्वा विस्मयाविष्टो भवच्छरणमागतः
tenoktamakhilaṃ vṛttaṃ mama bhūtamanāgatam / tacchūtvā vismayāviṣṭo bhavaccharaṇamāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाहि मां कृपया नाथ साधयन्त महामनुम् । शिवेन दत्तं कवच मम साधयतो गुरो
pāhi māṃ kṛpayā nātha sādhayanta mahāmanum / śivena dattaṃ kavaca mama sādhayato guro
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्मस्य समतीत तु साधिकं हि शरच्छतम् । न च सिद्धिमवाप्तो ऽहं तन्मे त्वं कृपया वद
kṛṣmasya samatīta tu sādhikaṃ hi śaracchatam / na ca siddhimavāpto 'haṃ tanme tvaṃ kṛpayā vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठ उवाच एवं प्रश्नं समाकर्ण्य रामस्य सुमहात्मनः । क्षणं ध्यात्वा महाराज मृगोक्तं ज्ञातवान् हृदा
vasiṣṭha uvāca evaṃ praśnaṃ samākarṇya rāmasya sumahātmanaḥ / kṣaṇaṃ dhyātvā mahārāja mṛgoktaṃ jñātavān hṛdā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृगं चापि समायातं मृग्या सह निजाश्रमे । श्रोतुं कृष्णामृतं स्तोत्रं सर्वं तत्कारण मुनिः । विचार्याश्वासयामास भार्गवः स्ववचोमृतैः
mṛgaṃ cāpi samāyātaṃ mṛgyā saha nijāśrame / śrotuṃ kṛṣṇāmṛtaṃ stotraṃ sarvaṃ tatkāraṇa muniḥ / vicāryāśvāsayāmāsa bhārgavaḥ svavacomṛtaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.