इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यम भागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते अष्टात्रिंशत्तमो ऽध्यायः ॥ ३८॥ वसिष्ठ उवाच मत्स्यराजे निपतिते राजा युद्धविशारदः । राजेन्द्रान्प्रेरयामास कार्त्तवीर्यो महाबलः
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyama bhāge tṛtīya upoddhātapāde bhārgavacarite aṣṭātriṃśattamo 'dhyāyaḥ // 38// vasiṣṭha uvāca matsyarāje nipatite rājā yuddhaviśāradaḥ / rājendrānprerayāmāsa kārttavīryo mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहद्बलः सोमदत्तो विदर्भो मिथिलेश्वरः । निषधाधिपतिश्चैव मगधाधिपतिस्तथा
bṛhadbalaḥ somadatto vidarbho mithileśvaraḥ / niṣadhādhipatiścaiva magadhādhipatistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आययुः समरे योद्धं भार्गवेद्रेण भूपते । वर्षन्तः शरजालानि नानायुद्धविशारदाः
āyayuḥ samare yoddhaṃ bhārgavedreṇa bhūpate / varṣantaḥ śarajālāni nānāyuddhaviśāradāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीराभिमानिनः सर्वे हैहयस्याज्ञया तदा । पिनाकहस्तः स भृगुर्ज्वलदग्निशिखोपमः
vīrābhimāninaḥ sarve haihayasyājñayā tadā / pinākahastaḥ sa bhṛgurjvaladagniśikhopamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिक्षेप नागपाशं च आभिमन्त्र्य शरोत्तमम् । तदस्त्रं भार्गवे द्रेण क्षिप्तं संग्राममूर्द्धनि
cikṣepa nāgapāśaṃ ca ābhimantrya śarottamam / tadastraṃ bhārgave dreṇa kṣiptaṃ saṃgrāmamūrddhani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकर्त्त गारुडास्त्रेण सोमदत्तो महाबलः । ततः क्रुद्धो महाभागो रामः शत्रुविदारणः
cakartta gāruḍāstreṇa somadatto mahābalaḥ / tataḥ kruddho mahābhāgo rāmaḥ śatruvidāraṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रदत्तेन शूलेन सोमदत्तं जघान ह । बृहद्बलं च गदया विदर्भं मुष्टिना तथा
rudradattena śūlena somadattaṃ jaghāna ha / bṛhadbalaṃ ca gadayā vidarbhaṃ muṣṭinā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैथिलं मुद्गरेणैव शक्त्या च निषधाधिपम् । मागधञ्चरणाघातैरस्त्रजालेन सैनिकान्
maithilaṃ mudgareṇaiva śaktyā ca niṣadhādhipam / māgadhañcaraṇāghātairastrajālena sainikān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निहत्य निखिलां सेनां संहाराग्निसमीरणे । दुद्राव कार्त्तवीर्यं च जामदग्न्यो महाबलः
nihatya nikhilāṃ senāṃ saṃhārāgnisamīraṇe / dudrāva kārttavīryaṃ ca jāmadagnyo mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तं योद्धुमायान्तं राजानो ऽन्ये महारथाः । कार्य्याकार्यविधानज्ञाः पृष्टे कृत्वा च हैहयम्
dṛṣṭvā taṃ yoddhumāyāntaṃ rājāno 'nye mahārathāḥ / kāryyākāryavidhānajñāḥ pṛṣṭe kṛtvā ca haihayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रामेण युयुधुश्चैव दर्शयन्तश्च सौहृदम् । कान्यकुब्जाश्च शतशः सौराष्ट्रावन्तयस्तथा
rāmeṇa yuyudhuścaiva darśayantaśca sauhṛdam / kānyakubjāśca śataśaḥ saurāṣṭrāvantayastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रुश्च शरजालानि रामस्य च समन्ततः । शरजालावृतस्तेषां रामः संग्राममूर्द्धनि
cakruśca śarajālāni rāmasya ca samantataḥ / śarajālāvṛtasteṣāṃ rāmaḥ saṃgrāmamūrddhani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चादृश्यत राजेन्द्र तदा स त्वकृतव्रणः । सस्मार रामचरितं यदुक्तं हरिणेन वै
na cādṛśyata rājendra tadā sa tvakṛtavraṇaḥ / sasmāra rāmacaritaṃ yaduktaṃ hariṇena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशलं भार्गवेन्द्रस्य याचमानो हरिं मुनिः । एतस्मिन्नेव काले तु रामः शस्त्रास्त्रकोविदः
kuśalaṃ bhārgavendrasya yācamāno hariṃ muniḥ / etasminneva kāle tu rāmaḥ śastrāstrakovidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधूय शरजालानि वायव्यास्त्रेण मन्त्रवित् । उदतिष्ठद्रणाकाङ्क्षी नीहारादिव भास्करः
vidhūya śarajālāni vāyavyāstreṇa mantravit / udatiṣṭhadraṇākāṅkṣī nīhārādiva bhāskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिरात्रं समरे रामस्तैः सार्द्धं युयुधे बली । द्वादशाक्षौहिणीस्तत्र चिच्छेद लघुविक्रमः
trirātraṃ samare rāmastaiḥ sārddhaṃ yuyudhe balī / dvādaśākṣauhiṇīstatra ciccheda laghuvikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रम्भास्तम्भवनं यद्वत् परश्वधवरायुधः । सर्वांस्तान्भूपवर्गांश्च तदीयश्च महाचमूः
rambhāstambhavanaṃ yadvat paraśvadhavarāyudhaḥ / sarvāṃstānbhūpavargāṃśca tadīyaśca mahācamūḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा विनिहतां तेन रामेण सुमहात्मना । आजगाम महावीर्यः सुचन्द्रः सूर्यवंशजः
dṛṣṭvā vinihatāṃ tena rāmeṇa sumahātmanā / ājagāma mahāvīryaḥ sucandraḥ sūryavaṃśajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षराजन्यसंयुक्तः सप्ताक्षौहिणिसंयुतः । तत्रानेकमहावीरा गर्जन्तस्तोयदा इव
lakṣarājanyasaṃyuktaḥ saptākṣauhiṇisaṃyutaḥ / tatrānekamahāvīrā garjantastoyadā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कंपयन्तो भुवं राजन् युयुधुर्भार्गवेण च । तेः प्रयुक्तानि शस्त्राणि महास्त्राणि च भूपते
kaṃpayanto bhuvaṃ rājan yuyudhurbhārgaveṇa ca / teḥ prayuktāni śastrāṇi mahāstrāṇi ca bhūpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणेन नाशयामास भार्गवेन्द्रः प्रतापवान् । गृहीत्वा परशुं दिव्यं कालातकयमोपमम्
kṣaṇena nāśayāmāsa bhārgavendraḥ pratāpavān / gṛhītvā paraśuṃ divyaṃ kālātakayamopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालयन्सकला सेनां चिच्छेद भुगुनन्दनः । कर्षकस्तु यथा क्षेत्रे पक्वं धान्यं तथा तृणम्
kālayansakalā senāṃ ciccheda bhugunandanaḥ / karṣakastu yathā kṣetre pakvaṃ dhānyaṃ tathā tṛṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशेषयति दात्रेण तथा रामेण तत्कृतम् । लक्षराजन्यसैन्यं तददृष्ट्वा रामेण दारितम्
niśeṣayati dātreṇa tathā rāmeṇa tatkṛtam / lakṣarājanyasainyaṃ tadadṛṣṭvā rāmeṇa dāritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुचन्द्रः पृथिवीपालो युयुधे संगरे नृप । तावुभौ तत्र संक्षुब्धौ नानाशस्त्रास्त्रकोविदौ
sucandraḥ pṛthivīpālo yuyudhe saṃgare nṛpa / tāvubhau tatra saṃkṣubdhau nānāśastrāstrakovidau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युयुधाते महावीरौ मुनीशनृपतीश्वरौ । रामो ऽस्मै यानि शस्त्राणि चिक्षेपास्त्राणि चापि हि
yuyudhāte mahāvīrau munīśanṛpatīśvarau / rāmo 'smai yāni śastrāṇi cikṣepāstrāṇi cāpi hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानि सर्वाणि चिच्छेद सुचन्द्रो युद्ध पण्डितः । ततः क्रुद्धो रणे रामः सुचन्द्रं पृथिवीश्वरम्
tāni sarvāṇi ciccheda sucandro yuddha paṇḍitaḥ / tataḥ kruddho raṇe rāmaḥ sucandraṃ pṛthivīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतप्रतिकृताभिज्ञं ज्ञात्वोपस्पृश्य वार्यथ । नारायणास्त्रं विशिखे संदधे चानिवारितम्
kṛtapratikṛtābhijñaṃ jñātvopaspṛśya vāryatha / nārāyaṇāstraṃ viśikhe saṃdadhe cānivāritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदस्त्रं शतसूर्याभं क्षिप्तं रामेण धीमता । हृष्टोत्तीर्य रथात्सद्यः सुचन्द्रः प्रणनाम ह
tadastraṃ śatasūryābhaṃ kṣiptaṃ rāmeṇa dhīmatā / hṛṣṭottīrya rathātsadyaḥ sucandraḥ praṇanāma ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वास्त्रपूज्यं तच्चापि नारायणविनिर्मितम् । तमेवं प्रणतं त्यक्त्वा यथौ नारायमन्तिकम्
sarvāstrapūjyaṃ taccāpi nārāyaṇavinirmitam / tamevaṃ praṇataṃ tyaktvā yathau nārāyamantikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्मितो ऽभूत्तदा रामः समरे शत्रसूदनः । दृष्ट्वा व्यर्थं महास्त्रं तद्भूपं स्वस्थं विलोक्य च
vismito 'bhūttadā rāmaḥ samare śatrasūdanaḥ / dṛṣṭvā vyarthaṃ mahāstraṃ tadbhūpaṃ svasthaṃ vilokya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रामः शक्तिं च मुसलं तोमरं पट्टिशं तथा । गदां च परशुं कोपाच्छिक्षेप नृपमूर्द्धनि
rāmaḥ śaktiṃ ca musalaṃ tomaraṃ paṭṭiśaṃ tathā / gadāṃ ca paraśuṃ kopācchikṣepa nṛpamūrddhani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जग्राह तानि सर्वाणि सुचन्द्रो लीलयैव हि । चिक्षेप शिवशूलं च रामो नृपतये यदा
jagrāha tāni sarvāṇi sucandro līlayaiva hi / cikṣepa śivaśūlaṃ ca rāmo nṛpataye yadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव पुष्पमालां च तच्छूलं नृपतेर्गले । ददर्श च पुरस्तस्य भद्रकालीं जगत्प्रसूम्
babhūva puṣpamālāṃ ca tacchūlaṃ nṛpatergale / dadarśa ca purastasya bhadrakālīṃ jagatprasūm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वहन्तीं मुण्डमालां च विकटास्यां भयङ्करीम् । सिंहस्थां च त्रिनेत्रां च त्रिशूलवरधारिणीम्
vahantīṃ muṇḍamālāṃ ca vikaṭāsyāṃ bhayaṅkarīm / siṃhasthāṃ ca trinetrāṃ ca triśūlavaradhāriṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा विहाय शस्त्रास्त्रं नमस्कृत्य समैडत । राम उवाच नमोस्तु ते शङ्करवल्लभायै जगत्सवित्र्यै समलङ्कृतायै
dṛṣṭvā vihāya śastrāstraṃ namaskṛtya samaiḍata / rāma uvāca namostu te śaṅkaravallabhāyai jagatsavitryai samalaṅkṛtāyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाविभूषाभिरिभारिगायै प्रपन्नरक्षाविहितोद्यमायै । दक्षप्रसूत्यै हिमवद्भवायै महेश्वरार्द्धङ्गसमास्थितायै
nānāvibhūṣābhiribhārigāyai prapannarakṣāvihitodyamāyai / dakṣaprasūtyai himavadbhavāyai maheśvarārddhaṅgasamāsthitāyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काल्यै कलानाथकलाधरायै भक्तप्रियायै भुवनाधिपायै । ताराभिधायै शिवतत्परायै गणेश्वराराधितपादुकायै
kālyai kalānāthakalādharāyai bhaktapriyāyai bhuvanādhipāyai / tārābhidhāyai śivatatparāyai gaṇeśvarārādhitapādukāyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परात्परायै परमेष्ठिदायै तापत्रयोन्मूलनचिन्तनायै । जगद्धितायास्तपुरत्रयायै बालादिकायै त्रिपुराभिधायै
parātparāyai parameṣṭhidāyai tāpatrayonmūlanacintanāyai / jagaddhitāyāstapuratrayāyai bālādikāyai tripurābhidhāyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समस्तविद्यासुविलासदायै जगज्जनन्यै निहिताहितायै । बकाननायै बहुसाख्यदायै विध्वस्तनानासुरदान्वायै
samastavidyāsuvilāsadāyai jagajjananyai nihitāhitāyai / bakānanāyai bahusākhyadāyai vidhvastanānāsuradānvāyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वराभयालङ्कृतदोर्लतायै समस्तगीर्वाणनमस्कृतायै । पीतांबरायै पवनाशुगायै शुभप्रदायै शिवसंस्तुतायै
varābhayālaṅkṛtadorlatāyai samastagīrvāṇanamaskṛtāyai / pītāṃbarāyai pavanāśugāyai śubhapradāyai śivasaṃstutāyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागारिगायै नवखण्डपायै नीलाचलाभां गलसत्प्रभायै । लघुक्रमायै ललिताभिधायै लेखाधिपायै लवणाकरायै
nāgārigāyai navakhaṇḍapāyai nīlācalābhāṃ galasatprabhāyai / laghukramāyai lalitābhidhāyai lekhādhipāyai lavaṇākarāyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोलेक्षणायै लयवर्जितायै लाक्षारसालङ्कृतपङ्कजायै । रमाभिधायै रतिसुप्रियायै रोगापहायै रचिताखिलायै
lolekṣaṇāyai layavarjitāyai lākṣārasālaṅkṛtapaṅkajāyai / ramābhidhāyai ratisupriyāyai rogāpahāyai racitākhilāyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्यप्रदायै रमणोत्सुकायै रत्नप्रभायै रुचिरांबरायै । नमो नमस्ते परतः पुरस्तात् पार्श्वाधरोर्ध्वं च नमो नमस्ते
rājyapradāyai ramaṇotsukāyai ratnaprabhāyai rucirāṃbarāyai / namo namaste parataḥ purastāt pārśvādharordhvaṃ ca namo namaste
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदा च सर्वत्र नमो नमस्ते नमो नमस्ते ऽखिलविग्रहायै । प्रसीद देवेशि मम प्रतिज्ञां पुरा कृतां पालय भद्रकालि
sadā ca sarvatra namo namaste namo namaste 'khilavigrahāyai / prasīda deveśi mama pratijñāṃ purā kṛtāṃ pālaya bhadrakāli
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वमेव माता च पिता त्वमेव जगत्त्रयस्यापि नमो नमस्ते । वसिष्ठ उवाच एवं स्तुता तदा देवी भद्रकाली तरस्विनी
tvameva mātā ca pitā tvameva jagattrayasyāpi namo namaste / vasiṣṭha uvāca evaṃ stutā tadā devī bhadrakālī tarasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच भार्गवं प्रीता वरदानकृतोत्सवा । भद्रकाल्युवाच वत्स राम महाभाग प्रीतास्मि तव सांप्रतम्
uvāca bhārgavaṃ prītā varadānakṛtotsavā / bhadrakālyuvāca vatsa rāma mahābhāga prītāsmi tava sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं वरय मत्तो यस्त्वया चाभ्यर्थिता हृदि । राम उवाच मातर्यदि वरो देयस्त्वया मे भक्तव त्सले
varaṃ varaya matto yastvayā cābhyarthitā hṛdi / rāma uvāca mātaryadi varo deyastvayā me bhaktava tsale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्सुचन्द्रं जये युद्धे तवानुग्रहभाजनम् । इति मे ऽभिहितं देवि कुरु प्रीतेन चेतसा
tatsucandraṃ jaye yuddhe tavānugrahabhājanam / iti me 'bhihitaṃ devi kuru prītena cetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन केनाप्युपायेन जगन्मातर्नमो ऽस्तु ते । भद्रकाल्युवाच आग्नेयास्त्रेण राजेन्द्रं सुचन्द्रं नय मद्गृहम्
yena kenāpyupāyena jaganmātarnamo 'stu te / bhadrakālyuvāca āgneyāstreṇa rājendraṃ sucandraṃ naya madgṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममातिप्रियमद्यैव पार्षदो मे भवत्वयम् । वसिष्ठ उवाच इत्युक्तमाकर्ण्य स भार्गवेन्द्रो देव्याः प्रियं कर्तुमथोद्यतो ऽभूत्
mamātipriyamadyaiva pārṣado me bhavatvayam / vasiṣṭha uvāca ityuktamākarṇya sa bhārgavendro devyāḥ priyaṃ kartumathodyato 'bhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणान्नियम्याचमनं च कृत्वा सुचन्द्रमुद्दिश्य च तत्समादधे । अस्त्रं प्रयुक्तं नृपतेर्वधाय रामेण राजन् प्रसभं तदा तत्
prāṇānniyamyācamanaṃ ca kṛtvā sucandramuddiśya ca tatsamādadhe / astraṃ prayuktaṃ nṛpatervadhāya rāmeṇa rājan prasabhaṃ tadā tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दग्ध्वा वपुर्भूतमयं तदीयं निनाय लोकं परदेवतायाः । ततस्तु रामेण कृतप्रणामा सा भद्रकालो जगदादिकर्त्री
dagdhvā vapurbhūtamayaṃ tadīyaṃ nināya lokaṃ paradevatāyāḥ / tatastu rāmeṇa kṛtapraṇāmā sā bhadrakālo jagadādikartrī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर्हिताभूदथ जामदग्न्यस्तस्थौ रणेभूपवधाभिकाङ्क्षी
antarhitābhūdatha jāmadagnyastasthau raṇebhūpavadhābhikāṅkṣī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.