Brahmāṇḍa Purāṇa 2.44

इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमाभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते त्रिचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः ॥ ४३॥ वसिष्ठ उवाच राजन्नेवं भृगुर्विद्वान्पश्यञ्जनपदान्बहून् । समाजगाम धर्मात्माकृतव्रणसमन्वितः

iti śrī brahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamābhāge tṛtīya upoddhātapāde bhārgavacarite tricatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ // 43// vasiṣṭha uvāca rājannevaṃ bhṛgurvidvānpaśyañjanapadānbahūn / samājagāma dharmātmākṛtavraṇasamanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निलिल्युः क्षत्त्रियाः सर्वे यत्र तत्र निरीक्ष्य तम् । व्रजन्तं भार्गवं मार्गे प्राणरक्षणतत्पराः

nililyuḥ kṣattriyāḥ sarve yatra tatra nirīkṣya tam / vrajantaṃ bhārgavaṃ mārge prāṇarakṣaṇatatparāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाससाद राजेन्द्र रामः स्वपितुराश्रमम् । शान्तसत्त्वसमाकीर्णं वेदध्त्रनिनिनादितम्

athāsasāda rājendra rāmaḥ svapiturāśramam / śāntasattvasamākīrṇaṃ vedadhtraninināditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र सिंहा मृगा गावो नागमार्ज्जारमूषकाः । समं च रन्ति संहृष्टा भयं त्यक्त्वा सुदूरतः

yatra siṃhā mṛgā gāvo nāgamārjjāramūṣakāḥ / samaṃ ca ranti saṃhṛṣṭā bhayaṃ tyaktvā sudūrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र धूमं समीक्ष्यैव ह्यग्निहोत्रसमुद्भवम् । उन्नदन्ति मयूराश्च नृत्यन्ति च महीपने

yatra dhūmaṃ samīkṣyaiva hyagnihotrasamudbhavam / unnadanti mayūrāśca nṛtyanti ca mahīpane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र सायन्तने काले सूर्यस्याभिमुखं द्विजैः । जलाञ्जलीन्प्रक्षिपद्भिः क्रियते भूर्चलाविला

yatra sāyantane kāle sūryasyābhimukhaṃ dvijaiḥ / jalāñjalīnprakṣipadbhiḥ kriyate bhūrcalāvilā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रान्तेवासिभिर्नित्यं वेदाः शास्त्राणि संहिताः । अभ्यस्यन्ते मुदा युक्तैर्ब्रह्मचर्यव्रते स्थितैः

yatrāntevāsibhirnityaṃ vedāḥ śāstrāṇi saṃhitāḥ / abhyasyante mudā yuktairbrahmacaryavrate sthitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रामः प्रसन्नात्मा पश्यन्नाश्रमसंपदम् । प्रविवेश शनै राजन्नकृतव्रणसंयुतः

atha rāmaḥ prasannātmā paśyannāśramasaṃpadam / praviveśa śanai rājannakṛtavraṇasaṃyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयशब्दं नमःशब्दं प्रोच्चरद्भिर्द्विजात्मजैः । द्विजैश्च सत्कृतो रामः परं हर्षमुपागतः

jayaśabdaṃ namaḥśabdaṃ proccaradbhirdvijātmajaiḥ / dvijaiśca satkṛto rāmaḥ paraṃ harṣamupāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्रमाभ्यन्तरे तत्र संप्रविश्य निजं गृहम् । ददर्श पितरं रामो जमदग्निं तपोनिधिम्

āśramābhyantare tatra saṃpraviśya nijaṃ gṛham / dadarśa pitaraṃ rāmo jamadagniṃ taponidhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साक्षाद्भृगुमिवासीनं निग्रहानुग्रहक्षमम् । पपात चरणोपान्ते ह्यष्टाङ्गालिङ्गितावनिः

sākṣādbhṛgumivāsīnaṃ nigrahānugrahakṣamam / papāta caraṇopānte hyaṣṭāṅgāliṅgitāvaniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामो ऽहं तवा दासो ऽस्मि प्रोच्चरन्निति भूपते । जग्राह चरणौ चापि विधिवत्सज्जनाग्रणीः

rāmo 'haṃ tavā dāso 'smi proccaranniti bhūpate / jagrāha caraṇau cāpi vidhivatsajjanāgraṇīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मातुश्च चरणवभिवाद्य कृताञ्जलिः । उवाच प्रणतो वाक्यं तयोः संहर्षकारणम्

atha mātuśca caraṇavabhivādya kṛtāñjaliḥ / uvāca praṇato vākyaṃ tayoḥ saṃharṣakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राम उवाच पितस्तव प्रभावेण तपसो ऽतिदुरासदः । कार्त्तवीर्यो हतो युद्धे समुत्रबलवाहनः

rāma uvāca pitastava prabhāveṇa tapaso 'tidurāsadaḥ / kārttavīryo hato yuddhe samutrabalavāhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्ते ऽपराधं कृतवान्दुष्टमन्त्रिप्रचोदितः । तस्य दण्डो मया दत्तः प्रसह्य मुनिपुङ्गव

yaste 'parādhaṃ kṛtavānduṣṭamantripracoditaḥ / tasya daṇḍo mayā dattaḥ prasahya munipuṅgava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्तं तु नमस्कृत्य गतो ऽहं ब्रह्मण्ॐऽतिकम् । तं नमस्कृत्य विधिवत्स्वकार्यं प्रत्यवेदयम्

bhavantaṃ tu namaskṛtya gato 'haṃ brahmaṇoṃ'tikam / taṃ namaskṛtya vidhivatsvakāryaṃ pratyavedayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समामुवाच भगवाञ्छ्रुत्वा वृत्तान्तमादितः । व्रज स्वकार्यसिद्ध्यर्थं शिवलोकं सनातनम्

samāmuvāca bhagavāñchrutvā vṛttāntamāditaḥ / vraja svakāryasiddhyarthaṃ śivalokaṃ sanātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वाहं तद्वयस्तात नमस्कृत्य पिता महम् । गतवाञ्छिवलोकं वै हरदर्शनकाङ्क्षया

śrutvāhaṃ tadvayastāta namaskṛtya pitā maham / gatavāñchivalokaṃ vai haradarśanakāṅkṣayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविश्य तत्र भगवन्नुमया सहितः शिवः । नमस्कृतो मया देवो वाञ्छितार्थ प्रदायकः

praviśya tatra bhagavannumayā sahitaḥ śivaḥ / namaskṛto mayā devo vāñchitārtha pradāyakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदग्रे निखिलः स्वीयो वृत्तान्तो विनिवेदितः । मया समाहितधिया स सर्वं श्रुतवानपि

tadagre nikhilaḥ svīyo vṛttānto viniveditaḥ / mayā samāhitadhiyā sa sarvaṃ śrutavānapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा विचार्य त त्सर्वं ददौ मह्यं कृपान्वितः । त्रैलोक्यविजयं नाम कवचं सर्वसिद्धिदम्

śrutvā vicārya ta tsarvaṃ dadau mahyaṃ kṛpānvitaḥ / trailokyavijayaṃ nāma kavacaṃ sarvasiddhidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तल्लब्ध्वा तं नमस्कृत्य पुष्करं समुपागतः । तत्राहं साधयित्वा तु कवचं हृष्टमानसः

tallabdhvā taṃ namaskṛtya puṣkaraṃ samupāgataḥ / tatrāhaṃ sādhayitvā tu kavacaṃ hṛṣṭamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्त्तवीर्यं निहत्याजौ शिवलोकं पुनर्गतः । तत्र तौ तु मया दृष्टौ द्वारे स्कन्दविनायकौ

kārttavīryaṃ nihatyājau śivalokaṃ punargataḥ / tatra tau tu mayā dṛṣṭau dvāre skandavināyakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौनमस्कृत्य धर्मज्ञ प्रवेष्टुं चोद्यतो ऽभवम् । स मामवेक्ष्य गामपो विशन्तं त्वरयान्वितम्

taunamaskṛtya dharmajña praveṣṭuṃ codyato 'bhavam / sa māmavekṣya gāmapo viśantaṃ tvarayānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वारयामास सहसा नाद्यावसर इत्यथ । मम तेन पितस्तत्र वाग्युद्धं हस्तकर्षणम्

vārayāmāsa sahasā nādyāvasara ityatha / mama tena pitastatra vāgyuddhaṃ hastakarṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सञ्जातपरशुक्षेममतो ऽभूद्भृगुनन्दन । स तज्ज्ञात्वा समुद्गृह्य मामधश्चोर्द्ध्वमेव च

sañjātaparaśukṣemamato 'bhūdbhṛgunandana / sa tajjñātvā samudgṛhya māmadhaścorddhvameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करेण भ्रामयामास पुनश्चानीतवांस्ततः । तं दृष्ट्वातिक्रुधा क्षिप्तः कुठारो हि मया ततः

kareṇa bhrāmayāmāsa punaścānītavāṃstataḥ / taṃ dṛṣṭvātikrudhā kṣiptaḥ kuṭhāro hi mayā tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दन्तो निपति,स्तस्य ततो देव उपागतः । पार्वती तत्र रुष्टाभूत्तदा कृष्णः समागतः

danto nipati,stasya tato deva upāgataḥ / pārvatī tatra ruṣṭābhūttadā kṛṣṇaḥ samāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राधया सहितस्तेन सानुनीता वरं ददौ । मह्यं कृष्मो जगामाथ तेन मैत्रीं विधाय च

rādhayā sahitastena sānunītā varaṃ dadau / mahyaṃ kṛṣmo jagāmātha tena maitrīṃ vidhāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रणम्य देवेशौ पार्वतीपरमेश्वरौ । आगतस्तव सान्निध्यमकृतव्रणसंयुतः

tataḥ praṇamya deveśau pārvatīparameśvarau / āgatastava sānnidhyamakṛtavraṇasaṃyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठ उवाच इत्यक्त्वा भार्गवो रामो विरराम च भूपते । जमदग्निरुवाचेदं रामं शत्रुनिबर्हणम्

vasiṣṭha uvāca ityaktvā bhārgavo rāmo virarāma ca bhūpate / jamadagniruvācedaṃ rāmaṃ śatrunibarhaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जमदग्निरुवाच क्षत्रहत्याभिभूतस्त्वं तावद्दोषोपशान्तये । प्रयश्चित्तं ततस्तावद्यथावत्कर्तुमर्हसि

jamadagniruvāca kṣatrahatyābhibhūtastvaṃ tāvaddoṣopaśāntaye / prayaścittaṃ tatastāvadyathāvatkartumarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तः प्राह पितरं रामो मतिमतां वरः । प्रायश्चित्तं तु तद्योग्यं त्वं मे निर्देष्टुमर्हसि

ityuktaḥ prāha pitaraṃ rāmo matimatāṃ varaḥ / prāyaścittaṃ tu tadyogyaṃ tvaṃ me nirdeṣṭumarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जमदग्निरुवाच व्रतैश्च नियमैश्चैव कर्षयन्देहमात्मनः । शाकमूलफलाहारो द्वादशाब्दं तपश्चर

jamadagniruvāca vrataiśca niyamaiścaiva karṣayandehamātmanaḥ / śākamūlaphalāhāro dvādaśābdaṃ tapaścara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठ उवाच इत्युक्तः प्रणिपत्यैनं मातरं च भृगूद्वहः । प्रययौ तपसे राजन्नकृतव्रणसंयुतः

vasiṣṭha uvāca ityuktaḥ praṇipatyainaṃ mātaraṃ ca bhṛgūdvahaḥ / prayayau tapase rājannakṛtavraṇasaṃyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गत्वा पर्वत वरं महेन्द्रमरिकर्षणः । कृत्वाऽश्रमपदं तस्मिंस्तपस्तेपे सुदुश्चरम्

sa gatvā parvata varaṃ mahendramarikarṣaṇaḥ / kṛtvā'śramapadaṃ tasmiṃstapastepe suduścaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रतैस्तपोभिर्नियमैर्देवताराधनैरपि । निन्ये वर्षाणि कति चिद्रामस्तस्मिन्महामनाः

vrataistapobhirniyamairdevatārādhanairapi / ninye varṣāṇi kati cidrāmastasminmahāmanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.