Library·Brahmāṇḍa Purāṇa·2·2.69
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे अष्टषष्टितमो ऽध्यायः ॥ ६८॥ सूत उवाच यदोर्वंशं प्रवक्ष्यामि ज्येष्ठस्योत्तमतेजसः । विस्तरेणानुपूर्व्या च गदतो मे निबोधत
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde aṣṭaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ // 68// sūta uvāca yadorvaṃśaṃ pravakṣyāmi jyeṣṭhasyottamatejasaḥ / vistareṇānupūrvyā ca gadato me nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदोः पुत्रा बभूवुर्हि पञ्च देवसुतोपमाः । सहस्रजिदथ श्रेष्ठः क्रोष्टुर्नीलोञ्जिको लघुः
yadoḥ putrā babhūvurhi pañca devasutopamāḥ / sahasrajidatha śreṣṭhaḥ kroṣṭurnīloñjiko laghuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रजित्सुतः श्रीमाञ्छतजिन्नाम पार्थिवः । शतजित्तनयाः ख्यातस्त्रयः परमधार्मिकाः
sahasrajitsutaḥ śrīmāñchatajinnāma pārthivaḥ / śatajittanayāḥ khyātastrayaḥ paramadhārmikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हैहयश्च हयस्छैव राजा वेणु हयस्तथा । हैहयस्य तु दायादो धर्मनेत्र इति श्रुतः
haihayaśca hayaschaiva rājā veṇu hayastathā / haihayasya tu dāyādo dharmanetra iti śrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मनेत्रस्य कुन्तिस्तु संक्षेयस्तस्य चात्मजः । संज्ञेयस्य तु दायादो महिष्मान्नाम पार्थिवः
dharmanetrasya kuntistu saṃkṣeyastasya cātmajaḥ / saṃjñeyasya tu dāyādo mahiṣmānnāma pārthivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीन्महिष्मतः पुत्रो भद्रमेनः प्रतापवान् । वाराणस्यधिपो राजा कथितः पूर्व एव हि
āsīnmahiṣmataḥ putro bhadramenaḥ pratāpavān / vārāṇasyadhipo rājā kathitaḥ pūrva eva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्र सेनस्य दायादो दुर्मदो नाम पार्थिवः । दुर्मदस्यसुतो धीमान्कनको नाम विश्रुतः
bhadra senasya dāyādo durmado nāma pārthivaḥ / durmadasyasuto dhīmānkanako nāma viśrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कनकस्य तु दायादाश्चत्वारो लोकविश्रुताः । कृतवीर्यः कृताग्निश्च कृतवर्मा तथैव च
kanakasya tu dāyādāścatvāro lokaviśrutāḥ / kṛtavīryaḥ kṛtāgniśca kṛtavarmā tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतौजाश्च चतुर्थो ऽभूत्कृतवीर्यात्मजोर्ऽजुनः । जज्ञे बाहुसहस्रेण सप्तद्वीपेश्वरो नृपः
kṛtaujāśca caturtho 'bhūtkṛtavīryātmajor'junaḥ / jajñe bāhusahasreṇa saptadvīpeśvaro nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हि वर्षायुतं तप्त्वा तपः परमदुश्चरम् । दत्तमाराधयामास कार्त्तवीर्यो ऽत्रिसंभवम्
sa hi varṣāyutaṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram / dattamārādhayāmāsa kārttavīryo 'trisaṃbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मै दत्तो वरान्प्रादाच्च तुरो भूरितेजसः । पूर्वं बाहुसहस्रं तु स वव्रे प्रथमं वरम्
tasmai datto varānprādācca turo bhūritejasaḥ / pūrvaṃ bāhusahasraṃ tu sa vavre prathamaṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्मं ध्यायमानस्य सहसास्मान्निवारणम् । धर्मेण पृथिवीं जित्वा धर्मेणैवानुपालनम्
adharmaṃ dhyāyamānasya sahasāsmānnivāraṇam / dharmeṇa pṛthivīṃ jitvā dharmeṇaivānupālanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संग्रामांस्तु बहुञ्जित्वा हत्वा चारीन्सहस्रशः । संग्रामे युध्यमानस्य वधः स्यात्प्रधने मम
saṃgrāmāṃstu bahuñjitvā hatvā cārīnsahasraśaḥ / saṃgrāme yudhyamānasya vadhaḥ syātpradhane mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनेयं पृथिवी कृत्स्ना सप्तद्वीपा सपत्तना । सप्तोदधिपरिक्षिप्ता क्षत्रेण विधिना जिता
teneyaṃ pṛthivī kṛtsnā saptadvīpā sapattanā / saptodadhiparikṣiptā kṣatreṇa vidhinā jitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य बाहुसहस्रं तु युध्यतः किलयोगतः । योगो योगेश्वरस्येव प्रादुर्भवति मायया
tasya bāhusahasraṃ tu yudhyataḥ kilayogataḥ / yogo yogeśvarasyeva prādurbhavati māyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन सप्तसु द्वीपेषु सप्तयज्ञशतानि वै । कृतानि विधिना राज्ञा श्रूयते मुनिसत्तमाः
tena saptasu dvīpeṣu saptayajñaśatāni vai / kṛtāni vidhinā rājñā śrūyate munisattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे यज्ञा महाबाहोस्तस्यामन्भूरितेजसः । सर्वे काञ्चनवेदीकाः सर्वे यूपैश्च काञ्चनैः
sarve yajñā mahābāhostasyāmanbhūritejasaḥ / sarve kāñcanavedīkāḥ sarve yūpaiśca kāñcanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वैर्देवैर्महाभागै र्विमानस्थैरलङ्कृताः । गन्धर्वैरप्सरोभिश्च नित्यमेवोपशोभिताः
sarvairdevairmahābhāgai rvimānasthairalaṅkṛtāḥ / gandharvairapsarobhiśca nityamevopaśobhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य राज्ञो जगौ गाथां गन्धर्वो नारदस्तदा । चरितं तस्य राजर्षेर्महिमानं निरीक्ष्य च
tasya rājño jagau gāthāṃ gandharvo nāradastadā / caritaṃ tasya rājarṣermahimānaṃ nirīkṣya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न नूनं कार्त्तवीर्यस्य गतिं यास्यन्ति मानवाः । यज्ञैर्दानैस्तपोभिश्च विक्रमेण श्रुतेन च
na nūnaṃ kārttavīryasya gatiṃ yāsyanti mānavāḥ / yajñairdānaistapobhiśca vikrameṇa śrutena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वीपेषु सप्तसु स वै धन्वी खड्गी शारासनी । रथी राजा सानुचरो योगाच्चैवानुदृश्यते
dvīpeṣu saptasu sa vai dhanvī khaḍgī śārāsanī / rathī rājā sānucaro yogāccaivānudṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनष्टद्रव्यता चासीन्न क्लेशो न च विभ्रमः । प्रभावेण महाराज्ञः प्रजा धर्मेण रक्षितः
anaṣṭadravyatā cāsīnna kleśo na ca vibhramaḥ / prabhāveṇa mahārājñaḥ prajā dharmeṇa rakṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चाशीतिसहस्राणि वर्षाणां स नराधिपः । स सर्वरत्नभाक्स म्राट् चक्रवर्ती बभूव ह
pañcāśītisahasrāṇi varṣāṇāṃ sa narādhipaḥ / sa sarvaratnabhāksa mrāṭ cakravartī babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष पशुपालो ऽभूत्क्षेत्रपालस्तथै व च । स एव वृष्ट्या पर्जन्यो योगित्वादर्जुनो ऽभवत्
sa eṣa paśupālo 'bhūtkṣetrapālastathai va ca / sa eva vṛṣṭyā parjanyo yogitvādarjuno 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वे बाहुसहस्रेण ज्याघातकठिनेन च । भाति रश्मिसहस्रेण शारदेनैव भास्करः
sa ve bāhusahasreṇa jyāghātakaṭhinena ca / bhāti raśmisahasreṇa śāradenaiva bhāskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हि नागसहक्रेण माहिष्मत्यां नराधिपः । कर्कोटकसभां जित्वा पुरीं तत्र न्यवेशयत्
sa hi nāgasahakreṇa māhiṣmatyāṃ narādhipaḥ / karkoṭakasabhāṃ jitvā purīṃ tatra nyaveśayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वै वेगं समुद्रस्य प्रावृट्कालेंबुजेक्षणः । क्रीडन्नेव सुखोद्विग्नः प्रावृट्कालं चकार ह
sa vai vegaṃ samudrasya prāvṛṭkāleṃbujekṣaṇaḥ / krīḍanneva sukhodvignaḥ prāvṛṭkālaṃ cakāra ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लुलिता क्रीडता तेन हेमस्रग्दाममालिनी । ऊर्मिमुक्तार्त्तसन्नादा शङ्किताभ्येति नर्मदा
lulitā krīḍatā tena hemasragdāmamālinī / ūrmimuktārttasannādā śaṅkitābhyeti narmadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा भुज सहस्रेण स जगाहे महार्मवम् । चकारोद्वृत्तवेलं तमकाले मारुतोद्धतम्
purā bhuja sahasreṇa sa jagāhe mahārmavam / cakārodvṛttavelaṃ tamakāle mārutoddhatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य बाहुसहस्रेण क्षोभ्यमाणे महोदधौ । भवन्ति लीना निश्चेष्टाः पातालस्था महासुराः
tasya bāhusahasreṇa kṣobhyamāṇe mahodadhau / bhavanti līnā niśceṣṭāḥ pātālasthā mahāsurāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चूर्णीकृतमहावीचिलीनमीनमहाविषम् । पतिताविद्धफेनौघमावर्त्तक्षिप्तदुस्सहम्
cūrṇīkṛtamahāvīcilīnamīnamahāviṣam / patitāviddhaphenaughamāvarttakṣiptadussaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकार क्षोभयन्राजा दोःसहस्रेण सागरम् । देवासुरपरिक्षिप्तं क्षीरोदमिव सागरम्
cakāra kṣobhayanrājā doḥsahasreṇa sāgaram / devāsuraparikṣiptaṃ kṣīrodamiva sāgaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्दरक्षोभणभ्रान्तममृतोत्पत्ति हेतवे । सहसा विद्रुता भीता भीमं दृष्ट्वा नृपोत्तमम्
mandarakṣobhaṇabhrāntamamṛtotpatti hetave / sahasā vidrutā bhītā bhīmaṃ dṛṣṭvā nṛpottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्चितं नतमूर्द्धानो बभूवुश्च महोरगाः । सायाह्ने कदलीखञ्च निवातेस्तमिता इव
niścitaṃ natamūrddhāno babhūvuśca mahoragāḥ / sāyāhne kadalīkhañca nivātestamitā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्यामारोप्य दृढे चापे सायकैः पञ्चभिः शतैः । लङ्केशं मोहयित्वा तु सबलं रावणं बलात्
jyāmāropya dṛḍhe cāpe sāyakaiḥ pañcabhiḥ śataiḥ / laṅkeśaṃ mohayitvā tu sabalaṃ rāvaṇaṃ balāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्जित्य वशमानीय माहिष्मत्यां बबन्ध तम् । ततो गत्वा पुलस्त्यस्तमर्जुनं च प्रसाधयत्
nirjitya vaśamānīya māhiṣmatyāṃ babandha tam / tato gatvā pulastyastamarjunaṃ ca prasādhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुमोच राजा पौलस्त्यं पुलस्त्येना नुयाचितः । तस्य बाहुसहस्रस्य बभूव ज्यातलस्वनः
mumoca rājā paulastyaṃ pulastyenā nuyācitaḥ / tasya bāhusahasrasya babhūva jyātalasvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगान्तेंबुदवृन्दस्य स्फुटितस्याशनेरिव । अहो मृधे महावीर्यो भार्गवस्तस्य यो ऽच्छिनत्
yugānteṃbudavṛndasya sphuṭitasyāśaneriva / aho mṛdhe mahāvīryo bhārgavastasya yo 'cchinat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृधे सहस्रं बाहुनां हेमतालवनं यथा । तृषितेन कदाचित्स भिक्षितश्चित्रभानुना
mṛdhe sahasraṃ bāhunāṃ hematālavanaṃ yathā / tṛṣitena kadācitsa bhikṣitaścitrabhānunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तद्वीपांश्चित्रभानोः प्रादद्भिक्षां विशांपतिः । पुराणि घोषान्ग्रामांश्च पत्तनानि च सर्वशः
saptadvīpāṃścitrabhānoḥ prādadbhikṣāṃ viśāṃpatiḥ / purāṇi ghoṣāngrāmāṃśca pattanāni ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जज्वाल तस्य बाणेषु चित्राभानुर्दिधक्षया । स तस्य पुरुषेन्द्रस्य प्रतापेन महायशाः
jajvāla tasya bāṇeṣu citrābhānurdidhakṣayā / sa tasya puruṣendrasya pratāpena mahāyaśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददाह कार्त्तवीर्यस्य शैलांश्चापि वनानि च । स शून्यमाश्रमं सर्वं वरुणस्यात्मजस्य वै
dadāha kārttavīryasya śailāṃścāpi vanāni ca / sa śūnyamāśramaṃ sarvaṃ varuṇasyātmajasya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददाह सवनाटोपं चित्रभानुः स हैहयः । यं लेभे वरुणः पुत्रं पुरा भास्वन्तमुत्तमम्
dadāha savanāṭopaṃ citrabhānuḥ sa haihayaḥ / yaṃ lebhe varuṇaḥ putraṃ purā bhāsvantamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठनामा स मुनिः ख्यात आपव इत्युत । तत्रापवस्तदा क्रोधादर्जुनं शप्तवान्विभुः
vasiṣṭhanāmā sa muniḥ khyāta āpava ityuta / tatrāpavastadā krodhādarjunaṃ śaptavānvibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मान्नवर्जितमिदं वनं ते मम हैहय । तस्मात्ते दुष्करं कर्म कृतमन्यो हनिष्यति
yasmānnavarjitamidaṃ vanaṃ te mama haihaya / tasmātte duṣkaraṃ karma kṛtamanyo haniṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुनो नाम कैन्तेयः स च राजा भविष्यति । अर्जुनं च महावीर्यो रामः प्रहरतां वरः
arjuno nāma kainteyaḥ sa ca rājā bhaviṣyati / arjunaṃ ca mahāvīryo rāmaḥ praharatāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छित्त्वा बाहुसहस्रं वै प्रमथ्य तरसा बली । तपस्वी ब्राह्मणश्चैव वधिष्यति महाबलः
chittvā bāhusahasraṃ vai pramathya tarasā balī / tapasvī brāhmaṇaścaiva vadhiṣyati mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य रामस्तदा ह्यासीन्मृत्युः शापेन धीमतः । राज्ञा तेन वरश्चैव स्वयमेव वृतः पुरा
tasya rāmastadā hyāsīnmṛtyuḥ śāpena dhīmataḥ / rājñā tena varaścaiva svayameva vṛtaḥ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पुत्रशतं त्वासीत्पञ्च तत्र महारथाः । कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो यशस्विनः
tasya putraśataṃ tvāsītpañca tatra mahārathāḥ / kṛtāstrā balinaḥ śūrā dharmātmāno yaśasvinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूरश्च शूरसेनश्च वृषास्यो वृष एव च । जयध्वजो वंशकर्त्ता अवन्तिषु विशांपतिः
śūraśca śūrasenaśca vṛṣāsyo vṛṣa eva ca / jayadhvajo vaṃśakarttā avantiṣu viśāṃpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयध्वजस्य पुत्रस्तु तालजङ्घः प्रतापवान् । तस्य पुत्रशतं त्वेवं तालजङ्घा इतिश्रुतम्
jayadhvajasya putrastu tālajaṅghaḥ pratāpavān / tasya putraśataṃ tvevaṃ tālajaṅghā itiśrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां पञ्च गणाः ख्याता हैहयानां महात्मनाम् । वीतिहोत्राश्च संजाता भोजाश्चावन्तयस्तथा
teṣāṃ pañca gaṇāḥ khyātā haihayānāṃ mahātmanām / vītihotrāśca saṃjātā bhojāścāvantayastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुण्डिकेराश्च विक्रान्तास्तालजङ्घास्तथैव च । वीतिहोत्रसुतश्चापि अनन्तो नाम पार्थिवः
tuṇḍikerāśca vikrāntāstālajaṅghāstathaiva ca / vītihotrasutaścāpi ananto nāma pārthivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्जयस्तस्य पुत्रस्तु बभूवामित्रकर्शनः । अनष्ट द्रव्यता चैव तस्य राज्ञो बभूव ह
durjayastasya putrastu babhūvāmitrakarśanaḥ / anaṣṭa dravyatā caiva tasya rājño babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभावेण महाराजः प्रजास्ताः पर्यपालयत् । न तस्य वित्तनाशः स्यान्नष्टं प्रतिलभेच्च सः
prabhāveṇa mahārājaḥ prajāstāḥ paryapālayat / na tasya vittanāśaḥ syānnaṣṭaṃ pratilabhecca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्त्तवीर्यस्य यो जन्म कथयेदिह धीमतः । वर्द्धन्ते विभवाश्शश्वद्धर्मश्चास्य विवर्द्धते
kārttavīryasya yo janma kathayediha dhīmataḥ / varddhante vibhavāśśaśvaddharmaścāsya vivarddhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा यष्टा यथा दाता तथा स्वर्गे महीपते
yathā yaṣṭā yathā dātā tathā svarge mahīpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.