Library·Brahmāṇḍa Purāṇa·3·3.31
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने मदनपुनर्भवो नाम त्रिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच किमिदं श्रीपुरं नाम केन रूपेण वर्तते । केन वानिर्मितं पूर्व तत्सर्वं मे निवदय
iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne madanapunarbhavo nāma triṃśo 'dhyāyaḥ agastya uvāca kimidaṃ śrīpuraṃ nāma kena rūpeṇa vartate / kena vānirmitaṃ pūrva tatsarvaṃ me nivadaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कियत्प्रमाणं किं वर्णं कथयस्व मम प्रभो । त्वमेव सर्वसन्देहपङ्कशोषणभास्करः
kiyatpramāṇaṃ kiṃ varṇaṃ kathayasva mama prabho / tvameva sarvasandehapaṅkaśoṣaṇabhāskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हयग्रीव उवाच यथा चक्ररथं प्राप्य पूर्वोक्तैर्लक्षणैर्युतम् । महायागानलोत्पन्ना ललिता परमेश्वरी
hayagrīva uvāca yathā cakrarathaṃ prāpya pūrvoktairlakṣaṇairyutam / mahāyāgānalotpannā lalitā parameśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा वैवाहिकीं लीलां ब्रह्माद्यैः प्रार्थिता पुनः । व्यजेष्ट भण्डनामानमसुरं लोककण्टकम्
kṛtvā vaivāhikīṃ līlāṃ brahmādyaiḥ prārthitā punaḥ / vyajeṣṭa bhaṇḍanāmānamasuraṃ lokakaṇṭakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा देवा महेन्द्राद्याः सन्तोषं बहु भेजिरे । अथ कामेश्वरस्यापि ललितायाश्च शोभनम् । नित्योपभोगसर्वार्थं मन्दिरं कर्तुमुत्सुकाः
tadā devā mahendrādyāḥ santoṣaṃ bahu bhejire / atha kāmeśvarasyāpi lalitāyāśca śobhanam / nityopabhogasarvārthaṃ mandiraṃ kartumutsukāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमारा ललितादेव्या ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । वर्धकिं विश्वकर्माणं सुराणां शिल्पकोविदम्
kumārā lalitādevyā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ / vardhakiṃ viśvakarmāṇaṃ surāṇāṃ śilpakovidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुराणां शिल्पनं च मयं मायाविचक्षणम् । आहूय कृतसत्कारानूचिरे ललिताज्ञया
surāṇāṃ śilpanaṃ ca mayaṃ māyāvicakṣaṇam / āhūya kṛtasatkārānūcire lalitājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिकारिपुरुषा ऊचुः भो विश्वकर्मञ्छिल्पज्ञ भोभो मय महोदय । भवन्तौ सर्वशास्त्रज्ञौ घटनामार्गकोविदौ
adhikāripuruṣā ūcuḥ bho viśvakarmañchilpajña bhobho maya mahodaya / bhavantau sarvaśāstrajñau ghaṭanāmārgakovidau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संकल्पमात्रेण महाशिल्पकल्पविशारदौ । युवाभ्यां ललितादेव्या नित्यज्ञानमहोदधेः
saṃkalpamātreṇa mahāśilpakalpaviśāradau / yuvābhyāṃ lalitādevyā nityajñānamahodadheḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षोडशीक्षेत्रमध्येषु तत्क्षेत्रसमसंख्यया । कर्तव्या श्रीनगर्यो हि नानारत्नैरलङ्कृताः
ṣoḍaśīkṣetramadhyeṣu tatkṣetrasamasaṃkhyayā / kartavyā śrīnagaryo hi nānāratnairalaṅkṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र षोडशधा भिन्ना ललिता परमेश्वरी । विश्वत्राणाय सततं निवासं रचयिष्यति
yatra ṣoḍaśadhā bhinnā lalitā parameśvarī / viśvatrāṇāya satataṃ nivāsaṃ racayiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्माकं हि प्रियमिदं मरुतामपिच प्रियम् । सर्वलोकप्रियं चैतत्तन्नाम्नैव विरच्यताम्
asmākaṃ hi priyamidaṃ marutāmapica priyam / sarvalokapriyaṃ caitattannāmnaiva viracyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति कारणदेवानां वचनं सुनिशम्य तौ । विश्वकर्ममयौ नत्वा व्यभाषेतां तथास्त्विति
iti kāraṇadevānāṃ vacanaṃ suniśamya tau / viśvakarmamayau natvā vyabhāṣetāṃ tathāstviti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर्नत्वा पृष्टवन्तौ तौ तान्कारण पूरुषान् । केषु क्षेत्रेषु कर्तव्याः श्रीनगर्यो महोदयाः
punarnatvā pṛṣṭavantau tau tānkāraṇa pūruṣān / keṣu kṣetreṣu kartavyāḥ śrīnagaryo mahodayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माद्याः परिपृष्टास्ते प्रोचुस्तौ शिल्पिनौ पुनः । क्षेत्राणां प्रविभागं तु कल्पयन्तौ यथोचितम्
brahmādyāḥ paripṛṣṭāste procustau śilpinau punaḥ / kṣetrāṇāṃ pravibhāgaṃ tu kalpayantau yathocitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारणपुरुषा ऊचुः प्रथमं मेरुपृष्ठे तु निषधे च महीधरे । हेमकूटे हिमगिरौ पञ्चमे गन्धमादने
kāraṇapuruṣā ūcuḥ prathamaṃ merupṛṣṭhe tu niṣadhe ca mahīdhare / hemakūṭe himagirau pañcame gandhamādane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीले मेषे च शृङ्गारे महेन्द्रे च महागिरौ । क्षेत्राणि हि नवैतानि भौमानि विदितान्यथ
nīle meṣe ca śṛṅgāre mahendre ca mahāgirau / kṣetrāṇi hi navaitāni bhaumāni viditānyatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औदकानि तु सप्तैव प्रोक्तान्यखिल सिन्धुषु । लवणो ऽब्धीक्षुसाराब्धिः सुराब्धिर्घृतसागरः
audakāni tu saptaiva proktānyakhila sindhuṣu / lavaṇo 'bdhīkṣusārābdhiḥ surābdhirghṛtasāgaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधिसिन्धुः क्षीरसिन्धुर्जलसिन्धुश्च सप्तमः । पूर्वोक्ता नव शैलेन्द्राः पश्चात्सप्त च सिन्धवः
dadhisindhuḥ kṣīrasindhurjalasindhuśca saptamaḥ / pūrvoktā nava śailendrāḥ paścātsapta ca sindhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्दृत्य षोडश क्षेत्राण्यंबाश्रीपुरकॢप्तये । येषु दिव्यानि वेश्मानि ललिताया महौजसः । सृजतं दिव्यघटनापण्डितौ शिल्पिनौ युवाम्
ātdṛtya ṣoḍaśa kṣetrāṇyaṃbāśrīpurakḷptaye / yeṣu divyāni veśmāni lalitāyā mahaujasaḥ / sṛjataṃ divyaghaṭanāpaṇḍitau śilpinau yuvām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषु क्षेत्रेषु कॢप्तानि घ्नन्त्या देव्या महासुरान् । नामानि नित्यानाम्नैव प्रथितानि न संशयः
yeṣu kṣetreṣu kḷptāni ghnantyā devyā mahāsurān / nāmāni nityānāmnaiva prathitāni na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा हि नित्यास्वरूपेण कालव्याप्तिकरी परा । सर्वं कलयते देवी कलनाङ्कतया जगत्
sā hi nityāsvarūpeṇa kālavyāptikarī parā / sarvaṃ kalayate devī kalanāṅkatayā jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यानाच महाराज्ञी नित्या यत्र न तद्भिदा । अतस्तदीयनाम्ना तु सनामा प्रथिता पुरा
nityānāca mahārājñī nityā yatra na tadbhidā / atastadīyanāmnā tu sanāmā prathitā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामेश्वरीपुरी चैव भगमालापुरी तथा । नित्यक्लिन्नापुरीत्यादिनामानि प्रथितान्यलम्
kāmeśvarīpurī caiva bhagamālāpurī tathā / nityaklinnāpurītyādināmāni prathitānyalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो नामानि वर्णेन योग्ये पुण्यतमे दिने । महाशिल्पप्रकारेण पुरीं रचयतां शुभाम्
ato nāmāni varṇena yogye puṇyatame dine / mahāśilpaprakāreṇa purīṃ racayatāṃ śubhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति कारणकृत्येन्द्रैर्ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैः । प्रोक्तौ तौ श्रीपुरीस्थेषु तेषु क्षेत्रेषु चक्रतुः
iti kāraṇakṛtyendrairbrahmaviṣṇumaheśvaraiḥ / proktau tau śrīpurīstheṣu teṣu kṣetreṣu cakratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ श्रीपुरविस्तारं पुराधिष्ठातृदेवताः । कथयाम्यहमाधार्य लोपामुद्रापते शृणु
atha śrīpuravistāraṃ purādhiṣṭhātṛdevatāḥ / kathayāmyahamādhārya lopāmudrāpate śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो मेरुरखिलाधारस्तुङ्गश्चानन्तयोजनः । चतुर्दशजगच्चक्रसंप्रोतनिजविग्रहः
yo merurakhilādhārastuṅgaścānantayojanaḥ / caturdaśajagaccakrasaṃprotanijavigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य चत्वारि शृङ्गाणि शक्रनैरृतवायुषु । मध्यस्थलेषु जातानि प्रोच्छ्रायस्तेषु कथ्यते
tasya catvāri śṛṅgāṇi śakranairṛtavāyuṣu / madhyasthaleṣu jātāni procchrāyasteṣu kathyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वोक्तशृङ्गत्रितयं शतयोजनमुन्नतम् । शतयोजनविस्तारं तेषु लोकास्त्रयो मताः
pūrvoktaśṛṅgatritayaṃ śatayojanamunnatam / śatayojanavistāraṃ teṣu lokāstrayo matāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मलोको विष्णुलोकः शिवलोकस्तथैव च । एतेषां गृहविन्यासान्वक्ष्याम्यवसरान्तरे
brahmaloko viṣṇulokaḥ śivalokastathaiva ca / eteṣāṃ gṛhavinyāsānvakṣyāmyavasarāntare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये स्थितस्य शृङ्गस्य विस्तारं चोच्छ्रयं शृणु । चतुःशतं योजनानामुच्छ्रितं विस्तृतं तथा
madhye sthitasya śṛṅgasya vistāraṃ cocchrayaṃ śṛṇu / catuḥśataṃ yojanānāmucchritaṃ vistṛtaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैव शृङ्गे महति शिल्पिभ्यां श्रीपुरं कृतम् । चतुःशतं योजनानां विस्तृत कुम्भसंभव
tatraiva śṛṅge mahati śilpibhyāṃ śrīpuraṃ kṛtam / catuḥśataṃ yojanānāṃ vistṛta kumbhasaṃbhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रायं प्रविभागस्ते प्रविविच्य प्रदर्श्यते । प्राकारः प्रथमः प्रोक्तः कालायसविनिर्मितः
tatrāyaṃ pravibhāgaste pravivicya pradarśyate / prākāraḥ prathamaḥ proktaḥ kālāyasavinirmitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्दशाधिकसाहस्रयोजनायतवेष्टनः । चतुर्दिक्षु द्वार्युतश्च चतुर्योजनमुच्छ्रितः
ṣaṭdaśādhikasāhasrayojanāyataveṣṭanaḥ / caturdikṣu dvāryutaśca caturyojanamucchritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालमूलपरीणाहो योजनायुतमब्धिप । शालाग्रस्य तु गव्यूतेर्नद्धवातायनं पृथक्
śālamūlaparīṇāho yojanāyutamabdhipa / śālāgrasya tu gavyūternaddhavātāyanaṃ pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालद्वारस्य चौन्नत्यमेकयोजनमाश्रितम् । द्वारेद्वारे कपाटे द्वे गव्यूत्यर्धप्रविस्तरे
śāladvārasya caunnatyamekayojanamāśritam / dvāredvāre kapāṭe dve gavyūtyardhapravistare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकयोजनमुन्नद्धे कालायस विनिर्मिते । उभयोरर्गला चेत्थमर्धक्रोशसमायता
ekayojanamunnaddhe kālāyasa vinirmite / ubhayorargalā cetthamardhakrośasamāyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं चतुर्षु द्वारेषु सदृशं परिकीर्तितम् । गोपुरस्य तु संस्थानं कथये कुंभसंभव
evaṃ caturṣu dvāreṣu sadṛśaṃ parikīrtitam / gopurasya tu saṃsthānaṃ kathaye kuṃbhasaṃbhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वोक्तस्य तु शालस्य मूले योजनसंमिते । पार्श्वद्वये योजने द्वे द्वे समादाय निर्मिते
pūrvoktasya tu śālasya mūle yojanasaṃmite / pārśvadvaye yojane dve dve samādāya nirmite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्तारमपि तावन्तं संप्राप्तं द्वारगर्भितम् । पार्श्वद्वयं योजने द्वे मध्ये शालस्य योजनम्
vistāramapi tāvantaṃ saṃprāptaṃ dvāragarbhitam / pārśvadvayaṃ yojane dve madhye śālasya yojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेलयित्वा पञ्च मुने योजनानि प्रमाणतः । पार्श्वद्वयेन सार्धेन क्रोशयुग्मेन संयुतम्
melayitvā pañca mune yojanāni pramāṇataḥ / pārśvadvayena sārdhena krośayugmena saṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेलयित्वा पञ्चसंख्यायोजनान्यायतस्तथा । एवं प्राकारतस्तत्र गोपुरं रचितं मुने
melayitvā pañcasaṃkhyāyojanānyāyatastathā / evaṃ prākāratastatra gopuraṃ racitaṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्गोपुरमूलस्य वेष्टो विंशतियोजनः । उपर्युपरि वेष्टस्य ह्रास एव प्रकीर्त्यते
tasmādgopuramūlasya veṣṭo viṃśatiyojanaḥ / uparyupari veṣṭasya hrāsa eva prakīrtyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपुरस्योन्नतिः प्रोक्तापञ्चविंशतियोजना । योजनेयोजने द्वारं सकपाटं मनोहरम्
gopurasyonnatiḥ proktāpañcaviṃśatiyojanā / yojaneyojane dvāraṃ sakapāṭaṃ manoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमिकाश्चापि तावन्त्यो यथोर्ध्वं ह्राससंयुताः । गोपुराग्रस्य निस्तारो योजनं हि समाश्रितः
bhūmikāścāpi tāvantyo yathordhvaṃ hrāsasaṃyutāḥ / gopurāgrasya nistāro yojanaṃ hi samāśritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयामो ऽपि च तावान्वै तत्र त्रिमुकुटं स्मृतम् । मुकुटस्य तु विस्तारः क्रोशमानो घटोद्भव
āyāmo 'pi ca tāvānvai tatra trimukuṭaṃ smṛtam / mukuṭasya tu vistāraḥ krośamāno ghaṭodbhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोशद्वयं समुन्नद्धं ह्रासं गोपुरवन्मुने । मुकुटस्यान्तरे क्षोणी क्रोशार्धेन च संमिता
krośadvayaṃ samunnaddhaṃ hrāsaṃ gopuravanmune / mukuṭasyāntare kṣoṇī krośārdhena ca saṃmitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुकुटं पश्चिमे प्राच्यां दक्षिणे द्वारगोपुरे । दक्षोत्तरस्तु मुकुटाः पश्चिमद्वारगोपुरे
mukuṭaṃ paścime prācyāṃ dakṣiṇe dvāragopure / dakṣottarastu mukuṭāḥ paścimadvāragopure
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणद्वारवत्प्रोक्ता उत्तरद्वाःकिरीटिकाः । पश्चिमद्वारवत्पूर्वद्वारे मुकुटकल्पना
dakṣiṇadvāravatproktā uttaradvāḥkirīṭikāḥ / paścimadvāravatpūrvadvāre mukuṭakalpanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालायसाख्यशालस्यान्तरे मारुतयोजने । अन्तरे कांस्यशालस्य पूर्ववद्गोपुरो ऽन्वितः
kālāyasākhyaśālasyāntare mārutayojane / antare kāṃsyaśālasya pūrvavadgopuro 'nvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालमूलप्रमाणं च पूर्ववत्परिकीर्तितम् । कांस्यशालो ऽपि पूर्वादिदिक्षु द्वारसमन्विन्तः
śālamūlapramāṇaṃ ca pūrvavatparikīrtitam / kāṃsyaśālo 'pi pūrvādidikṣu dvārasamanvintaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वारेद्वारे गोपुराणि पर्वलक्षणभाञ्जि च । कालायसस्य कांस्यस्य य्ॐऽतर्देशः समन्ततः
dvāredvāre gopurāṇi parvalakṣaṇabhāñji ca / kālāyasasya kāṃsyasya yoṃ'tardeśaḥ samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानावृक्षमहोद्यानं तत्प्रोक्तं कुम्भसंभव । उद्भिज्जाद्यं यावदस्ति तत्सर्वं तत्र वर्तते
nānāvṛkṣamahodyānaṃ tatproktaṃ kumbhasaṃbhava / udbhijjādyaṃ yāvadasti tatsarvaṃ tatra vartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परंसहस्रास्तरवः सदापुष्पाः सदाफलाः । सदापल्लवशोभाढ्याः सदा सौरभसंकुलाः
paraṃsahasrāstaravaḥ sadāpuṣpāḥ sadāphalāḥ / sadāpallavaśobhāḍhyāḥ sadā saurabhasaṃkulāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चूताः कङ्कोलका लोध्रा बकुलाः कर्णिकारकाः । शिंशपाश्च शिरीषाश्च देवदारुनमेरवः
cūtāḥ kaṅkolakā lodhrā bakulāḥ karṇikārakāḥ / śiṃśapāśca śirīṣāśca devadārunameravaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुन्नागा नागभद्राश्च मुचुकुन्दाश्च कट्फलाः । एलालवङ्गास्तक्कोलास्तथा कर्पूरशाखिनः
punnāgā nāgabhadrāśca mucukundāśca kaṭphalāḥ / elālavaṅgāstakkolāstathā karpūraśākhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीलवः काकतुण्ड्यश्च शालकाश्चासनास्तथा । काञ्चनाराश्च लकुचाः पनसा हिङ्गुलास्तथा
pīlavaḥ kākatuṇḍyaśca śālakāścāsanāstathā / kāñcanārāśca lakucāḥ panasā hiṅgulāstathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाटलाश्च फलिन्यश्च जटिल्यो जघनेफलाः । गणिकाश्च कुरण्टाश्च बन्धुजीवाश्च दाडिमाः
pāṭalāśca phalinyaśca jaṭilyo jaghanephalāḥ / gaṇikāśca kuraṇṭāśca bandhujīvāśca dāḍimāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वकर्णा हस्तिकर्णाश्चांपेयाः कनकद्रुमाः । यूथिकास्तालपर्ण्यश्च तुलस्यश्च सदाफलाः
aśvakarṇā hastikarṇāścāṃpeyāḥ kanakadrumāḥ / yūthikāstālaparṇyaśca tulasyaśca sadāphalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तालास्तमालहिन्तालखर्जूराः शरबर्बुराः । इक्षवः क्षीरिणश्चैव श्लेष्मान्तकविभीतकाः
tālāstamālahintālakharjūrāḥ śarabarburāḥ / ikṣavaḥ kṣīriṇaścaiva śleṣmāntakavibhītakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरीत्क्यस्त्ववाक्पुष्प्यो घोण्टाल्यः स्वर्गपुष्पिकाः । भल्लातकाश्च खदिराः शाखोटाश्चन्दनद्रुमाः
harītkyastvavākpuṣpyo ghoṇṭālyaḥ svargapuṣpikāḥ / bhallātakāśca khadirāḥ śākhoṭāścandanadrumāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालागुरुद्रुमाः कालस्कन्धाश्चिञ्चा वदास्तथा । उदुंबरार्जुनाश्वत्थाः शमीवृक्षा ध्रुवाद्रुमाः
kālāgurudrumāḥ kālaskandhāściñcā vadāstathā / uduṃbarārjunāśvatthāḥ śamīvṛkṣā dhruvādrumāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुचकाः कुटजाः सप्तपर्णाश्च कृतमालकाः । कपित्थास्तिन्तिणी चैवेत्येवमाध्याः सहस्रशः
rucakāḥ kuṭajāḥ saptaparṇāśca kṛtamālakāḥ / kapitthāstintiṇī caivetyevamādhyāḥ sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाऋतुसमाविष्टा देव्याः शृङ्गारहेतवः । नानावृक्षमहोत्सेधा वर्तन्ते वरशाखिनः
nānāṛtusamāviṣṭā devyāḥ śṛṅgārahetavaḥ / nānāvṛkṣamahotsedhā vartante varaśākhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कांस्यशालस्यान्तरोले सप्तयोजनदूरतः । चतुरस्रस्ताम्रशालः सिंधुयोजनमुन्नतः
kāṃsyaśālasyāntarole saptayojanadūrataḥ / caturasrastāmraśālaḥ siṃdhuyojanamunnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनयोरन्तरक्षोणी प्रोक्ता कल्पकवाटिका । कर्पूरगन्धिभिश्चारुरत्नबीजसमन्वितैः
anayorantarakṣoṇī proktā kalpakavāṭikā / karpūragandhibhiścāruratnabījasamanvitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काञ्चनत्वक्सुरुचिरैः फलैस्तैः फलिता द्रुमाः । पीतांबराणि दिव्यानि प्रवालान्येव शाखिषु
kāñcanatvaksuruciraiḥ phalaistaiḥ phalitā drumāḥ / pītāṃbarāṇi divyāni pravālānyeva śākhiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमृतं स्यान्मधुरसः पुष्पाणि च विभूषणम् । ईदृशा वहवस्तत्र कल्पवृक्षाः प्रकीर्तिताः
amṛtaṃ syānmadhurasaḥ puṣpāṇi ca vibhūṣaṇam / īdṛśā vahavastatra kalpavṛkṣāḥ prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा कक्षा द्वितीया स्यान्कल्पवापीति नामतः । ताम्रशालस्यान्तराले नागशालः प्रकीर्तिताः
eṣā kakṣā dvitīyā syānkalpavāpīti nāmataḥ / tāmraśālasyāntarāle nāgaśālaḥ prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनयोरुभयोस्तिर्यगदेशः स्यात्सप्तयोजनः । तत्र संतानवाटी स्यान्कल्पवापीसमाकृतिः
anayorubhayostiryagadeśaḥ syātsaptayojanaḥ / tatra saṃtānavāṭī syānkalpavāpīsamākṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर्मध्ये मही प्रोक्ता हरिचन्दनवाटिका । कल्पवाटीसमाकारा फलपुष्पसमाकुला
tayormadhye mahī proktā haricandanavāṭikā / kalpavāṭīsamākārā phalapuṣpasamākulā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषु सर्वेषु शालेषु पूर्ववद्द्वारकल्पनम् । पूर्ववद्गोपुराणां च मुकुटानां च कल्पनम्
eṣu sarveṣu śāleṣu pūrvavaddvārakalpanam / pūrvavadgopurāṇāṃ ca mukuṭānāṃ ca kalpanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपुरद्वारकॢप्तं च द्वारे द्वारे च संमितिः । आरकूटस्यान्तराले सप्तयोजनदूरतः
gopuradvārakḷptaṃ ca dvāre dvāre ca saṃmitiḥ / ārakūṭasyāntarāle saptayojanadūrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चलोहमयः शालः पूर्वशालसमाकृतिः । तयोर्मध्ये मही प्रोक्ता मन्दारद्रुमवाटिका
pañcalohamayaḥ śālaḥ pūrvaśālasamākṛtiḥ / tayormadhye mahī proktā mandāradrumavāṭikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चलोहस्यान्तराले सप्तयोजनदूरतः । रौप्यशालस्तु संप्रोक्तः पूर्वोक्तैर्लक्षणैर्युतः
pañcalohasyāntarāle saptayojanadūrataḥ / raupyaśālastu saṃproktaḥ pūrvoktairlakṣaṇairyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर्मध्यमही प्रोक्ता पारिजातद्रुवाटिका । दिव्यामोदसुसंपूर्णा फलपुष्पभरोज्ज्वला
tayormadhyamahī proktā pārijātadruvāṭikā / divyāmodasusaṃpūrṇā phalapuṣpabharojjvalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रौप्यशालस्यान्तराले सप्तयोजनविस्तरः । हेमशालः प्रकथितः पूर्ववद्द्वारशोभितः
raupyaśālasyāntarāle saptayojanavistaraḥ / hemaśālaḥ prakathitaḥ pūrvavaddvāraśobhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर्मध्ये महीप्रोक्ता कदम्बतरुवाटिका । तत्र दिव्या नीपवृक्षा योजनद्वयमुन्नताः
tayormadhye mahīproktā kadambataruvāṭikā / tatra divyā nīpavṛkṣā yojanadvayamunnatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदैव मदिरास्पन्दा मेदुरप्रसवोज्ज्वलाः । येभ्यः कादंबरी नाम योगिनी भोगदायिनी
sadaiva madirāspandā meduraprasavojjvalāḥ / yebhyaḥ kādaṃbarī nāma yoginī bhogadāyinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशिष्टा मदिरोद्याना मन्त्रिण्याः सततं प्रिया । ते नीपवृक्षाः सुच्छायाः पत्रलाः पल्लवाकुलाः । आमोदलोलभृङ्गालीझङ्कारैः पूरितोदराः
viśiṣṭā madirodyānā mantriṇyāḥ satataṃ priyā / te nīpavṛkṣāḥ succhāyāḥ patralāḥ pallavākulāḥ / āmodalolabhṛṅgālījhaṅkāraiḥ pūritodarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैव मन्त्रिणीनाथाया मन्दिरं सुमनोहरम् । कदंबवनवाट्यास्तु विदिक्षुज्वलनादितः
tatraiva mantriṇīnāthāyā mandiraṃ sumanoharam / kadaṃbavanavāṭyāstu vidikṣujvalanāditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वारि मन्दिराण्युच्चैः कल्पितान्यादिशिल्पिना । एकैकस्य तु गे७स्य विस्तारः पञ्चयोजनः
catvāri mandirāṇyuccaiḥ kalpitānyādiśilpinā / ekaikasya tu ge7sya vistāraḥ pañcayojanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चयोजनमायामः सप्तावरणतः स्थितिः । एवमन्यविदिक्षु स्युस्सर्वत्र प्रियकद्रुमाः । निवासनगरी सेयं श्यामायाः परिकीर्तिता
pañcayojanamāyāmaḥ saptāvaraṇataḥ sthitiḥ / evamanyavidikṣu syussarvatra priyakadrumāḥ / nivāsanagarī seyaṃ śyāmāyāḥ parikīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेनार्थं नगरी त्वन्या महापद्माटवीस्थले । यदत्रैव गृह तस्या बहुयोजनदूरतः
senārthaṃ nagarī tvanyā mahāpadmāṭavīsthale / yadatraiva gṛha tasyā bahuyojanadūrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीदेव्या नित्यसेवा तु मत्रिण्या न घटिष्यते । अतश्चितामणिगृहोपान्ते ऽपि भवनं कृतम् । तस्याः श्रीमन्त्रनाथायाः सुरत्वष्ट्रा मयेन च
śrīdevyā nityasevā tu matriṇyā na ghaṭiṣyate / ataścitāmaṇigṛhopānte 'pi bhavanaṃ kṛtam / tasyāḥ śrīmantranāthāyāḥ suratvaṣṭrā mayena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीपुरे मन्त्रेणी देव्या मन्दिरस्य गुणान्बहुन् । वर्णयिष्यति को नाम यो द्विजिह्वासहस्रवान्
śrīpure mantreṇī devyā mandirasya guṇānbahun / varṇayiṣyati ko nāma yo dvijihvāsahasravān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कादंबरीमदाताम्रनयनाः कलवीणया । गायन्त्यस्तत्र खेलन्ति मान्यमातङ्गकन्यकाः
kādaṃbarīmadātāmranayanāḥ kalavīṇayā / gāyantyastatra khelanti mānyamātaṅgakanyakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगस्त्य उवाच मातङ्गो नाम कःप्रोक्तस्तस्य कन्याः कथं च ताः । सेवन्ते मन्त्रिणीनाथां सदा मधुमदालसाः
agastya uvāca mātaṅgo nāma kaḥproktastasya kanyāḥ kathaṃ ca tāḥ / sevante mantriṇīnāthāṃ sadā madhumadālasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हयग्रीव उवाच मतङ्गो नाम तपसामेकराशिस्तपोधनः । महाप्रभावसंपन्नो जगत्सर्जनलंपटः
hayagrīva uvāca mataṅgo nāma tapasāmekarāśistapodhanaḥ / mahāprabhāvasaṃpanno jagatsarjanalaṃpaṭaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपः शक्त्यात्तधिया च सर्वत्राज्ञाप्रवर्त्तकः । तस्य पुत्रस्तु मातङ्गो मुद्रिणीं मन्त्रिनायिकाम् ॥ ब्न्द्प् ३,३१।९१ ॥ । घोरैस्तपोभिरत्यर्थं पूरयामास धीरधीः । मतङ्गमुनिपुत्रेण सुचिरं समुपासिता
tapaḥ śaktyāttadhiyā ca sarvatrājñāpravarttakaḥ / tasya putrastu mātaṅgo mudriṇīṃ mantrināyikām // BndP 3,31.91 // . ghoraistapobhiratyarthaṃ pūrayāmāsa dhīradhīḥ / mataṅgamuniputreṇa suciraṃ samupāsitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रिणी कृतसान्निध्या वृणीष्व वरमित्यशात् । सो ऽपिसर्वमुनिश्रेष्ठो मातङ्गस्तपसां निधिः । उवाच तां पुरो दत्तसान्निध्यां श्यामलांबिकाम्
mantriṇī kṛtasānnidhyā vṛṇīṣva varamityaśāt / so 'pisarvamuniśreṣṭho mātaṅgastapasāṃ nidhiḥ / uvāca tāṃ puro dattasānnidhyāṃ śyāmalāṃbikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातङ्गमहामुनिरुवाच देवी त्वत्स्मृतिमात्रेण सर्वाश्च मम सिद्धयः । जाता एवाणिमाद्यास्ताः सर्वाश्चान्या विभूतयः
mātaṅgamahāmuniruvāca devī tvatsmṛtimātreṇa sarvāśca mama siddhayaḥ / jātā evāṇimādyāstāḥ sarvāścānyā vibhūtayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रापणीयन्न मे किञ्चिदस्त्यंबभुवनत्रये । सर्वतः प्राप्तकालस्य भवत्याश्चरितस्मृतेः
prāpaṇīyanna me kiñcidastyaṃbabhuvanatraye / sarvataḥ prāptakālasya bhavatyāścaritasmṛteḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथापि तव सांनिध्यमिदं नो निष्फलं भवेत् । एवं परं प्रार्थये ऽहं तं वरं पूरयांबिके
athāpi tava sāṃnidhyamidaṃ no niṣphalaṃ bhavet / evaṃ paraṃ prārthaye 'haṃ taṃ varaṃ pūrayāṃbike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं हिमवता सार्थं सौहार्दं परिहासवान् । क्रीडामत्तेन चावाच्यैस्तत्र तेन प्रगल्भितम्
pūrvaṃ himavatā sārthaṃ sauhārdaṃ parihāsavān / krīḍāmattena cāvācyaistatra tena pragalbhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहङ्गौरीगुरुरिति श्लाघामात्मनि तेनिवान् । तद्वाक्यं मम नैवाभूद्यतस्तत्राधिको गुणः
ahaṅgaurīgururiti ślāghāmātmani tenivān / tadvākyaṃ mama naivābhūdyatastatrādhiko guṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभयोर्गुणसाम्ये तु मित्रयोरधिके गुणे । एकस्य कारणाज्जाते तत्रान्यस्य स्पृहा भवेत्
ubhayorguṇasāmye tu mitrayoradhike guṇe / ekasya kāraṇājjāte tatrānyasya spṛhā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौरीगुरुत्वश्लाघार्थं प्राप्तकामो ऽप्यहं तपः । कृतवान्मन्त्रिणीनाथे तत्त्वंमत्तनया भव
gaurīgurutvaślāghārthaṃ prāptakāmo 'pyahaṃ tapaḥ / kṛtavānmantriṇīnāthe tattvaṃmattanayā bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो मन्नामविख्याता भविष्यसि न संशयः । इत्युक्तं वचनं श्रुत्वा मातङ्गस्य महामुनेः । तथास्त्विति तिरोघत् स च प्रीतो ऽभवन्मुनिः
yato mannāmavikhyātā bhaviṣyasi na saṃśayaḥ / ityuktaṃ vacanaṃ śrutvā mātaṅgasya mahāmuneḥ / tathāstviti tiroghat sa ca prīto 'bhavanmuniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातङ्गस्य महर्षेस्तु तस्य स्वप्ने तदा मुदा । तापिच्छमञ्जरीमेकां ददौ कर्णावतंसतः
mātaṅgasya maharṣestu tasya svapne tadā mudā / tāpicchamañjarīmekāṃ dadau karṇāvataṃsataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्स्वप्नस्य प्रभावेण मातङ्गस्य सधर्मिणी । नाम्ना सिद्धिमती गर्भे लघुश्यामामधारयत्
tatsvapnasya prabhāveṇa mātaṅgasya sadharmiṇī / nāmnā siddhimatī garbhe laghuśyāmāmadhārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत एव समुत्पन्ना मातङ्गी तेन कीर्तिताः । लघुश्यामेति सा प्रोक्त श्यामा यन्मूलकन्दभूः
tata eva samutpannā mātaṅgī tena kīrtitāḥ / laghuśyāmeti sā prokta śyāmā yanmūlakandabhūḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातङ्गकन्यका हृद्याः कोटीनामपि कोटिशः । लघुश्यामा महाश्यामामातङ्गी वृन्दसंयुताः । अङ्गशक्तित्वमापन्नाः सेवन्ते प्रियकप्रियाम्
mātaṅgakanyakā hṛdyāḥ koṭīnāmapi koṭiśaḥ / laghuśyāmā mahāśyāmāmātaṅgī vṛndasaṃyutāḥ / aṅgaśaktitvamāpannāḥ sevante priyakapriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मातङ्गकन्यानामुत्पत्तिः कुंभसंभव । कथिताः सप्तकक्षाश्च शाला लोहादिनिर्मिताः
iti mātaṅgakanyānāmutpattiḥ kuṃbhasaṃbhava / kathitāḥ saptakakṣāśca śālā lohādinirmitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.