Library·Brahmāṇḍa Purāṇa·3·3.40
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने एकोनचत्वारिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच श्रीकामकोष्ठपीठस्था महात्रिपुरसुन्दरी । कङ्कं विलासमकरोत्कामाक्षीत्यभिविश्रुता
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne ekonacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ agastya uvāca śrīkāmakoṣṭhapīṭhasthā mahātripurasundarī / kaṅkaṃ vilāsamakarotkāmākṣītyabhiviśrutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकामाक्षीति सा देवी महात्रिपुरसुंदरी । भूमण्डलस्थिता देवी किं करोति महेश्वरी । एतस्याश्चरितं दिव्यं वद मे वदतां वर
śrīkāmākṣīti sā devī mahātripurasuṃdarī / bhūmaṇḍalasthitā devī kiṃ karoti maheśvarī / etasyāścaritaṃ divyaṃ vada me vadatāṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हयग्रीव उवाच अत्र स्थितापि सर्वेषां हृदयस्था घटोद्भव । तत्तत्कर्मानुरूपं सा प्रदत्ते देहिनां फलम्
hayagrīva uvāca atra sthitāpi sarveṣāṃ hṛdayasthā ghaṭodbhava / tattatkarmānurūpaṃ sā pradatte dehināṃ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्किञ्चिद्वर्तते लोके सर्वमस्या विचेष्टितम् । किञ्चिच्चिन्तयते कश्चित्स्वच्छन्दं विदधात्यसौ
yatkiñcidvartate loke sarvamasyā viceṣṭitam / kiñciccintayate kaścitsvacchandaṃ vidadhātyasau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या एवावतारास्तु त्रिपुराद्याश्च शक्तयः । इयमेव महालक्ष्मीः ससर्जाण्डत्रयं पुरा
tasyā evāvatārāstu tripurādyāśca śaktayaḥ / iyameva mahālakṣmīḥ sasarjāṇḍatrayaṃ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परत्रयाणामावासं शक्तीनां तिसृणामपि । एकस्मादण्डतो जातावंबिकापुरुषोत्तमौ
paratrayāṇāmāvāsaṃ śaktīnāṃ tisṛṇāmapi / ekasmādaṇḍato jātāvaṃbikāpuruṣottamau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीविरिञ्चौ ततो ऽन्यस्मादन्य स्माच्च गिराशिवौ । इन्दिरां योजयामास मुकुन्देन महेश्वरी । पार्वत्या परमेशानं सरस्वत्या पितामहम्
śrīviriñcau tato 'nyasmādanya smācca girāśivau / indirāṃ yojayāmāsa mukundena maheśvarī / pārvatyā parameśānaṃ sarasvatyā pitāmaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माणं सर्व लोकानां सृष्टिकार्ये न्ययुङ्क्त सा । वासुदेवं परित्राणे संहारे च त्रिलोचनम्
brahmāṇaṃ sarva lokānāṃ sṛṣṭikārye nyayuṅkta sā / vāsudevaṃ paritrāṇe saṃhāre ca trilocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते सर्वे ऽपि महालक्ष्मीं ध्यायन्तः शर्मदां सदा । ब्रह्मलोके च वैकुण्ठे कैलासे च वसंत्यमी
te sarve 'pi mahālakṣmīṃ dhyāyantaḥ śarmadāṃ sadā / brahmaloke ca vaikuṇṭhe kailāse ca vasaṃtyamī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचित्पार्वती देवी कैलासशिखरे शुभे । विहरन्ती महेशस्य पिधानं नेत्रयोर्व्यधात्
kadācitpārvatī devī kailāsaśikhare śubhe / viharantī maheśasya pidhānaṃ netrayorvyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रसूर्यौं यतस्तस्य नेत्रात्तस्माज्जगत्त्रयम् । अन्धकारावृतमभूदतेजस्कं समन्ततः
candrasūryauṃ yatastasya netrāttasmājjagattrayam / andhakārāvṛtamabhūdatejaskaṃ samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश्च सकला लोका स्त्यक्तदेवपितृक्तियाः । इति कर्त्तव्यतामूढा न प्रजानन्त किञ्चन
tataśca sakalā lokā styaktadevapitṛktiyāḥ / iti karttavyatāmūḍhā na prajānanta kiñcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्दृष्ट्वा भगवान्रुद्रः पार्वतीमिदमब्रवीत् । त्वया पापं कृतं देवि मम नेत्रपिधानतः
taddṛṣṭvā bhagavānrudraḥ pārvatīmidamabravīt / tvayā pāpaṃ kṛtaṃ devi mama netrapidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषयस्त्यक्ततपसो हतसन्ध्याश्च वैदिकाः । सर्वं च वैदिकं कर्म त्वया नाशितमंबिके
ṛṣayastyaktatapaso hatasandhyāśca vaidikāḥ / sarvaṃ ca vaidikaṃ karma tvayā nāśitamaṃbike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्पापस्य शान्त्यर्थं तपः कुरु सुदुष्करम् । गत्वा काशीं व्रतं तत्र किञ्चित्कालं समाचर
tasmātpāpasya śāntyarthaṃ tapaḥ kuru suduṣkaram / gatvā kāśīṃ vrataṃ tatra kiñcitkālaṃ samācara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चात्काञ्चीपुरं गत्वा कामाक्षीं तत्र द्रक्ष्यसि । आराधयैतां नित्यां त्वं सर्वपापहरीं शिवाम्
paścātkāñcīpuraṃ gatvā kāmākṣīṃ tatra drakṣyasi / ārādhayaitāṃ nityāṃ tvaṃ sarvapāpaharīṃ śivām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलसीमग्रतः कृत्त्वा कम्पाकूले तपः कुरु । इत्यादिश्य महादेवस्तत्रैवान्तरधीयत
tulasīmagrataḥ kṛttvā kampākūle tapaḥ kuru / ityādiśya mahādevastatraivāntaradhīyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा कृतवतीशानी भर्तुराज्ञानुवर्तिनी । चिरेण तपसा क्लिष्टामनन्यहृदयां शिवाम्
tathā kṛtavatīśānī bharturājñānuvartinī / cireṇa tapasā kliṣṭāmananyahṛdayāṃ śivām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्रतः कृतसांनिध्या कामाक्षी वाक्यमब्रवीत् । वत्से तपोभिरत्युग्रैरलं प्रीतास्मि सुव्रते
agrataḥ kṛtasāṃnidhyā kāmākṣī vākyamabravīt / vatse tapobhiratyugrairalaṃ prītāsmi suvrate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उन्मील्य नयने पश्चात्पार्वती स्वपुरः स्थिताम् । बालार्कायुतसंकाशां सर्वाभरणभूषिताम्
unmīlya nayane paścātpārvatī svapuraḥ sthitām / bālārkāyutasaṃkāśāṃ sarvābharaṇabhūṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किरीटहारकेयूरकटकाद्यैरलङ्कृताम् । पाशाङ्कुशेक्षुकोदण्डपञ्चबाणलसत्कराम्
kirīṭahārakeyūrakaṭakādyairalaṅkṛtām / pāśāṅkuśekṣukodaṇḍapañcabāṇalasatkarām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किरीटमुकुटोल्लासिचन्द्ररेखाविभूषणाम् । विधातृहरिरुद्रेशसदाशिवपदप्रदाम्
kirīṭamukuṭollāsicandrarekhāvibhūṣaṇām / vidhātṛharirudreśasadāśivapadapradām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सगुणं ब्रह्मतामाहुरनुत्तरपदाभिधाम् । प्रपञ्चद्वयनिर्माणकारिणीं तां परांबिकाम्
saguṇaṃ brahmatāmāhuranuttarapadābhidhām / prapañcadvayanirmāṇakāriṇīṃ tāṃ parāṃbikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां दृष्ट्वाथ महाराज्ञीं महा नन्दपरिप्लुता । पुलकाचितसर्वाङ्गी हर्षेणोत्फुल्ललोचना
tāṃ dṛṣṭvātha mahārājñīṃ mahā nandapariplutā / pulakācitasarvāṅgī harṣeṇotphullalocanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्डिकामङ्गलाद्यैश्च सहसा स्वसखीजनैः । प्रणिपत्य च साष्टाङ्गं कृत्वा चैव प्रदक्षिणाम्
caṇḍikāmaṅgalādyaiśca sahasā svasakhījanaiḥ / praṇipatya ca sāṣṭāṅgaṃ kṛtvā caiva pradakṣiṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बद्धाञ्जलिपुटा भूयः प्रणता स्वैक्यरूपिणी । तामाह कृपया वीक्ष्य महात्रिपुरसुंदरी
baddhāñjalipuṭā bhūyaḥ praṇatā svaikyarūpiṇī / tāmāha kṛpayā vīkṣya mahātripurasuṃdarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाहुभ्यां संपरिष्वज्य सस्नेहमिदमब्रवीत् । वत्से लभस्व भर्तारं रुद्रं स्वमनसेप्सितम्
bāhubhyāṃ saṃpariṣvajya sasnehamidamabravīt / vatse labhasva bhartāraṃ rudraṃ svamanasepsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोके त्वमपि रक्षार्थं ममाज्ञाम नुवर्तय । अहं त्वमिति को भेदस्त्वमेवाहं न संशयः
loke tvamapi rakṣārthaṃ mamājñāma nuvartaya / ahaṃ tvamiti ko bhedastvamevāhaṃ na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं पापं तव कल्याणि त्वं हि पापनिकृन्तनी । आमनन्ति हि योगीन्द्रास्त्वामेव ब्रह्मरूपिणीम्
kiṃ pāpaṃ tava kalyāṇi tvaṃ hi pāpanikṛntanī / āmananti hi yogīndrāstvāmeva brahmarūpiṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लीलामात्रमिदं वत्से परलोकविडंबनम् । इत्यूचिषीं महाराज्ञीमबिकां सर्वमङ्गला । भक्त्या प्रणम्य पश्यन्ती परां प्रीतिमुपाययौ
līlāmātramidaṃ vatse paralokaviḍaṃbanam / ityūciṣīṃ mahārājñīmabikāṃ sarvamaṅgalā / bhaktyā praṇamya paśyantī parāṃ prītimupāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तुवत्यामेव पार्वत्यां तदानीमेव सापरा । प्रविष्टा हृदयं तस्याः प्रहृष्टाया महामुने
stuvatyāmeva pārvatyāṃ tadānīmeva sāparā / praviṣṭā hṛdayaṃ tasyāḥ prahṛṣṭāyā mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ विस्मयमापन्ना चिन्तयन्ती मुहुर्मुहुः । स्वप्नः किमेष दृष्टो वा मया किमथ वा भ्रमः
atha vismayamāpannā cintayantī muhurmuhuḥ / svapnaḥ kimeṣa dṛṣṭo vā mayā kimatha vā bhramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं विमृश्य परितः प्रेरयामास लोचने । जयां च विजयां पश्चात्सख्यावालोक्य सस्मिते । प्रसन्नवदना सा तु प्रणते वदति स्म सा
itthaṃ vimṛśya paritaḥ prerayāmāsa locane / jayāṃ ca vijayāṃ paścātsakhyāvālokya sasmite / prasannavadanā sā tu praṇate vadati sma sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावन्तमलं कालं कुत्र याते युवां प्रिये । मया दृष्टां तु कामाक्षीं युवां चेत्किमपश्यतम्
etāvantamalaṃ kālaṃ kutra yāte yuvāṃ priye / mayā dṛṣṭāṃ tu kāmākṣīṃ yuvāṃ cetkimapaśyatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सख्यौ तु तद्वचः श्रुत्वा प्रहर्षोत्फुल्ललोचने । पुष्पाणि पूजनार्हाणि निधायाग्रे समूचतुः
sakhyau tu tadvacaḥ śrutvā praharṣotphullalocane / puṣpāṇi pūjanārhāṇi nidhāyāgre samūcatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यमेवाधुना दृष्टा ह्यावाभ्यामपि सा परा । न स्वप्नो न भ्रमो वापि साक्षात्ते हृदयं गता । इत्युक्त्वा पार्श्वयोस्तस्या निषण्णे विनयानते
satyamevādhunā dṛṣṭā hyāvābhyāmapi sā parā / na svapno na bhramo vāpi sākṣātte hṛdayaṃ gatā / ityuktvā pārśvayostasyā niṣaṇṇe vinayānate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाम्रमूले भगवान्भवानीविरहार्तिमान् । गौरीसंप्राप्तये दध्यौ कामाक्षीं नियतेन्द्रियः
ekāmramūle bhagavānbhavānīvirahārtimān / gaurīsaṃprāptaye dadhyau kāmākṣīṃ niyatendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापि कृतसांनिध्या श्रीविद्यादेवता परा । अचष्ट कृपया तुष्टा ध्यायन्तं निश्चलं शिवम्
tatrāpi kṛtasāṃnidhyā śrīvidyādevatā parā / acaṣṭa kṛpayā tuṣṭā dhyāyantaṃ niścalaṃ śivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलं ध्यानेन कन्दर्पदर्पघ्न त्वं ममाज्ञया । अङ्गीकुरुष्व कन्दर्पं भूयो मच्छासने स्थितम्
alaṃ dhyānena kandarpadarpaghna tvaṃ mamājñayā / aṅgīkuruṣva kandarpaṃ bhūyo macchāsane sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाम्रसंज्ञे मत्पीठे त्विहैव निवसन्सदा । त्वमेवागत्य मत्प्रीत्यै संनिधौ मम सुव्रत । गौरीमनुगृहाण त्वं कंपानीरनिवासिनीम्
ekāmrasaṃjñe matpīṭhe tvihaiva nivasansadā / tvamevāgatya matprītyai saṃnidhau mama suvrata / gaurīmanugṛhāṇa tvaṃ kaṃpānīranivāsinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तापद्वयं जहीह्याशु योगजं तद्वियोगजम् । इत्युक्त्वान्तर्दधे तस्य हृदये परमा रमा
tāpadvayaṃ jahīhyāśu yogajaṃ tadviyogajam / ityuktvāntardadhe tasya hṛdaye paramā ramā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवो व्युत्थाय सहसा धीरः संहृष्टमानसः । तस्या अनुग्रहं लब्ध्वा सर्वदेवनिषेवितः
śivo vyutthāya sahasā dhīraḥ saṃhṛṣṭamānasaḥ / tasyā anugrahaṃ labdhvā sarvadevaniṣevitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृदिध्यायंश्च तामेव महात्रिपुरसुन्दरीम् । यद्विलासात्समुत्पन्नं लयं याति च यत्र वै
hṛdidhyāyaṃśca tāmeva mahātripurasundarīm / yadvilāsātsamutpannaṃ layaṃ yāti ca yatra vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगच्चराचरं चैतत्प्रपञ्चद्वितयात्मकम् । भूषयन्तीं शिवां कम्पामनुकंपार्द्रमानसाम्
jagaccarācaraṃ caitatprapañcadvitayātmakam / bhūṣayantīṃ śivāṃ kampāmanukaṃpārdramānasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गीकृत्य तदा गौरी वैवाहिकविधानतः । आदाय वृषमारुह्य कैलासशिखरं ययौ
aṅgīkṛtya tadā gaurī vaivāhikavidhānataḥ / ādāya vṛṣamāruhya kailāsaśikharaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनरन्यं महप्राज्ञं समाकर्णय कुम्भज । आदिलक्ष्म्याः प्रभावं तु कथयामि तवानघ
punaranyaṃ mahaprājñaṃ samākarṇaya kumbhaja / ādilakṣmyāḥ prabhāvaṃ tu kathayāmi tavānagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभायां ब्रह्मणो गत्वा समासेदुस्त्रिमुर्त्तयः । दिक्पालाश्च सुराः सर्वे सनकाद्याश्च योगिनः
sabhāyāṃ brahmaṇo gatvā samāsedustrimurttayaḥ / dikpālāśca surāḥ sarve sanakādyāśca yoginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवर्षयो नारदाद्या वशिष्ठाद्याश्च तापसाः । ते सर्वे सहितास्तत्र ब्रह्मणश्च कपर्दिनः । द्वयोः पञ्चमुखत्वेन भेदं न विविदुस्तदा
devarṣayo nāradādyā vaśiṣṭhādyāśca tāpasāḥ / te sarve sahitāstatra brahmaṇaśca kapardinaḥ / dvayoḥ pañcamukhatvena bhedaṃ na vividustadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योन्यं पृष्टवन्तस्ते ब्रह्मा कः कश्चशङ्करः । तेषां संवदतां मध्ये क्षिप्रमन्तर्हितः शिवः
anyonyaṃ pṛṣṭavantaste brahmā kaḥ kaścaśaṅkaraḥ / teṣāṃ saṃvadatāṃ madhye kṣipramantarhitaḥ śivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा पञ्चमुखो ब्रह्मा सितो नारायणस्तयोः । उभयोरपि संवादस्त्वहं ब्रह्मेत्यजायत
tadā pañcamukho brahmā sito nārāyaṇastayoḥ / ubhayorapi saṃvādastvahaṃ brahmetyajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ५मन्नाभिकमलाज्जातस्त्वं यन्ममात्मजः । सृष्टिकर्ता त्वहं ब्रह्मा नामसाधर्म्यतस्तथा । त्वं च रुद्रश्च मे पुत्रौ सृष्टिकर्तुरुभौ युवाम्
a5mannābhikamalājjātastvaṃ yanmamātmajaḥ / sṛṣṭikartā tvahaṃ brahmā nāmasādharmyatastathā / tvaṃ ca rudraśca me putrau sṛṣṭikarturubhau yuvām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मायामोहितयोरुभयोरन्तरे तदा । तयोश्च स्वस्य माहात्म्यमहं ब्रह्मेति दर्शयन् । प्रादुरासीन्महाज्योतिस्तंभरूपो महेश्वरः
iti māyāmohitayorubhayorantare tadā / tayośca svasya māhātmyamahaṃ brahmeti darśayan / prādurāsīnmahājyotistaṃbharūpo maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वैवैनं महेशानं विष्णुस्तूष्णीं ततः स्थितः । पञ्चवक्त्रस्ततो ब्रह्मा ह्यवमत्यैवमास्थितः । ब्रह्मणः शिरसामूर्ध्वं ज्योतिश्चक्रमभूत्पुरः
jñātvaivainaṃ maheśānaṃ viṣṇustūṣṇīṃ tataḥ sthitaḥ / pañcavaktrastato brahmā hyavamatyaivamāsthitaḥ / brahmaṇaḥ śirasāmūrdhvaṃ jyotiścakramabhūtpuraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मध्ये संस्थितो देवः प्रादुरासोमया सह । ऊर्ध्वमैक्षथ भूयस्तमवमत्य वचो ऽब्रवीत्
tanmadhye saṃsthito devaḥ prādurāsomayā saha / ūrdhvamaikṣatha bhūyastamavamatya vaco 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्निशम्य भृशं क्रोधमवाप त्रिपुरान्तकः । विष्णुमेवं तदालोक्य क्रोधेनैव विकारतः
tanniśamya bhṛśaṃ krodhamavāpa tripurāntakaḥ / viṣṇumevaṃ tadālokya krodhenaiva vikārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोरेव समुत्पन्नो भैरवः क्रोधसंयुतः । मूर्धानमेकं चिच्छेद नखेनैव तदा विधेः । हाहेति तत्र सर्वे ऽपि क्रन्दन्तश्च पलायिताः
tayoreva samutpanno bhairavaḥ krodhasaṃyutaḥ / mūrdhānamekaṃ ciccheda nakhenaiva tadā vidheḥ / hāheti tatra sarve 'pi krandantaśca palāyitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ ब्रह्मकपालं तु नखलग्नं स भैरवः । भूयोभूयो धुनोति स्म तथापि न मुमोच तम्
atha brahmakapālaṃ tu nakhalagnaṃ sa bhairavaḥ / bhūyobhūyo dhunoti sma tathāpi na mumoca tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्ब्रह्महत्यामुक्त्यर्थं चचार धरणीतले । पुण्यक्षेत्राणि सर्वाणि गङ्गाद्याश्च महानदीः
tadbrahmahatyāmuktyarthaṃ cacāra dharaṇītale / puṇyakṣetrāṇi sarvāṇi gaṅgādyāśca mahānadīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च ताभिर्विमुक्तो ऽभूत्कपाली ब्रह्महत्यया । विषण्णवदनो दीनो निःश्रीक इव लक्षितः । चिरेण प्राप्तवान्काञ्चीं ब्रह्मणा पूर्वमोषिताम्
na ca tābhirvimukto 'bhūtkapālī brahmahatyayā / viṣaṇṇavadano dīno niḥśrīka iva lakṣitaḥ / cireṇa prāptavānkāñcīṃ brahmaṇā pūrvamoṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र भिक्षामटन्नित्यं सेवमानः परा श्रियम् । पञ्चतीर्थे प्रतिदिनं स्नात्वा भूलक्षणाङ्किते
tatra bhikṣāmaṭannityaṃ sevamānaḥ parā śriyam / pañcatīrthe pratidinaṃ snātvā bhūlakṣaṇāṅkite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कञ्चित्कालमुवासाथ प्रभ्रान्त इव बिल्वलः । काञ्चीक्षेत्रनिवासेन क्रमेण प्रयताशयः
kañcitkālamuvāsātha prabhrānta iva bilvalaḥ / kāñcīkṣetranivāsena krameṇa prayatāśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्धूतनिखिलातङ्कः श्रीदेवीं मनसा वान् । उत्तरे सेवितुं लक्ष्म्या वासुदेवेन दक्षिणे
nirdhūtanikhilātaṅkaḥ śrīdevīṃ manasā vān / uttare sevituṃ lakṣmyā vāsudevena dakṣiṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकामकोष्ठमागत्य पुरस्तात्तस्य संस्थितः । आदिलक्ष्मीपदध्यानमाततान यतात्मवान्
śrīkāmakoṣṭhamāgatya purastāttasya saṃsthitaḥ / ādilakṣmīpadadhyānamātatāna yatātmavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा दीपो निवातस्थो निस्तरङ्गो यथांबुधिः । तथान्तर्वायुरोधेन न चचाला चलेश्वरः
yathā dīpo nivātastho nistaraṅgo yathāṃbudhiḥ / tathāntarvāyurodhena na cacālā caleśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलधारावदच्छिन्नामनवच्छिन्नभैरवः । वितेने शैलतनयानाथश्रीध्यानसन्ततिम् । न ब्रह्मा नैव विष्णुर्वा न सिद्धः कपिलो ऽपि वा
tailadhārāvadacchinnāmanavacchinnabhairavaḥ / vitene śailatanayānāthaśrīdhyānasantatim / na brahmā naiva viṣṇurvā na siddhaḥ kapilo 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नान्ये च सनकाद्या ये मुनयो वा शुकादयः । तया समाधिनिष्ठायां न समर्थाः कथञ्चन
nānye ca sanakādyā ye munayo vā śukādayaḥ / tayā samādhiniṣṭhāyāṃ na samarthāḥ kathañcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ श्रीभावयोगेन श्रीभावं प्राप्तवाञ्शिवः । ततः प्रसन्ना श्रीदेवी प्रभामण्डलवर्तिनी । अर्धरात्रे पुरः स्थित्वा वाचं प्रोवाच वाङ्मयी
atha śrībhāvayogena śrībhāvaṃ prāptavāñśivaḥ / tataḥ prasannā śrīdevī prabhāmaṇḍalavartinī / ardharātre puraḥ sthitvā vācaṃ provāca vāṅmayī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकण्ठ सर्वपापघ्न किं पापं तव विद्यते । मद्रूपस्त्वं कथं देहः सेयं लोकविडम्बना
śrīkaṇṭha sarvapāpaghna kiṃ pāpaṃ tava vidyate / madrūpastvaṃ kathaṃ dehaḥ seyaṃ lokaviḍambanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वोभूते ब्रह्महत्यायाः क्षणान्मुक्तो भविष्यसि । इत्युक्त्वान्तर्दधे तत्र महासिंहासनेश्वरी
śvobhūte brahmahatyāyāḥ kṣaṇānmukto bhaviṣyasi / ityuktvāntardadhe tatra mahāsiṃhāsaneśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भैरवो ऽपि प्रहृष्टात्मा कृतार्थः श्रीविलोकनात् । विनीय तं निशाशेषं श्रीध्यानैकपरायणः
bhairavo 'pi prahṛṣṭātmā kṛtārthaḥ śrīvilokanāt / vinīya taṃ niśāśeṣaṃ śrīdhyānaikaparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातः पञ्चमहातीर्थे स्नात्वा सन्ध्यामुपास्य च । पुनः पुनर्धूनुते स्म करलग्नं कपालकम्
prātaḥ pañcamahātīrthe snātvā sandhyāmupāsya ca / punaḥ punardhūnute sma karalagnaṃ kapālakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि तत्तु नास्रंसत्स निर्वेदं परं गतः । स्वप्नः किमेष माया वा मानसभ्रान्तिरेव वा
tathāpi tattu nāsraṃsatsa nirvedaṃ paraṃ gataḥ / svapnaḥ kimeṣa māyā vā mānasabhrāntireva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुहुरेवं विचिन्त्येशः शोकव्याकुलमानसः । स्वयमेव निगृह्याथ शोकं धीराग्रणीः शिवः
muhurevaṃ vicintyeśaḥ śokavyākulamānasaḥ / svayameva nigṛhyātha śokaṃ dhīrāgraṇīḥ śivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलसीमण्डलं नत्वा पूजयित्वा पुरः स्थितः । निगृहीतेन्द्रियग्रामः समाधिस्थो ऽभवत्पुनः
tulasīmaṇḍalaṃ natvā pūjayitvā puraḥ sthitaḥ / nigṛhītendriyagrāmaḥ samādhistho 'bhavatpunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याममात्रे गते देवी पुनः सांनिध्यमागता । अलं समाधिना शम्भो निमज्जात्र सरोवरे
yāmamātre gate devī punaḥ sāṃnidhyamāgatā / alaṃ samādhinā śambho nimajjātra sarovare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्या दिश्य तिरो ऽधत्त सो ऽपि चिन्तामुपागमत् । इयं च माया स्वप्नो वा किं कर्त्तव्यं मयाथ वा
ityā diśya tiro 'dhatta so 'pi cintāmupāgamat / iyaṃ ca māyā svapno vā kiṃ karttavyaṃ mayātha vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वोभूते ब्रह्महत्यायाः क्षणान्मुक्तो भविष्यसि । इत्युक्तं श्रीपरादेव्या यामातीतमिदं दिनम्
śvobhūte brahmahatyāyāḥ kṣaṇānmukto bhaviṣyasi / ityuktaṃ śrīparādevyā yāmātītamidaṃ dinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सर्वं च मिथ्यैवेत्यधिकं चिन्तयावृतः । भगवान्व्यो मवाण्या तु निमज्जाप्स्विति गर्जितम्
evaṃ sarvaṃ ca mithyaivetyadhikaṃ cintayāvṛtaḥ / bhagavānvyo mavāṇyā tu nimajjāpsviti garjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा शङ्कां समुत्सृज्य तत्त्वं निश्चित्य शङ्करः । निममज्ज सरस्यां तु गङ्गायां पुनरुत्थितः
śrutvā śaṅkāṃ samutsṛjya tattvaṃ niścitya śaṅkaraḥ / nimamajja sarasyāṃ tu gaṅgāyāṃ punarutthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र काशीं समालोक्य किमेतदिति चिन्तयन् । स मुहुर्तं स्थितस्तूष्णीं नखलीनकपालकः
tatra kāśīṃ samālokya kimetaditi cintayan / sa muhurtaṃ sthitastūṣṇīṃ nakhalīnakapālakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ललाटन्त पमुद्वीक्ष्य तरणिं तरुणोन्दुभृत् । भिक्षार्थं नगरीमेनां प्रविवेश वशी शिवः
lalāṭanta pamudvīkṣya taraṇiṃ taruṇondubhṛt / bhikṣārthaṃ nagarīmenāṃ praviveśa vaśī śivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहाणि कानिचिद्गत्वा प्रतोल्यां पर्यटन्भवः । सो ऽपश्यदग्रतः काञ्चित्काञ्चीं श्रीदेवताकृतिम्
gṛhāṇi kānicidgatvā pratolyāṃ paryaṭanbhavaḥ / so 'paśyadagrataḥ kāñcitkāñcīṃ śrīdevatākṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिक्षां ज्योतिर्मयीं तस्मै दत्त्वा क्षिप्रं तिरोदधे । क्षणाद्ब्रह्मकपालं तत्प्रच्युतं तन्नखाग्रतः
bhikṣāṃ jyotirmayīṃ tasmai dattvā kṣipraṃ tirodadhe / kṣaṇādbrahmakapālaṃ tatpracyutaṃ tannakhāgrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्दृष्ट्वाद्भुतमीशानः कामाक्षी शीलमुत्तमम् । प्रसन्नवदनांभोजो बहु मेने मुहुः परम्
taddṛṣṭvādbhutamīśānaḥ kāmākṣī śīlamuttamam / prasannavadanāṃbhojo bahu mene muhuḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरी काञ्ची पुरी पुण्या नदी कंपा नदी परा । देवता सैव कामाक्षीत्यासीत्संभावना पुरः
purī kāñcī purī puṇyā nadī kaṃpā nadī parā / devatā saiva kāmākṣītyāsītsaṃbhāvanā puraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं देवीप्रभावेण विमुक्तः संकटाद्धरः । स्वस्थः स्वस्थानमगमच्छ्लाघमानः परां श्रियम्
itthaṃ devīprabhāveṇa vimuktaḥ saṃkaṭāddharaḥ / svasthaḥ svasthānamagamacchlāghamānaḥ parāṃ śriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि विलासं शृणु कुम्भज । प्रभावं श्रीमहादेव्याः कामदं शृण्वतां सदा
punaranyatpravakṣyāmi vilāsaṃ śṛṇu kumbhaja / prabhāvaṃ śrīmahādevyāḥ kāmadaṃ śṛṇvatāṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयोध्याधिपतिः श्रीमान्नाम्ना दशरथो नृपः । सन्तानरहितो ऽतिष्ठद्बहुकालं शुचाकुलः
ayodhyādhipatiḥ śrīmānnāmnā daśaratho nṛpaḥ / santānarahito 'tiṣṭhadbahukālaṃ śucākulaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रहस्याहूय मतिमान्वशिष्ठं स्वपुरोहितम् । उवाचाचारसंशुद्धः सर्वशास्त्रार्थवेदिनम्
rahasyāhūya matimānvaśiṣṭhaṃ svapurohitam / uvācācārasaṃśuddhaḥ sarvaśāstrārthavedinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीनाथ बहवो ऽतीताः कालानाधिगतः सुतः । संततेर्मम संतापः संततं वर्धतेतराम् । किं कुर्वे यदि संतानसंपत्स्यात्तन्निवेदय
śrīnātha bahavo 'tītāḥ kālānādhigataḥ sutaḥ / saṃtatermama saṃtāpaḥ saṃtataṃ vardhatetarām / kiṃ kurve yadi saṃtānasaṃpatsyāttannivedaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वशिष्ठ उवाच मम वंश महाराज रहस्यं कथयामि ते । अयोध्या मथुरा माया काशी काञ्ची ह्यवन्तिका । एता पुण्यतमाः प्रोक्ताः पुरीणामुत्तमोत्तमाः
vaśiṣṭha uvāca mama vaṃśa mahārāja rahasyaṃ kathayāmi te / ayodhyā mathurā māyā kāśī kāñcī hyavantikā / etā puṇyatamāḥ proktāḥ purīṇāmuttamottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्याः सांनिध्यमात्रेण महात्रिपुरसुन्दरीम् । अर्चयन्ति ह्ययोध्यायां मनुष्या अधिदेवताम्
asyāḥ sāṃnidhyamātreṇa mahātripurasundarīm / arcayanti hyayodhyāyāṃ manuṣyā adhidevatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैतस्याः सदृशी काचिद्देवता विद्यते परा । एनामेवर्चयन्त्यन्ये सर्वे श्रीदेवतां नृप
naitasyāḥ sadṛśī kāciddevatā vidyate parā / enāmevarcayantyanye sarve śrīdevatāṃ nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मविष्णुमहेशाद्याः सस्त्रीकाः सर्वदा सदा । नारिकेलफलालीभिः पनसैः कदलीफलैः
brahmaviṣṇumaheśādyāḥ sastrīkāḥ sarvadā sadā / nārikelaphalālībhiḥ panasaiḥ kadalīphalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्वाज्यशर्कराप्राज्यैर्महापायसराशिभिः । सिद्धद्रव्यविशेषैश्च पूजयेत्त्रिपुरांबिकाम् । अभीष्टमचिरेणैव संप्रदास्यति सैव नः
madhvājyaśarkarāprājyairmahāpāyasarāśibhiḥ / siddhadravyaviśeṣaiśca pūjayettripurāṃbikām / abhīṣṭamacireṇaiva saṃpradāsyati saiva naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तवन्तमभ्यर्च्य गुरुमिष्टैरुपायनैः । स्वाङ्गजप्राप्तये भूयो विससर्ज विशांपतिः
ityuktavantamabhyarcya gurumiṣṭairupāyanaiḥ / svāṅgajaprāptaye bhūyo visasarja viśāṃpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गुरूक्तरीत्यैव ललितां परमेश्वरीम् । अर्चयामास राजेन्द्रो भक्त्या परमया युतः
tato gurūktarītyaiva lalitāṃ parameśvarīm / arcayāmāsa rājendro bhaktyā paramayā yutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं प्रतिदिनं पूजां विधाय प्रीतमानसः । अयोध्यादेवताधामामशिषत्तत्र सङ्गतः
evaṃ pratidinaṃ pūjāṃ vidhāya prītamānasaḥ / ayodhyādevatādhāmāmaśiṣattatra saṅgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धरात्रे व्यतीते तु निभृतोल्लासदीपिके । किञ्चिन्निद्रालसस्यास्य पुरतस्त्रिपुरांबिका
ardharātre vyatīte tu nibhṛtollāsadīpike / kiñcinnidrālasasyāsya puratastripurāṃbikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाशाङ्कुशधनुर्बाणपरिष्कृतचतुर्भुजा । सर्वशृङ्गारवेषाढ्या सर्वाभरणभूषिता । स्थित्वा वाचमुवाचेमां मन्दमिन्दुमतीसुतम्
pāśāṅkuśadhanurbāṇapariṣkṛtacaturbhujā / sarvaśṛṅgāraveṣāḍhyā sarvābharaṇabhūṣitā / sthitvā vācamuvācemāṃ mandamindumatīsutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति पङ्क्तिरथ श्रीमन्पुत्रभाग्यं तवानघ । विश्वासघातकर्माणि संति पूर्वकृतानि ते
asti paṅktiratha śrīmanputrabhāgyaṃ tavānagha / viśvāsaghātakarmāṇi saṃti pūrvakṛtāni te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तादृशां कर्मणां शान्त्यै गत्वा काञ्चीपुरं वरम् । स्नात्वा कम्पासरस्यां च तत्र मां पश्य पावनीम्
tādṛśāṃ karmaṇāṃ śāntyai gatvā kāñcīpuraṃ varam / snātvā kampāsarasyāṃ ca tatra māṃ paśya pāvanīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये काञ्चीपुरस्य त्वं कन्दराकाशमध्यगम् । कामकोष्ठं विपाप्मापि सप्तद्वारबिलान्वितम्
madhye kāñcīpurasya tvaṃ kandarākāśamadhyagam / kāmakoṣṭhaṃ vipāpmāpi saptadvārabilānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साम्राज्यसूचकं पुंसां त्रयाणामपि सिद्धिदम् । प्राङ्मुखी तत्र वर्ते ऽहं महासिंहासनेश्वरी
sāmrājyasūcakaṃ puṃsāṃ trayāṇāmapi siddhidam / prāṅmukhī tatra varte 'haṃ mahāsiṃhāsaneśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महालक्ष्मीस्वरूपेण द्विभुजा पद्मधारिणी । चक्रेश्वरी महाराज्ञी ह्यदृश्या स्थूलचक्षुषाम्
mahālakṣmīsvarūpeṇa dvibhujā padmadhāriṇī / cakreśvarī mahārājñī hyadṛśyā sthūlacakṣuṣām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममाक्षिजा महागौरी वर्तते मम दक्षिणे । सौन्दर्यसारसीमा सा सर्वाभरणभूषिता
mamākṣijā mahāgaurī vartate mama dakṣiṇe / saundaryasārasīmā sā sarvābharaṇabhūṣitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया च कल्पिताऽवासा द्विभुजा पद्मधारिणी । महालक्ष्मीस्वरूपेण किं वा कृत्यात्मना स्थिता
mayā ca kalpitā'vāsā dvibhujā padmadhāriṇī / mahālakṣmīsvarūpeṇa kiṃ vā kṛtyātmanā sthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपीठमौलिपर्यन्तं पश्य तस्तां ममांशजाम् । पातकान्याशु नश्यन्ति किं पुनस्तूपपातकम्
āpīṭhamauliparyantaṃ paśya tastāṃ mamāṃśajām / pātakānyāśu naśyanti kiṃ punastūpapātakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुवासना कुबुद्धिश्च कुतर्कनिचयश्च यः । कुदेहश्च कुभावश्च नास्तिकत्वं लयं व्रजेत्
kuvāsanā kubuddhiśca kutarkanicayaśca yaḥ / kudehaśca kubhāvaśca nāstikatvaṃ layaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरुष्व मे महापूजां सितामध्वाज्यपायसैः । विविधैर्भक्ष्यभोज्यैश्च पदार्थैः षड्रसान्वितैः
kuruṣva me mahāpūjāṃ sitāmadhvājyapāyasaiḥ / vividhairbhakṣyabhojyaiśca padārthaiḥ ṣaḍrasānvitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैव सुप्रसन्नाहं पूरयिष्यामि ते वरम् । उपदिश्येति सम्राज्ञी दिव्यमूर्तिस्तिरोदधे
tatraiva suprasannāhaṃ pūrayiṣyāmi te varam / upadiśyeti samrājñī divyamūrtistirodadhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजापि सहसोत्थाय किमेतदिति विस्मितः । देवीमुद्बोध्य कौसल्यां शुभलक्षणलक्षिताम्
rājāpi sahasotthāya kimetaditi vismitaḥ / devīmudbodhya kausalyāṃ śubhalakṣaṇalakṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यै तद्रात्रिवृत्तान्तं कथयामास सादरम् । तत्समा कर्ण्य सा देवी सन्तोषमभजत्तदा
tasyai tadrātrivṛttāntaṃ kathayāmāsa sādaram / tatsamā karṇya sā devī santoṣamabhajattadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्तहर्षो नृपः प्रातस्तया दयितया सह । अनीकसचिवोपेतः काञ्चीपुरमुपागमत्
prāptaharṣo nṛpaḥ prātastayā dayitayā saha / anīkasacivopetaḥ kāñcīpuramupāgamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वा कंपातरङ्गिण्यां दृष्ट्वा देवीं च पावनीम् । पञ्चतीर्थे ततः स्नात्वा देव्या कौसल्यया नृपः
snātvā kaṃpātaraṅgiṇyāṃ dṛṣṭvā devīṃ ca pāvanīm / pañcatīrthe tataḥ snātvā devyā kausalyayā nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोभूवस्त्र हिरण्याद्यैस्तत्तीर्थक्षेत्रवासिनः । प्रीणयित्वा सपत्नीकस्तथा तद्भक्तिपूजकान्
gobhūvastra hiraṇyādyaistattīrthakṣetravāsinaḥ / prīṇayitvā sapatnīkastathā tadbhaktipūjakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथालयं समाविश्य महाभक्त्या नृपोत्तमः । प्रदक्षिणत्रयं कृत्वा विनयेन समन्वितः
athālayaṃ samāviśya mahābhaktyā nṛpottamaḥ / pradakṣiṇatrayaṃ kṛtvā vinayena samanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः संनिधिमागत्य देव्या कौसल्यया सह । श्रीकामकोष्ठनिलयं महात्रिपुरसुन्दरीम्
tataḥ saṃnidhimāgatya devyā kausalyayā saha / śrīkāmakoṣṭhanilayaṃ mahātripurasundarīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिमूर्तिजननीमंबां दृष्ट्वा श्रीचक्ररूपिणीम् । प्रणिपत्य तु साष्टाङ्गं भार्यया सह भक्तिमान्
trimūrtijananīmaṃbāṃ dṛṣṭvā śrīcakrarūpiṇīm / praṇipatya tu sāṣṭāṅgaṃ bhāryayā saha bhaktimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वपुरे त्रैपुरे धाम्नि पुरेक्ष्वाकुप्रवर्तिते । दुर्वासा सशिष्येण पूजार्थं पूर्वकल्पिते
svapure traipure dhāmni purekṣvākupravartite / durvāsā saśiṣyeṇa pūjārthaṃ pūrvakalpite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.