Library·Brahma-Purana·104
ब्रह्मोवाच: विश्वामित्रं हरिश्चन्द्रं शुनःशेपं च रोहितम् । वारुणं ब्राह्मम् आग्नेयम् ऐन्द्रम् ऐन्दवम् ऐश्वरम्
brahmovāca: viśvāmitraṃ hariścandraṃ śunaḥśepaṃ ca rohitam / vāruṇaṃ brāhmam āgneyam aindram aindavam aiśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रं च वैष्णवं चैव याम्यम् आश्विनम् औशनम् । एतेषां पुण्यतीर्थानां नामधेयं शृणुष्व मे
maitraṃ ca vaiṣṇavaṃ caiva yāmyam āśvinam auśanam / eteṣāṃ puṇyatīrthānāṃ nāmadheyaṃ śṛṇuṣva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिश्चन्द्र इति त्व् आसीद् इक्ष्वाकुप्रभवो नृपः । तस्य गृहे मुनी प्राप्तौ नारदः पर्वतस् तथा । कृत्वातिथ्यं तयोः सम्यग् घरिश्चन्द्रो ऽब्रवीद् ऋषी
hariścandra iti tv āsīd ikṣvākuprabhavo nṛpaḥ / tasya gṛhe munī prāptau nāradaḥ parvatas tathā / kṛtvātithyaṃ tayoḥ samyag ghariścandro 'bravīd ṛṣī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिश्चन्द्र उवाच: पुत्रार्थं क्लिश्यते लोकः किं पुत्रेण भविष्यति । ज्ञानी वाप्य् अथवाज्ञानी उत्तमो मध्यमो ऽथवा । एतं मे संशयं नित्यं ब्रूताम् ऋषिवराव् उभौ
hariścandra uvāca: putrārthaṃ kliśyate lokaḥ kiṃ putreṇa bhaviṣyati / jñānī vāpy athavājñānī uttamo madhyamo 'thavā / etaṃ me saṃśayaṃ nityaṃ brūtām ṛṣivarāv ubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: ताव् ऊचतुर् हरिश्चन्द्रं पर्वतो नारदस् तथा ॥* ब्र्प् १०४।५ ॥ नारदपर्वताव् ऊचतुः: एकधा दशधा राजञ् शतधा च सहस्रधा । उत्तरं विद्यते सम्यक् तथाप्य् एतद् उदीर्यते
brahmovāca: tāv ūcatur hariścandraṃ parvato nāradas tathā //* BrP 104.5 // nāradaparvatāv ūcatuḥ: ekadhā daśadhā rājañ śatadhā ca sahasradhā / uttaraṃ vidyate samyak tathāpy etad udīryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नापुत्रस्य परो लोको विद्यते नृपसत्तम । जाते पुत्रे पिता स्नानं यः करोति जनाधिप
nāputrasya paro loko vidyate nṛpasattama / jāte putre pitā snānaṃ yaḥ karoti janādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशानाम् अश्वमेधानाम् अभिषेकफलं लभेत् । आत्मप्रतिष्ठा पुत्रात् स्याज् जायते चामरोत्तमः
daśānām aśvamedhānām abhiṣekaphalaṃ labhet / ātmapratiṣṭhā putrāt syāj jāyate cāmarottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमृतेनामरा देवाः पुत्रेण ब्राह्मणादयः । त्रिऋणान् मोचयेत् पुत्रः पितरं च पितामहान्
amṛtenāmarā devāḥ putreṇa brāhmaṇādayaḥ / triṛṇān mocayet putraḥ pitaraṃ ca pitāmahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तु मूलं किम् उ जलं किं तु श्मश्रूणि किं तपः । विना पुत्रेण राजेन्द्र स्वर्गो मुक्तिः सुतात् स्मृताः
kiṃ tu mūlaṃ kim u jalaṃ kiṃ tu śmaśrūṇi kiṃ tapaḥ / vinā putreṇa rājendra svargo muktiḥ sutāt smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्र एव परो लोको धर्मः कामो ऽर्थ एव च । पुत्रो मुक्तिः परं ज्योतिस् तारकः सर्वदेहिनाम्
putra eva paro loko dharmaḥ kāmo 'rtha eva ca / putro muktiḥ paraṃ jyotis tārakaḥ sarvadehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विना पुत्रेण राजेन्द्र स्वर्गमोक्षौ सुदुर्लभौ । पुत्र एव परो लोके धर्मकामार्थसिद्धये
vinā putreṇa rājendra svargamokṣau sudurlabhau / putra eva paro loke dharmakāmārthasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विना पुत्रेण यद् दत्तं विना पुत्रेण यद् धुतम् । विना पुत्रेण यज् जन्म व्यर्थं तद् अवभाति मे
vinā putreṇa yad dattaṃ vinā putreṇa yad dhutam / vinā putreṇa yaj janma vyarthaṃ tad avabhāti me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् पुत्रसमं किंचित् काम्यं नास्ति जगत्त्रये । तच् छ्रुत्वा विस्मयवांस् ताव् उवाच नृपः पुनः
tasmāt putrasamaṃ kiṃcit kāmyaṃ nāsti jagattraye / tac chrutvā vismayavāṃs tāv uvāca nṛpaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिश्चन्द्र उवाच: कथं मे स्यात् सुतो ब्रूतां यत्र क्वापि यथातथम् । येन केनाप्य् उपायेन कृत्वा किंचित् तु पौरुषम् । मन्त्रेण यागदानाभ्याम् उत्पाद्यो ऽसौ सुतो मया
hariścandra uvāca: kathaṃ me syāt suto brūtāṃ yatra kvāpi yathātatham / yena kenāpy upāyena kṛtvā kiṃcit tu pauruṣam / mantreṇa yāgadānābhyām utpādyo 'sau suto mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: ताव् ऊचतुर् नृपश्रेष्ठं हरिश्चन्द्रं सुतार्थिनम् । ध्यात्वा क्षणं तथा सम्यग् गौतमीं याहि मानद
brahmovāca: tāv ūcatur nṛpaśreṣṭhaṃ hariścandraṃ sutārthinam / dhyātvā kṣaṇaṃ tathā samyag gautamīṃ yāhi mānada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापांपतिर् उत्कृष्टं ददाति मनसीप्सितम् । वरुणः सर्वदाता वै मुनिभिः परिकीर्तितः
tatrāpāṃpatir utkṛṣṭaṃ dadāti manasīpsitam / varuṇaḥ sarvadātā vai munibhiḥ parikīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु प्रीतः शनैः काले तव पुत्रं प्रदास्यति । एतच् छ्रुत्वा नृपश्रेष्ठो मुनिवाक्यं तथाकरोत्
sa tu prītaḥ śanaiḥ kāle tava putraṃ pradāsyati / etac chrutvā nṛpaśreṣṭho munivākyaṃ tathākarot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तोषयाम् आस वरुणं गौतमीतीरम् आश्रितः । ततश् च तुष्टो वरुणो हरिश्चन्द्रम् उवाच ह
toṣayām āsa varuṇaṃ gautamītīram āśritaḥ / tataś ca tuṣṭo varuṇo hariścandram uvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरुण उवाच: पुत्रं दास्यामि ते राजंल् लोकत्रयविभूषणम् । यदि यक्ष्यसि तेनैव तव पुत्रो भवेद् ध्रुवम्
varuṇa uvāca: putraṃ dāsyāmi te rājaṃl lokatrayavibhūṣaṇam / yadi yakṣyasi tenaiva tava putro bhaved dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: हरिश्चन्द्रो ऽपि वरुणं यक्ष्ये तेनेत्य् अवोचत । ततो गत्वा हरिश्चन्द्रश् चरुं कृत्वा तु वारुणम्
brahmovāca: hariścandro 'pi varuṇaṃ yakṣye tenety avocata / tato gatvā hariścandraś caruṃ kṛtvā tu vāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्यायै नृपतिः प्रादात् ततो जातः सुतो नृपात् । जाते पुत्रे अपाम् ईशः प्रोवाच वदतां वरः
bhāryāyai nṛpatiḥ prādāt tato jātaḥ suto nṛpāt / jāte putre apām īśaḥ provāca vadatāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरुण उवाच: अद्यैव पुत्रो यष्टव्यः स्मरसे वचनं पुरा ॥* ब्र्प् १०४।२३ ॥ ब्रह्मोवाच: हरिश्चन्द्रो ऽपि वरुणं प्रोवाचेदं क्रमागतम् ॥* ब्र्प् १०४।२४ ॥ हरिश्चन्द्र उवाच: निर्दशो मेध्यतां याति पशुर् यक्ष्ये ततो ह्य् अहम् ॥* ब्र्प् १०४।२५ ॥ ब्रह्मोवाच: तच् छ्रुत्वा वचनं राज्ञो वरुणो ऽगात् स्वम् आलयम् । निर्दशे पुनर् अभ्येत्य यजस्वेत्य् आह तं नृपम्
varuṇa uvāca: adyaiva putro yaṣṭavyaḥ smarase vacanaṃ purā //* BrP 104.23 // brahmovāca: hariścandro 'pi varuṇaṃ provācedaṃ kramāgatam //* BrP 104.24 // hariścandra uvāca: nirdaśo medhyatāṃ yāti paśur yakṣye tato hy aham //* BrP 104.25 // brahmovāca: tac chrutvā vacanaṃ rājño varuṇo 'gāt svam ālayam / nirdaśe punar abhyetya yajasvety āha taṃ nṛpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजापि वरुणं प्राह निर्दन्तो निष्फलः पशुः । पशोर् दन्तेषु जातेषु एहि गच्छाधुनाप्पते
rājāpi varuṇaṃ prāha nirdanto niṣphalaḥ paśuḥ / paśor danteṣu jāteṣu ehi gacchādhunāppate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा राजवचनं पुनः प्रायाद् अपांपतिः । जातेषु चैव दन्तेषु सप्तवर्षेषु नारद
tac chrutvā rājavacanaṃ punaḥ prāyād apāṃpatiḥ / jāteṣu caiva danteṣu saptavarṣeṣu nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् अप्य् आह राजानं यजस्वेति ततो ऽब्रवीत् । राजापि वरुणं प्राह पत्स्यन्तीमे अपांपते
punar apy āha rājānaṃ yajasveti tato 'bravīt / rājāpi varuṇaṃ prāha patsyantīme apāṃpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपत्स्यन्ति तथा चान्ये ततो यक्ष्ये व्रजाधुना । पुनः प्रायात् स वरुणः पुनर्दन्तेषु नारद । यजस्वेति नृपं प्राह राजा प्राह त्व् अपांपतिम्
saṃpatsyanti tathā cānye tato yakṣye vrajādhunā / punaḥ prāyāt sa varuṇaḥ punardanteṣu nārada / yajasveti nṛpaṃ prāha rājā prāha tv apāṃpatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच: यदा तु क्षत्रियो यज्ञे पशुर् भवति वारिप । धनुर्वेदं यदा वेत्ति तदा स्यात् पशुर् उत्तमः
rājovāca: yadā tu kṣatriyo yajñe paśur bhavati vāripa / dhanurvedaṃ yadā vetti tadā syāt paśur uttamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: तच् छ्रुत्वा राजवचनं वरुणो ऽगात् स्वम् आलयम् । यदास्त्रेषु च शस्त्रेषु समर्थो ऽभूत् स रोहितः
brahmovāca: tac chrutvā rājavacanaṃ varuṇo 'gāt svam ālayam / yadāstreṣu ca śastreṣu samartho 'bhūt sa rohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्ववेदेषु शास्त्रेषु वेत्ताभूत् स त्व् अरिंदमः । युवराज्यम् अनुप्राप्ते रोहिते षोडशाब्दिके
sarvavedeṣu śāstreṣu vettābhūt sa tv ariṃdamaḥ / yuvarājyam anuprāpte rohite ṣoḍaśābdike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीतिमान् अगमत् तत्र यत्र राजा सरोहितः । आगत्य वरुणः प्राह यजस्वाद्य सुतं स्वकम्
prītimān agamat tatra yatra rājā sarohitaḥ / āgatya varuṇaḥ prāha yajasvādya sutaṃ svakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओम् इत्य् उक्त्वा नृपवर ऋत्विजः प्राह भूपतिः । रोहितं च सुतं ज्येष्ठं शृण्वतो वरुणस्य च
om ity uktvā nṛpavara ṛtvijaḥ prāha bhūpatiḥ / rohitaṃ ca sutaṃ jyeṣṭhaṃ śṛṇvato varuṇasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिश्चन्द्र उवाच: एहि पुत्र महावीर यक्ष्ये त्वां वरुणाय हि ॥* ब्र्प् १०४।३६ ॥ ब्रह्मोवाच: किम् एतद् इत्य् अथोवाच रोहितः पितरं प्रति । पितापि तद् यथावृत्तम् आचचक्षे सविस्तरम् । रोहितः पितरं प्राह शृण्वतो वरुणस्य च
hariścandra uvāca: ehi putra mahāvīra yakṣye tvāṃ varuṇāya hi //* BrP 104.36 // brahmovāca: kim etad ity athovāca rohitaḥ pitaraṃ prati / pitāpi tad yathāvṛttam ācacakṣe savistaram / rohitaḥ pitaraṃ prāha śṛṇvato varuṇasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोहित उवाच: अहं पूर्वं महाराज ऋत्विग्भिः सपुरोहितः । विष्णवे लोकनाथाय यक्ष्ये ऽहं त्वरितं शुचिः । पशुना वरुणेनाथ तद् अनुज्ञातुम् अर्हसि
rohita uvāca: ahaṃ pūrvaṃ mahārāja ṛtvigbhiḥ sapurohitaḥ / viṣṇave lokanāthāya yakṣye 'haṃ tvaritaṃ śuciḥ / paśunā varuṇenātha tad anujñātum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: रोहितस्य तु तद् वाक्यं श्रुत्वा वारीश्वरस् तदा । कोपेन महताविष्टो जलोदरम् अथाकरोत्
brahmovāca: rohitasya tu tad vākyaṃ śrutvā vārīśvaras tadā / kopena mahatāviṣṭo jalodaram athākarot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिश्चन्द्रस्य नृपते रोहितः स वनं ययौ । गृहीत्वा स धनुर् दिव्यं रथारूढो गतव्यथः
hariścandrasya nṛpate rohitaḥ sa vanaṃ yayau / gṛhītvā sa dhanur divyaṃ rathārūḍho gatavyathaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र चाराध्य वरुणं हरिश्चन्द्रो जनेश्वरः । गङ्गायां प्राप्तवान् पुत्रं तत्रागात् सो ऽपि रोहितः
yatra cārādhya varuṇaṃ hariścandro janeśvaraḥ / gaṅgāyāṃ prāptavān putraṃ tatrāgāt so 'pi rohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यतीतान्य् अथ वर्षाणि पञ्च षष्ठे प्रवर्तति । तत्र स्थित्वा नृपसुतः शुश्राव नृपते रुजम्
vyatītāny atha varṣāṇi pañca ṣaṣṭhe pravartati / tatra sthitvā nṛpasutaḥ śuśrāva nṛpate rujam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया पुत्रेण जातेन पितुर् वै क्लेशकारिणा । किं फलं किं नु कृत्यं स्याद् इत्य् एवं पर्यचिन्तयत्
mayā putreṇa jātena pitur vai kleśakāriṇā / kiṃ phalaṃ kiṃ nu kṛtyaṃ syād ity evaṃ paryacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यास् तीरे ऋषीन् पुण्यान् अपश्यन् नृपतेः सुतः । गङ्गातीरे वर्तमानम् अपश्यद् ऋषिसत्तमम्
tasyās tīre ṛṣīn puṇyān apaśyan nṛpateḥ sutaḥ / gaṅgātīre vartamānam apaśyad ṛṣisattamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजीगर्तम् इति ख्यातम् ऋषेस् तु वयसः सुतम् । त्रिभिः पुत्रैर् अनुवृतं भार्यया क्षीणवृत्तिकम् । तं दृष्ट्वा नृपतेः पुत्रो नमस्येदं वचो ऽब्रवीत्
ajīgartam iti khyātam ṛṣes tu vayasaḥ sutam / tribhiḥ putrair anuvṛtaṃ bhāryayā kṣīṇavṛttikam / taṃ dṛṣṭvā nṛpateḥ putro namasyedaṃ vaco 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोहित उवाच: क्षीणवृत्तिः कृशः कस्माद् दुर्मना इव लक्ष्यसे ॥* ब्र्प् १०४।४६ ॥ ब्रह्मोवाच: अजीगर्तो ऽपि चोवाच रोहितं नृपतेः सुतम् ॥* ब्र्प् १०४।४७ ॥ अजीगर्त उवाच: वर्तनं नास्ति देहस्य भोक्तारो बहवश् च मे । विनान्नेन मरिष्यामो ब्रूहि किं करवामहे
rohita uvāca: kṣīṇavṛttiḥ kṛśaḥ kasmād durmanā iva lakṣyase //* BrP 104.46 // brahmovāca: ajīgarto 'pi covāca rohitaṃ nṛpateḥ sutam //* BrP 104.47 // ajīgarta uvāca: vartanaṃ nāsti dehasya bhoktāro bahavaś ca me / vinānnena mariṣyāmo brūhi kiṃ karavāmahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: तच् छ्रुत्वा पुनर् अप्य् आह नृपपुत्र ऋषिं तदा ॥* ब्र्प् १०४।४९ ॥ रोहित उवाच: तव किं वर्तते चित्ते तद् ब्रूहि वदतां वर ॥* ब्र्प् १०४।५० ॥ अजीगर्त उवाच: हिरण्यं रजतं गावो धान्यं वस्त्रादिकं न मे । विद्यते नृपशार्दूल वर्तनं नास्ति मे ततः
brahmovāca: tac chrutvā punar apy āha nṛpaputra ṛṣiṃ tadā //* BrP 104.49 // rohita uvāca: tava kiṃ vartate citte tad brūhi vadatāṃ vara //* BrP 104.50 // ajīgarta uvāca: hiraṇyaṃ rajataṃ gāvo dhānyaṃ vastrādikaṃ na me / vidyate nṛpaśārdūla vartanaṃ nāsti me tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुता मे सन्ति भार्या च अहं वै पञ्चमस् तथा । नैतेषां कतमस्यापि क्रेतान्नेन नृपोत्तम
sutā me santi bhāryā ca ahaṃ vai pañcamas tathā / naiteṣāṃ katamasyāpi kretānnena nṛpottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोहित उवाच: किं क्रीणासि महाबुद्धे ऽजीगर्त सत्यम् एव मे । वद नान्यच् च वक्तव्यं विप्रा वै सत्यवादिनः
rohita uvāca: kiṃ krīṇāsi mahābuddhe 'jīgarta satyam eva me / vada nānyac ca vaktavyaṃ viprā vai satyavādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजीगर्त उवाच: त्रयाणाम् अपि पुत्राणाम् एकं वा मां तथैव च । भार्यां वापि गृहाणेमां क्रीत्वा जीवामहे वयम्
ajīgarta uvāca: trayāṇām api putrāṇām ekaṃ vā māṃ tathaiva ca / bhāryāṃ vāpi gṛhāṇemāṃ krītvā jīvāmahe vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोहित उवाच: किं भार्यया महाबुद्धे किं त्वया वृद्धरूपिणा । युवानं देहि पुत्रं मे पुत्राणां यं त्वम् इच्छसि
rohita uvāca: kiṃ bhāryayā mahābuddhe kiṃ tvayā vṛddharūpiṇā / yuvānaṃ dehi putraṃ me putrāṇāṃ yaṃ tvam icchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजीगर्त उवाच: ज्येष्ठपुत्रं शुनःपुच्छं नाहं क्रीणामि रोहित । माता कनीयसं चापि न क्रीणाति ततो ऽनयोः । मध्यमं तु शुनःशेपं क्रीणामि वद तद्धनम्
ajīgarta uvāca: jyeṣṭhaputraṃ śunaḥpucchaṃ nāhaṃ krīṇāmi rohita / mātā kanīyasaṃ cāpi na krīṇāti tato 'nayoḥ / madhyamaṃ tu śunaḥśepaṃ krīṇāmi vada taddhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोहित उवाच: वरुणाय पशुः कल्प्यः पुरुषो गुणवत्तरः । यदि क्रीणासि मूल्यं त्वं वद सत्यं महामुने
rohita uvāca: varuṇāya paśuḥ kalpyaḥ puruṣo guṇavattaraḥ / yadi krīṇāsi mūlyaṃ tvaṃ vada satyaṃ mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: तथेत्य् उक्त्वा त्व् अजीगर्तः पुत्रमूल्यम् अकल्पयत् । गवां सहस्रं धान्यानां निष्कानां चापि वाससाम् । राजपुत्र वरं देहि दास्यामि स्वसुतं तव
brahmovāca: tathety uktvā tv ajīgartaḥ putramūlyam akalpayat / gavāṃ sahasraṃ dhānyānāṃ niṣkānāṃ cāpi vāsasām / rājaputra varaṃ dehi dāsyāmi svasutaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: तथेत्य् उक्त्वा रोहितो ऽपि प्रादात् सवसनं धनम् । दत्त्वा जगाम पितरम् ऋषिपुत्रेण रोहितः । पित्रे निवेदयाम् आस क्रयक्रीतम् ऋषेः सुतम्
brahmovāca: tathety uktvā rohito 'pi prādāt savasanaṃ dhanam / dattvā jagāma pitaram ṛṣiputreṇa rohitaḥ / pitre nivedayām āsa krayakrītam ṛṣeḥ sutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोहित उवाच: वरुणाय यजस्व त्वं पशुना त्वम् अरुग् भव ॥* ब्र्प् १०४।६० ॥ ब्रह्मोवाच: तथोवाच हरिश्चन्द्रः पुत्रवाक्याद् अनन्तरम् ॥* ब्र्प् १०४।६१ ॥ हरिश्चन्द्र उवाच: ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या राज्ञा पाल्या इति श्रुतिः । विशेषतस् तु वर्णानां गुरवो हि द्विजोत्तमाः
rohita uvāca: varuṇāya yajasva tvaṃ paśunā tvam arug bhava //* BrP 104.60 // brahmovāca: tathovāca hariścandraḥ putravākyād anantaram //* BrP 104.61 // hariścandra uvāca: brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā rājñā pālyā iti śrutiḥ / viśeṣatas tu varṇānāṃ guravo hi dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोर् अपि हि ये पूज्या मादृशाः कुत एव हि । अवज्ञयापि येषां स्यान् नृपाणां स्वकुलक्षयः
viṣṇor api hi ye pūjyā mādṛśāḥ kuta eva hi / avajñayāpi yeṣāṃ syān nṛpāṇāṃ svakulakṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् पशून् कृत्वा कृपणं कथं रक्षितुम् उत्सहे । अहं च ब्राह्मणं कुर्यां पशुं नैतद् धि युज्यते
tān paśūn kṛtvā kṛpaṇaṃ kathaṃ rakṣitum utsahe / ahaṃ ca brāhmaṇaṃ kuryāṃ paśuṃ naitad dhi yujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं हि जातु मरणं न कथंचिद् द्विजं पशुम् । करोमि तस्मात् पुत्र त्वं ब्राह्मणेन सुखं व्रज
varaṃ hi jātu maraṇaṃ na kathaṃcid dvijaṃ paśum / karomi tasmāt putra tvaṃ brāhmaṇena sukhaṃ vraja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: एतस्मिन्न् अन्तरे तत्र वाग् उवाचाशरीरिणी ॥* ब्र्प् १०४।६६ ॥ आकाशवाग् उवाच: गौतमीं गच्छ राजेन्द्र ऋत्विग्भिः सपुरोहितः । पशुना विप्रपुत्रेण रोहितेन सुतेन च
brahmovāca: etasminn antare tatra vāg uvācāśarīriṇī //* BrP 104.66 // ākāśavāg uvāca: gautamīṃ gaccha rājendra ṛtvigbhiḥ sapurohitaḥ / paśunā vipraputreṇa rohitena sutena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया कार्यः क्रतुश् चैव शुनःशेपवधं विना । क्रतुः पूर्णो भवेत् तत्र तस्माद् याहि महामते
tvayā kāryaḥ kratuś caiva śunaḥśepavadhaṃ vinā / kratuḥ pūrṇo bhavet tatra tasmād yāhi mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: तच् छ्रुत्वा वचनं शीघ्रं गङ्गाम् अगान् नृपोत्तमः । विश्वामित्रेण ऋषिणा वसिष्ठेन पुरोधसा
brahmovāca: tac chrutvā vacanaṃ śīghraṃ gaṅgām agān nṛpottamaḥ / viśvāmitreṇa ṛṣiṇā vasiṣṭhena purodhasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामदेवेन ऋषिणा तथान्यैर् मुनिभिः सह । प्राप्य गङ्गां गौतमीं तां नरमेधाय दीक्षितः
vāmadevena ṛṣiṇā tathānyair munibhiḥ saha / prāpya gaṅgāṃ gautamīṃ tāṃ naramedhāya dīkṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदिमण्डपकुण्डादि यूपपश्वादि चाकरोत् । कृत्वा सर्वं यथान्यायं तस्मिन् यज्ञे प्रवर्तिते
vedimaṇḍapakuṇḍādi yūpapaśvādi cākarot / kṛtvā sarvaṃ yathānyāyaṃ tasmin yajñe pravartite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुनःशेपं पशुं यूपे निबध्याथ समन्त्रकम् । वारिभिः प्रोक्षितं दृष्ट्वा विश्वामित्रो ऽब्रवीद् इदम्
śunaḥśepaṃ paśuṃ yūpe nibadhyātha samantrakam / vāribhiḥ prokṣitaṃ dṛṣṭvā viśvāmitro 'bravīd idam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वामित्र उवाच: देवान् ऋषीन् हरिश्चन्द्रं रोहितं च विशेषतः । अनुजानन्त्व् इमं सर्वे शुनःशेपं द्विजोत्तमम्
viśvāmitra uvāca: devān ṛṣīn hariścandraṃ rohitaṃ ca viśeṣataḥ / anujānantv imaṃ sarve śunaḥśepaṃ dvijottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येभ्यस् त्व् अयं हविर् देयो देवेभ्यो ऽयं पृथक् पृथक् । अनुजानन्तु ते सर्वे शुनःशेपं विशेषतः
yebhyas tv ayaṃ havir deyo devebhyo 'yaṃ pṛthak pṛthak / anujānantu te sarve śunaḥśepaṃ viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसाभिर् लोमभिस् त्वग्भिर् मांसैः सन्मन्त्रितैर् मखे । अग्नौ होष्यः पशुश् चायं शुनःशेपो द्विजोत्तमः
vasābhir lomabhis tvagbhir māṃsaiḥ sanmantritair makhe / agnau hoṣyaḥ paśuś cāyaṃ śunaḥśepo dvijottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपासिताः स्युर् विप्रेन्द्रास् ते सर्वे त्व् अनुमन्य माम् । गौतमीं यान्तु विप्रेन्द्राः स्नात्वा देवान् पृथक् पृथक्
upāsitāḥ syur viprendrās te sarve tv anumanya mām / gautamīṃ yāntu viprendrāḥ snātvā devān pṛthak pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रैः स्तोत्रैः स्तुवन्तस् ते मुदं यान्तु शिवे रताः । एनं रक्षन्तु मुनयो देवाश् च हविषो भुजः
mantraiḥ stotraiḥ stuvantas te mudaṃ yāntu śive ratāḥ / enaṃ rakṣantu munayo devāś ca haviṣo bhujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: तथेत्य् ऊचुश् च मुनयो मेने च नृपसत्तमः । ततो गत्वा शुनःशेपो गङ्गां त्रैलोक्यपावनीम्
brahmovāca: tathety ūcuś ca munayo mene ca nṛpasattamaḥ / tato gatvā śunaḥśepo gaṅgāṃ trailokyapāvanīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वा तुष्टाव तान् देवान् ये तत्र हविषो भुजः । ततस् तुष्टाः सुरगणाः शुनःशेपं च ते मुने । अवदन्त सुराः सर्वे विश्वामित्रस्य शृण्वतः
snātvā tuṣṭāva tān devān ye tatra haviṣo bhujaḥ / tatas tuṣṭāḥ suragaṇāḥ śunaḥśepaṃ ca te mune / avadanta surāḥ sarve viśvāmitrasya śṛṇvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरा ऊचुः: क्रतुः पूर्णो भवत्व् एष शुनःशेपवधं विना ॥* ब्र्प् १०४।८० ॥ ब्रह्मोवाच: विशेषेणाथ वरुणश् चावदन् नृपसत्तमम् । ततः पूर्णो ऽभवद् राज्ञो नृमेधो लोकविश्रुतः
surā ūcuḥ: kratuḥ pūrṇo bhavatv eṣa śunaḥśepavadhaṃ vinā //* BrP 104.80 // brahmovāca: viśeṣeṇātha varuṇaś cāvadan nṛpasattamam / tataḥ pūrṇo 'bhavad rājño nṛmedho lokaviśrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवानां च प्रसादेन मुनीनां च प्रसादतः । तीर्थस्य तु प्रसादेन राज्ञः पूर्णो ऽभवत् क्रतुः
devānāṃ ca prasādena munīnāṃ ca prasādataḥ / tīrthasya tu prasādena rājñaḥ pūrṇo 'bhavat kratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वामित्रः शुनःशेपं पूजयाम् आस संसदि । अकरोद् आत्मनः पुत्रं पूजयित्वा सुरान्तिके
viśvāmitraḥ śunaḥśepaṃ pūjayām āsa saṃsadi / akarod ātmanaḥ putraṃ pūjayitvā surāntike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्येष्ठं चकार पुत्राणाम् आत्मनः स तु कौशिकः । न मेनिरे ये च पुत्रा विश्वामित्रस्य धीमतः
jyeṣṭhaṃ cakāra putrāṇām ātmanaḥ sa tu kauśikaḥ / na menire ye ca putrā viśvāmitrasya dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुनःशेपस्य च ज्यैष्ठ्यं ताञ् शशाप स कौशिकः । ज्यैष्ठ्यं ये मेनिरे पुत्राः पूजयाम् आस तान् सुतान्
śunaḥśepasya ca jyaiṣṭhyaṃ tāñ śaśāpa sa kauśikaḥ / jyaiṣṭhyaṃ ye menire putrāḥ pūjayām āsa tān sutān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरेण मुनिशार्दूलस् तद् एतत् कथितं मया । एतत् सर्वं यत्र जातं गौतम्या दक्षिणे तटे
vareṇa muniśārdūlas tad etat kathitaṃ mayā / etat sarvaṃ yatra jātaṃ gautamyā dakṣiṇe taṭe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तीर्थानि पुण्यानि विख्यातानि सुरादिभिः । बहूनि तेषां नामानि मत्तः शृणु महामते
tatra tīrthāni puṇyāni vikhyātāni surādibhiḥ / bahūni teṣāṃ nāmāni mattaḥ śṛṇu mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिश्चन्द्रं शुनःशेपं विश्वामित्रं सरोहितम् । इत्याद्य् अष्ट सहस्राणि तीर्थान्य् अथ चतुर्दश
hariścandraṃ śunaḥśepaṃ viśvāmitraṃ sarohitam / ityādy aṣṭa sahasrāṇi tīrthāny atha caturdaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु स्नानं च दानं च नरमेधफलप्रदम् । आख्यातं चास्य माहात्म्यं तीर्थस्य मुनिसत्तम
teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca naramedhaphalapradam / ākhyātaṃ cāsya māhātmyaṃ tīrthasya munisattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पठेत् पाठयेद् वापि शृणुयाद् वापि भक्तितः । अपुत्रः पुत्रम् आप्नोति यच् चान्यन् मनसः प्रियम्
yaḥ paṭhet pāṭhayed vāpi śṛṇuyād vāpi bhaktitaḥ / aputraḥ putram āpnoti yac cānyan manasaḥ priyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.