Brahma-Purana 106

ब्रह्मोवाच: प्रवरासंगमो नाम श्रेष्ठा चैव महानदी । यत्र सिद्धेश्वरो देवः सर्वलोकोपकारकृत्

brahmovāca: pravarāsaṃgamo nāma śreṣṭhā caiva mahānadī / yatra siddheśvaro devaḥ sarvalokopakārakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवानां दानवानां च संगमो ऽभूत् सुदारुणः । तेषां परस्परं वापि प्रीतिश् चाभून् महामुने

devānāṃ dānavānāṃ ca saṃgamo 'bhūt sudāruṇaḥ / teṣāṃ parasparaṃ vāpi prītiś cābhūn mahāmune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ऽप्य् एवं मन्त्रयाम् आसुर् देवा वै दानवा मिथः । मेरुपर्वतम् आसाद्य परस्परहितैषिणः

te 'py evaṃ mantrayām āsur devā vai dānavā mithaḥ / meruparvatam āsādya parasparahitaiṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवदैत्या ऊचुः: अमृतेनामरत्वं स्याद् उत्पाद्यामृतम् उत्तमम् । पिबामः सर्व एवैते भवामश् चामरा वयम्

devadaityā ūcuḥ: amṛtenāmaratvaṃ syād utpādyāmṛtam uttamam / pibāmaḥ sarva evaite bhavāmaś cāmarā vayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकीभूत्वा वयं लोकान् पालयामः सुखानि च । प्राप्स्यामः संगरं हित्वा संगरो दुःखकारणम्

ekībhūtvā vayaṃ lokān pālayāmaḥ sukhāni ca / prāpsyāmaḥ saṃgaraṃ hitvā saṃgaro duḥkhakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीत्या चैवार्जितान् अर्थान् भोक्ष्यामो गतमत्सराः । यतः स्नेहेन वृत्तिर् या सास्माकं सुखदा सदा

prītyā caivārjitān arthān bhokṣyāmo gatamatsarāḥ / yataḥ snehena vṛttir yā sāsmākaṃ sukhadā sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैपरीत्यं तु यद् वृत्तं न स्मर्तव्यं कदाचन । न च त्रैलोक्यराज्ये ऽपि कैवल्ये वा सुखं मनाक् । तद् ऊर्ध्वम् अपि वा यत् तु निर्वैरत्वाद् अवाप्यते

vaiparītyaṃ tu yad vṛttaṃ na smartavyaṃ kadācana / na ca trailokyarājye 'pi kaivalye vā sukhaṃ manāk / tad ūrdhvam api vā yat tu nirvairatvād avāpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: एवं परस्परं प्रीताः सन्तो देवाश् च दानवाः । एकीभूताश् च सुप्रीता विमथ्य वरुणालयम्

brahmovāca: evaṃ parasparaṃ prītāḥ santo devāś ca dānavāḥ / ekībhūtāś ca suprītā vimathya varuṇālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्थानं मन्दरं कृत्वा रज्जुं कृत्वा तु वासुकिम् । देवाश् च दानवाः सर्वे ममन्थुर् वरुणालयम्

manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā rajjuṃ kṛtvā tu vāsukim / devāś ca dānavāḥ sarve mamanthur varuṇālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पन्नं च ततः पुण्यम् अमृतं सुरवल्लभम् । निष्पन्ने चामृते पुण्ये ते च प्रोचुः परस्परम्

utpannaṃ ca tataḥ puṇyam amṛtaṃ suravallabham / niṣpanne cāmṛte puṇye te ca procuḥ parasparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यामः स्वं स्वम् अधिष्ठानं कृतकार्याः श्रमं गताः । सर्वे समं च सर्वेभ्यो यथायोग्यं विभज्यताम्

yāmaḥ svaṃ svam adhiṣṭhānaṃ kṛtakāryāḥ śramaṃ gatāḥ / sarve samaṃ ca sarvebhyo yathāyogyaṃ vibhajyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा सर्वागमो यत्र यस्मिंल् लग्ने शुभावहे । विभज्यताम् इदं पुण्यम् अमृतं सुरसत्तमाः

yadā sarvāgamo yatra yasmiṃl lagne śubhāvahe / vibhajyatām idaṃ puṇyam amṛtaṃ surasattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा ते ययुः सर्वे दैत्यदानवराक्षसाः । गतेषु दैत्यसंघेषु देवाः सर्वे ऽन्वमन्त्रयन्

ity uktvā te yayuḥ sarve daityadānavarākṣasāḥ / gateṣu daityasaṃgheṣu devāḥ sarve 'nvamantrayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवा ऊचुः: गतास् ते रिपवो ऽस्माकं दैवयोगाद् अरिंदमाः । रिपूणाम् अमृतं नैव देयं भवति सर्वथा

devā ūcuḥ: gatās te ripavo 'smākaṃ daivayogād ariṃdamāḥ / ripūṇām amṛtaṃ naiva deyaṃ bhavati sarvathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: बृहस्पतिस् तथेत्य् आह पुनर् आह सुरान् इदम् ॥* ब्र्प् १०६।१५ ॥ बृहस्पतिर् उवाच: न जानन्ति यथा पापा पिबध्वं च तथामृतम् । अयम् एवोचितो मन्त्रो यच् छत्रूणां पराभवः

brahmovāca: bṛhaspatis tathety āha punar āha surān idam //* BrP 106.15 // bṛhaspatir uvāca: na jānanti yathā pāpā pibadhvaṃ ca tathāmṛtam / ayam evocito mantro yac chatrūṇāṃ parābhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वेष्याः सर्वात्मना द्वेष्या इति नीतिविदो विदुः । न विश्वास्या न चाख्येया नैव मन्त्र्याश् च शत्रवः

dveṣyāḥ sarvātmanā dveṣyā iti nītivido viduḥ / na viśvāsyā na cākhyeyā naiva mantryāś ca śatravaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेभ्यो न देयम् अमृतं भवेयुर् अमरास् ततः । अमरेषु च जातेषु तेषु दैत्येषु शत्रुषु । ताञ् जेतुं नैव शक्ष्यामो न देयम् अमृतं ततः

tebhyo na deyam amṛtaṃ bhaveyur amarās tataḥ / amareṣu ca jāteṣu teṣu daityeṣu śatruṣu / tāñ jetuṃ naiva śakṣyāmo na deyam amṛtaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: इति संमन्त्र्य ते देवा वाचस्पतिम् अथाब्रुवन् ॥* ब्र्प् १०६।१९ ॥ देवा ऊचुः: क्व यामः कुत्र मन्त्रः स्यात् क्व पिबामः क्व संस्थितिः । कुर्मस् तद् एव प्रथमं वद वाचस्पते तथा

brahmovāca: iti saṃmantrya te devā vācaspatim athābruvan //* BrP 106.19 // devā ūcuḥ: kva yāmaḥ kutra mantraḥ syāt kva pibāmaḥ kva saṃsthitiḥ / kurmas tad eva prathamaṃ vada vācaspate tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहस्पतिर् उवाच: यान्तु ब्रह्माणम् अमराः पृच्छन्त्व् अत्र गतिं पराम् । स तु ज्ञाता च वक्ता च दाता चैव पितामहः

bṛhaspatir uvāca: yāntu brahmāṇam amarāḥ pṛcchantv atra gatiṃ parām / sa tu jñātā ca vaktā ca dātā caiva pitāmahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: बृहस्पतेर् वचः श्रुत्वा मदन्तिकम् अथागमन् । नमस्य मां सुराः सर्वे यद् वृत्तं तन् न्यवेदयन्

brahmovāca: bṛhaspater vacaḥ śrutvā madantikam athāgaman / namasya māṃ surāḥ sarve yad vṛttaṃ tan nyavedayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् देववचनात् पुत्र तैः सुरैर् अगमं हरिम् । विष्णवे कथितं सर्वं शंभवे विषहारिणे

tad devavacanāt putra taiḥ surair agamaṃ harim / viṣṇave kathitaṃ sarvaṃ śaṃbhave viṣahāriṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं विष्णुश् च शंभुश् च देवगन्धर्वकिंनरैः । मेरुकन्दरम् आगत्य न जानन्ति यथासुराः

ahaṃ viṣṇuś ca śaṃbhuś ca devagandharvakiṃnaraiḥ / merukandaram āgatya na jānanti yathāsurāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षकं च हरिं कृत्वा सोमपानाय तस्थिरे । आदित्यस् तत्र विज्ञाता सोमभोज्यान् अथेतरान्

rakṣakaṃ ca hariṃ kṛtvā somapānāya tasthire / ādityas tatra vijñātā somabhojyān athetarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमो दातामृतं भागं चक्रधृग् रक्षकस् तथा । नैव जानन्ति तद् दैत्या दनुजा राक्षसास् तथा

somo dātāmṛtaṃ bhāgaṃ cakradhṛg rakṣakas tathā / naiva jānanti tad daityā danujā rākṣasās tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विना राहुं महाप्राज्ञं सैंहिकेयं च सोमपम् । कामरूपधरो राहुर् मरुतां मध्यम् आविशत्

vinā rāhuṃ mahāprājñaṃ saiṃhikeyaṃ ca somapam / kāmarūpadharo rāhur marutāṃ madhyam āviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरुद्रूपं समास्थाय पानपात्रधरस् तथा । ज्ञात्वा दिवाकरो दैत्यं तं सोमाय न्यवेदयत्

marudrūpaṃ samāsthāya pānapātradharas tathā / jñātvā divākaro daityaṃ taṃ somāya nyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा तद् अमृतं तस्मै दैत्यायादैत्यरूपिणे । दत्त्वा सोमं तदा सोमो विष्णवे तन् न्यवेदयत्

tadā tad amṛtaṃ tasmai daityāyādaityarūpiṇe / dattvā somaṃ tadā somo viṣṇave tan nyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुः पीतामृतं दैत्यं चक्रेणोद्यम्य तच्छिरः । चिच्छेद तरसा वत्स तच्छिरस् त्व् अमरं त्व् अभूत्

viṣṇuḥ pītāmṛtaṃ daityaṃ cakreṇodyamya tacchiraḥ / ciccheda tarasā vatsa tacchiras tv amaraṃ tv abhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरोमात्रविहीनं यद् देहं तद् अपतद् भुवि । देहं तद् अमृतस्पृष्टं पतितं दक्षिणे तटे

śiromātravihīnaṃ yad dehaṃ tad apatad bhuvi / dehaṃ tad amṛtaspṛṣṭaṃ patitaṃ dakṣiṇe taṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौतम्या मुनिशार्दूल कम्पयद् वसुधातलम् । देहं चाप्य् अमरं पुत्र तद् अद्भुतम् इवाभवत्

gautamyā muniśārdūla kampayad vasudhātalam / dehaṃ cāpy amaraṃ putra tad adbhutam ivābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहं च शिरसो ऽपेक्षि शिरो देहम् अपेक्षते । उभयं चामरं जातं दैत्यश् चायं महाबलः

dehaṃ ca śiraso 'pekṣi śiro deham apekṣate / ubhayaṃ cāmaraṃ jātaṃ daityaś cāyaṃ mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरः काये समाविष्टं सर्वान् भक्षयते सुरान् । तस्माद् देहम् इदं पूर्वं नाशयामो महीगतम् । ततस् ते शंकरं प्राहुर् देवाः सर्वे ससंभ्रमाः

śiraḥ kāye samāviṣṭaṃ sarvān bhakṣayate surān / tasmād deham idaṃ pūrvaṃ nāśayāmo mahīgatam / tatas te śaṃkaraṃ prāhur devāḥ sarve sasaṃbhramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवा ऊचुः: महीगतं दैत्यदेहं नाशयस्व सुरोत्तम । त्वं देव करुणासिन्धुः शरणागतरक्षकः

devā ūcuḥ: mahīgataṃ daityadehaṃ nāśayasva surottama / tvaṃ deva karuṇāsindhuḥ śaraṇāgatarakṣakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरसा नैव युज्येत दैत्यदेहं तथा कुरु ॥* ब्र्प् १०६।३६ ॥ ब्रह्मोवाच: प्रेषयाम् आस चेशो ऽपि श्रेष्ठां शक्तिं तदात्मनः । मातृभिः सहितां देवीं मातरं लोकपालिनीम्

śirasā naiva yujyeta daityadehaṃ tathā kuru //* BrP 106.36 // brahmovāca: preṣayām āsa ceśo 'pi śreṣṭhāṃ śaktiṃ tadātmanaḥ / mātṛbhiḥ sahitāṃ devīṃ mātaraṃ lokapālinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईशायुधधरा देवी ईशशक्तिसमन्विता । महीगतं यत्र देहं तत्रागाद् भक्ष्यकाङ्क्षिणी

īśāyudhadharā devī īśaśaktisamanvitā / mahīgataṃ yatra dehaṃ tatrāgād bhakṣyakāṅkṣiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरोमात्रं सुराः सर्वे मेरौ तत्रैव सान्त्वयन् । देहो देव्या पुनस् तत्र युयुधे बहवः समाः

śiromātraṃ surāḥ sarve merau tatraiva sāntvayan / deho devyā punas tatra yuyudhe bahavaḥ samāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राहुस् तत्र सुरान् आह भित्त्वा देहं पुरा मम । अत्रास्ते रसम् उत्कृष्टं तद् आकृष्य शरीरतः

rāhus tatra surān āha bhittvā dehaṃ purā mama / atrāste rasam utkṛṣṭaṃ tad ākṛṣya śarīrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथक्भूते रसे देहं प्रवरे ऽमृतम् उत्तमम् । भस्मीभूयात् क्षणेनैव तस्मात् कुर्वन्तु तत् पुरा

pṛthakbhūte rase dehaṃ pravare 'mṛtam uttamam / bhasmībhūyāt kṣaṇenaiva tasmāt kurvantu tat purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: एतद् राहुवचः श्रुत्वा प्रीताः सर्वे ऽसुरारयः । अभ्यषिञ्चन् ग्रहाणां त्वं ग्रहो भूया मुदान्वितः

brahmovāca: etad rāhuvacaḥ śrutvā prītāḥ sarve 'surārayaḥ / abhyaṣiñcan grahāṇāṃ tvaṃ graho bhūyā mudānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्देववचनाच् छक्तिर् ईश्वरी या निगद्यते । देहं भित्त्वा दैत्यपतेः सुरशक्तिसमन्विता

taddevavacanāc chaktir īśvarī yā nigadyate / dehaṃ bhittvā daityapateḥ suraśaktisamanvitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकृष्य शीघ्रम् उत्कृष्टं प्रवरं चामृतं बहिः । स्थापयित्वा तु तद् देहं भक्षयाम् आस चाम्बिका

ākṛṣya śīghram utkṛṣṭaṃ pravaraṃ cāmṛtaṃ bahiḥ / sthāpayitvā tu tad dehaṃ bhakṣayām āsa cāmbikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालरात्रिर् भद्रकाली प्रोच्यते या महाबला । स्थापितं रसम् उत्कृष्टं रसानां प्रवरं रसम्

kālarātrir bhadrakālī procyate yā mahābalā / sthāpitaṃ rasam utkṛṣṭaṃ rasānāṃ pravaraṃ rasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यस्रवत् स्थापितं तत् तु प्रवरा साभवन् नदी । आकृष्टम् अमृतं चैव स्थापितं साप्य् अभक्षयत्

vyasravat sthāpitaṃ tat tu pravarā sābhavan nadī / ākṛṣṭam amṛtaṃ caiva sthāpitaṃ sāpy abhakṣayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः श्रेष्ठा नदी जाता प्रवरा चामृता शुभा । राहुदेहसमुद्भूता रुद्रशक्तिसमन्विता

tataḥ śreṣṭhā nadī jātā pravarā cāmṛtā śubhā / rāhudehasamudbhūtā rudraśaktisamanvitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नदीनां प्रवरा रम्या चामृता प्रेरिता तहा । तत्र पञ्च सहस्राणि तीर्थानि गुणवन्ति च

nadīnāṃ pravarā ramyā cāmṛtā preritā tahā / tatra pañca sahasrāṇi tīrthāni guṇavanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र शंभुः स्वयं तस्थौ सर्वदा सुरपूजितः । तस्यै तुष्टाः सुराः सर्वे देव्यै नद्यै पृथक् पृथक्

tatra śaṃbhuḥ svayaṃ tasthau sarvadā surapūjitaḥ / tasyai tuṣṭāḥ surāḥ sarve devyai nadyai pṛthak pṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरान् ददुर् मुदा युक्ता यथा पूजाम् अवाप्स्यति । शंभुः सुरपतिर् लोके तथा पूजाम् अवाप्स्यसि

varān dadur mudā yuktā yathā pūjām avāpsyati / śaṃbhuḥ surapatir loke tathā pūjām avāpsyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवासं कुरु देवि त्वं लोकानां हितकाम्यया । सदा तिष्ठ रसेशानि सर्वेषां सर्वसिद्धिदा

nivāsaṃ kuru devi tvaṃ lokānāṃ hitakāmyayā / sadā tiṣṭha raseśāni sarveṣāṃ sarvasiddhidā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तवनात् कीर्तनाद् ध्यानात् सर्वकामप्रदायिनी । त्वां नमस्यन्ति ये भक्त्या किंचिद् आपेक्ष्य सर्वदा

stavanāt kīrtanād dhyānāt sarvakāmapradāyinī / tvāṃ namasyanti ye bhaktyā kiṃcid āpekṣya sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां सर्वाणि कार्याणि भवेयुर् देवताज्ञया । शिवशक्त्योर् यतस् तस्मिन् निवासो ऽभूत् सनातनः

teṣāṃ sarvāṇi kāryāṇi bhaveyur devatājñayā / śivaśaktyor yatas tasmin nivāso 'bhūt sanātanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो वदन्ति मुनयो निवासपुरम् इत्य् अदः । प्रवरायाः पुरा देवाः सुप्रीतास् ते वरान् ददुः

ato vadanti munayo nivāsapuram ity adaḥ / pravarāyāḥ purā devāḥ suprītās te varān daduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गङ्गायाः संगमो यस् ते विख्यातः सुरवल्लभः । तत्राप्लुतानां सर्वेषां भुक्तिर् वा मुक्तिर् एव च

gaṅgāyāḥ saṃgamo yas te vikhyātaḥ suravallabhaḥ / tatrāplutānāṃ sarveṣāṃ bhuktir vā muktir eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् वापि मनसः काम्यं देवानाम् अपि दुर्लभम् । स्यात् तेषां सर्वम् एवेह एवं दत्त्वा सुरा ययुः

yad vāpi manasaḥ kāmyaṃ devānām api durlabham / syāt teṣāṃ sarvam eveha evaṃ dattvā surā yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रभृति तत् तीर्थं प्रवरासंगमं विदुः । प्रेरिता देवदेवेन शक्तिर् या प्रेरिता तु सा

tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ pravarāsaṃgamaṃ viduḥ / preritā devadevena śaktir yā preritā tu sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.