लोमहर्षण उवाच: उत्पन्नाः पितृकन्यायां विरजायां महौजसः । नहुषस्य तु दायादाः षड् इन्द्रोपमतेजसः
lomaharṣaṇa uvāca: utpannāḥ pitṛkanyāyāṃ virajāyāṃ mahaujasaḥ / nahuṣasya tu dāyādāḥ ṣaḍ indropamatejasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतिर् ययातिः संयातिर् आयातिः पार्श्वको ऽभवत् । यतिर् ज्येष्ठस् तु तेषां वै ययातिस् तु ततः परम्
yatir yayātiḥ saṃyātir āyātiḥ pārśvako 'bhavat / yatir jyeṣṭhas tu teṣāṃ vai yayātis tu tataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ककुत्स्थकन्यां गां नाम लेभे परमधार्मिकः । यतिस् तु मोक्षम् आस्थाय ब्रह्मभूतो ऽभवन् मुनिः
kakutsthakanyāṃ gāṃ nāma lebhe paramadhārmikaḥ / yatis tu mokṣam āsthāya brahmabhūto 'bhavan muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां ययातिः पञ्चानां विजित्य वसुधाम् इमाम् । देवयानीम् उशनसः सुतां भार्याम् अवाप सः
teṣāṃ yayātiḥ pañcānāṃ vijitya vasudhām imām / devayānīm uśanasaḥ sutāṃ bhāryām avāpa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्मिष्ठाम् आसुरीं चैव तनयां वृषपर्वणः । यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानी व्यजायत
śarmiṣṭhām āsurīṃ caiva tanayāṃ vṛṣaparvaṇaḥ / yaduṃ ca turvasuṃ caiva devayānī vyajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुह्यं चानुं च पुरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी । तस्मै शक्रो ददौ प्रीतो रथं परमभास्वरम्
druhyaṃ cānuṃ ca puruṃ ca śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī / tasmai śakro dadau prīto rathaṃ paramabhāsvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गदं काञ्चनं दिव्यं दिव्यैः परमवाजिभिः । युक्तं मनोजवैः शुभ्रैर् येन कार्यं समुद्वहन्
aṅgadaṃ kāñcanaṃ divyaṃ divyaiḥ paramavājibhiḥ / yuktaṃ manojavaiḥ śubhrair yena kāryaṃ samudvahan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तेन रथमुख्येन षड्रात्रेणाजयन् महीम् । ययातिर् युधि दुर्धर्षस् तथा देवान् सदानवान्
sa tena rathamukhyena ṣaḍrātreṇājayan mahīm / yayātir yudhi durdharṣas tathā devān sadānavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरथः कौरवाणां तु सर्वेषाम् अभवत् तदा । संवर्तवसुनाम्नस् तु कौरवाज् जनमेजयात्
sarathaḥ kauravāṇāṃ tu sarveṣām abhavat tadā / saṃvartavasunāmnas tu kauravāj janamejayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरोः पुत्रस्य राजेन्द्र- राज्ञः पारीक्षितस्य ह । जगाम स रथो नाशं शापाद् गर्गस्य धीमतः
kuroḥ putrasya rājendra- rājñaḥ pārīkṣitasya ha / jagāma sa ratho nāśaṃ śāpād gargasya dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्गस्य हि सुतं बालं स राजा जनमेजयः । कालेन हिंसयाम् आस ब्रह्महत्याम् अवाप सः
gargasya hi sutaṃ bālaṃ sa rājā janamejayaḥ / kālena hiṃsayām āsa brahmahatyām avāpa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स लोहगन्धी राजर्षिः परिधावन्न् इतस् ततः । पौरजानपदैस् त्यक्तो न लेभे शर्म कर्हिचित्
sa lohagandhī rājarṣiḥ paridhāvann itas tataḥ / paurajānapadais tyakto na lebhe śarma karhicit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स दुःखसंतप्तो नालभत् संविदं क्वचित् । विप्रेन्द्रं शौनकं राजा शरणं प्रत्यपद्यत
tataḥ sa duḥkhasaṃtapto nālabhat saṃvidaṃ kvacit / viprendraṃ śaunakaṃ rājā śaraṇaṃ pratyapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याजयाम् आस च ज्ञानी शौनको जनमेजयम् । अश्वमेधेन राजानं पावनार्थं द्विजोत्तमाः
yājayām āsa ca jñānī śaunako janamejayam / aśvamedhena rājānaṃ pāvanārthaṃ dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स लोहगन्धो व्यनशत् तस्यावभृथम् एत्य च । स च दिव्यरथो राज्ञो वशश् चेदिपतेस् तदा
sa lohagandho vyanaśat tasyāvabhṛtham etya ca / sa ca divyaratho rājño vaśaś cedipates tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तः शक्रेण तुष्टेन लेभे तस्माद् बृहद्रथः । बृहद्रथात् क्रमेणैव गतो बार्हद्रथं नृपम्
dattaḥ śakreṇa tuṣṭena lebhe tasmād bṛhadrathaḥ / bṛhadrathāt krameṇaiva gato bārhadrathaṃ nṛpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो हत्वा जरासंधं भीमस् तं रथम् उत्तमम् । प्रददौ वासुदेवाय प्रीत्या कौरवनन्दनः
tato hatvā jarāsaṃdhaṃ bhīmas taṃ ratham uttamam / pradadau vāsudevāya prītyā kauravanandanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तद्वीपां ययातिस् तु जित्वा पृथ्वीं ससागराम् । विभज्य पञ्चधा राज्यं पुत्राणां नाहुषस् तदा
saptadvīpāṃ yayātis tu jitvā pṛthvīṃ sasāgarām / vibhajya pañcadhā rājyaṃ putrāṇāṃ nāhuṣas tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् दिशि पूर्वस्यां यदुं ज्येष्ठं न्ययोजयत् । मध्ये पुरुं च राजानम् अभ्यषिञ्चत् स नाहुषः
yayātir diśi pūrvasyāṃ yaduṃ jyeṣṭhaṃ nyayojayat / madhye puruṃ ca rājānam abhyaṣiñcat sa nāhuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिशि दक्षिणपूर्वस्यां तुर्वसुं मतिमान् नृपः । तैर् इयं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना
diśi dakṣiṇapūrvasyāṃ turvasuṃ matimān nṛpaḥ / tair iyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाप्रदेशम् अद्यापि धर्मेण प्रतिपाल्यते । प्रजास् तेषां पुरस्तात् तु वक्ष्यामि मुनिसत्तमाः
yathāpradeśam adyāpi dharmeṇa pratipālyate / prajās teṣāṃ purastāt tu vakṣyāmi munisattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनुर् न्यस्य पृषत्कांश् च पञ्चभिः पुरुषर्षभैः । जरावान् अभवद् राजा भारम् आवेश्य बन्धुषु
dhanur nyasya pṛṣatkāṃś ca pañcabhiḥ puruṣarṣabhaiḥ / jarāvān abhavad rājā bhāram āveśya bandhuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निक्षिप्तशस्त्रः पृथिवीं चचार पृथिवीपतिः । प्रीतिमान् अभवद् राजा ययातिर् अपराजितः
nikṣiptaśastraḥ pṛthivīṃ cacāra pṛthivīpatiḥ / prītimān abhavad rājā yayātir aparājitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विभज्य पृथिवीं ययातिर् यदुम् अब्रवीत् । जरां मे प्रतिगृह्णीष्व पुत्र कृत्यान्तरेण वै
evaṃ vibhajya pṛthivīṃ yayātir yadum abravīt / jarāṃ me pratigṛhṇīṣva putra kṛtyāntareṇa vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तरुणस् तव रूपेण चरेयं पृथिवीम् इमाम् । जरां त्वयि समाधाय तं यदुः प्रत्युवाच ह
taruṇas tava rūpeṇa careyaṃ pṛthivīm imām / jarāṃ tvayi samādhāya taṃ yaduḥ pratyuvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदुर् उवाच: अनिर्दिष्टा मया भिक्षा ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुता । अनपाकृत्य तां राजन् न ग्रहीष्यामि ते जराम्
yadur uvāca: anirdiṣṭā mayā bhikṣā brāhmaṇasya pratiśrutā / anapākṛtya tāṃ rājan na grahīṣyāmi te jarām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरायां बहवो दोषाः पानभोजनकारिताः । तस्माज् जरां न ते राजन् ग्रहीतुम् अहम् उत्सहे
jarāyāṃ bahavo doṣāḥ pānabhojanakāritāḥ / tasmāj jarāṃ na te rājan grahītum aham utsahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्ति ते बहवः पुत्रा मत्तः प्रियतरा नृप । प्रतिग्रहीतुं धर्मज्ञ पुत्रम् अन्यं वृणीष्व वै
santi te bahavaḥ putrā mattaḥ priyatarā nṛpa / pratigrahītuṃ dharmajña putram anyaṃ vṛṇīṣva vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्तो यदुना राजा कोपसमन्वितः । उवाच वदतां श्रेष्ठो ययातिर् गर्हयन् सुतम्
sa evam ukto yadunā rājā kopasamanvitaḥ / uvāca vadatāṃ śreṣṭho yayātir garhayan sutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच: क आश्रमस् तवान्यो ऽस्ति को वा धर्मो विधीयते । माम् अनादृत्य दुर्बुद्धे यद् अहं तव देशिकः
yayātir uvāca: ka āśramas tavānyo 'sti ko vā dharmo vidhīyate / mām anādṛtya durbuddhe yad ahaṃ tava deśikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्त्वा यदुं विप्राः शशापैनं स मन्युमान् । अराज्या ते प्रजा मूढ भवित्रीति न संशयः
evam uktvā yaduṃ viprāḥ śaśāpainaṃ sa manyumān / arājyā te prajā mūḍha bhavitrīti na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुह्यं च तुर्वसुं चैवाप्य् अनुं च द्विजसत्तमाः । एवम् एवाब्रवीद् राजा प्रत्याख्यातश् च तैर् अपि
druhyaṃ ca turvasuṃ caivāpy anuṃ ca dvijasattamāḥ / evam evābravīd rājā pratyākhyātaś ca tair api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशाप तान् अतिक्रुद्धो ययातिर् अपराजितः । यथावत् कथितं सर्वं मयास्य द्विजसत्तमाः
śaśāpa tān atikruddho yayātir aparājitaḥ / yathāvat kathitaṃ sarvaṃ mayāsya dvijasattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं शप्त्वा सुतान् सर्वांश् चतुरः पुरुपूर्वजान् । तद् एव वचनं राजा पुरुम् अप्य् आह भो द्विजाः
evaṃ śaptvā sutān sarvāṃś caturaḥ purupūrvajān / tad eva vacanaṃ rājā purum apy āha bho dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तरुणस् तव रूपेण चरेयं पृथिवीम् इमाम् । जरां त्वयि समाधाय त्वं पुरो यदि मन्यसे
taruṇas tava rūpeṇa careyaṃ pṛthivīm imām / jarāṃ tvayi samādhāya tvaṃ puro yadi manyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स जरां प्रतिजग्राह पितुः पुरुः प्रतापवान् । ययातिर् अपि रूपेण पुरोः पर्यचरन् महीम्
sa jarāṃ pratijagrāha pituḥ puruḥ pratāpavān / yayātir api rūpeṇa puroḥ paryacaran mahīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मार्गमाणः कामानाम् अन्तं नृपतिसत्तमः । विश्वाच्या सहितो रेमे वने चैत्ररथे प्रभुः
sa mārgamāṇaḥ kāmānām antaṃ nṛpatisattamaḥ / viśvācyā sahito reme vane caitrarathe prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा च तृप्तः कामेषु भोगेषु च नराधिपः । तदा पुरोः सकाशाद् वै स्वां जरां प्रत्यपद्यत
yadā ca tṛptaḥ kāmeṣu bhogeṣu ca narādhipaḥ / tadā puroḥ sakāśād vai svāṃ jarāṃ pratyapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र गाथा मुनिश्रेष्ठा गीताः किल ययातिना । याभिः प्रत्याहरेत् कामान् सर्वशो ऽङ्गानि कूर्मवत्
yatra gāthā muniśreṣṭhā gītāḥ kila yayātinā / yābhiḥ pratyāharet kāmān sarvaśo 'ṅgāni kūrmavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जातु कामः कामानाम् उपभोगेन शाम्यति । हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते
na jātu kāmaḥ kāmānām upabhogena śāmyati / haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः । नालम् एकस्य तत् सर्वम् इति कृत्वा न मुह्यति
yat pṛthivyāṃ vrīhiyavaṃ hiraṇyaṃ paśavaḥ striyaḥ / nālam ekasya tat sarvam iti kṛtvā na muhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा भावं न कुरुते सर्वभूतेषु पापकम् । कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा
yadā bhāvaṃ na kurute sarvabhūteṣu pāpakam / karmaṇā manasā vācā brahma saṃpadyate tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा तेभ्यो न बिभेति यदा चास्मान् न बिभ्यति । यदा नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तदा
yadā tebhyo na bibheti yadā cāsmān na bibhyati / yadā necchati na dveṣṭi brahma saṃpadyate tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर् या न जीर्यति जीर्यतः । यो ऽसौ प्राणान्तिको रोगस् तां तृष्णां त्यजतः सुखम्
yā dustyajā durmatibhir yā na jīryati jīryataḥ / yo 'sau prāṇāntiko rogas tāṃ tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीर्यन्ति जीर्यतः केशा दन्ता जीर्यन्ति जीर्यतः । धनाशा जीविताशा च जीर्यतो ऽपि न जीर्यति
jīryanti jīryataḥ keśā dantā jīryanti jīryataḥ / dhanāśā jīvitāśā ca jīryato 'pi na jīryati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् च कामसुखं लोके यच् च दिव्यं महत् सुखम् । तृष्णाक्षयसुखस्यैते नार्हन्ति षोडशीं कलाम्
yac ca kāmasukhaṃ loke yac ca divyaṃ mahat sukham / tṛṣṇākṣayasukhasyaite nārhanti ṣoḍaśīṃ kalām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्त्वा स राजर्षिः सदारः प्राविशद् वनम् । कालेन महता चायं चचार विपुलं तपः
evam uktvā sa rājarṣiḥ sadāraḥ prāviśad vanam / kālena mahatā cāyaṃ cacāra vipulaṃ tapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृगुतुङ्गे गतिं प्राप तपसो ऽन्ते महायशाः । अनश्नन् देहम् उत्सृज्य सदारः स्वर्गम् आप्तवान्
bhṛgutuṅge gatiṃ prāpa tapaso 'nte mahāyaśāḥ / anaśnan deham utsṛjya sadāraḥ svargam āptavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य वंशे मुनिश्रेष्ठाः पञ्च राजर्षिसत्तमाः । यैर् व्याप्ता पृथिवी सर्वा सूर्यस्येव गभस्तिभिः
tasya vaṃśe muniśreṣṭhāḥ pañca rājarṣisattamāḥ / yair vyāptā pṛthivī sarvā sūryasyeva gabhastibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदोस् तु वंशं वक्ष्यामि शृणुध्वं राजसत्कृतम् । यत्र नारायणो जज्ञे हरिर् वृष्णिकुलोद्वहः
yados tu vaṃśaṃ vakṣyāmi śṛṇudhvaṃ rājasatkṛtam / yatra nārāyaṇo jajñe harir vṛṣṇikulodvahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुस्थः प्रजावान् आयुष्मान् कीर्तिमांश् च भवेन् नरः । ययातिचरितं नित्यम् इदं शृण्वन् द्विजोत्तमाः
susthaḥ prajāvān āyuṣmān kīrtimāṃś ca bhaven naraḥ / yayāticaritaṃ nityam idaṃ śṛṇvan dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.