Library·Brahma-Purana·122
ब्रह्मोवाच: पूर्णतीर्थम् इति ख्यातं गङ्गाया उत्तरे तटे । तत्र स्नात्वा नरो ऽज्ञानात् तथापि शुभम् आप्नुयात्
brahmovāca: pūrṇatīrtham iti khyātaṃ gaṅgāyā uttare taṭe / tatra snātvā naro 'jñānāt tathāpi śubham āpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्णतीर्थस्य माहात्म्यं वर्ण्यते केन जन्तुना । स्वयं संस्थीयते यत्र चक्रिणा च पिनाकिना
pūrṇatīrthasya māhātmyaṃ varṇyate kena jantunā / svayaṃ saṃsthīyate yatra cakriṇā ca pinākinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा धन्वन्तरिर् नाम कल्पादाव् आयुषः सुतः । इष्ट्वा बहुविधैर् यज्ञैर् अश्वमेधपुरःसरैः
purā dhanvantarir nāma kalpādāv āyuṣaḥ sutaḥ / iṣṭvā bahuvidhair yajñair aśvamedhapuraḥsaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा दानान्य् अनेकानि भुक्त्वा भोगांश् च पुष्कलान् । विज्ञाय भोगवैषम्यं परं वैराग्यम् आश्रितः
dattvā dānāny anekāni bhuktvā bhogāṃś ca puṣkalān / vijñāya bhogavaiṣamyaṃ paraṃ vairāgyam āśritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गिरिशृङ्गे ऽम्बुधेः पारे तथा गङ्गानदीतटे । शिवविष्ण्वोर् गृहे वापि विशेषात् पुण्यसंगमे
giriśṛṅge 'mbudheḥ pāre tathā gaṅgānadītaṭe / śivaviṣṇvor gṛhe vāpi viśeṣāt puṇyasaṃgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तप्तं हुतं च जप्तं च सर्वम् अक्षयतां व्रजेत् । धन्वन्तरिर् इति ज्ञात्वा तत्र तेपे तपो महत्
taptaṃ hutaṃ ca japtaṃ ca sarvam akṣayatāṃ vrajet / dhanvantarir iti jñātvā tatra tepe tapo mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानवैराग्यसंपन्नो भीमेशचरणाश्रयः । तपश् चकार विपुलं गङ्गासागरसंगमे
jñānavairāgyasaṃpanno bhīmeśacaraṇāśrayaḥ / tapaś cakāra vipulaṃ gaṅgāsāgarasaṃgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा च निकृतो राज्ञा रणं हित्वा महासुरः । सहस्रम् एकं वर्षाणां समुद्रं प्राविशद् भयात्
purā ca nikṛto rājñā raṇaṃ hitvā mahāsuraḥ / sahasram ekaṃ varṣāṇāṃ samudraṃ prāviśad bhayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्वन्तरौ वनं प्राप्ते राज्यं प्राप्ते तु तत्सुते । विरागं च गते राज्ञि ततः प्रायाद् अथार्णवात्
dhanvantarau vanaṃ prāpte rājyaṃ prāpte tu tatsute / virāgaṃ ca gate rājñi tataḥ prāyād athārṇavāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस्यन्तं तमो नाम बलवान् असुरो मुने । गङ्गातीरं समाश्रित्य राजा धन्वन्तरिर् यतः
tapasyantaṃ tamo nāma balavān asuro mune / gaṅgātīraṃ samāśritya rājā dhanvantarir yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जपहोमरतो नित्यं ब्रह्मज्ञानपरायणः । तं रिपुं नाशयामीति तमः प्रायाद् अथार्णवात्
japahomarato nityaṃ brahmajñānaparāyaṇaḥ / taṃ ripuṃ nāśayāmīti tamaḥ prāyād athārṇavāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाशितो बहुशो ऽनेन राज्ञा बलवता त्व् अहम् । तं रिपुं नाशयामीति तमः प्रायाद् अथार्णवात्
nāśito bahuśo 'nena rājñā balavatā tv aham / taṃ ripuṃ nāśayāmīti tamaḥ prāyād athārṇavāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायया प्रमदारूपं कृत्वा राजानम् अभ्यगात् । नृत्यगीतवती सुभ्रूर् हसन्ती चारुदर्शना
māyayā pramadārūpaṃ kṛtvā rājānam abhyagāt / nṛtyagītavatī subhrūr hasantī cārudarśanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीं बहुकालं नयान्विताम् । शान्ताम् अनुव्रतां भक्तां कृपया चाब्रवीन् नृपः
tāṃ dṛṣṭvā cārusarvāṅgīṃ bahukālaṃ nayānvitām / śāntām anuvratāṃ bhaktāṃ kṛpayā cābravīn nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृप उवाच: कासि त्वं कस्य हेतोर् वा वर्तसे गहने वने । कं दृष्ट्वा हर्षसीव त्वं वद कल्याणि पृच्छते
nṛpa uvāca: kāsi tvaṃ kasya hetor vā vartase gahane vane / kaṃ dṛṣṭvā harṣasīva tvaṃ vada kalyāṇi pṛcchate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: प्रमदा चापि तद्वाक्यं श्रुत्वा राजानम् अब्रवीत् ॥* ब्र्प् १२२।१६ ॥ प्रमदोवाच: त्वयि तिष्ठति को लोके हेतुर् हर्षस्य मे भवेत् । अहम् इन्द्रस्य या लक्ष्मीस् त्वां दृष्ट्वा कामसंभृतम्
brahmovāca: pramadā cāpi tadvākyaṃ śrutvā rājānam abravīt //* BrP 122.16 // pramadovāca: tvayi tiṣṭhati ko loke hetur harṣasya me bhavet / aham indrasya yā lakṣmīs tvāṃ dṛṣṭvā kāmasaṃbhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हर्षाच् चरामि पुरतो राजंस् तव पुनः पुनः । अगण्यपुण्यविरहाद् अहं सर्वस्य दुर्लभा
harṣāc carāmi purato rājaṃs tava punaḥ punaḥ / agaṇyapuṇyavirahād ahaṃ sarvasya durlabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: एतद् वचो निशम्याशु तपस् त्यक्त्वा सुदुष्करम् । ताम् एव मनसा ध्यायंस् तन्निष्ठस् तत्परायणः
brahmovāca: etad vaco niśamyāśu tapas tyaktvā suduṣkaram / tām eva manasā dhyāyaṃs tanniṣṭhas tatparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेकशरणो राजा बभूव स यदा तमः । अन्तर्धानं गतो ब्रह्मन् नाशयित्वा तपो बृहत्
tadekaśaraṇo rājā babhūva sa yadā tamaḥ / antardhānaṃ gato brahman nāśayitvā tapo bṛhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्न् अन्तरे ऽहं वै वरान् दातुं समभ्यगाम् । तं दृष्ट्वा विह्वलीभूतं तपोभ्रष्टं यथा मृतम्
etasminn antare 'haṃ vai varān dātuṃ samabhyagām / taṃ dṛṣṭvā vihvalībhūtaṃ tapobhraṣṭaṃ yathā mṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आश्वास्याथ विविधैर् हेतुभिर् नृपसत्तमम् । तव शत्रुस् तमो नाम कृत्वा तां तपसश् च्युतिम्
tam āśvāsyātha vividhair hetubhir nṛpasattamam / tava śatrus tamo nāma kṛtvā tāṃ tapasaś cyutim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरितार्थो गतो राजन् न त्वं शोचितुम् अर्हसि । आनन्दयन्ति प्रमदास् तापयन्ति च मानवम्
caritārtho gato rājan na tvaṃ śocitum arhasi / ānandayanti pramadās tāpayanti ca mānavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वा एव विशेषेण किम् उ मायामयी तु सा । ततः कृताञ्जली राजा माम् आह विगतभ्रमः
sarvā eva viśeṣeṇa kim u māyāmayī tu sā / tataḥ kṛtāñjalī rājā mām āha vigatabhramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच: किं करोमि कथं ब्रह्मंस् तपसः पारम् आप्नुयाम् ॥* ब्र्प् १२२।२५ ॥ ब्रह्मोवाच: ततस् तस्योत्तरं प्रादां देवदेवं जनार्दनम् । स्तुहि सर्वप्रयत्नेन ततः सिद्धिम् अवाप्स्यसि
rājovāca: kiṃ karomi kathaṃ brahmaṃs tapasaḥ pāram āpnuyām //* BrP 122.25 // brahmovāca: tatas tasyottaraṃ prādāṃ devadevaṃ janārdanam / stuhi sarvaprayatnena tataḥ siddhim avāpsyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स ह्य् अशेषजगत्स्रष्टा वेदवेद्यः पुरातनः । सर्वार्थसिद्धिदः पुंसां नान्यो ऽस्ति भुवनत्रये
sa hy aśeṣajagatsraṣṭā vedavedyaḥ purātanaḥ / sarvārthasiddhidaḥ puṃsāṃ nānyo 'sti bhuvanatraye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स जगाम नगश्रेष्ठं हिमवन्तं नृपोत्तमः । कृताञ्जलिपुटो भूत्वा विष्णुं तुष्टाव भक्तितः
sa jagāma nagaśreṣṭhaṃ himavantaṃ nṛpottamaḥ / kṛtāñjalipuṭo bhūtvā viṣṇuṃ tuṣṭāva bhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्वन्तरिर् उवाच: जय विष्णो जयाचिन्त्य जय जिष्णो जयाच्युत । जय गोपाल लक्ष्मीश जय कृष्ण जगन्मय
dhanvantarir uvāca: jaya viṣṇo jayācintya jaya jiṣṇo jayācyuta / jaya gopāla lakṣmīśa jaya kṛṣṇa jaganmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय भूतपते नाथ जय पन्नगशायिने । जय सर्वग गोविन्द जय विश्वकृते नमः
jaya bhūtapate nātha jaya pannagaśāyine / jaya sarvaga govinda jaya viśvakṛte namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय विश्वभुजे देव जय विश्वधृते नमः । जयेश सदसत् त्वं वै जय माधव धर्मिणे
jaya viśvabhuje deva jaya viśvadhṛte namaḥ / jayeśa sadasat tvaṃ vai jaya mādhava dharmiṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय कामद काम त्वं जय राम गुणार्णव । जय पुष्टिद पुष्टीश जय कल्याणदायिने
jaya kāmada kāma tvaṃ jaya rāma guṇārṇava / jaya puṣṭida puṣṭīśa jaya kalyāṇadāyine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय भूतप भूतेश जय मानविधायिने । जय कर्मद कर्म त्वं जय पीताम्बरच्छद
jaya bhūtapa bhūteśa jaya mānavidhāyine / jaya karmada karma tvaṃ jaya pītāmbaracchada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय सर्वेश सर्वस् त्वं जय मङ्गलरूपिणे । जय सत्त्वाधिनाथाय जय वेदविदे नमः
jaya sarveśa sarvas tvaṃ jaya maṅgalarūpiṇe / jaya sattvādhināthāya jaya vedavide namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय जन्मद जन्मिस्थ परमात्मन् नमो ऽस्तु ते । जय मुक्तिद मुक्तिस् त्वं जय भुक्तिद केशव
jaya janmada janmistha paramātman namo 'stu te / jaya muktida muktis tvaṃ jaya bhuktida keśava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय लोकद लोकेश जय पापविनाशन । जय वत्सल भक्तानां जय चक्रधृते नमः
jaya lokada lokeśa jaya pāpavināśana / jaya vatsala bhaktānāṃ jaya cakradhṛte namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय मानद मानस् त्वं जय लोकनमस्कृत । जय धर्मद धर्मस् त्वं जय संसारपारग
jaya mānada mānas tvaṃ jaya lokanamaskṛta / jaya dharmada dharmas tvaṃ jaya saṃsārapāraga
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय अन्नद अन्नं त्वं जय वाचस्पते नमः । जय शक्तिद शक्तिस् त्वं जय जैत्रवरप्रद
jaya annada annaṃ tvaṃ jaya vācaspate namaḥ / jaya śaktida śaktis tvaṃ jaya jaitravaraprada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय यज्ञद यज्ञस् त्वं जय पद्मदलेक्षण । जय दानद दानं त्वं जय कैटभसूदन
jaya yajñada yajñas tvaṃ jaya padmadalekṣaṇa / jaya dānada dānaṃ tvaṃ jaya kaiṭabhasūdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय कीर्तिद कीर्तिस् त्वं जय मूर्तिद मूर्तिधृक् । जय सौख्यद सौख्यात्मञ् जय पावनपावन
jaya kīrtida kīrtis tvaṃ jaya mūrtida mūrtidhṛk / jaya saukhyada saukhyātmañ jaya pāvanapāvana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय शान्तिद शान्तिस् त्वं जय शंकरसंभव । जय पानद पानस् त्वं जय ज्योतिःस्वरूपिणे
jaya śāntida śāntis tvaṃ jaya śaṃkarasaṃbhava / jaya pānada pānas tvaṃ jaya jyotiḥsvarūpiṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय वामन वित्तेश जय धूमपताकिने । जय सर्वस्य जगतो दातृमूर्ते नमो ऽस्तु ते
jaya vāmana vitteśa jaya dhūmapatākine / jaya sarvasya jagato dātṛmūrte namo 'stu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वम् एव लोकत्रयवर्तिजीव ब्र्प् १२२।४३अ निकायसंक्लेशविनाशदक्ष ब्र्प् १२२।४३ब् श्रीपुण्डरीकाक्ष कृपानिधे त्वं ब्र्प् १२२।४३च् निधेहि पाणिं मम मूर्ध्नि विष्णो ब्र्प् १२२।४३द् ब्रह्मोवाच: एवं स्तुवन्तं भगवाञ् शङ्खचक्रगदाधरः । वरेण च्छन्दयाम् आस सर्वकामसमृद्धिदः
tvam eva lokatrayavartijīva BrP 122.43a nikāyasaṃkleśavināśadakṣa BrP 122.43b śrīpuṇḍarīkākṣa kṛpānidhe tvaṃ BrP 122.43c nidhehi pāṇiṃ mama mūrdhni viṣṇo BrP 122.43d brahmovāca: evaṃ stuvantaṃ bhagavāñ śaṅkhacakragadādharaḥ / vareṇa cchandayām āsa sarvakāmasamṛddhidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्वन्तरिः प्रीतमना वरदानेन चक्रिणः । वरदानाय देवेशं गोविन्दं संस्थितं पुरः
dhanvantariḥ prītamanā varadānena cakriṇaḥ / varadānāya deveśaṃ govindaṃ saṃsthitaṃ puraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आह नृपतिः प्रह्वः सुरराज्यं ममेप्सितम् । तच् च दत्तं त्वया विष्णो प्राप्तो ऽस्मि कृतकृत्यताम्
tam āha nṛpatiḥ prahvaḥ surarājyaṃ mamepsitam / tac ca dattaṃ tvayā viṣṇo prāpto 'smi kṛtakṛtyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तुतः संपूजितो विष्णुस् तत्रैवान्तरधीयत । तथैव त्रिदशेशत्वम् अवाप नृपतिः क्रमात्
stutaḥ saṃpūjito viṣṇus tatraivāntaradhīyata / tathaiva tridaśeśatvam avāpa nṛpatiḥ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रागर्जितानेककर्म- परिपाकवशात् ततः । त्रिःकृत्वो नाशम् अगमत् सहस्राक्षः स्वकात् पदात्
prāgarjitānekakarma- paripākavaśāt tataḥ / triḥkṛtvo nāśam agamat sahasrākṣaḥ svakāt padāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नहुषाद् वृत्रहत्यायाः सिन्धुसेनवधात् ततः । अहल्यायां च गमनाद् येन केन च हेतुना
nahuṣād vṛtrahatyāyāḥ sindhusenavadhāt tataḥ / ahalyāyāṃ ca gamanād yena kena ca hetunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मारं स्मारं तत् तद् इन्द्रश् चिन्तासंतापदुर्मनाः । ततः सुरपतिः प्राह वाचस्पतिम् इदं वचः
smāraṃ smāraṃ tat tad indraś cintāsaṃtāpadurmanāḥ / tataḥ surapatiḥ prāha vācaspatim idaṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्र उवाच: हेतुना केन वागीश भ्रष्टराज्यो भवाम्य् अहम् । मध्ये मध्ये पदभ्रंशाद् वरं निःश्रीकता नृणाम्
indra uvāca: hetunā kena vāgīśa bhraṣṭarājyo bhavāmy aham / madhye madhye padabhraṃśād varaṃ niḥśrīkatā nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गहनां कर्मणां जीव- गतिं को वेत्ति तत्त्वतः । रहस्यं सर्वभावानां ज्ञातुं नान्यः प्रगल्भते
gahanāṃ karmaṇāṃ jīva- gatiṃ ko vetti tattvataḥ / rahasyaṃ sarvabhāvānāṃ jñātuṃ nānyaḥ pragalbhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: बृहस्पतिर् हरिं प्राह ब्रह्माणं पृच्छ गच्छ तम् । स तु जानाति यद् भूतं भविष्यच् चापि वर्तनम्
brahmovāca: bṛhaspatir hariṃ prāha brahmāṇaṃ pṛccha gaccha tam / sa tu jānāti yad bhūtaṃ bhaviṣyac cāpi vartanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु वक्ष्यति येनेदं जातं तच् च महामते । ताव् आगत्य महाप्राज्ञौ नमस्कृत्य ममान्तिकम् । कृताञ्जलिपुटो भूत्वा माम् ऊचतुर् इदं वचः
sa tu vakṣyati yenedaṃ jātaṃ tac ca mahāmate / tāv āgatya mahāprājñau namaskṛtya mamāntikam / kṛtāñjalipuṭo bhūtvā mām ūcatur idaṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रबृहस्पती ऊचतुः: भगवन् केन दोषेण शचीभर्ता उदारधीः । राज्यात् प्रभ्रश्यते नाथ संशयं छेत्तुम् अर्हसि
indrabṛhaspatī ūcatuḥ: bhagavan kena doṣeṇa śacībhartā udāradhīḥ / rājyāt prabhraśyate nātha saṃśayaṃ chettum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: तदाहम् अब्रवं ब्रह्मंश् चिरं ध्यात्वा बृहस्पतिम् । खण्डधर्माख्यदोषेण तेन राज्यपदाच् च्युतः
brahmovāca: tadāham abravaṃ brahmaṃś ciraṃ dhyātvā bṛhaspatim / khaṇḍadharmākhyadoṣeṇa tena rājyapadāc cyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशकालादिदोषेण श्रद्धामन्त्रविपर्ययात् । यथावद्दक्षिणादानाद् असद्द्रव्यप्रदानतः
deśakālādidoṣeṇa śraddhāmantraviparyayāt / yathāvaddakṣiṇādānād asaddravyapradānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवभूदेवतावज्ञा- पातकाच् च विशेषतः । यत् खण्डत्वं स्वधर्मस्य देहिनाम् उपजायते
devabhūdevatāvajñā- pātakāc ca viśeṣataḥ / yat khaṇḍatvaṃ svadharmasya dehinām upajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनातिमानसस् तापः पदहानिश् च दुस्त्यजा । कृतो ऽपि धर्मो ऽनिष्टाय जायते क्षुब्धचेतसा
tenātimānasas tāpaḥ padahāniś ca dustyajā / kṛto 'pi dharmo 'niṣṭāya jāyate kṣubdhacetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्यस्य न भवेत् सिद्ध्यै तस्माद् अव्याकुलाय च । असंपूर्णे स्वधर्मे हि किम् अनिष्टं न जायते
kāryasya na bhavet siddhyai tasmād avyākulāya ca / asaṃpūrṇe svadharme hi kim aniṣṭaṃ na jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताभ्यां यत् पूर्ववृत्तान्तं तद् अप्य् उक्तं मयानघ । आयुषस् तु सुतः श्रीमान् धन्वन्तरिर् उदारधीः
tābhyāṃ yat pūrvavṛttāntaṃ tad apy uktaṃ mayānagha / āyuṣas tu sutaḥ śrīmān dhanvantarir udāradhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमसा च कृतं विघ्नं विष्णुना तच् च नाशितम् । पूर्वजन्मसु वृत्तान्तम् इत्यादि परिकीर्तितम्
tamasā ca kṛtaṃ vighnaṃ viṣṇunā tac ca nāśitam / pūrvajanmasu vṛttāntam ityādi parikīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा विस्मितौ चोभौ माम् एव पुनर् ऊचतुः ॥* ब्र्प् १२२।६३ ॥ इन्द्रबृहस्पती ऊचतुः: तद्दोषप्रतिबन्धस् तु केन स्यात् सुरसत्तम ॥* ब्र्प् १२२।६४ ॥ ब्रह्मोवाच: पुनर् ध्यात्वा ताव् अवदं श्रूयतां दोषकारकम् । कारणं सर्वसिद्धीनां दुःखसंसारतारणम्
tac chrutvā vismitau cobhau mām eva punar ūcatuḥ //* BrP 122.63 // indrabṛhaspatī ūcatuḥ: taddoṣapratibandhas tu kena syāt surasattama //* BrP 122.64 // brahmovāca: punar dhyātvā tāv avadaṃ śrūyatāṃ doṣakārakam / kāraṇaṃ sarvasiddhīnāṃ duḥkhasaṃsāratāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरणं तप्तचित्तानां निर्वाणं जीवताम् अपि । गत्वा तु गौतमीं देवीं स्तूयेतां हरिशंकरौ
śaraṇaṃ taptacittānāṃ nirvāṇaṃ jīvatām api / gatvā tu gautamīṃ devīṃ stūyetāṃ hariśaṃkarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नोपायो ऽन्यो ऽस्ति संशुद्ध्यै तौ तां हित्वा जगत्त्रये । तदैव जग्मतुर् उभौ गौतमीं मुनिसत्तम । स्नातौ कृतक्षणौ चोभौ देवौ तुष्टुवतुर् मुदा
nopāyo 'nyo 'sti saṃśuddhyai tau tāṃ hitvā jagattraye / tadaiva jagmatur ubhau gautamīṃ munisattama / snātau kṛtakṣaṇau cobhau devau tuṣṭuvatur mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्र उवाच: नमो मत्स्याय कूर्माय वराहाय नमो नमः । नरसिंहाय देवाय वामनाय नमो नमः
indra uvāca: namo matsyāya kūrmāya varāhāya namo namaḥ / narasiṃhāya devāya vāmanāya namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो ऽस्तु हयरूपाय त्रिविक्रम नमो ऽस्तु ते । नमो ऽस्तु बुद्धरूपाय रामरूपाय कल्किने
namo 'stu hayarūpāya trivikrama namo 'stu te / namo 'stu buddharūpāya rāmarūpāya kalkine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तायाच्युतायेश जामदग्न्याय ते नमः । वरुणेन्द्रस्वरूपाय यमरूपाय ते नमः
anantāyācyutāyeśa jāmadagnyāya te namaḥ / varuṇendrasvarūpāya yamarūpāya te namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमेशाय देवाय नमस् त्रैलोक्यरूपिणे । बिभ्रत्सरस्वतीं वक्त्रे सर्वज्ञो ऽसि नमो ऽस्तु ते
parameśāya devāya namas trailokyarūpiṇe / bibhratsarasvatīṃ vaktre sarvajño 'si namo 'stu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीवान् अस्य् अतो लक्ष्मीं बिभ्रद् वक्षसि चानघ । बहुबाहूरुपादस् त्वं बहुकर्णाक्षिशीर्षकः । त्वाम् एव सुखिनं प्राप्य बहवः सुखिनो ऽभवन्
lakṣmīvān asy ato lakṣmīṃ bibhrad vakṣasi cānagha / bahubāhūrupādas tvaṃ bahukarṇākṣiśīrṣakaḥ / tvām eva sukhinaṃ prāpya bahavaḥ sukhino 'bhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावन् निःश्रीकता पुंसां मालिन्यं दैन्यम् एव वा । यावन् न यान्ति शरणं हरे त्वां करुणार्णवम्
tāvan niḥśrīkatā puṃsāṃ mālinyaṃ dainyam eva vā / yāvan na yānti śaraṇaṃ hare tvāṃ karuṇārṇavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिद्रूपम् आनन्दमयं समस्तम् ब्र्प् १२२।७४च् एवं वदन्तीश मुमुक्षवस् त्वाम् ब्र्प् १२२।७४द् आराधयन्त्य् अत्र भवन्तम् ईशं ब्र्प् १२२।७५अ महामखैः पञ्चभिर् अप्य् अकामाः ब्र्प् १२२।७५ब् संसारसिन्धोः परम् आप्तकामा ब्र्प् १२२।७५च् विशन्ति दिव्यं भुवनं वपुस् ते ब्र्प् १२२।७५द् सर्वेषु सत्त्वेषु समत्वबुद्ध्या ब्र्प् १२२।७६अ संवीक्ष्य षट्सूर्मिषु शान्तभावाः ब्र्प् १२२।७६ब् ज्ञानेन ते कर्मफलानि हित्वा ब्र्प् १२२।७६च् ध्यानेन ते त्वां प्रविशन्ति शंभो ब्र्प् १२२।७६द् न जातिधर्माणि न वेदशास्त्रं ब्र्प् १२२।७७अ न ध्यानयोगो न समाधिधर्मः ब्र्प् १२२।७७ब् रुद्रं शिवं शंकरं शान्तिचित्तं ब्र्प् १२२।७७च् भक्त्या देवं सोमम् अहं नमस्ये ब्र्प् १२२।७७द् मूर्खो ऽपि शंभो तव पादभक्त्या ब्र्प् १२२।७८अ समाप्नुयान् मुक्तिमयीं तनुं ते ब्र्प् १२२।७८ब् ज्ञानेषु यज्ञेषु तपःसु चैव ब्र्प् १२२।७८च् ध्यानेषु होमेषु महाफलेषु ब्र्प् १२२।७८द् संपन्नम् एतत् फलम् उत्तमं यत् ब्र्प् १२२।७९अ सोमेश्वरे भक्तिर् अहर्निशं यत् ब्र्प् १२२।७९ब् सर्वस्य जीवस्य सदा प्रियस्य ब्र्प् १२२।७९च् फलस्य दृष्टस्य तथा श्रुतस्य ब्र्प् १२२।७९द् स्वर्गस्य मोक्षस्य जगन्निवास ब्र्प् १२२।८०अ सोपानपङ्क्तिस् तव भक्तिर् एषा ब्र्प् १२२।८०ब् त्वत्पादसंप्राप्तिफलाप्तये तु ब्र्प् १२२।८०च् सोपानपङ्क्तिं न वदन्ति धीराः ब्र्प् १२२।८०द् तस्माद् दयालो मम भक्तिर् अस्तु ब्र्प् १२२।८१अ नैवास्त्य् उपायस् तव रूपसेवा ब्र्प् १२२।८१ब् आत्मीयम् आलोक्य महत्त्वम् ईश ब्र्प् १२२।८१च् पापेषु चास्मासु कुरु प्रसादम् ब्र्प् १२२।८१द् स्थूलं च सूक्ष्मं त्वम् अनादि नित्यं ब्र्प् १२२।८२अ पिता च माता यद् असच् च सच् च ब्र्प् १२२।८२ब् एवं स्तुतो यः श्रुतिभिः पुराणैर् ब्र्प् १२२।८२च् नमामि सोमेश्वरम् ईशितारम् ब्र्प् १२२।८२द् ब्रह्मोवाच: ततः प्रीतौ हरिहराव् ऊचतुस् त्रिदशेश्वरौ ॥* ब्र्प् १२२।८३ ॥ हरिहराव् ऊचतुः: व्रियतां यन् मनोभीष्टं यद् वरं चातिदुर्लभम् ॥* ब्र्प् १२२।८४ ॥ ब्रह्मोवाच: इन्द्रः प्राह सुरेशानं मद्राज्यं तु पुनः पुनः । जायते भ्रश्यते चैव तत् पापम् उपशाम्यताम्
cidrūpam ānandamayaṃ samastam BrP 122.74c evaṃ vadantīśa mumukṣavas tvām BrP 122.74d ārādhayanty atra bhavantam īśaṃ BrP 122.75a mahāmakhaiḥ pañcabhir apy akāmāḥ BrP 122.75b saṃsārasindhoḥ param āptakāmā BrP 122.75c viśanti divyaṃ bhuvanaṃ vapus te BrP 122.75d sarveṣu sattveṣu samatvabuddhyā BrP 122.76a saṃvīkṣya ṣaṭsūrmiṣu śāntabhāvāḥ BrP 122.76b jñānena te karmaphalāni hitvā BrP 122.76c dhyānena te tvāṃ praviśanti śaṃbho BrP 122.76d na jātidharmāṇi na vedaśāstraṃ BrP 122.77a na dhyānayogo na samādhidharmaḥ BrP 122.77b rudraṃ śivaṃ śaṃkaraṃ śānticittaṃ BrP 122.77c bhaktyā devaṃ somam ahaṃ namasye BrP 122.77d mūrkho 'pi śaṃbho tava pādabhaktyā BrP 122.78a samāpnuyān muktimayīṃ tanuṃ te BrP 122.78b jñāneṣu yajñeṣu tapaḥsu caiva BrP 122.78c dhyāneṣu homeṣu mahāphaleṣu BrP 122.78d saṃpannam etat phalam uttamaṃ yat BrP 122.79a someśvare bhaktir aharniśaṃ yat BrP 122.79b sarvasya jīvasya sadā priyasya BrP 122.79c phalasya dṛṣṭasya tathā śrutasya BrP 122.79d svargasya mokṣasya jagannivāsa BrP 122.80a sopānapaṅktis tava bhaktir eṣā BrP 122.80b tvatpādasaṃprāptiphalāptaye tu BrP 122.80c sopānapaṅktiṃ na vadanti dhīrāḥ BrP 122.80d tasmād dayālo mama bhaktir astu BrP 122.81a naivāsty upāyas tava rūpasevā BrP 122.81b ātmīyam ālokya mahattvam īśa BrP 122.81c pāpeṣu cāsmāsu kuru prasādam BrP 122.81d sthūlaṃ ca sūkṣmaṃ tvam anādi nityaṃ BrP 122.82a pitā ca mātā yad asac ca sac ca BrP 122.82b evaṃ stuto yaḥ śrutibhiḥ purāṇair BrP 122.82c namāmi someśvaram īśitāram BrP 122.82d brahmovāca: tataḥ prītau hariharāv ūcatus tridaśeśvarau //* BrP 122.83 // hariharāv ūcatuḥ: vriyatāṃ yan manobhīṣṭaṃ yad varaṃ cātidurlabham //* BrP 122.84 // brahmovāca: indraḥ prāha sureśānaṃ madrājyaṃ tu punaḥ punaḥ / jāyate bhraśyate caiva tat pāpam upaśāmyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा स्थिरो ऽहं राज्ये स्यां सर्वं स्यान् निश्चलं मम । सुप्रीतौ यदि देवेशौ सर्वं स्यान् निश्चलं सदा
yathā sthiro 'haṃ rājye syāṃ sarvaṃ syān niścalaṃ mama / suprītau yadi deveśau sarvaṃ syān niścalaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेति हरिवाक्यं ताव् अभिनन्द्येदम् ऊचतुः । परं प्रसादम् आपन्नौ ताव् आलोक्य स्मिताननौ
tatheti harivākyaṃ tāv abhinandyedam ūcatuḥ / paraṃ prasādam āpannau tāv ālokya smitānanau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरपायनिराधार- निर्विकारस्वरूपिणौ । शरण्यौ सर्वलोकानां भुक्तिमुक्तिप्रदाव् उभौ
nirapāyanirādhāra- nirvikārasvarūpiṇau / śaraṇyau sarvalokānāṃ bhuktimuktipradāv ubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिहराव् ऊचतुः: त्रिदैवत्यं महातीर्थं गौतमी वाञ्छितप्रदा । तस्याम् अनेन मन्त्रेण कुरुतां स्नानम् आदरात्
hariharāv ūcatuḥ: tridaivatyaṃ mahātīrthaṃ gautamī vāñchitapradā / tasyām anena mantreṇa kurutāṃ snānam ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिषेकं महेन्द्रस्य मङ्गलाय बृहस्पतिः । करोतु संस्मरन्न् आवां संपदां स्थैर्यसिद्धये
abhiṣekaṃ mahendrasya maṅgalāya bṛhaspatiḥ / karotu saṃsmarann āvāṃ saṃpadāṃ sthairyasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह जन्मनि पूर्वस्मिन् यत् किंचित् सुकृतं कृतम् । तत् सर्वं पूर्णताम् एतु गोदावरि नमो ऽस्तु ते
iha janmani pūrvasmin yat kiṃcit sukṛtaṃ kṛtam / tat sarvaṃ pūrṇatām etu godāvari namo 'stu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स्मृत्वा तु यः कश्चिद् गौतम्यां स्नानम् आचरेत् । आवाभ्यां तु प्रसादेन धर्मः संपूर्णताम् इयात् । पूर्वजन्मकृताद् दोषात् स मुक्तः पुण्यवान् भवेत्
evaṃ smṛtvā tu yaḥ kaścid gautamyāṃ snānam ācaret / āvābhyāṃ tu prasādena dharmaḥ saṃpūrṇatām iyāt / pūrvajanmakṛtād doṣāt sa muktaḥ puṇyavān bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: तथेति चक्रतुः प्रीतौ सुरेन्द्रधिषणौ ततः । महाभिषेकम् इन्द्रस्य चकार द्युसदां गुरुः
brahmovāca: tatheti cakratuḥ prītau surendradhiṣaṇau tataḥ / mahābhiṣekam indrasya cakāra dyusadāṃ guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनाभूद् या नदी पुण्या मङ्गलेत्य् उदिता तु सा । तया च संगमः पुण्यो गङ्गायाः शुभदस् त्व् असौ
tenābhūd yā nadī puṇyā maṅgalety uditā tu sā / tayā ca saṃgamaḥ puṇyo gaṅgāyāḥ śubhadas tv asau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रेण संस्तुतो विष्णुः प्रत्यक्षो ऽभूज् जगन्मयः । त्रिलोकसंमितां शक्रो भूमिं लेभे जगत्पतेः
indreṇa saṃstuto viṣṇuḥ pratyakṣo 'bhūj jaganmayaḥ / trilokasaṃmitāṃ śakro bhūmiṃ lebhe jagatpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्नाम्ना चापि विख्यातो गोविन्द इति तत्र च । त्रिलोकसंमिता लब्धा तेन गौर् वज्रधारिणा
tannāmnā cāpi vikhyāto govinda iti tatra ca / trilokasaṃmitā labdhā tena gaur vajradhāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्ता च हरिणा तत्र गोविन्दस् तद् अभूद् धरिः । त्रैलोक्यराज्यं यत् प्राप्तं हरिणा च हरेर् मुने
dattā ca hariṇā tatra govindas tad abhūd dhariḥ / trailokyarājyaṃ yat prāptaṃ hariṇā ca harer mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्चलं येन संजातं देवदेवान् महेश्वरात् । बृहस्पतिर् देवगुरुर् यत्रास्तौषीन् महेश्वरम्
niścalaṃ yena saṃjātaṃ devadevān maheśvarāt / bṛhaspatir devagurur yatrāstauṣīn maheśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्यस्य स्थिरभावाय देवेन्द्रस्य महात्मनः । सिद्धेश्वरस् तत्र देवो लिङ्गं तु त्रिदशार्चितम्
rājyasya sthirabhāvāya devendrasya mahātmanaḥ / siddheśvaras tatra devo liṅgaṃ tu tridaśārcitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रभृति तत् तीर्थं गोविन्दम् इति विश्रुतम् । मङ्गलासंगमं चैव पूर्णतीर्थं ततः परम्
tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ govindam iti viśrutam / maṅgalāsaṃgamaṃ caiva pūrṇatīrthaṃ tataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रतीर्थम् इति ख्यातं बार्हस्पत्यं च विश्रुतम् । यत्र सिद्धेश्वरो देवो विष्णुर् गोविन्द एव च
indratīrtham iti khyātaṃ bārhaspatyaṃ ca viśrutam / yatra siddheśvaro devo viṣṇur govinda eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु स्नानं च दानं च यत् किंचित् सुकृतार्जनम् । सर्वं तद् अक्षयं विद्यात् पितॄणाम् अतिवल्लभम्
teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca yat kiṃcit sukṛtārjanam / sarvaṃ tad akṣayaṃ vidyāt pitṝṇām ativallabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणोति यश् चापि पठेद् यश् च स्मरति नित्यशः । तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं भ्रष्टराज्यप्रदायकम्
śṛṇoti yaś cāpi paṭhed yaś ca smarati nityaśaḥ / tasya tīrthasya māhātmyaṃ bhraṣṭarājyapradāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तत्रिंशत् सहस्राणि तीर्थानां तीरयोर् द्वयोः । उभयोर् मुनिशार्दूल सर्वसिद्धिप्रदायिनाम्
saptatriṃśat sahasrāṇi tīrthānāṃ tīrayor dvayoḥ / ubhayor muniśārdūla sarvasiddhipradāyinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पूर्णतीर्थसदृशं तीर्थम् अस्ति महाफलम् । निष्फलं तस्य जन्मादि यो न सेवेत तन् नरः
na pūrṇatīrthasadṛśaṃ tīrtham asti mahāphalam / niṣphalaṃ tasya janmādi yo na seveta tan naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.