Brahma-Purana 136

ब्रह्मोवाच: विष्णुतीर्थम् इति ख्यातं तत्र वृत्तम् इदं शृणु । मौद्गल्य इति विख्यातो मुद्गलस्य सुतो ऋषिः

brahmovāca: viṣṇutīrtham iti khyātaṃ tatra vṛttam idaṃ śṛṇu / maudgalya iti vikhyāto mudgalasya suto ṛṣiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य भार्या तु जाबाला नाम्ना ख्याता सुपुत्रिणी । पिता ऋषिस् तथा वृद्धो मुद्गलो लोकविश्रुतः

tasya bhāryā tu jābālā nāmnā khyātā suputriṇī / pitā ṛṣis tathā vṛddho mudgalo lokaviśrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य भार्या तथा ख्याता नाम्ना भागीरथी शुभा । स मौद्गल्यः प्रातर् एव गङ्गां स्नाति यतव्रतः

tasya bhāryā tathā khyātā nāmnā bhāgīrathī śubhā / sa maudgalyaḥ prātar eva gaṅgāṃ snāti yatavrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यम् एव त्व् इदं कर्म तस्यासीन् मुनिसत्तम । गङ्गातीरे कुशैर् मृद्भिः शमीपुष्पैर् अहर्निशम्

nityam eva tv idaṃ karma tasyāsīn munisattama / gaṅgātīre kuśair mṛdbhiḥ śamīpuṣpair aharniśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरूदितेन मार्गेण स्वमानससरोरुहे । आवाहनं नित्यम् एव विष्णोश् चक्रे स मौद्गलिः

gurūditena mārgeṇa svamānasasaroruhe / āvāhanaṃ nityam eva viṣṇoś cakre sa maudgaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनाहूतस् त्वरन्न् एति लक्ष्मीभर्ता जगत्पतिः । वैनतेयम् अथारुह्य शङ्खचक्रगदाधरः

tenāhūtas tvarann eti lakṣmībhartā jagatpatiḥ / vainateyam athāruhya śaṅkhacakragadādharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजितस् तेन ऋषिणा स मौद्गल्येन यत्नतः । प्रब्रूते च कथाश् चित्रा मौद्गल्याय जगत्प्रभुः

pūjitas tena ṛṣiṇā sa maudgalyena yatnataḥ / prabrūte ca kathāś citrā maudgalyāya jagatprabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽपराह्णसमये विष्णुः प्राह स मौद्गलिम् । याहि वत्स स्वभवनं श्रान्तो ऽसीति पुनः पुनः

tato 'parāhṇasamaye viṣṇuḥ prāha sa maudgalim / yāhi vatsa svabhavanaṃ śrānto 'sīti punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तः स देवेन विष्णुना याति स द्विजः । जगत्प्रभुस् ततो याति देवैर् युक्तः स्वमन्दिरम्

evam uktaḥ sa devena viṣṇunā yāti sa dvijaḥ / jagatprabhus tato yāti devair yuktaḥ svamandiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौद्गल्यो ऽपि तथाभ्येत्य किंचिद् आदाय नित्यशः । स्वम् एव भवनं विद्वान् भार्यायै स्वार्जितं धनम्

maudgalyo 'pi tathābhyetya kiṃcid ādāya nityaśaḥ / svam eva bhavanaṃ vidvān bhāryāyai svārjitaṃ dhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददाति स महाविष्णु- चरणाब्जपरायणः । मौद्गल्यस्य प्रिया सापि पतिव्रतपरायणा

dadāti sa mahāviṣṇu- caraṇābjaparāyaṇaḥ / maudgalyasya priyā sāpi pativrataparāyaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाकं मूलं फलं वापि भर्त्रानीतं तु यत्नतः । सुसंस्कृत्याप्य् अतिथीनां बालानां भर्तुर् एव च

śākaṃ mūlaṃ phalaṃ vāpi bhartrānītaṃ tu yatnataḥ / susaṃskṛtyāpy atithīnāṃ bālānāṃ bhartur eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्त्वा तु भोजनं तेभ्यः पश्चाद् भुङ्क्ते यतव्रता । भुक्तवत्स्व् अथ सर्वेषु रात्रौ नित्यं स मौद्गलिः

dattvā tu bhojanaṃ tebhyaḥ paścād bhuṅkte yatavratā / bhuktavatsv atha sarveṣu rātrau nityaṃ sa maudgaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णोः श्रुताः कथाश् चित्रास् तेभ्यो वक्त्य् अथ हर्षितः । एवं बहुतिथे काले व्यतीते चातिविस्मिता । मौद्गल्यस्य रहो भार्या भर्तारं वाक्यम् अब्रवीत्

viṣṇoḥ śrutāḥ kathāś citrās tebhyo vakty atha harṣitaḥ / evaṃ bahutithe kāle vyatīte cātivismitā / maudgalyasya raho bhāryā bhartāraṃ vākyam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जाबालोवाच: यदि ते विष्णुर् अभ्येति समीपं त्रिदशार्चितः । तथापि कष्टम् अस्माकं कस्माद् इति जगत्प्रभुम्

jābālovāca: yadi te viṣṇur abhyeti samīpaṃ tridaśārcitaḥ / tathāpi kaṣṭam asmākaṃ kasmād iti jagatprabhum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् पृच्छ त्वं महाप्राज्ञ यदासौ विष्णुर् एति च । यस्मिंश् च स्मृतमात्रे तु जराजन्मरुजो मृतिः । नाशं यान्ति कुतो दृष्टे तस्मात् पृच्छ जगत्पतिम्

tat pṛccha tvaṃ mahāprājña yadāsau viṣṇur eti ca / yasmiṃś ca smṛtamātre tu jarājanmarujo mṛtiḥ / nāśaṃ yānti kuto dṛṣṭe tasmāt pṛccha jagatpatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: तथेत्य् उक्त्वा प्रियावाक्यान् मौद्गल्यो नित्यवद् धरिम् । पूजयित्वा विनीतश् च पप्रच्छ स कृताञ्जलिः

brahmovāca: tathety uktvā priyāvākyān maudgalyo nityavad dharim / pūjayitvā vinītaś ca papraccha sa kṛtāñjaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौद्गल्य उवाच: त्वयि स्मृते जगन्नाथ शोकदारिद्र्यदुष्कृतम् । नाशं याति विपत्तिर् मे त्वयि दृष्टे कथं स्थिता

maudgalya uvāca: tvayi smṛte jagannātha śokadāridryaduṣkṛtam / nāśaṃ yāti vipattir me tvayi dṛṣṭe kathaṃ sthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीविष्णुर् उवाच: स्वकृतं भुज्यते भूतैः सर्वैः सर्वत्र सर्वदा । न कोपि कस्यचित् किंचित् करोत्य् अत्र हिताहिते

śrīviṣṇur uvāca: svakṛtaṃ bhujyate bhūtaiḥ sarvaiḥ sarvatra sarvadā / na kopi kasyacit kiṃcit karoty atra hitāhite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यादृशं चोप्यते बीजं फलं भवति तादृशम् । रसालः स्यान् न निम्बस्य बीजाज् जात्व् अपि कुत्रचित्

yādṛśaṃ copyate bījaṃ phalaṃ bhavati tādṛśam / rasālaḥ syān na nimbasya bījāj jātv api kutracit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कृता गौतमीसेवा नार्चितौ हरिशंकरौ । न दत्तं यैश् च विप्रेभ्यस् ते कथं भाजनं श्रियः

na kṛtā gautamīsevā nārcitau hariśaṃkarau / na dattaṃ yaiś ca viprebhyas te kathaṃ bhājanaṃ śriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वया न दत्तं किंचिच् च ब्राह्मणेभ्यो ममापि च । यद् दीयते तद् एवेह परस्मिंश् चोपतिष्ठति

tvayā na dattaṃ kiṃcic ca brāhmaṇebhyo mamāpi ca / yad dīyate tad eveha parasmiṃś copatiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृद्भिर् वार्भिः कुशैर् मन्त्रैः शुचिकर्म सदैव यत् । करोति तस्मात् पूतात्मा शरीरस्य च शोषणात्

mṛdbhir vārbhiḥ kuśair mantraiḥ śucikarma sadaiva yat / karoti tasmāt pūtātmā śarīrasya ca śoṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विना दानेन न क्वापि भोगावाप्तिर् नृणां भवेत् । सत्कर्माचरणाच् छुद्धो विरक्तः स्यात् ततो नरः

vinā dānena na kvāpi bhogāvāptir nṛṇāṃ bhavet / satkarmācaraṇāc chuddho viraktaḥ syāt tato naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽप्रतिहतज्ञानो जीवन्मुक्तस् ततो भवेत् । सर्वेषां सुलभा मुक्तिर् मद्भक्त्या चेह पूर्ततः

tato 'pratihatajñāno jīvanmuktas tato bhavet / sarveṣāṃ sulabhā muktir madbhaktyā ceha pūrtataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्तिर् दानादिना सर्व- भूतदुःखनिबर्हणात् । अथवा लप्स्यसे मुक्तिं भक्त्या भुक्तिं न लप्स्यसे

bhuktir dānādinā sarva- bhūtaduḥkhanibarhaṇāt / athavā lapsyase muktiṃ bhaktyā bhuktiṃ na lapsyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौद्गल्य उवाच: भक्त्या मुक्तिः कथं भूयाद् भुक्तेर् मुक्तिः सुदुर्लभा । जाता चेद् देहिनां मुक्तिः किम् अन्येन प्रयोजनम्

maudgalya uvāca: bhaktyā muktiḥ kathaṃ bhūyād bhukter muktiḥ sudurlabhā / jātā ced dehināṃ muktiḥ kim anyena prayojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्त्या मुक्तिः सर्वपूज्या ताम् इच्छेयं जगन्मय ॥* ब्र्प् १३६।२८ ॥ विष्णुर् उवाच: एतद् एवान्तरं ब्रह्मन् दीयते माम् अनुस्मरन् । ब्राह्मणायाथवार्थिभ्यस् तद् एवाक्षयतां व्रजेत्

bhaktyā muktiḥ sarvapūjyā tām iccheyaṃ jaganmaya //* BrP 136.28 // viṣṇur uvāca: etad evāntaraṃ brahman dīyate mām anusmaran / brāhmaṇāyāthavārthibhyas tad evākṣayatāṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माम् अध्यात्वाथ यद् दद्यात् तत् तन्मात्रफलप्रदम् । तत् पुनर् दत्तम् एवेह न भोगायात्र कल्पते

mām adhyātvātha yad dadyāt tat tanmātraphalapradam / tat punar dattam eveha na bhogāyātra kalpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् देहि महाबुद्धे भोज्यं किंचिन् मम ध्रुवम् । अथवा विप्रमुख्याय गौतमीतीरम् आश्रितः

tasmād dehi mahābuddhe bhojyaṃ kiṃcin mama dhruvam / athavā vipramukhyāya gautamītīram āśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: मौद्गल्यः प्राह तं विष्णुं देयं मम न विद्यते । नान्यत् किंचन देहादि यत् तत् त्वयि समर्पितम्

brahmovāca: maudgalyaḥ prāha taṃ viṣṇuṃ deyaṃ mama na vidyate / nānyat kiṃcana dehādi yat tat tvayi samarpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विष्णुर् गरुत्मन्तं प्राह शीघ्रं जगत्पतिः । इहानयस्व कणिशं ममायं चार्पयिष्यति

tato viṣṇur garutmantaṃ prāha śīghraṃ jagatpatiḥ / ihānayasva kaṇiśaṃ mamāyaṃ cārpayiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो योग्यान् अयं भोगान् प्राप्स्यते मनसः प्रियान् । आकर्ण्य स्वामिनादिष्टं तथा चक्रे स पक्षिराट्

tato yogyān ayaṃ bhogān prāpsyate manasaḥ priyān / ākarṇya svāminādiṣṭaṃ tathā cakre sa pakṣirāṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुहस्ते कणान् प्रादात् स मौद्गल्यो यतव्रतः । एतस्मिन्न् अन्तरे विष्णुर् विश्वकर्माणम् अब्रवीत्

viṣṇuhaste kaṇān prādāt sa maudgalyo yatavrataḥ / etasminn antare viṣṇur viśvakarmāṇam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुर् उवाच: यावच् चास्य कुले सप्त पुरुषास् तावद् एव तु । भवितारो महाबुद्धे तावत् कामा मनीषिताः । गावो हिरण्यं धान्यानि वस्त्राण्य् आभरणानि च

viṣṇur uvāca: yāvac cāsya kule sapta puruṣās tāvad eva tu / bhavitāro mahābuddhe tāvat kāmā manīṣitāḥ / gāvo hiraṇyaṃ dhānyāni vastrāṇy ābharaṇāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: यच् च किंचिन् मनःप्रीत्यै लोके भवति भूषणम् । तत् सर्वम् आप मौद्गल्यो विष्णुगङ्गाप्रभावतः

brahmovāca: yac ca kiṃcin manaḥprītyai loke bhavati bhūṣaṇam / tat sarvam āpa maudgalyo viṣṇugaṅgāprabhāvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहं गच्छेति मौद्गल्यो विष्णुनोक्तस् ततो ययौ । आश्रमे स्वस्य सर्वर्द्धिं दृष्ट्वा ऋषिर् अभाषत

gṛhaṃ gaccheti maudgalyo viṣṇunoktas tato yayau / āśrame svasya sarvarddhiṃ dṛṣṭvā ṛṣir abhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषिर् उवाच: अहो दानप्रभावो ऽयम् अहो विष्णोर् अनुस्मृतिः । अहो गङ्गाप्रभावश् च कैर् विचार्यो महान् अयम्

ṛṣir uvāca: aho dānaprabhāvo 'yam aho viṣṇor anusmṛtiḥ / aho gaṅgāprabhāvaś ca kair vicāryo mahān ayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: मौद्गल्यो भार्यया सार्धं पुत्रैः पौत्रैश् च बन्धुभिः । पितृभ्यां बुभुजे भोगान् भुक्तिं मुक्तिम् अवाप च

brahmovāca: maudgalyo bhāryayā sārdhaṃ putraiḥ pautraiś ca bandhubhiḥ / pitṛbhyāṃ bubhuje bhogān bhuktiṃ muktim avāpa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रभृति तत् तीर्थं मौद्गल्यं वैष्णवं तथा । तत्र स्नानं च दानं च भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ maudgalyaṃ vaiṣṇavaṃ tathā / tatra snānaṃ ca dānaṃ ca bhuktimuktiphalapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र श्रुतिः स्मृतिर् वापि तीर्थस्य स्यात् कथंचन । तस्य विष्णुर् भवेत् प्रीतः पापैर् मुक्तः सुखी भवेत्

tatra śrutiḥ smṛtir vāpi tīrthasya syāt kathaṃcana / tasya viṣṇur bhavet prītaḥ pāpair muktaḥ sukhī bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादश सहस्राणि तीर्थानां तीरयोर् द्वयोः । सर्वार्थदायिनां तत्र स्नानदानजपादिभिः

ekādaśa sahasrāṇi tīrthānāṃ tīrayor dvayoḥ / sarvārthadāyināṃ tatra snānadānajapādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.