Brahma-Purana 137

ब्रह्मोवाच: लक्ष्मीतीर्थम् इति ख्यातं साक्षाल् लक्ष्मीविवर्धनम् । अलक्ष्मीनाशनं पुण्यम् आख्यानं शृणु नारद

brahmovāca: lakṣmītīrtham iti khyātaṃ sākṣāl lakṣmīvivardhanam / alakṣmīnāśanaṃ puṇyam ākhyānaṃ śṛṇu nārada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवादश् च पुरा त्व् आसील् लक्ष्म्याः पुत्र दरिद्रया । परस्परविरोधिन्याव् उभे विश्वं समीयतुः

saṃvādaś ca purā tv āsīl lakṣmyāḥ putra daridrayā / parasparavirodhinyāv ubhe viśvaṃ samīyatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्याम् अव्यापृतं वस्तु तन् नास्ति भुवनत्रये । मम ज्यैष्ठ्यं मम ज्यैष्ठ्यम् इत्य् ऊचतुर् उभे मिथः । अहं पूर्वं समुद्भूता इत्य् आह श्रियम् ओजसा

tābhyām avyāpṛtaṃ vastu tan nāsti bhuvanatraye / mama jyaiṣṭhyaṃ mama jyaiṣṭhyam ity ūcatur ubhe mithaḥ / ahaṃ pūrvaṃ samudbhūtā ity āha śriyam ojasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीलक्ष्मीर् उवाच: कुलं शीलं जीवितं वा देहिनाम् अहम् एव तु । मया विना देहभाजो जीवन्तो ऽपि मृता इव

śrīlakṣmīr uvāca: kulaṃ śīlaṃ jīvitaṃ vā dehinām aham eva tu / mayā vinā dehabhājo jīvanto 'pi mṛtā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: दरिद्रया च सा प्रोक्ता सर्वेभ्यो ह्य् अधिका ह्य् अहम् । मुक्तिर् मदाश्रिता नित्यं दरिद्रैवं वचो ऽब्रवीत्

brahmovāca: daridrayā ca sā proktā sarvebhyo hy adhikā hy aham / muktir madāśritā nityaṃ daridraivaṃ vaco 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामः क्रोधश् च लोभश् च मदो मात्सर्यम् एव च । यत्राहम् अस्मि तत्रैते न तिष्ठन्ति कदाचन

kāmaḥ krodhaś ca lobhaś ca mado mātsaryam eva ca / yatrāham asmi tatraite na tiṣṭhanti kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न भयोद्भूतिर् उन्माद ईर्ष्या उद्धतवृत्तिता । यत्राहम् अस्मि तत्रैते न तिष्ठन्ति कदाचन

na bhayodbhūtir unmāda īrṣyā uddhatavṛttitā / yatrāham asmi tatraite na tiṣṭhanti kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दरिद्राया वचः श्रुत्वा लक्ष्मीस् तां प्रत्यभाषत ॥* ब्र्प् १३७।८ ॥ लक्ष्मीर् उवाच: अलंकृतो मया जन्तुः सर्वो भवति पूजितः । निर्धनः शिवतुल्यो ऽपि सर्वैर् अप्य् अभिभूयते

daridrāyā vacaḥ śrutvā lakṣmīs tāṃ pratyabhāṣata //* BrP 137.8 // lakṣmīr uvāca: alaṃkṛto mayā jantuḥ sarvo bhavati pūjitaḥ / nirdhanaḥ śivatulyo 'pi sarvair apy abhibhūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहीति वचनद्वारा देहस्थाः पञ्च देवताः । सद्यो निर्गत्य गच्छन्ति धीश्रीह्रीशान्तिकीर्तयः

dehīti vacanadvārā dehasthāḥ pañca devatāḥ / sadyo nirgatya gacchanti dhīśrīhrīśāntikīrtayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद् गुणा गुरुत्वं च यावन् नार्थयते परम् । अर्थी चेत् पुरुषो जातः क्व गुणाः क्व च गौरवम्

tāvad guṇā gurutvaṃ ca yāvan nārthayate param / arthī cet puruṣo jātaḥ kva guṇāḥ kva ca gauravam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावत् सर्वोत्तमो जन्तुस् तावत् सर्वगुणालयः । नमस्यः सर्वलोकानां यावन् नार्थयते परम्

tāvat sarvottamo jantus tāvat sarvaguṇālayaḥ / namasyaḥ sarvalokānāṃ yāvan nārthayate param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कष्टम् एतन् महापापं निर्धनत्वं शरीरिणाम् । न मानयति नो वक्ति न स्पृशत्य् अधनं जनः

kaṣṭam etan mahāpāpaṃ nirdhanatvaṃ śarīriṇām / na mānayati no vakti na spṛśaty adhanaṃ janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहम् एव ततः श्रेष्ठा दरिद्रे शृणु मे वचः ॥* ब्र्प् १३७।१४ ॥ ब्रह्मोवाच: तल् लक्ष्मीवचनं श्रुत्वा दरिद्रा वाक्यम् अब्रवीत् ॥* ब्र्प् १३७।१५ ॥ दरिद्रोवाच: वक्तुं न लक्ष्मीर् ज्येष्ठाहम् इति वै लज्जसे मुहुः । पापेषु रमसे नित्यं विहाय पुरुषोत्तमम्

aham eva tataḥ śreṣṭhā daridre śṛṇu me vacaḥ //* BrP 137.14 // brahmovāca: tal lakṣmīvacanaṃ śrutvā daridrā vākyam abravīt //* BrP 137.15 // daridrovāca: vaktuṃ na lakṣmīr jyeṣṭhāham iti vai lajjase muhuḥ / pāpeṣu ramase nityaṃ vihāya puruṣottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वस्तवञ्चका नित्यं भवती श्लाघसे कथम् । सुखं न तादृक् त्वत्प्राप्तौ पश्चात्तापो यथा गुरुः

viśvastavañcakā nityaṃ bhavatī ślāghase katham / sukhaṃ na tādṛk tvatprāptau paścāttāpo yathā guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तथा जायते पुंसां सुरया दारुणो मदः । त्वत्संनिधानमात्रेण यथा वै विदुषाम् अपि

na tathā jāyate puṃsāṃ surayā dāruṇo madaḥ / tvatsaṃnidhānamātreṇa yathā vai viduṣām api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदैव रमसे लक्ष्मीः प्रायस् त्वं पापकारिषु । अहं वसामि योग्येषु धर्मशीलेषु सर्वदा

sadaiva ramase lakṣmīḥ prāyas tvaṃ pāpakāriṣu / ahaṃ vasāmi yogyeṣu dharmaśīleṣu sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवविष्ण्वनुरक्तेषु कृतज्ञेषु महत्सु च । सदाचारेषु शान्तेषु गुरुसेवोद्यतेषु च

śivaviṣṇvanurakteṣu kṛtajñeṣu mahatsu ca / sadācāreṣu śānteṣu gurusevodyateṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्सु विद्वत्सु शूरेषु कृतबुद्धिषु साधुषु । निवसामि सदा लक्ष्मीस् तस्माज् ज्यैष्ठ्यं मयि स्थितम्

satsu vidvatsu śūreṣu kṛtabuddhiṣu sādhuṣu / nivasāmi sadā lakṣmīs tasmāj jyaiṣṭhyaṃ mayi sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणेषु शुचिष्मत्सु व्रतचारिषु भिक्षुषु । निर्भयेषु वसिष्यामि लक्ष्मीस् त्वं शृणु ते स्थितिम्

brāhmaṇeṣu śuciṣmatsu vratacāriṣu bhikṣuṣu / nirbhayeṣu vasiṣyāmi lakṣmīs tvaṃ śṛṇu te sthitim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजवर्तिषु पापेषु निष्ठुरेषु खलेषु च । पिशुनेषु च लुब्धेषु विकृतेषु शठेषु च

rājavartiṣu pāpeṣu niṣṭhureṣu khaleṣu ca / piśuneṣu ca lubdheṣu vikṛteṣu śaṭheṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनार्येषु कृतघ्नेषु धर्मघातिषु सर्वदा । मित्रद्रोहिष्व् अनिष्टेषु भग्नचित्तेषु वर्तसे

anāryeṣu kṛtaghneṣu dharmaghātiṣu sarvadā / mitradrohiṣv aniṣṭeṣu bhagnacitteṣu vartase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: एवं विवदमाने ते जग्मतुर् माम् उभे अपि । तयोर् वाक्यम् उपश्रुत्य मयोक्ते ते उभे अपि

brahmovāca: evaṃ vivadamāne te jagmatur mām ubhe api / tayor vākyam upaśrutya mayokte te ubhe api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्तः पूर्वतरा पृथ्वी आपः पूर्वतरास् ततः । स्त्रीणां विवादं ता एव स्त्रियो जानन्ति नेतरे

mattaḥ pūrvatarā pṛthvī āpaḥ pūrvatarās tataḥ / strīṇāṃ vivādaṃ tā eva striyo jānanti netare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशेषतः पुनस् ताभ्यः कमण्डलुभवाश् च याः । तत्रापि गौतमी देवी निश्चयं कथयिष्यति

viśeṣataḥ punas tābhyaḥ kamaṇḍalubhavāś ca yāḥ / tatrāpi gautamī devī niścayaṃ kathayiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैव सर्वार्तिसंहर्त्री सैव संदेहकर्तरी । ते मद्वाक्याद् भुवं गत्वा भूम्या च सहिते अपि

saiva sarvārtisaṃhartrī saiva saṃdehakartarī / te madvākyād bhuvaṃ gatvā bhūmyā ca sahite api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्भिश् च सहिताः सर्वा गौतमीं ययुर् आपगाम् । भूमिर् आपस् तयोर् वाक्यं गौतम्यै क्रमशः स्फुटम्

adbhiś ca sahitāḥ sarvā gautamīṃ yayur āpagām / bhūmir āpas tayor vākyaṃ gautamyai kramaśaḥ sphuṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं निवेदयाम् आसुर् यथावृत्तं प्रणम्य ताम् । दरिद्रायाश् च लक्ष्म्याश् च वाक्यं मध्यस्थवत् तदा

sarvaṃ nivedayām āsur yathāvṛttaṃ praṇamya tām / daridrāyāś ca lakṣmyāś ca vākyaṃ madhyasthavat tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृण्वत्सु लोकपालेषु शृण्वत्यां भुवि नारद । शृण्वतीष्व् अप्सु सा गङ्गा दरिद्रां वाक्यम् अब्रवीत् । संप्रशस्य तथा लक्ष्मीं गौतमी वाक्यम् अब्रवीत्

śṛṇvatsu lokapāleṣu śṛṇvatyāṃ bhuvi nārada / śṛṇvatīṣv apsu sā gaṅgā daridrāṃ vākyam abravīt / saṃpraśasya tathā lakṣmīṃ gautamī vākyam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौतम्य् उवाच: ब्रह्मश्रीश् च तपःश्रीश् च यज्ञश्रीः कीर्तिसंज्ञिता । धनश्रीश् च यशश्रीश् च विद्या प्रज्ञा सरस्वती

gautamy uvāca: brahmaśrīś ca tapaḥśrīś ca yajñaśrīḥ kīrtisaṃjñitā / dhanaśrīś ca yaśaśrīś ca vidyā prajñā sarasvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्तिश्रीश् चाथ मुक्तिश् च स्मृतिर् लज्जा धृतिः क्षमा । सिद्धिस् तुष्टिस् तथा पुष्टिः शान्तिर् आपस् तथा मही

bhuktiśrīś cātha muktiś ca smṛtir lajjā dhṛtiḥ kṣamā / siddhis tuṣṭis tathā puṣṭiḥ śāntir āpas tathā mahī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहंशक्तिर् अथौषध्यः श्रुतिः शुद्धिर् विभावरी । द्यौर् ज्योत्स्ना आशिषः स्वस्तिर् व्याप्तिर् माया उषा शिवा

ahaṃśaktir athauṣadhyaḥ śrutiḥ śuddhir vibhāvarī / dyaur jyotsnā āśiṣaḥ svastir vyāptir māyā uṣā śivā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् किंचिद् विद्यते लोके लक्ष्म्या व्याप्तं चराचरम् । ब्राह्मणेष्व् अथ धीरेषु क्षमावत्स्व् अथ साधुषु

yat kiṃcid vidyate loke lakṣmyā vyāptaṃ carācaram / brāhmaṇeṣv atha dhīreṣu kṣamāvatsv atha sādhuṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्यायुक्तेषु चान्येषु भुक्तिमुक्त्यनुसारिषु । यद् यद् रम्यं सुन्दरं वा तत् तल् लक्ष्मीविजृम्भितम्

vidyāyukteṣu cānyeṣu bhuktimuktyanusāriṣu / yad yad ramyaṃ sundaraṃ vā tat tal lakṣmīvijṛmbhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् अत्र बहुनोक्तेन सर्वं लक्ष्मीमयं जगत् । यस्मिन् कस्मिंश् च यत् किंचिद् उत्कृष्टं परिदृश्यते

kim atra bahunoktena sarvaṃ lakṣmīmayaṃ jagat / yasmin kasmiṃś ca yat kiṃcid utkṛṣṭaṃ paridṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मीमयं तु तत् सर्वं तया हीनं न किंचन । अत्रेमां सुन्दरीं देवीं स्पर्धयन्ती न लज्जसे

lakṣmīmayaṃ tu tat sarvaṃ tayā hīnaṃ na kiṃcana / atremāṃ sundarīṃ devīṃ spardhayantī na lajjase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छ गच्छेति तां गङ्गा दरिद्रां वाक्यम् अब्रवीत् । ततः प्रभृति गङ्गाम्भो दरिद्रावैरकार्य् अभूत्

gaccha gaccheti tāṃ gaṅgā daridrāṃ vākyam abravīt / tataḥ prabhṛti gaṅgāmbho daridrāvairakāry abhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद् दरिद्राभिभवो गङ्गा यावन् न सेव्यते । ततः प्रभृति तत् तीर्थम् अलक्ष्मीनाशनं शुभम्

tāvad daridrābhibhavo gaṅgā yāvan na sevyate / tataḥ prabhṛti tat tīrtham alakṣmīnāśanaṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नानेन दानेन लक्ष्मीवान् पुण्यवान् भवेत् । तीर्थानां षट् सहस्राणि तस्मिंस् तीर्थे महामते । देवर्षिमुनिजुष्टानां सर्वसिद्धिप्रदायिनाम्

tatra snānena dānena lakṣmīvān puṇyavān bhavet / tīrthānāṃ ṣaṭ sahasrāṇi tasmiṃs tīrthe mahāmate / devarṣimunijuṣṭānāṃ sarvasiddhipradāyinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.