Brahma-Purana 146

ब्रह्मोवाच: यायातम् अपरं तीर्थं यत्र कालञ्जरः शिवः । सर्वपापप्रशमनं तद्वृत्तम् उच्यते मया

brahmovāca: yāyātam aparaṃ tīrthaṃ yatra kālañjaraḥ śivaḥ / sarvapāpapraśamanaṃ tadvṛttam ucyate mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययातिर् नाहुषो राजा साक्षाद् इन्द्र इवापरः । तस्य भार्याद्वयं चासीत् कुललक्षणभूषितम्

yayātir nāhuṣo rājā sākṣād indra ivāparaḥ / tasya bhāryādvayaṃ cāsīt kulalakṣaṇabhūṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्येष्ठा तु देवयानीति नाम्ना शुक्रसुता शुभा । शर्मिष्ठेति द्वितीया सा सुता स्याद् वृषपर्वणः

jyeṣṭhā tu devayānīti nāmnā śukrasutā śubhā / śarmiṣṭheti dvitīyā sā sutā syād vṛṣaparvaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मण्य् अपि महाप्राज्ञा देवयानी सुमध्यमा । ययातेर् अभवद् भार्या सा तु शुक्रप्रसादतः

brāhmaṇy api mahāprājñā devayānī sumadhyamā / yayāter abhavad bhāryā sā tu śukraprasādataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शर्मिष्ठा चापि तस्यैव भार्या या वृषपर्वजा । देवयानी शुक्रसुता द्वौ पुत्रौ समजीजनत्

śarmiṣṭhā cāpi tasyaiva bhāryā yā vṛṣaparvajā / devayānī śukrasutā dvau putrau samajījanat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदुं च तुर्वसुं चैव देवपुत्रसमाव् उभौ । शर्मिष्ठा च नृपाल् लेभे त्रीन् पुत्रान् देवसंनिभान्

yaduṃ ca turvasuṃ caiva devaputrasamāv ubhau / śarmiṣṭhā ca nṛpāl lebhe trīn putrān devasaṃnibhān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रुह्युं चानुं च पूरुं च ययातेर् नृपसत्तमात् । देवयान्याः सुतौ ब्रह्मन् सदृशौ शुक्ररूपतः

druhyuṃ cānuṃ ca pūruṃ ca yayāter nṛpasattamāt / devayānyāḥ sutau brahman sadṛśau śukrarūpataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शर्मिष्ठायास् तु तनयाः शक्राग्निवरुणप्रभाः । देवयानी कदाचित् तु पितरं प्राह दुःखिता

śarmiṣṭhāyās tu tanayāḥ śakrāgnivaruṇaprabhāḥ / devayānī kadācit tu pitaraṃ prāha duḥkhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवयान्य् उवाच: मम त्व् अपत्यद्वितयम् अभाग्याया भृगूद्वह । मम दास्याः सभाग्याया अपत्यत्रितयं पितः

devayāny uvāca: mama tv apatyadvitayam abhāgyāyā bhṛgūdvaha / mama dāsyāḥ sabhāgyāyā apatyatritayaṃ pitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एतद् अनुमृश्यायं दुःखम् अत्यन्तम् आगता । मरिष्ये दानवगुरो ययातिकृतविप्रियात् । मानभङ्गाद् वरं तात मरणं हि मनस्विनाम्

tad etad anumṛśyāyaṃ duḥkham atyantam āgatā / mariṣye dānavaguro yayātikṛtavipriyāt / mānabhaṅgād varaṃ tāta maraṇaṃ hi manasvinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: तद् एतत् पुत्रिकावाक्यं श्रुत्वा शुक्रः प्रतापवान् । कुपितो ऽभ्याययौ शीघ्रं ययातिम् इदम् अब्रवीत्

brahmovāca: tad etat putrikāvākyaṃ śrutvā śukraḥ pratāpavān / kupito 'bhyāyayau śīghraṃ yayātim idam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्र उवाच: यद् इदं विप्रियं मे त्वं सुतायाः कृतवान् असि । रूपोन्मत्तेन राजेन्द्र तस्माद् वृद्धो भविष्यसि

śukra uvāca: yad idaṃ vipriyaṃ me tvaṃ sutāyāḥ kṛtavān asi / rūponmattena rājendra tasmād vṛddho bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च भोक्तुं न च त्यक्तुं शक्नोति विषयातुरः । स्पृहयन् मनसैवास्ते निःश्वासोच्छ्वासनष्टधीः

na ca bhoktuṃ na ca tyaktuṃ śaknoti viṣayāturaḥ / spṛhayan manasaivāste niḥśvāsocchvāsanaṣṭadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धत्वम् एव मरणं जीवताम् अपि देहिनाम् । तस्माच् छीघ्रं प्रयाहि त्वं जरां भूपातिदुर्धराम्

vṛddhatvam eva maraṇaṃ jīvatām api dehinām / tasmāc chīghraṃ prayāhi tvaṃ jarāṃ bhūpātidurdharām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: एतच् छ्रुत्वा ययातिस् तु शापं शुक्रस्य धीमतः । कृताञ्जलिपुटो राजा ययातिः शुक्रम् अब्रवीत्

brahmovāca: etac chrutvā yayātis tu śāpaṃ śukrasya dhīmataḥ / kṛtāñjalipuṭo rājā yayātiḥ śukram abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययातिर् उवाच: नापराध्ये न संकुप्ये नैवाधर्मं प्रवर्तये । अधर्मकारिणः पापाः शास्या एव महात्मनाम्

yayātir uvāca: nāparādhye na saṃkupye naivādharmaṃ pravartaye / adharmakāriṇaḥ pāpāḥ śāsyā eva mahātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मम् एव चरन्तं वै कथं मां शप्तवान् असि । देवयानी द्विजश्रेष्ठ वृथा मां वक्ति किंचन

dharmam eva carantaṃ vai kathaṃ māṃ śaptavān asi / devayānī dvijaśreṣṭha vṛthā māṃ vakti kiṃcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान् न मम विप्रेन्द्र शापं दातुं त्वम् अर्हसि । विद्वांसो ऽपि हि निर्दोषे यदि कुप्यन्ति मोहिताः । तदा न दोषो मूर्खाणां द्वेषाग्निप्लुष्टचेतसाम्

tasmān na mama viprendra śāpaṃ dātuṃ tvam arhasi / vidvāṃso 'pi hi nirdoṣe yadi kupyanti mohitāḥ / tadā na doṣo mūrkhāṇāṃ dveṣāgnipluṣṭacetasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: ययातिवाक्याच् छुक्रो ऽपि सस्मार सुतया कृतम् । असकृद् विप्रियं तस्य दिवा रात्रौ प्रचण्डया

brahmovāca: yayātivākyāc chukro 'pi sasmāra sutayā kṛtam / asakṛd vipriyaṃ tasya divā rātrau pracaṇḍayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतकोपो ऽहम् इत्य् उक्त्वा काव्यो राजानम् अब्रवीत् ॥* ब्र्प् १४६।२० ॥ शुक्र उवाच: ज्ञातं मयानयाकारि विप्रियं न वदे ऽनृतम् । शापस्येमं करिष्यामि शृणुष्वानुग्रहं नृप

gatakopo 'ham ity uktvā kāvyo rājānam abravīt //* BrP 146.20 // śukra uvāca: jñātaṃ mayānayākāri vipriyaṃ na vade 'nṛtam / śāpasyemaṃ kariṣyāmi śṛṇuṣvānugrahaṃ nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मै पुत्राय संदातुं जराम् इच्छसि मानद । तस्य सा यात्व् इयं राजञ् जरा पुत्राय मद्वरात्

yasmai putrāya saṃdātuṃ jarām icchasi mānada / tasya sā yātv iyaṃ rājañ jarā putrāya madvarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: पुनर् ययातिः श्वशुरं शुक्रं प्राह विनीतवत् ॥* ब्र्प् १४६।२३ ॥ ययातिर् उवाच: यो गृह्णाति मया दत्तां जरां भक्तिसमन्वितः । स राजा स्याद् दैत्यगुरो तद् एतद् अनुमन्यताम्

brahmovāca: punar yayātiḥ śvaśuraṃ śukraṃ prāha vinītavat //* BrP 146.23 // yayātir uvāca: yo gṛhṇāti mayā dattāṃ jarāṃ bhaktisamanvitaḥ / sa rājā syād daityaguro tad etad anumanyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो मद्वाक्यं नाभिनन्देत् सुतो दैत्यगुरो दृढम् । तं शपेयम् अनुज्ञात्र दातव्यैव त्वया गुरो

yo madvākyaṃ nābhinandet suto daityaguro dṛḍham / taṃ śapeyam anujñātra dātavyaiva tvayā guro

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: एवम् अस्त्व् इति राजानम् उवाच भृगुनन्दनः । ततो ययातिः स्वं पुत्रम् आहूयेदं वचो ऽब्रवीत्

brahmovāca: evam astv iti rājānam uvāca bhṛgunandanaḥ / tato yayātiḥ svaṃ putram āhūyedaṃ vaco 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययातिर् उवाच: यदो गृहाण मे शापाज् जरां जातां सुतो भवान् । ज्येष्ठः सर्वार्थवित् प्रौढः पुत्राणां धुरि संस्थितः । पुत्री तेनैव जनको यस् तदाज्ञावशे स्थितः

yayātir uvāca: yado gṛhāṇa me śāpāj jarāṃ jātāṃ suto bhavān / jyeṣṭhaḥ sarvārthavit prauḍhaḥ putrāṇāṃ dhuri saṃsthitaḥ / putrī tenaiva janako yas tadājñāvaśe sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: नेत्य् उवाच यदुस् तातं ययातिं भूरिदक्षिणम् । ययातिश् च यदुं शप्त्वा तुर्वसुं कामम् अब्रवीत्

brahmovāca: nety uvāca yadus tātaṃ yayātiṃ bhūridakṣiṇam / yayātiś ca yaduṃ śaptvā turvasuṃ kāmam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागृह्णात् तुर्वसुश् चापि पित्रा दत्तां जरां तदा । तं शप्त्वा चाब्रवीद् द्रुह्युं गृहाणेमां जरां मम

nāgṛhṇāt turvasuś cāpi pitrā dattāṃ jarāṃ tadā / taṃ śaptvā cābravīd druhyuṃ gṛhāṇemāṃ jarāṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रुह्युश् च नैच्छत् तां दत्तां जरां रूपविनाशिनीम् । अनुम् अप्य् अब्रवीद् राजा गृहाणेमां जरां मम

druhyuś ca naicchat tāṃ dattāṃ jarāṃ rūpavināśinīm / anum apy abravīd rājā gṛhāṇemāṃ jarāṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुर् नेति तदोवाच शप्त्वा तं पूरुम् अब्रवीत् । अभिनन्द्य तदा पूरुर् जरां तां जगृहे पितुः

anur neti tadovāca śaptvā taṃ pūrum abravīt / abhinandya tadā pūrur jarāṃ tāṃ jagṛhe pituḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रम् एकं वर्षाणां यावत् प्रीतो ऽभवत् पिता । यौवने यानि भोग्यानि वस्तूनि विविधानि च

sahasram ekaṃ varṣāṇāṃ yāvat prīto 'bhavat pitā / yauvane yāni bhogyāni vastūni vividhāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रयौवनसंतुष्टो ययातिर् बुभुजे सुखम् । ततस् तृप्तो ऽभवद् राजा सर्वभोगेषु नाहुषः । ततो हर्षात् समाहूय पूरुं पुत्रम् अथाब्रवीत्

putrayauvanasaṃtuṣṭo yayātir bubhuje sukham / tatas tṛpto 'bhavad rājā sarvabhogeṣu nāhuṣaḥ / tato harṣāt samāhūya pūruṃ putram athābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययातिर् उवाच: तृप्तो ऽस्मि सर्वभोगेषु यौवनेन तवानघ । गृहाण यौवनं पुत्र जरां मे देहि कश्मलाम्

yayātir uvāca: tṛpto 'smi sarvabhogeṣu yauvanena tavānagha / gṛhāṇa yauvanaṃ putra jarāṃ me dehi kaśmalām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: नेत्य् उवाच तदा पूरुर् जरया क्षीयते मया । विकारास् तात भावानां दुर्निवाराः शरीरिणाम्

brahmovāca: nety uvāca tadā pūrur jarayā kṣīyate mayā / vikārās tāta bhāvānāṃ durnivārāḥ śarīriṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलात् कालागता सह्या जराप्य् अखिलदेहिभिः । सा चेद् गुरूपकाराय गृहीता त्यज्यते कथम्

balāt kālāgatā sahyā jarāpy akhiladehibhiḥ / sā ced gurūpakārāya gṛhītā tyajyate katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वीकृतत्यागपापाद् धि देहिनां मरणं वरम् । अथवा तु जरां राजंस् तपसा नाशयाम्य् अहम्

svīkṛtatyāgapāpād dhi dehināṃ maraṇaṃ varam / athavā tu jarāṃ rājaṃs tapasā nāśayāmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: एवम् उक्त्वा तु पितरं ययौ गङ्गाम् अनुत्तमाम् । गौतम्या दक्षिणे पारे ततस् तेपे तपो महत्

brahmovāca: evam uktvā tu pitaraṃ yayau gaṅgām anuttamām / gautamyā dakṣiṇe pāre tatas tepe tapo mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रीतो ऽभवद् देवः कालेन महता शिवः । लोकातीतमहोदार- गुणसन्मणिभूषितम् । किं ददामीति तं प्राह पूरुं स सुरसत्तमः

tataḥ prīto 'bhavad devaḥ kālena mahatā śivaḥ / lokātītamahodāra- guṇasanmaṇibhūṣitam / kiṃ dadāmīti taṃ prāha pūruṃ sa surasattamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूरुर् उवाच: शापप्राप्तां जरां नाथ पितुर् मम सुराधिप । तां नाशयस्व देवेश पितृशप्तांश् च कोपतः । मद्भ्रातॄञ् शापतो मुक्तान् कुरुष्व सुरपूजित

pūrur uvāca: śāpaprāptāṃ jarāṃ nātha pitur mama surādhipa / tāṃ nāśayasva deveśa pitṛśaptāṃś ca kopataḥ / madbhrātṝñ śāpato muktān kuruṣva surapūjita

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: तथेत्य् उक्त्वा जगन्नाथः शापाज् जातां जरां तथा । अनाशयज् जगन्नाथो भ्रातॄंश् चक्रे विशापिनः

brahmovāca: tathety uktvā jagannāthaḥ śāpāj jātāṃ jarāṃ tathā / anāśayaj jagannātho bhrātṝṃś cakre viśāpinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रभृति तत् तीर्थं जरारोगविनाशनम् । अकालजजरादीनां स्मरणाद् अपि नाशनम्

tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ jarārogavināśanam / akālajajarādīnāṃ smaraṇād api nāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्नाम्ना चापि विख्यातं कालञ्जरम् उदाहृतम् । यायातं नाहुषं पौरं शौक्रं शार्मिष्ठम् एव च

tannāmnā cāpi vikhyātaṃ kālañjaram udāhṛtam / yāyātaṃ nāhuṣaṃ pauraṃ śaukraṃ śārmiṣṭham eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमादीनि तीर्थानि तत्राष्टोत्तरम् एव च । शतं विद्यान् महाबुद्धे सर्वसिद्धिकरं तथा

evamādīni tīrthāni tatrāṣṭottaram eva ca / śataṃ vidyān mahābuddhe sarvasiddhikaraṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु स्नानं च दानं च श्रवणं पठनं तथा । सर्वपापप्रशमनं भुक्तिमुक्तिप्रदं भवेत्

teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca śravaṇaṃ paṭhanaṃ tathā / sarvapāpapraśamanaṃ bhuktimuktipradaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.