आत्मनो विपुलं वंशं प्रजावान् आप्नुयान् नरः ॥* ब्र्प् १५।६२ ॥ लोमहर्षण उवाच: भजमानस्य पुत्रो ऽथ रथमुख्यो विदूरथः । राजाधिदेवः शूरस् तु विदूरथसुतो ऽभवत्
ātmano vipulaṃ vaṃśaṃ prajāvān āpnuyān naraḥ //* BrP 15.62 // lomaharṣaṇa uvāca: bhajamānasya putro 'tha rathamukhyo vidūrathaḥ / rājādhidevaḥ śūras tu vidūrathasuto 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजाधिदेवस्य सुता जज्ञिरे वीर्यवत्तराः । दत्तातिदत्तौ बलिनौ शोणाश्वः श्वेतवाहनः
rājādhidevasya sutā jajñire vīryavattarāḥ / dattātidattau balinau śoṇāśvaḥ śvetavāhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शमी च दण्डशर्मा च दन्तशत्रुश् च शत्रुजित् । श्रवणा च श्रविष्ठा च स्वसारौ संबभूवतुः
śamī ca daṇḍaśarmā ca dantaśatruś ca śatrujit / śravaṇā ca śraviṣṭhā ca svasārau saṃbabhūvatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शमिपुत्रः प्रतिक्षत्रः प्रतिक्षत्रस्य चात्मजः । स्वयंभोजः स्वयंभोजाद् भदिकः संबभूव ह
śamiputraḥ pratikṣatraḥ pratikṣatrasya cātmajaḥ / svayaṃbhojaḥ svayaṃbhojād bhadikaḥ saṃbabhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पुत्रा बभूवुर् हि सर्वे भीमपराक्रमाः । कृतवर्माग्रजस् तेषां शतधन्वा तु मध्यमः
tasya putrā babhūvur hi sarve bhīmaparākramāḥ / kṛtavarmāgrajas teṣāṃ śatadhanvā tu madhyamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवान्तश् च नरान्तश् च भिषग्वैतरणश् च यः । सुदान्तश् चातिदान्तश् च निकाश्यः कामदम्भकः
devāntaś ca narāntaś ca bhiṣagvaitaraṇaś ca yaḥ / sudāntaś cātidāntaś ca nikāśyaḥ kāmadambhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवान्तस्याभवत् पुत्रो विद्वान् कम्बलबर्हिषः । असमौजाः सुतस् तस्य नासमौजाश् च ताव् उभौ
devāntasyābhavat putro vidvān kambalabarhiṣaḥ / asamaujāḥ sutas tasya nāsamaujāś ca tāv ubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजातपुत्राय सुतान् प्रददाव् असमौजसे । सुदंष्ट्रश् च सुचारुश् च कृष्ण इत्य् अन्धकाः स्मृताः
ajātaputrāya sutān pradadāv asamaujase / sudaṃṣṭraś ca sucāruś ca kṛṣṇa ity andhakāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गान्धारी चैव माद्री च क्रोष्टुभार्ये बभूवतुः । गान्धारी जनयाम् आस अनमित्रं महाबलम्
gāndhārī caiva mādrī ca kroṣṭubhārye babhūvatuḥ / gāndhārī janayām āsa anamitraṃ mahābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माद्री युधाजितं पुत्रं ततो वै देवमीधुषम् । अनमित्रम् अमित्राणां जेतारम् अपराजितम्
mādrī yudhājitaṃ putraṃ tato vai devamīdhuṣam / anamitram amitrāṇāṃ jetāram aparājitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नतो द्वौ बभूवतुः । प्रसेनश् चाथ सत्राजिच् छत्रुसेनाजिताव् उभौ
anamitrasuto nighno nighnato dvau babhūvatuḥ / prasenaś cātha satrājic chatrusenājitāv ubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसेनो द्वारवत्यां तु निवसन् यो महामणिम् । दिव्यं स्यमन्तकं नाम स सूर्याद् उपलब्धवान्
praseno dvāravatyāṃ tu nivasan yo mahāmaṇim / divyaṃ syamantakaṃ nāma sa sūryād upalabdhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य सत्राजितः सूर्यः सखा प्राणसमो ऽभवत् । स कदाचिन् निशापाये रथेन रथिनां वरः
tasya satrājitaḥ sūryaḥ sakhā prāṇasamo 'bhavat / sa kadācin niśāpāye rathena rathināṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तोयकूलम् अपः स्प्रष्टुम् उपस्थातुं ययौ रविम् । तस्योपतिष्ठतः सूर्यं विवस्वान् अग्रतः स्थितः
toyakūlam apaḥ spraṣṭum upasthātuṃ yayau ravim / tasyopatiṣṭhataḥ sūryaṃ vivasvān agrataḥ sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्पष्टमूर्तिर् भगवांस् तेजोमण्डलवान् विभुः । अथ राजा विवस्वन्तम् उवाच स्थितम् अग्रतः
vispaṣṭamūrtir bhagavāṃs tejomaṇḍalavān vibhuḥ / atha rājā vivasvantam uvāca sthitam agrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथैव व्योम्नि पश्यामि सदा त्वां ज्योतिषां पते । तेजोमण्डलिनं देवं तथैव पुरतः स्थितम्
yathaiva vyomni paśyāmi sadā tvāṃ jyotiṣāṃ pate / tejomaṇḍalinaṃ devaṃ tathaiva purataḥ sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को विशेषो ऽस्ति मे त्वत्तः सख्येनोपगतस्य वै । एतच् छ्रुत्वा तु भगवान् मणिरत्नं स्यमन्तकम्
ko viśeṣo 'sti me tvattaḥ sakhyenopagatasya vai / etac chrutvā tu bhagavān maṇiratnaṃ syamantakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वकण्ठाद् अवमुच्याथ एकान्ते न्यस्तवान् विभुः । ततो विग्रहवन्तं तं ददर्श नृपतिस् तदा
svakaṇṭhād avamucyātha ekānte nyastavān vibhuḥ / tato vigrahavantaṃ taṃ dadarśa nṛpatis tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीतिमान् अथ तं दृष्ट्वा मुहूर्तं कृतवान् कथाम् । तम् अभिप्रस्थितं भूयो विवस्वन्तं स सत्रजित्
prītimān atha taṃ dṛṣṭvā muhūrtaṃ kṛtavān kathām / tam abhiprasthitaṃ bhūyo vivasvantaṃ sa satrajit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकान् भासयसे सर्वान् येन त्वं सततं प्रभो । तद् एतन् मणिरत्नं मे भगवन् दातुम् अर्हसि
lokān bhāsayase sarvān yena tvaṃ satataṃ prabho / tad etan maṇiratnaṃ me bhagavan dātum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्यमन्तकमणिं दत्तवान् भास्करस् तदा । स तम् आबध्य नगरीं प्रविवेश महीपतिः
tataḥ syamantakamaṇiṃ dattavān bhāskaras tadā / sa tam ābadhya nagarīṃ praviveśa mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं जनाः पर्यधावन्त सूर्यो ऽयं गच्छतीति ह । स्वां पुरीं स विसिष्माय राजा त्व् अन्तःपुरं तथा
taṃ janāḥ paryadhāvanta sūryo 'yaṃ gacchatīti ha / svāṃ purīṃ sa visiṣmāya rājā tv antaḥpuraṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं प्रसेनजितं दिव्यं मणिरत्नं स्यमन्तकम् । ददौ भ्रात्रे नरपतिः प्रेम्णा सत्राजिद् उत्तमम्
taṃ prasenajitaṃ divyaṃ maṇiratnaṃ syamantakam / dadau bhrātre narapatiḥ premṇā satrājid uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मणिः स्यन्दते रुक्मं वृष्ण्यन्धकनिवेशने । कालवर्षी च पर्जन्यो न च व्याधिभयं ह्य् अभूत्
sa maṇiḥ syandate rukmaṃ vṛṣṇyandhakaniveśane / kālavarṣī ca parjanyo na ca vyādhibhayaṃ hy abhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिप्सां चक्रे प्रसेनस्य मणिरत्ने स्यमन्तके । गोविन्दो न च तं लेभे शक्तो ऽपि न जहार सः
lipsāṃ cakre prasenasya maṇiratne syamantake / govindo na ca taṃ lebhe śakto 'pi na jahāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिन् मृगयां यातः प्रसेनस् तेन भूषितः । स्यमन्तककृते सिंहाद् वधं प्राप वनेचरात्
kadācin mṛgayāṃ yātaḥ prasenas tena bhūṣitaḥ / syamantakakṛte siṃhād vadhaṃ prāpa vanecarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सिंहं प्रधावन्तम् ऋक्षराजो महाबलः । निहत्य मणिरत्नं तद् आदाय प्राविशद् गुहाम्
atha siṃhaṃ pradhāvantam ṛkṣarājo mahābalaḥ / nihatya maṇiratnaṃ tad ādāya prāviśad guhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वृष्ण्यन्धकाः कृष्णं प्रसेनवधकारणात् । प्रार्थनां तां मणेर् बद्ध्वा सर्व एव शशङ्किरे
tato vṛṣṇyandhakāḥ kṛṣṇaṃ prasenavadhakāraṇāt / prārthanāṃ tāṃ maṇer baddhvā sarva eva śaśaṅkire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शङ्क्यमानो धर्मात्मा अकारी तस्य कर्मणः । आहरिष्ये मणिम् इति प्रतिज्ञाय वनं ययौ
sa śaṅkyamāno dharmātmā akārī tasya karmaṇaḥ / āhariṣye maṇim iti pratijñāya vanaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र प्रसेनो मृगयां व्यचरत् तत्र चाप्य् अथ । प्रसेनस्य पदं गृह्य पुरुषैर् आप्तकारिभिः
yatra praseno mṛgayāṃ vyacarat tatra cāpy atha / prasenasya padaṃ gṛhya puruṣair āptakāribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋक्षवन्तं गिरिवरं विन्ध्यं च गिरिम् उत्तमम् । अन्वेषयन् परिश्रान्तः स ददर्श महामनाः
ṛkṣavantaṃ girivaraṃ vindhyaṃ ca girim uttamam / anveṣayan pariśrāntaḥ sa dadarśa mahāmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साश्वं हतं प्रसेनं तु नाविन्दत च तन्मणिम् । अथ सिंहः प्रसेनस्य शरीरस्याविदूरतः
sāśvaṃ hataṃ prasenaṃ tu nāvindata ca tanmaṇim / atha siṃhaḥ prasenasya śarīrasyāvidūrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋक्षेण निहतो दृष्टः पदैर् ऋक्षस् तु सूचितः । पदैस् तैर् अन्वियायाथ गुहाम् ऋक्षस्य माधवः
ṛkṣeṇa nihato dṛṣṭaḥ padair ṛkṣas tu sūcitaḥ / padais tair anviyāyātha guhām ṛkṣasya mādhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हि ऋक्षबिले वाणीं शुश्राव प्रमदेरिताम् । धात्र्या कुमारम् आदाय सुतं जाम्बवतो द्विजाः
sa hi ṛkṣabile vāṇīṃ śuśrāva pramaderitām / dhātryā kumāram ādāya sutaṃ jāmbavato dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रीडयन्त्या च मणिना मा रोदीर् इत्य् अथेरिताम् ॥* ब्र्प् १६।३५ ॥ धात्र्य् उवाच: सिंहः प्रसेनम् अवधीत् सिंहो जाम्बवता हतः । सुकुमारक मा रोदीस् तव ह्य् एष स्यमन्तकः
krīḍayantyā ca maṇinā mā rodīr ity atheritām //* BrP 16.35 // dhātry uvāca: siṃhaḥ prasenam avadhīt siṃho jāmbavatā hataḥ / sukumāraka mā rodīs tava hy eṣa syamantakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यक्तितस् तस्य शब्दस्य तूर्णम् एव बिलं ययौ । प्रविश्य तत्र भगवांस् तद् ऋक्षबिलम् अञ्जसा
vyaktitas tasya śabdasya tūrṇam eva bilaṃ yayau / praviśya tatra bhagavāṃs tad ṛkṣabilam añjasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थापयित्वा बिलद्वारे यदूंल् लाङ्गलिना सह । शार्ङ्गधन्वा बिलस्थं तु जाम्बवन्तं ददर्श सः
sthāpayitvā biladvāre yadūṃl lāṅgalinā saha / śārṅgadhanvā bilasthaṃ tu jāmbavantaṃ dadarśa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युयुधे वासुदेवस् तु बिले जाम्बवता सह । बाहुभ्याम् एव गोविन्दो दिवसान् एकविंशतिम्
yuyudhe vāsudevas tu bile jāmbavatā saha / bāhubhyām eva govindo divasān ekaviṃśatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविष्टे ऽथ बिले कृष्णे बलदेवपुरःसराः । पुरीं द्वारवतीम् एत्य हतं कृष्णं न्यवेदयन्
praviṣṭe 'tha bile kṛṣṇe baladevapuraḥsarāḥ / purīṃ dvāravatīm etya hataṃ kṛṣṇaṃ nyavedayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासुदेवो ऽपि निर्जित्य जाम्बवन्तं महाबलम् । लेभे जाम्बवतीं कन्याम् ऋक्षराजस्य संमताम्
vāsudevo 'pi nirjitya jāmbavantaṃ mahābalam / lebhe jāmbavatīṃ kanyām ṛkṣarājasya saṃmatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणिं स्यमन्तकं चैव जग्राहात्मविशुद्धये । अनुनीयर्क्षराजं तु निर्ययौ च ततो बिलात्
maṇiṃ syamantakaṃ caiva jagrāhātmaviśuddhaye / anunīyarkṣarājaṃ tu niryayau ca tato bilāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपायाद् द्वारकां कृष्णः स विनीतैः पुरःसरैः । एवं स मणिम् आहृत्य विशोध्यात्मानम् अच्युतः
upāyād dvārakāṃ kṛṣṇaḥ sa vinītaiḥ puraḥsaraiḥ / evaṃ sa maṇim āhṛtya viśodhyātmānam acyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ सत्राजिते तं वै सर्वसात्वतसंसदि । एवं मिथ्याभिशस्तेन कृष्णेनामित्रघातिना
dadau satrājite taṃ vai sarvasātvatasaṃsadi / evaṃ mithyābhiśastena kṛṣṇenāmitraghātinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मा विशोधितः पापाद् विनिर्जित्य स्यमन्तकम् । सत्राजितो दश त्व् आसन् भार्यास् तासां शतं सुताः
ātmā viśodhitaḥ pāpād vinirjitya syamantakam / satrājito daśa tv āsan bhāryās tāsāṃ śataṃ sutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ख्यातिमन्तस् त्रयस् तेषां भगंकारस् तु पूर्वजः । वीरो वातपतिश् चैव वसुमेधस् तथैव च
khyātimantas trayas teṣāṃ bhagaṃkāras tu pūrvajaḥ / vīro vātapatiś caiva vasumedhas tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमार्यश् चापि तिस्रो वै दिक्षु ख्याता द्विजोत्तमाः । सत्यभामोत्तमा तासां व्रतिनी च दृढव्रता
kumāryaś cāpi tisro vai dikṣu khyātā dvijottamāḥ / satyabhāmottamā tāsāṃ vratinī ca dṛḍhavratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा प्रस्वापिनी चैव भार्यां कृष्णाय तां ददौ । सभाक्षो भङ्गकारिस् तु नावेयश् च नरोत्तमौ
tathā prasvāpinī caiva bhāryāṃ kṛṣṇāya tāṃ dadau / sabhākṣo bhaṅgakāris tu nāveyaś ca narottamau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जज्ञाते गुणसंपन्नौ विश्रुतौ रूपसंपदा । माद्र्याः पुत्रो ऽथ जज्ञे ऽथ वृष्णिपुत्रो युधाजितः
jajñāte guṇasaṃpannau viśrutau rūpasaṃpadā / mādryāḥ putro 'tha jajñe 'tha vṛṣṇiputro yudhājitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जज्ञाते तनयौ वृष्णेः श्वफल्कश् चित्रकस् तथा । श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्याम् अविन्दत
jajñāte tanayau vṛṣṇeḥ śvaphalkaś citrakas tathā / śvaphalkaḥ kāśirājasya sutāṃ bhāryām avindata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गान्दिनीं नाम तस्याश् च गाः सदा प्रददौ पिता । तस्यां जज्ञे महाबाहुः श्रुतवान् अतिथिप्रियः
gāndinīṃ nāma tasyāś ca gāḥ sadā pradadau pitā / tasyāṃ jajñe mahābāhuḥ śrutavān atithipriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्रूरो ऽथ महाभागो जज्ञे विपुलदक्षिणः । उपमद्गुस् तथा मद्गुर् मुदरश् चारिमर्दनः
akrūro 'tha mahābhāgo jajñe vipuladakṣiṇaḥ / upamadgus tathā madgur mudaraś cārimardanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरिक्षेपस् तथोपेक्षः शत्रुहा चारिमेजयः । धर्मभृच् चापि धर्मा च गृध्रभोजान्धकस् तथा
ārikṣepas tathopekṣaḥ śatruhā cārimejayaḥ / dharmabhṛc cāpi dharmā ca gṛdhrabhojāndhakas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवाहप्रतिवाहौ च सुन्दरी च वराङ्गना । विश्रुताश्वस्य महिषी कन्या चास्य वसुंधरा
āvāhaprativāhau ca sundarī ca varāṅganā / viśrutāśvasya mahiṣī kanyā cāsya vasuṃdharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपयौवनसंपन्ना सर्वसत्त्वमनोहरा । अक्रूरेणोग्रसेनायां सुतौ वै कुलनन्दनौ
rūpayauvanasaṃpannā sarvasattvamanoharā / akrūreṇograsenāyāṃ sutau vai kulanandanau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुदेवश् चोपदेवश् च जज्ञाते देववर्चसौ । चित्रकस्याभवन् पुत्राः पृथुर् विपृथुर् एव च
vasudevaś copadevaś ca jajñāte devavarcasau / citrakasyābhavan putrāḥ pṛthur vipṛthur eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वग्रीवो ऽश्वबाहुश् च सुपार्श्वकगवेषणौ । अरिष्टनेमिश् च सुता धर्मो धर्मभृद् एव च
aśvagrīvo 'śvabāhuś ca supārśvakagaveṣaṇau / ariṣṭanemiś ca sutā dharmo dharmabhṛd eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुबाहुर् बहुबाहुश् च श्रविष्ठाश्रवणे स्त्रियौ । इमां मिथ्याभिशस्तिं यः कृष्णस्य समुदाहृताम्
subāhur bahubāhuś ca śraviṣṭhāśravaṇe striyau / imāṃ mithyābhiśastiṃ yaḥ kṛṣṇasya samudāhṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.