Library·Brahma-Purana·161
ब्रह्मोवाच: कुशतर्पणम् आख्यातं प्रणीतासंगमं तथा । तीर्थं सर्वेषु लोकेषु भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्
brahmovāca: kuśatarpaṇam ākhyātaṃ praṇītāsaṃgamaṃ tathā / tīrthaṃ sarveṣu lokeṣu bhuktimuktipradāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य स्वरूपं वक्ष्यामि शृणु पापहरं शुभम् । विन्ध्यस्य दक्षिणे पार्श्वे सह्यो नाम महागिरिः
tasya svarūpaṃ vakṣyāmi śṛṇu pāpaharaṃ śubham / vindhyasya dakṣiṇe pārśve sahyo nāma mahāgiriḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदङ्घ्रिभ्यो ऽभवन् नद्यो गोदाभीमरथीमुखाः । यत्राभवत् तद् विरजम् एकवीरा च यत्र सा
yadaṅghribhyo 'bhavan nadyo godābhīmarathīmukhāḥ / yatrābhavat tad virajam ekavīrā ca yatra sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तस्य महिमा कैश्चिद् अपि शक्यो ऽनुवर्णितुम् । तस्मिन् गिरौ पुण्यदेशे शृणु नारद यत्नतः
na tasya mahimā kaiścid api śakyo 'nuvarṇitum / tasmin girau puṇyadeśe śṛṇu nārada yatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुह्याद् गुह्यतरं वक्ष्ये साक्षाद् वेदोदितं शुभम् । यन् न जानन्ति मुनयो देवाश् च पितरो ऽसुराः
guhyād guhyataraṃ vakṣye sākṣād vedoditaṃ śubham / yan na jānanti munayo devāś ca pitaro 'surāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अहं प्रीतये वक्ष्ये श्रवणात् सर्वकामदम् । परः स पुरुषो ज्ञेयो ह्य् अव्यक्तो ऽक्षर एव तु
tad ahaṃ prītaye vakṣye śravaṇāt sarvakāmadam / paraḥ sa puruṣo jñeyo hy avyakto 'kṣara eva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरश् च क्षरस् तस्मात् प्रकृत्यन्वित एव च । निराकारात् सावयवः पुरुषः समजायत
aparaś ca kṣaras tasmāt prakṛtyanvita eva ca / nirākārāt sāvayavaḥ puruṣaḥ samajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् आपः समुद्भूता अद्भ्यश् च पुरुषस् तथा । ताभ्याम् अब्जं समुद्भूतं तत्राहम् अभवं मुने
tasmād āpaḥ samudbhūtā adbhyaś ca puruṣas tathā / tābhyām abjaṃ samudbhūtaṃ tatrāham abhavaṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथिवी वायुर् आकाश आपो ज्योतिस् तथैव च । एते मत्तः पूर्वतरा एकदैवाभवन् मुने
pṛthivī vāyur ākāśa āpo jyotis tathaiva ca / ete mattaḥ pūrvatarā ekadaivābhavan mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान् एव प्रपश्यामि नान्यत् स्थावरजङ्गमम् । नैव वेदास् तदा चासन् नाहं द्रष्टास्मि किंचन
etān eva prapaśyāmi nānyat sthāvarajaṅgamam / naiva vedās tadā cāsan nāhaṃ draṣṭāsmi kiṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्माद् अहं समुद्भूतो न पश्येयं तम् अप्य् अथ । तूष्णीं स्थिते मयि तदा अश्रौषं वाचम् उत्तमाम्
yasmād ahaṃ samudbhūto na paśyeyaṃ tam apy atha / tūṣṇīṃ sthite mayi tadā aśrauṣaṃ vācam uttamām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशवाग् उवाच: ब्रह्मन् कुरु जगत्सृष्टिं स्थावरस्य चरस्य च ॥* ब्र्प् १६१।१२ ॥ ब्रह्मोवाच: ततो ऽहम् अब्रवं वाचं परुषां तत्र नारद । कथं स्रक्ष्ये क्व वा स्रक्ष्ये केन स्रक्ष्य इदं जगत्
ākāśavāg uvāca: brahman kuru jagatsṛṣṭiṃ sthāvarasya carasya ca //* BrP 161.12 // brahmovāca: tato 'ham abravaṃ vācaṃ paruṣāṃ tatra nārada / kathaṃ srakṣye kva vā srakṣye kena srakṣya idaṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैव वाग् अब्रवीद् दैवी प्रकृतिर् याभिधीयते । विष्णुना प्रेरिता माता जगदीशा जगन्मयी
saiva vāg abravīd daivī prakṛtir yābhidhīyate / viṣṇunā preritā mātā jagadīśā jaganmayī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशवाग् उवाच: यज्ञं कुरु ततः शक्तिस् ते भवित्री न संशयः । यज्ञो वै विष्णुर् इत्य् एषा श्रुतिर् ब्रह्मन् सनातनी
ākāśavāg uvāca: yajñaṃ kuru tataḥ śaktis te bhavitrī na saṃśayaḥ / yajño vai viṣṇur ity eṣā śrutir brahman sanātanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं यज्वनाम् असाध्यं स्याद् इह लोके परत्र च ॥* ब्र्प् १६१।१६ ॥ ब्रह्मोवाच: पुनस् ताम् अब्रवं देवीं क्व वा केनेति तद् वद । यज्ञः कार्यो महाभागे ततः सोवाच मां प्रति
kiṃ yajvanām asādhyaṃ syād iha loke paratra ca //* BrP 161.16 // brahmovāca: punas tām abravaṃ devīṃ kva vā keneti tad vada / yajñaḥ kāryo mahābhāge tataḥ sovāca māṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशवाग् उवाच: ॐकारभूता या देवी मातृकल्पा जगन्मयी । कर्मभूमौ यजस्वेह यज्ञेशं यज्ञपूरुषम्
ākāśavāg uvāca: oṃkārabhūtā yā devī mātṛkalpā jaganmayī / karmabhūmau yajasveha yajñeśaṃ yajñapūruṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव साधनं ते स्यात् तेन तं यज सुव्रत । यज्ञः स्वाहा स्वधा मन्त्रा ब्राह्मणा हविरादिकम्
sa eva sādhanaṃ te syāt tena taṃ yaja suvrata / yajñaḥ svāhā svadhā mantrā brāhmaṇā havirādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिर् एवाखिलं तेन सर्वं विष्णोर् अवाप्यते ॥* ब्र्प् १६१।२० ॥ ब्रह्मोवाच: पुनस् ताम् अब्रवं देवीं कर्मभूः क्व विधीयते । तदा नारद नैवासीद् भागीरथ्य् अथ नर्मदा
harir evākhilaṃ tena sarvaṃ viṣṇor avāpyate //* BrP 161.20 // brahmovāca: punas tām abravaṃ devīṃ karmabhūḥ kva vidhīyate / tadā nārada naivāsīd bhāgīrathy atha narmadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमुना नैव तापी सा सरस्वत्य् अथ गौतमी । समुद्रो वा नदः कश्चिन् न सरः सरितो ऽमलाः । सा शक्तिः पुनर् अप्य् एवं माम् उवाच पुनः पुनः
yamunā naiva tāpī sā sarasvaty atha gautamī / samudro vā nadaḥ kaścin na saraḥ sarito 'malāḥ / sā śaktiḥ punar apy evaṃ mām uvāca punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवी वाग् उवाच: सुमेरोर् दक्षिणे पार्श्वे तथा हिमवतो गिरेः । दक्षिणे चापि विन्ध्यस्य सह्याच् चैवाथ दक्षिणे । सर्वस्य सर्वकाले तु कर्मभूमिः शुभोदया
daivī vāg uvāca: sumeror dakṣiṇe pārśve tathā himavato gireḥ / dakṣiṇe cāpi vindhyasya sahyāc caivātha dakṣiṇe / sarvasya sarvakāle tu karmabhūmiḥ śubhodayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: तत् तु वाक्यम् अथो श्रुत्वा त्यक्त्वा मेरुं महागिरिम् । तं प्रदेशम् अथागत्य स्थातव्यं क्वेत्य् अचिन्तयम् । ततो माम् अब्रवीत् सैव विष्णोर् वाण्य् अशरीरिणी
brahmovāca: tat tu vākyam atho śrutvā tyaktvā meruṃ mahāgirim / taṃ pradeśam athāgatya sthātavyaṃ kvety acintayam / tato mām abravīt saiva viṣṇor vāṇy aśarīriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशवाग् उवाच: इतो गच्छ इतस् तिष्ठ तथोपविश चात्र हि । संकल्पं कुरु यज्ञस्य स ते यज्ञः समाप्यते
ākāśavāg uvāca: ito gaccha itas tiṣṭha tathopaviśa cātra hi / saṃkalpaṃ kuru yajñasya sa te yajñaḥ samāpyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृते चैवाथ संकल्पे यज्ञार्थे सुरसत्तम । यद् वदन्त्य् अखिला वेदा विधे तत् तत् समाचर
kṛte caivātha saṃkalpe yajñārthe surasattama / yad vadanty akhilā vedā vidhe tat tat samācara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: इतिहासपुराणानि यद् अन्यच् छब्दगोचरम् । स्वतो मुखे मम प्रायाद् अभूच् च स्मृतिगोचरम्
brahmovāca: itihāsapurāṇāni yad anyac chabdagocaram / svato mukhe mama prāyād abhūc ca smṛtigocaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदार्थश् च मया सर्वो ज्ञातो ऽसौ तत्क्षणेन च । ततः पुरुषसूक्तं तद् अस्मरं लोकविश्रुतम्
vedārthaś ca mayā sarvo jñāto 'sau tatkṣaṇena ca / tataḥ puruṣasūktaṃ tad asmaraṃ lokaviśrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञोपकरणं सर्वं तद् उक्तं च त्व् अकल्पयम् । तदुक्तेन प्रकारेण यज्ञपात्राण्य् अकल्पयम्
yajñopakaraṇaṃ sarvaṃ tad uktaṃ ca tv akalpayam / taduktena prakāreṇa yajñapātrāṇy akalpayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं स्थित्वा यत्र देशे शुचिर् भूत्वा यतात्मवान् । दीक्षितो विप्रदेशो ऽसौ मन्नाम्ना तु प्रकीर्तितः
ahaṃ sthitvā yatra deśe śucir bhūtvā yatātmavān / dīkṣito vipradeśo 'sau mannāmnā tu prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्देवयजनं पुण्यं नाम्ना ब्रह्मगिरिः स्मृतः । चतुरशीतिपर्यन्तं योजनानि महामुने
maddevayajanaṃ puṇyaṃ nāmnā brahmagiriḥ smṛtaḥ / caturaśītiparyantaṃ yojanāni mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्देवयजनं पुण्यं पूर्वतो ब्रह्मणो गिरेः । तत्र मध्ये वेदिका स्याद् गार्हपत्यो ऽस्य दक्षिणे
maddevayajanaṃ puṇyaṃ pūrvato brahmaṇo gireḥ / tatra madhye vedikā syād gārhapatyo 'sya dakṣiṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र चाहवनीयस्य एवम् अग्नींस् त्व् अकल्पयम् । विना पत्न्या न सिध्येत यज्ञः श्रुतिनिदर्शनात्
tatra cāhavanīyasya evam agnīṃs tv akalpayam / vinā patnyā na sidhyeta yajñaḥ śrutinidarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरम् आत्मनो ऽहं वै द्वेधा चाकरवं मुने । पूर्वार्धेन ततः पत्नी ममाभूद् यज्ञसिद्धये
śarīram ātmano 'haṃ vai dvedhā cākaravaṃ mune / pūrvārdhena tataḥ patnī mamābhūd yajñasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरेण त्व् अहं तद्वद् अर्धो जाया इति श्रुतेः । कालं वसन्तम् उत्कृष्टम् आज्यरूपेण नारद
uttareṇa tv ahaṃ tadvad ardho jāyā iti śruteḥ / kālaṃ vasantam utkṛṣṭam ājyarūpeṇa nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकल्पयं तथा चेध्मं ग्रीष्मं चापि शरद् धविः । ऋतुं च प्रावृषं पुत्र तदा बर्हिर् अकल्पयम्
akalpayaṃ tathā cedhmaṃ grīṣmaṃ cāpi śarad dhaviḥ / ṛtuṃ ca prāvṛṣaṃ putra tadā barhir akalpayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छन्दांसि सप्त वै तत्र तदा परिधयो ऽभवन् । कलाकाष्ठानिमेषा हि समित्पात्रकुशाः स्मृताः
chandāṃsi sapta vai tatra tadā paridhayo 'bhavan / kalākāṣṭhānimeṣā hi samitpātrakuśāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽनादिश् च त्व् अनन्तश् च स्वयं कालो ऽभवत् तदा । यूपरूपेण देवर्षे योक्त्रं च पशुबन्धनम्
yo 'nādiś ca tv anantaś ca svayaṃ kālo 'bhavat tadā / yūparūpeṇa devarṣe yoktraṃ ca paśubandhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्त्वादित्रिगुणाः पाशा नैव तत्राभवत् पशुः । ततो ऽहम् अब्रवं वाचं वैष्णवीम् अशरीरिणीम्
sattvāditriguṇāḥ pāśā naiva tatrābhavat paśuḥ / tato 'ham abravaṃ vācaṃ vaiṣṇavīm aśarīriṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनैव पशुना नायं यज्ञः परिसमाप्यते । ततो माम् अवदद् देवी सैव नित्याशरीरिणी
vinaiva paśunā nāyaṃ yajñaḥ parisamāpyate / tato mām avadad devī saiva nityāśarīriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशवाग् उवाच: पौरुषेणाथ सूक्तेन स्तुहि तं पुरुषं परम् ॥* ब्र्प् १६१।४१ ॥ ब्रह्मोवाच: तथेत्य् उक्त्वा स्तूयमाने देवदेवे जनार्दने । मम चोत्पादके भक्त्या सूक्तेन पुरुषस्य हि
ākāśavāg uvāca: pauruṣeṇātha sūktena stuhi taṃ puruṣaṃ param //* BrP 161.41 // brahmovāca: tathety uktvā stūyamāne devadeve janārdane / mama cotpādake bhaktyā sūktena puruṣasya hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च माम् अब्रवीद् देवी ब्रह्मन् मां त्वं पशुं कुरु । तदा विज्ञाय पुरुषं जनकं मम चाव्ययम्
sā ca mām abravīd devī brahman māṃ tvaṃ paśuṃ kuru / tadā vijñāya puruṣaṃ janakaṃ mama cāvyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालयूपस्य पार्श्वे तं गुणपाशैर् निवेशितम् । बर्हिस्थितम् अहं प्रौक्षं पुरुषं जातम् अग्रतः
kālayūpasya pārśve taṃ guṇapāśair niveśitam / barhisthitam ahaṃ praukṣaṃ puruṣaṃ jātam agrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्न् अन्तरे तत्र तस्मात् सर्वम् अभूद् इदम् । ब्राह्मणास् तु मुखात् तस्य ऽभवन् बाह्वोश् च क्षत्रियाः
etasminn antare tatra tasmāt sarvam abhūd idam / brāhmaṇās tu mukhāt tasya 'bhavan bāhvoś ca kṣatriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखाद् इन्द्रस् तथाग्निश् च श्वसनः प्राणतो ऽभवत् । दिशः श्रोत्रात् तथा शीर्ष्णः सर्वः स्वर्गो ऽभवत् तदा
mukhād indras tathāgniś ca śvasanaḥ prāṇato 'bhavat / diśaḥ śrotrāt tathā śīrṣṇaḥ sarvaḥ svargo 'bhavat tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसश् चन्द्रमा जातः सूर्यो ऽभूच् चक्षुषस् तथा । अन्तरिक्षं तथा नाभेर् ऊरुभ्यां विश एव च
manasaś candramā jātaḥ sūryo 'bhūc cakṣuṣas tathā / antarikṣaṃ tathā nābher ūrubhyāṃ viśa eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्भ्यां शूद्रश् च संजातस् तथा भूमिर् अजायत । ऋषयो रोमकूपेभ्य ओषध्यः केशतो ऽभवन्
padbhyāṃ śūdraś ca saṃjātas tathā bhūmir ajāyata / ṛṣayo romakūpebhya oṣadhyaḥ keśato 'bhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राम्यारण्याश् च पशवो नखेभ्यः सर्वतो ऽभवन् । कृमिकीटपतंगादि पायूपस्थाद् अजायत
grāmyāraṇyāś ca paśavo nakhebhyaḥ sarvato 'bhavan / kṛmikīṭapataṃgādi pāyūpasthād ajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थावरं जङ्गमं किंचिद् दृश्यादृश्यं च किंचन । तस्मात् सर्वम् अभूद् देवा मत्तश् चाप्य् अभवन् पुनः । एतस्मिन्न् अन्तरे सैव विष्णोर् वाग् अब्रवीच् च माम्
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ kiṃcid dṛśyādṛśyaṃ ca kiṃcana / tasmāt sarvam abhūd devā mattaś cāpy abhavan punaḥ / etasminn antare saiva viṣṇor vāg abravīc ca mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशवाग् उवाच: सर्वं संपूर्णम् अभवत् सृष्टिर् जाता तथेप्सिता । इदानीं जुहुधि ह्य् अग्नौ पात्राणि च समानि च
ākāśavāg uvāca: sarvaṃ saṃpūrṇam abhavat sṛṣṭir jātā tathepsitā / idānīṃ juhudhi hy agnau pātrāṇi ca samāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विसर्जय तथा यूपं प्रणीतां च कुशांस् तथा । ऋत्विग्रूपं यज्ञरूपम् उद्देश्यं ध्येयम् एव च
visarjaya tathā yūpaṃ praṇītāṃ ca kuśāṃs tathā / ṛtvigrūpaṃ yajñarūpam uddeśyaṃ dhyeyam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रुवं च पुरुषं पाशान् सर्वं ब्रह्मन् विसर्जय ॥* ब्र्प् १६१।५३ ॥ ब्रह्मोवाच: तद्वाक्यसमकालं तु क्रमशो यज्ञयोनिषु । गार्हपत्ये दक्षिणाग्नौ तथा चैव महामुने
sruvaṃ ca puruṣaṃ pāśān sarvaṃ brahman visarjaya //* BrP 161.53 // brahmovāca: tadvākyasamakālaṃ tu kramaśo yajñayoniṣu / gārhapatye dakṣiṇāgnau tathā caiva mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वस्मिन्न् अपि चैवाग्नौ क्रमशो जुह्वतस् तदा । तत्र तत्र जगद्योनिम् अनुसंधाय पूरुषम्
pūrvasminn api caivāgnau kramaśo juhvatas tadā / tatra tatra jagadyonim anusaṃdhāya pūruṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रपूतं शुचिः सम्यग् यज्ञदेवो जगन्मयः । लोकनाथो विश्वकर्ता कुण्डानां तत्र संनिधौ
mantrapūtaṃ śuciḥ samyag yajñadevo jaganmayaḥ / lokanātho viśvakartā kuṇḍānāṃ tatra saṃnidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्लरूपधरो विष्णुर् भवेद् आहवनीयके । श्यामो विष्णुर् दक्षिणाग्नेः पीतो गृहपतेः कवेः
śuklarūpadharo viṣṇur bhaved āhavanīyake / śyāmo viṣṇur dakṣiṇāgneḥ pīto gṛhapateḥ kaveḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वकालं तेषु विष्णुर् अतो देशेषु संस्थितः । न तेन रहितं किंचिद् विष्णुना विश्वयोनिना
sarvakālaṃ teṣu viṣṇur ato deśeṣu saṃsthitaḥ / na tena rahitaṃ kiṃcid viṣṇunā viśvayoninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणीतायाः प्रणयनं मन्त्रैश् चाकरवं ततः । प्रणीतोदकम् अप्य् एतत् प्रणीतेति नदी शुभा
praṇītāyāḥ praṇayanaṃ mantraiś cākaravaṃ tataḥ / praṇītodakam apy etat praṇīteti nadī śubhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यसर्जयं प्रणीतां तां मार्जयित्वा कुशैर् अथ । मार्जने क्रियमाणे तु प्रणीतोदकबिन्दवः
vyasarjayaṃ praṇītāṃ tāṃ mārjayitvā kuśair atha / mārjane kriyamāṇe tu praṇītodakabindavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतितास् तत्र तीर्थानि जातानि गुणवन्ति च । संजाता मुनिशार्दूल स्नानात् क्रतुफलप्रदा
patitās tatra tīrthāni jātāni guṇavanti ca / saṃjātā muniśārdūla snānāt kratuphalapradā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यालंकृता सर्वकालं देवदेवेन शार्ङ्गिणा । सोपानपङ्क्तिः सर्वेषां वैकुण्ठारोहणाय सा
yālaṃkṛtā sarvakālaṃ devadevena śārṅgiṇā / sopānapaṅktiḥ sarveṣāṃ vaikuṇṭhārohaṇāya sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संमार्जिताः कुशा यत्र पतिता भूतले शुभे । कुशतर्पणम् आख्यातं बहुपुण्यफलप्रदम्
saṃmārjitāḥ kuśā yatra patitā bhūtale śubhe / kuśatarpaṇam ākhyātaṃ bahupuṇyaphalapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशैश् च तर्पिताः सर्वे कुशतर्पणम् उच्यते । पश्चाच् च संगता तत्र गौतमी कारणान्तरात्
kuśaiś ca tarpitāḥ sarve kuśatarpaṇam ucyate / paścāc ca saṃgatā tatra gautamī kāraṇāntarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणीतायां महाबुद्धे प्रणीतासंगमो ऽभवत् । कुशतर्पणदेशे तु तत् तीर्थं कुशतर्पणम्
praṇītāyāṃ mahābuddhe praṇītāsaṃgamo 'bhavat / kuśatarpaṇadeśe tu tat tīrthaṃ kuśatarpaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैव कल्पितो यूपो मया विन्ध्यस्य चोत्तरे । विसृष्टो लोकपूज्यो ऽसौ विष्णोर् आसीत् समाश्रयः
tatraiva kalpito yūpo mayā vindhyasya cottare / visṛṣṭo lokapūjyo 'sau viṣṇor āsīt samāśrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षयश् चाभवच् छ्रीमान् अक्षयो ऽसौ वटो ऽभवत् । नित्यश् च कालरूपो ऽसौ स्मरणात् क्रतुपुण्यदः
akṣayaś cābhavac chrīmān akṣayo 'sau vaṭo 'bhavat / nityaś ca kālarūpo 'sau smaraṇāt kratupuṇyadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्देवयजनं चेदं दण्डकारण्यम् उच्यते । संपूर्णे तु क्रतौ विष्णुर् मया भक्त्या प्रसादितः
maddevayajanaṃ cedaṃ daṇḍakāraṇyam ucyate / saṃpūrṇe tu kratau viṣṇur mayā bhaktyā prasāditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो विराड् उच्यते वेदे यस्मान् मूर्तम् अजायत । यस्माच् च मम चोत्पत्तिर् यस्येदं विकृतं जगत्
yo virāḍ ucyate vede yasmān mūrtam ajāyata / yasmāc ca mama cotpattir yasyedaṃ vikṛtaṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अहं देवदेवेशम् अभिवन्द्य व्यसर्जयम् । योजनानि चतुर्विंशन् मद्देवयजनं शुभम्
tam ahaṃ devadeveśam abhivandya vyasarjayam / yojanāni caturviṃśan maddevayajanaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् अद्यापि कुण्डानि सन्ति च त्रीणि नारद । यज्ञेश्वरस्वरूपाणि विष्णोर् वै चक्रपाणिनः
tasmād adyāpi kuṇḍāni santi ca trīṇi nārada / yajñeśvarasvarūpāṇi viṣṇor vai cakrapāṇinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रभृति चाख्यातं मद्देवयजनं च तत् । तत्रस्थः कृमिकीटादिः सो ऽप्य् अन्ते मुक्तिभाजनम्
tataḥ prabhṛti cākhyātaṃ maddevayajanaṃ ca tat / tatrasthaḥ kṛmikīṭādiḥ so 'py ante muktibhājanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मबीजं मुक्तिबीजं दण्डकारण्यम् उच्यते । विशेषाद् गौतमीश्लिष्टो देशः पुण्यतमो ऽभवत्
dharmabījaṃ muktibījaṃ daṇḍakāraṇyam ucyate / viśeṣād gautamīśliṣṭo deśaḥ puṇyatamo 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणीतासंगमे चापि कुशतर्पण एव वा । स्नानदानादि यः कुर्यात् स गच्छेत् परमं पदम्
praṇītāsaṃgame cāpi kuśatarpaṇa eva vā / snānadānādi yaḥ kuryāt sa gacchet paramaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरणं पठनं वापि श्रवणं चापि भक्तितः । सर्वकामप्रदं पुंसां भुक्तिमुक्तिप्रदं विदुः
smaraṇaṃ paṭhanaṃ vāpi śravaṇaṃ cāpi bhaktitaḥ / sarvakāmapradaṃ puṃsāṃ bhuktimuktipradaṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभयोस् तीरयोस् तत्र तीर्थान्य् आहुर् मनीषिणः । षडशीतिसहस्राणि तेषु पुण्यं पुरोदितम्
ubhayos tīrayos tatra tīrthāny āhur manīṣiṇaḥ / ṣaḍaśītisahasrāṇi teṣu puṇyaṃ puroditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाराणस्या अपि मुने कुशतर्पणम् उत्तमम् । नानेन सदृशं तीर्थं विद्यते सचराचरे
vārāṇasyā api mune kuśatarpaṇam uttamam / nānena sadṛśaṃ tīrthaṃ vidyate sacarācare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्महत्यादिपापानां स्मरणाद् अपि नाशनम् । तीर्थम् एतन् मुने प्रोक्तं स्वर्गद्वारं महीतले
brahmahatyādipāpānāṃ smaraṇād api nāśanam / tīrtham etan mune proktaṃ svargadvāraṃ mahītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.