Brahma-Purana 164

ब्रह्मोवाच: चिच्चिकातीर्थम् इत्य् उक्तं सर्वरोगविनाशनम् । सर्वचिन्ताप्रहरणं सर्वशान्तिकरं नृणाम्

brahmovāca: ciccikātīrtham ity uktaṃ sarvarogavināśanam / sarvacintāpraharaṇaṃ sarvaśāntikaraṃ nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य स्वरूपं वक्ष्यामि शुभ्रे तस्मिन् नगोत्तमे । गङ्गाया उत्तरे पारे यत्र देवो गदाधरः

tasya svarūpaṃ vakṣyāmi śubhre tasmin nagottame / gaṅgāyā uttare pāre yatra devo gadādharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिच्चिकः पक्षिराट् तत्र भेरुण्डो यो ऽभिधीयते । सदा वसति तत्रैव मांसाशी श्वेतपर्वते

ciccikaḥ pakṣirāṭ tatra bheruṇḍo yo 'bhidhīyate / sadā vasati tatraiva māṃsāśī śvetaparvate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानापुष्पफलाकीर्णैः सर्वर्तुकुसुमैर् नगैः । सेविते द्विजमुख्यैश् च गौतम्या चोपशोभिते

nānāpuṣpaphalākīrṇaiḥ sarvartukusumair nagaiḥ / sevite dvijamukhyaiś ca gautamyā copaśobhite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धचारणगन्धर्व- किंनरामरसंकुले । तत्समीपे नगः कश्चिद् द्विपदां च चतुष्पदाम्

siddhacāraṇagandharva- kiṃnarāmarasaṃkule / tatsamīpe nagaḥ kaścid dvipadāṃ ca catuṣpadām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोगार्तिक्षुत्तृषाचिन्ता- मरणानां न भाजनम् । एवं गुणान्विते शैले नानामुनिगणावृते

rogārtikṣuttṛṣācintā- maraṇānāṃ na bhājanam / evaṃ guṇānvite śaile nānāmunigaṇāvṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वदेशाधिपः कश्चित् पवमान इति श्रुतः । क्षत्रधर्मरतः श्रीमान् देवब्राह्मणपालकः

pūrvadeśādhipaḥ kaścit pavamāna iti śrutaḥ / kṣatradharmarataḥ śrīmān devabrāhmaṇapālakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलेन महता युक्तः सपुरोधा वनं ययौ । रेमे स्त्रीभिर् मनोज्ञाभिर् नृत्यवादित्रजैः सुखैः

balena mahatā yuktaḥ sapurodhā vanaṃ yayau / reme strībhir manojñābhir nṛtyavāditrajaiḥ sukhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च एवं धनुष्पाणिर् मृगयाशीलिभिर् वृतः । एवं भ्रमन् कदाचित् स श्रान्तो द्रुमम् उपागतः

sa ca evaṃ dhanuṣpāṇir mṛgayāśīlibhir vṛtaḥ / evaṃ bhraman kadācit sa śrānto drumam upāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौतमीतीरसंभूतं नानापक्षिगणैर् वृतम् । आश्रमाणां गृहपतिं धर्मज्ञम् इव सेवितम्

gautamītīrasaṃbhūtaṃ nānāpakṣigaṇair vṛtam / āśramāṇāṃ gṛhapatiṃ dharmajñam iva sevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आश्रित्य नगश्रेष्ठं पवमानो नृपोत्तमः । स विश्रान्तो जनवृत ईक्षां चक्रे नगोत्तमम्

tam āśritya nagaśreṣṭhaṃ pavamāno nṛpottamaḥ / sa viśrānto janavṛta īkṣāṃ cakre nagottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रापश्यद् द्विजं स्थूलं द्विमुखं शोभनाकृतिम् । चिन्ताविष्टं तथा श्रान्तं तम् अपृच्छन् नृपोत्तमः

tatrāpaśyad dvijaṃ sthūlaṃ dvimukhaṃ śobhanākṛtim / cintāviṣṭaṃ tathā śrāntaṃ tam apṛcchan nṛpottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजोवाच: को भवान् द्विमुखः पक्षी चिन्तावान् इव लक्ष्यसे । नैवात्र कश्चिद् दुःखार्तः कस्मात् त्वं दुःखम् आगतः

rājovāca: ko bhavān dvimukhaḥ pakṣī cintāvān iva lakṣyase / naivātra kaścid duḥkhārtaḥ kasmāt tvaṃ duḥkham āgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: ततः प्रोवाच नृपतिं पवमानं शनैः शनैः । समाश्वस्तमनाः पक्षी चिच्चिको निःश्वसन् मुहुः

brahmovāca: tataḥ provāca nṛpatiṃ pavamānaṃ śanaiḥ śanaiḥ / samāśvastamanāḥ pakṣī cicciko niḥśvasan muhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिच्चिक उवाच: मत्तो भयं न चान्येषां मम वान्योपपादितम् । नानापुष्पफलाकीर्णं मुनिभिः परिसेवितम्

ciccika uvāca: matto bhayaṃ na cānyeṣāṃ mama vānyopapāditam / nānāpuṣpaphalākīrṇaṃ munibhiḥ parisevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्येयं शून्यम् एवाद्रिं ततः शोचामि माम् अहम् । न लभामि सुखं किंचिन् न तृप्यामि कदाचन । निद्रां प्राप्नोमि न क्वापि न विश्रान्तिं न निर्वृतिम्

paśyeyaṃ śūnyam evādriṃ tataḥ śocāmi mām aham / na labhāmi sukhaṃ kiṃcin na tṛpyāmi kadācana / nidrāṃ prāpnomi na kvāpi na viśrāntiṃ na nirvṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: द्विमुखस्य द्विजस्योक्तं श्रुत्वा राजातिविस्मितः ॥* ब्र्प् १६४।१७ ॥ राजोवाच: को भवान् किं कृतं पापं कस्माच् छून्यश् च पर्वतः । एकेनास्येन तृप्यन्ति प्राणिनो ऽत्र नगोत्तमे

brahmovāca: dvimukhasya dvijasyoktaṃ śrutvā rājātivismitaḥ //* BrP 164.17 // rājovāca: ko bhavān kiṃ kṛtaṃ pāpaṃ kasmāc chūnyaś ca parvataḥ / ekenāsyena tṛpyanti prāṇino 'tra nagottame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् उतास्यद्वयेन त्वं न तृप्तिम् उपयास्यसि । किं वा ते दुष्कृतं प्राप्तम् इह जन्मन्य् अथो पुरा

kim utāsyadvayena tvaṃ na tṛptim upayāsyasi / kiṃ vā te duṣkṛtaṃ prāptam iha janmany atho purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् सर्वं शंस मे सत्यं त्रास्ये त्वां महतो भयात् ॥* ब्र्प् १६४।२० ॥ ब्रह्मोवाच: राजानं तं द्विजः प्राह निःश्वसन्न् अथ चिच्चिकः ॥* ब्र्प् १६४।२१ ॥ चिच्चिक उवाच: वक्ष्ये ऽहं त्वां पूर्ववृत्तं पवमान शृणुष्व तत् । अहं द्विजातिप्रवरो वेदवेदाङ्गपारगः

tat sarvaṃ śaṃsa me satyaṃ trāsye tvāṃ mahato bhayāt //* BrP 164.20 // brahmovāca: rājānaṃ taṃ dvijaḥ prāha niḥśvasann atha ciccikaḥ //* BrP 164.21 // ciccika uvāca: vakṣye 'haṃ tvāṃ pūrvavṛttaṃ pavamāna śṛṇuṣva tat / ahaṃ dvijātipravaro vedavedāṅgapāragaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलीनो विदितप्राज्ञः कार्यहन्ता कलिप्रियः । वदे पुरस् तथा पृष्ठे अन्यद् अन्यच् च जन्तुषु

kulīno viditaprājñaḥ kāryahantā kalipriyaḥ / vade puras tathā pṛṣṭhe anyad anyac ca jantuṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परवृद्ध्या सदा दुःखी मायया विश्ववञ्चकः । कृतघ्नः सत्यरहितः परनिन्दाविचक्षणः

paravṛddhyā sadā duḥkhī māyayā viśvavañcakaḥ / kṛtaghnaḥ satyarahitaḥ paranindāvicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्रस्वामिगुरुद्रोही दम्भाचारो ऽतिनिर्घृणः । मनसा कर्मणा वाचा तापयामि जनान् बहून्

mitrasvāmigurudrohī dambhācāro 'tinirghṛṇaḥ / manasā karmaṇā vācā tāpayāmi janān bahūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयम् एव विनोदो मे सदा यत् परहिंसनम् । युग्मभेदं गणोच्छेदं मर्यादाभेदनं सदा

ayam eva vinodo me sadā yat parahiṃsanam / yugmabhedaṃ gaṇocchedaṃ maryādābhedanaṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करोमि निर्विचारो ऽहं विद्वत्सेवापराङ्मुखः । न मया सदृशः कश्चित् पातकी भवनत्रये

karomi nirvicāro 'haṃ vidvatsevāparāṅmukhaḥ / na mayā sadṛśaḥ kaścit pātakī bhavanatraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनाहं द्विमुखो जातस् तापनाद् दुःखभाग्य् अहम् । तस्माद् दुःखेन संतप्तः शून्यो ऽयं पर्वतो मम

tenāhaṃ dvimukho jātas tāpanād duḥkhabhāgy aham / tasmād duḥkhena saṃtaptaḥ śūnyo 'yaṃ parvato mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यच् च शृणु भूपाल वाक्यं धर्मार्थसंहितम् । ब्रह्महत्यासमं पापं तद् विना तद् अवाप्यते

anyac ca śṛṇu bhūpāla vākyaṃ dharmārthasaṃhitam / brahmahatyāsamaṃ pāpaṃ tad vinā tad avāpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षत्रियः संगरं गत्वा अथवान्यत्र संगरात् । पलायन्तं न्यस्तशस्त्रं विश्वस्तं च पराङ्मुखम्

kṣatriyaḥ saṃgaraṃ gatvā athavānyatra saṃgarāt / palāyantaṃ nyastaśastraṃ viśvastaṃ ca parāṅmukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविज्ञातं चोपविष्टं बिभेमीति च वादिनम् । तं यदि क्षत्रियो हन्यात् स तु स्याद् ब्रह्मघातकः

avijñātaṃ copaviṣṭaṃ bibhemīti ca vādinam / taṃ yadi kṣatriyo hanyāt sa tu syād brahmaghātakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधीतं विस्मरति यस् त्वं करोति तथोत्तमम् । अनादरं च गुरुषु तम् आहुर् ब्रह्मघातकम्

adhītaṃ vismarati yas tvaṃ karoti tathottamam / anādaraṃ ca guruṣu tam āhur brahmaghātakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यक्षे च प्रियं वक्ति परोक्षे परुषाणि च । अन्यद् धृदि वचस्य् अन्यत् करोत्य् अन्यत् सदैव यः

pratyakṣe ca priyaṃ vakti parokṣe paruṣāṇi ca / anyad dhṛdi vacasy anyat karoty anyat sadaiva yaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरूणां शपथं कर्ता द्वेष्टा ब्राह्मणनिन्दकः । मिथ्या विनीतः पापात्मा स तु स्याद् ब्रह्मघातकः

gurūṇāṃ śapathaṃ kartā dveṣṭā brāhmaṇanindakaḥ / mithyā vinītaḥ pāpātmā sa tu syād brahmaghātakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवं वेदम् अथाध्यात्मं धर्मब्राह्मणसंगतिम् । एतान् निन्दति यो द्वेषात् स तु स्याद् ब्रह्मघातकः

devaṃ vedam athādhyātmaṃ dharmabrāhmaṇasaṃgatim / etān nindati yo dveṣāt sa tu syād brahmaghātakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं भूतो ऽप्य् अहं राजन् दम्भार्थं लज्जया तथा । सद्वृत्त इव वर्ते ऽहं तस्माद् राजन् द्विजो ऽभवम्

evaṃ bhūto 'py ahaṃ rājan dambhārthaṃ lajjayā tathā / sadvṛtta iva varte 'haṃ tasmād rājan dvijo 'bhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं भूतो ऽपि सत्कर्म किंचित् कर्तास्मि कुत्रचित् । तेनाहं कर्मणा राजन् स्वतः स्मर्ता पुरा कृतम्

evaṃ bhūto 'pi satkarma kiṃcit kartāsmi kutracit / tenāhaṃ karmaṇā rājan svataḥ smartā purā kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: तच् चिच्चिकवचः श्रुत्वा पवमानः सुविस्मितः । कर्मणा केन ते मुक्तिर् इत्य् आह नृपतिर् द्विजम्

brahmovāca: tac ciccikavacaḥ śrutvā pavamānaḥ suvismitaḥ / karmaṇā kena te muktir ity āha nṛpatir dvijam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तस्य वचः श्रुत्वा नृपतिं प्राह पक्षिराट् ॥* ब्र्प् १६४।३९ ॥ चिच्चिक उवाच: अस्मिन्न् एव नगश्रेष्ठे गौतम्या उत्तरे तटे । गदाधरं नाम तीर्थं तत्र मां नय सुव्रत

iti tasya vacaḥ śrutvā nṛpatiṃ prāha pakṣirāṭ //* BrP 164.39 // ciccika uvāca: asminn eva nagaśreṣṭhe gautamyā uttare taṭe / gadādharaṃ nāma tīrthaṃ tatra māṃ naya suvrata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् धि तीर्थं पुण्यतमं सर्वपापप्रणाशनम् । सर्वकामप्रदं चेति महद्भिर् मुनिभिः श्रुतम्

tad dhi tīrthaṃ puṇyatamaṃ sarvapāpapraṇāśanam / sarvakāmapradaṃ ceti mahadbhir munibhiḥ śrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न गौतम्यास् तथा विष्णोर् अपरं क्लेशनाशनम् । सर्वभावेन तत् तीर्थं पश्येयम् इति मे मतिः

na gautamyās tathā viṣṇor aparaṃ kleśanāśanam / sarvabhāvena tat tīrthaṃ paśyeyam iti me matiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्कृतेन प्रयत्नेन नैतच् छक्यं कदाचन । कथम् आकाङ्क्षितप्राप्तिर् भवेद् दुष्कृतकर्मणाम्

matkṛtena prayatnena naitac chakyaṃ kadācana / katham ākāṅkṣitaprāptir bhaved duṣkṛtakarmaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्रयत्नो ऽप्य् अहं वीर न पश्ये तत् सुदुष्करम् । तस्मात् तव प्रसादाच् च पश्येयं हि गदाधरम्

saprayatno 'py ahaṃ vīra na paśye tat suduṣkaram / tasmāt tava prasādāc ca paśyeyaṃ hi gadādharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविज्ञापितदुःखज्ञं करुणावरुणालयम् । यस्मिन् दृष्टे भवक्लेशा न दृश्यन्ते पुनर् नरैः

avijñāpitaduḥkhajñaṃ karuṇāvaruṇālayam / yasmin dṛṣṭe bhavakleśā na dṛśyante punar naraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वैव तं दिवं यास्ये प्रसादात् तव सुव्रत ॥* ब्र्प् १६४।४६ ॥ ब्रह्मोवाच: एवम् उक्तः स नृपतिश् चिच्चिकेन द्विजन्मना । दर्शयाम् आस तं देवं तां च गङ्गां द्विजन्मने

dṛṣṭvaiva taṃ divaṃ yāsye prasādāt tava suvrata //* BrP 164.46 // brahmovāca: evam uktaḥ sa nṛpatiś ciccikena dvijanmanā / darśayām āsa taṃ devaṃ tāṃ ca gaṅgāṃ dvijanmane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स चिच्चिकः स्नात्वा गङ्गां त्रैलोक्यपावनीम् ॥* ब्र्प् १६४।४८ ॥ चिच्चिक उवाच: गङ्गे गौतमि यावत् त्वां त्रिजगत्पावनीं नरः । न पश्यत्य् उच्यते तावद् इहामुत्रापि पातकी

tataḥ sa ciccikaḥ snātvā gaṅgāṃ trailokyapāvanīm //* BrP 164.48 // ciccika uvāca: gaṅge gautami yāvat tvāṃ trijagatpāvanīṃ naraḥ / na paśyaty ucyate tāvad ihāmutrāpi pātakī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् सर्वागसम् अपि माम् उद्धर सरिद्वरे । संसारे देहिनाम् अन्या न गतिः कापि कुत्रचित् । त्वां विना विष्णुचरण- सरोरुहसमुद्भवे

tasmāt sarvāgasam api mām uddhara saridvare / saṃsāre dehinām anyā na gatiḥ kāpi kutracit / tvāṃ vinā viṣṇucaraṇa- saroruhasamudbhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: इति श्रद्धाविशुद्धात्मा गङ्गैकशरणो द्विजः । स्नानं चक्रे स्मरन्न् अन्तर् गङ्गे त्रायस्व माम् इति

brahmovāca: iti śraddhāviśuddhātmā gaṅgaikaśaraṇo dvijaḥ / snānaṃ cakre smarann antar gaṅge trāyasva mām iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गदाधरं ततो नत्वा पश्यत्सु नगवासिषु । पवमानाभ्यनुज्ञातस् तदैव दिवम् आक्रमत्

gadādharaṃ tato natvā paśyatsu nagavāsiṣu / pavamānābhyanujñātas tadaiva divam ākramat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पवमानः स्वनगरं प्रययौ सानुगस् ततः । ततः प्रभृति तत् तीर्थं पावमानं सचिच्चिकम्

pavamānaḥ svanagaraṃ prayayau sānugas tataḥ / tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ pāvamānaṃ saciccikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गदाधरं कोटितीर्थम् इति वेदविदो विदुः । कोटिकोटिगुणं कर्म कृतं तत्र भवेन् नृणाम्

gadādharaṃ koṭitīrtham iti vedavido viduḥ / koṭikoṭiguṇaṃ karma kṛtaṃ tatra bhaven nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.