Brahma-Purana 165

ब्रह्मोवाच: भद्रतीर्थम् इति प्रोक्तं सर्वानिष्टनिवारणम् । सर्वपापप्रशमनं महाशान्तिप्रदायकम्

brahmovāca: bhadratīrtham iti proktaṃ sarvāniṣṭanivāraṇam / sarvapāpapraśamanaṃ mahāśāntipradāyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदित्यस्य प्रिया भार्या उषा त्वाष्ट्री पतिव्रता । छायापि भार्या सवितुस् तस्याः पुत्रः शनैश्चरः

ādityasya priyā bhāryā uṣā tvāṣṭrī pativratā / chāyāpi bhāryā savitus tasyāḥ putraḥ śanaiścaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य स्वसा विष्टिर् इति भीषणा पापरूपिणी । तां कन्यां सविता कस्मै ददामीति मतिं दधे

tasya svasā viṣṭir iti bhīṣaṇā pāparūpiṇī / tāṃ kanyāṃ savitā kasmai dadāmīti matiṃ dadhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मै यस्मै दातुकामः सूर्यो लोकगुरुः प्रभुः । तच् छ्रुत्वा भीषणा चेति किं कुर्मो भार्ययानया । एवं तु वर्तमाने सा पितरं प्राह दुःखिता

yasmai yasmai dātukāmaḥ sūryo lokaguruḥ prabhuḥ / tac chrutvā bhīṣaṇā ceti kiṃ kurmo bhāryayānayā / evaṃ tu vartamāne sā pitaraṃ prāha duḥkhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्टिर् उवाच: बालाम् एव पिता यस् तु दद्यात् कन्यां सुरूपिणे । स कृतार्थो भवेल् लोके न चेद् दुष्कृतवान् पिता

viṣṭir uvāca: bālām eva pitā yas tu dadyāt kanyāṃ surūpiṇe / sa kṛtārtho bhavel loke na ced duṣkṛtavān pitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थाद् वत्सराद् ऊर्ध्वं यावन् न दशमात्ययः । तावद् विवाहः कन्यायाः पित्रा कार्यः प्रयत्नतः

caturthād vatsarād ūrdhvaṃ yāvan na daśamātyayaḥ / tāvad vivāhaḥ kanyāyāḥ pitrā kāryaḥ prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमते विदुषे यूने कुलीनाय यशस्विने । उदाराय सनाथाय कन्या देया वराय वै

śrīmate viduṣe yūne kulīnāya yaśasvine / udārāya sanāthāya kanyā deyā varāya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच् चेद् अन्यथा कुर्यात् पिता स निरयी सदा । धर्मस्य साधनं कन्या विदुषाम् अपि भास्कर

etac ced anyathā kuryāt pitā sa nirayī sadā / dharmasya sādhanaṃ kanyā viduṣām api bhāskara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरकस्येव मूर्खाणां कामोपहतचेतसाम् । एकतः पृथिवी कृत्स्ना सशैलवनकानना

narakasyeva mūrkhāṇāṃ kāmopahatacetasām / ekataḥ pṛthivī kṛtsnā saśailavanakānanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वलंकृतोपाधिहीना सुकन्या चैकतः स्मृता । विक्रीणीते यश् च कन्याम् अश्वं वा गां तिलान् अपि

svalaṃkṛtopādhihīnā sukanyā caikataḥ smṛtā / vikrīṇīte yaś ca kanyām aśvaṃ vā gāṃ tilān api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तस्य रौरवादिभ्यः कदाचिन् निष्कृतिर् भवेत् । विवाहातिक्रमः कार्यो न कन्यायाः कदाचन

na tasya rauravādibhyaḥ kadācin niṣkṛtir bhavet / vivāhātikramaḥ kāryo na kanyāyāḥ kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् कृते यत् पितुः स्यात् पापं तत् केन कथ्यते । यावल् लज्जां न जानाति यावत् क्रीडति पांशुभिः

tasmin kṛte yat pituḥ syāt pāpaṃ tat kena kathyate / yāval lajjāṃ na jānāti yāvat krīḍati pāṃśubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावत् कन्या प्रदातव्या नो चेत् पित्रोर् अधोगतिः । पितुः स्वरूपं पुत्रः स्याद् यः पिता पुत्र एव सः

tāvat kanyā pradātavyā no cet pitror adhogatiḥ / pituḥ svarūpaṃ putraḥ syād yaḥ pitā putra eva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मनः सुखितां लोके को न कुर्यात् करोति च । यत् कन्यायां पिता कुर्याद् दानं पूजनम् ईक्षणम्

ātmanaḥ sukhitāṃ loke ko na kuryāt karoti ca / yat kanyāyāṃ pitā kuryād dānaṃ pūjanam īkṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् कृतं तत् कृतं विद्यात् तासु दत्तं तद् अक्षयम् । यद् दत्तं तासु कन्यासु तद् आनन्त्याय कल्पते

yat kṛtaṃ tat kṛtaṃ vidyāt tāsu dattaṃ tad akṣayam / yad dattaṃ tāsu kanyāsu tad ānantyāya kalpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रेषु चैव पौत्रेषु को न कुर्यात् सुखं रवे । करोति यः कन्यकानां स संपद्भाजनं भवेत्

putreṣu caiva pautreṣu ko na kuryāt sukhaṃ rave / karoti yaḥ kanyakānāṃ sa saṃpadbhājanaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: एवं तां वादिनीं कन्यां विष्टिं प्रोवाच भास्करः ॥* ब्र्प् १६५।१८ ॥ सूर्य उवाच: किं करोमि न गृह्णाति त्वां कश्चिद् भीषणाकृतिम् । कुलं रूपं वयो वित्तं विद्यां वृत्तं सुशीलताम्

brahmovāca: evaṃ tāṃ vādinīṃ kanyāṃ viṣṭiṃ provāca bhāskaraḥ //* BrP 165.18 // sūrya uvāca: kiṃ karomi na gṛhṇāti tvāṃ kaścid bhīṣaṇākṛtim / kulaṃ rūpaṃ vayo vittaṃ vidyāṃ vṛttaṃ suśīlatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिथः पश्यन्ति संबन्धे विवाहे स्त्रीषु पुंसु च । अस्मासु सर्वम् अप्य् अस्ति विना तव गुणैः शुभे । किं करोमि क्व दास्यामि वृथा मां धिक् करोषि किम्

mithaḥ paśyanti saṃbandhe vivāhe strīṣu puṃsu ca / asmāsu sarvam apy asti vinā tava guṇaiḥ śubhe / kiṃ karomi kva dāsyāmi vṛthā māṃ dhik karoṣi kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: एवम् उक्त्वा पुनस् तां च विष्टिं प्रोवाच भास्करः ॥* ब्र्प् १६५।२१ ॥ सूर्य उवाच: यस्मै कस्मै च दातव्या त्वं वै यद्य् अनुमन्यसे । दीयसे ऽद्य मया विष्टे अनुजानीहि मां ततः

brahmovāca: evam uktvā punas tāṃ ca viṣṭiṃ provāca bhāskaraḥ //* BrP 165.21 // sūrya uvāca: yasmai kasmai ca dātavyā tvaṃ vai yady anumanyase / dīyase 'dya mayā viṣṭe anujānīhi māṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: पितरं प्राह सा विष्टिर् भर्ता पुत्रा धनं सुखम् । आयू रूपं च संप्रीतिर् जायते प्राक्तनानुगम्

brahmovāca: pitaraṃ prāha sā viṣṭir bhartā putrā dhanaṃ sukham / āyū rūpaṃ ca saṃprītir jāyate prāktanānugam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् पुरा विहितं कर्म प्राणिना साध्व् असाधु वा । फलं तदनुरोधेन प्राप्यते ऽपि भवान्तरे

yat purā vihitaṃ karma prāṇinā sādhv asādhu vā / phalaṃ tadanurodhena prāpyate 'pi bhavāntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वदोष एव तत् पित्रा परिहर्तव्य आदरात् । तादृग् एव फलं तु स्याद् यादृग् आचरितं पुरा

svadoṣa eva tat pitrā parihartavya ādarāt / tādṛg eva phalaṃ tu syād yādṛg ācaritaṃ purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् तद्दानसंबन्धं स्ववंशानुगतं पिता । करोति शेषं दैवेन यद् भाव्यं तद् भविष्यति

tasmāt taddānasaṃbandhaṃ svavaṃśānugataṃ pitā / karoti śeṣaṃ daivena yad bhāvyaṃ tad bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: तच् छ्रुत्वा दुहितुर् वाक्यं त्वष्टुः पुत्राय भीषणाम् । विश्वरूपाय तां प्रादाद् विष्टिं लोकभयंकरीम्

brahmovāca: tac chrutvā duhitur vākyaṃ tvaṣṭuḥ putrāya bhīṣaṇām / viśvarūpāya tāṃ prādād viṣṭiṃ lokabhayaṃkarīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वरूपो ऽपि तद्वच् च भीषणो भीषणाकृतिः । एवं मिथः संचरतोः शीलरूपसमानयोः

viśvarūpo 'pi tadvac ca bhīṣaṇo bhīṣaṇākṛtiḥ / evaṃ mithaḥ saṃcaratoḥ śīlarūpasamānayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीतिः कदाचिद् वैषम्यं दंपत्योर् अभवन् मिथः । गण्डो नामाभवत् पुत्रो ह्य् अतिगण्डस् तथैव च

prītiḥ kadācid vaiṣamyaṃ daṃpatyor abhavan mithaḥ / gaṇḍo nāmābhavat putro hy atigaṇḍas tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्ताक्षः क्रोधनश् चैव व्ययो दुर्मुख एव च । तेभ्यः कनीयान् अभवद् धर्षणो नाम पुण्यभाक्

raktākṣaḥ krodhanaś caiva vyayo durmukha eva ca / tebhyaḥ kanīyān abhavad dharṣaṇo nāma puṇyabhāk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुतः सुशीलः सुभगः शान्तः शुद्धमतिः शुचिः । स कदाचिद् यमगृहं द्रष्टुं मातुलम् अभ्यगात्

sutaḥ suśīlaḥ subhagaḥ śāntaḥ śuddhamatiḥ śuciḥ / sa kadācid yamagṛhaṃ draṣṭuṃ mātulam abhyagāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ददर्श बहूञ् जन्तून् स्वर्गस्थान् इव दुःखिनः । स मातुलं तु पप्रच्छ नत्वा धर्मं सनातनम्

sa dadarśa bahūñ jantūn svargasthān iva duḥkhinaḥ / sa mātulaṃ tu papraccha natvā dharmaṃ sanātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हर्षण उवाच: क इमे सुखिनस् तात पच्यन्ते नरके च के ॥* ब्र्प् १६५।३३ ॥ ब्रह्मोवाच: एवं पृष्टो धर्मराजः सर्वं प्राह यथार्थवत् । तत्कर्मणां गतिं सर्वाम् अशेषेण न्यवेदयत्

harṣaṇa uvāca: ka ime sukhinas tāta pacyante narake ca ke //* BrP 165.33 // brahmovāca: evaṃ pṛṣṭo dharmarājaḥ sarvaṃ prāha yathārthavat / tatkarmaṇāṃ gatiṃ sarvām aśeṣeṇa nyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यम उवाच: विहितस्य न कुर्वन्ति ये कदाचिद् अतिक्रमम् । न ते पश्यन्ति निरयं कदाचिद् अपि मानवाः

yama uvāca: vihitasya na kurvanti ye kadācid atikramam / na te paśyanti nirayaṃ kadācid api mānavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मानयन्ति ये शास्त्रं नाचारं न बहुश्रुतान् । विहितातिक्रमं कुर्युर् ये ते नरकगामिनः

na mānayanti ye śāstraṃ nācāraṃ na bahuśrutān / vihitātikramaṃ kuryur ye te narakagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: स तु श्रुत्वा धर्मवाक्यं हर्षणः पुनर् अब्रवीत् ॥* ब्र्प् १६५।३७ ॥ हर्षण उवाच: पिता त्वाष्ट्रो भीषणश् च माता विष्टिश् च भीषणा । भ्रातरश् च महात्मानो येन ते शान्तबुद्धयः

brahmovāca: sa tu śrutvā dharmavākyaṃ harṣaṇaḥ punar abravīt //* BrP 165.37 // harṣaṇa uvāca: pitā tvāṣṭro bhīṣaṇaś ca mātā viṣṭiś ca bhīṣaṇā / bhrātaraś ca mahātmāno yena te śāntabuddhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरूपाश् च भविष्यन्ति निर्दोषा मङ्गलप्रदाः । तन् मे कर्म वदस्वाद्य तत्कर्तास्मि सुरोत्तम

surūpāś ca bhaviṣyanti nirdoṣā maṅgalapradāḥ / tan me karma vadasvādya tatkartāsmi surottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथा तान् न गच्छेयम् इत्य् उक्तः प्राह धर्मराट् । हर्षणं शुद्धबुद्धिं तं हर्षणो ऽसि न संशयः

anyathā tān na gaccheyam ity uktaḥ prāha dharmarāṭ / harṣaṇaṃ śuddhabuddhiṃ taṃ harṣaṇo 'si na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहवः स्युः सुताः केचिन् नैव ते कुलतन्तवः । एक एव सुतः कश्चिद् येन तद् ध्रियते कुलम्

bahavaḥ syuḥ sutāḥ kecin naiva te kulatantavaḥ / eka eva sutaḥ kaścid yena tad dhriyate kulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलस्याधारभूतो यो यः पित्रोः प्रियकारकः । यः पूर्वजान् उद्धरति स पुत्रस् त्व् इतरो गदः

kulasyādhārabhūto yo yaḥ pitroḥ priyakārakaḥ / yaḥ pūrvajān uddharati sa putras tv itaro gadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मात् त्वयानुरूपं मे प्रोक्तं मातामह प्रियम् । तस्मात् त्वं गौतमीं गच्छ स्नात्वा नियतमानसः

yasmāt tvayānurūpaṃ me proktaṃ mātāmaha priyam / tasmāt tvaṃ gautamīṃ gaccha snātvā niyatamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तुहि विष्णुं जगद्योनिं शान्तं प्रीतेन चेतसा । स तु प्रीतो यदि भवेत् सर्वम् इष्टं प्रदास्यति

stuhi viṣṇuṃ jagadyoniṃ śāntaṃ prītena cetasā / sa tu prīto yadi bhavet sarvam iṣṭaṃ pradāsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: इति श्रुत्वा धर्मवाक्यं हर्षणो गौतमीं ययौ । शुचिस् तुष्टाव देवेशं हरिं प्रीतो ऽभवद् धरिः

brahmovāca: iti śrutvā dharmavākyaṃ harṣaṇo gautamīṃ yayau / śucis tuṣṭāva deveśaṃ hariṃ prīto 'bhavad dhariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हर्षणाय ततः प्रादात् कुलभद्रं ततस् तु सः । सर्वाभद्रप्रशमन- पूर्वकं भद्रम् अस्तु ते

harṣaṇāya tataḥ prādāt kulabhadraṃ tatas tu saḥ / sarvābhadrapraśamana- pūrvakaṃ bhadram astu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् भद्रा प्रोच्यते विष्टिः पिता भद्रस् तथा सुताः । ततः प्रभृति तत् तीर्थं भद्रतीर्थं तद् उच्यते

tad bhadrā procyate viṣṭiḥ pitā bhadras tathā sutāḥ / tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ bhadratīrthaṃ tad ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वमङ्गलदं पुंसां तत्र भद्रपतिर् हरिः । तत्तीर्थसेविनां पुंसां सर्वसिद्धिप्रदायकम् । मङ्गलैकनिधिः साक्षाद् देवदेवो जनार्दनः

sarvamaṅgaladaṃ puṃsāṃ tatra bhadrapatir hariḥ / tattīrthasevināṃ puṃsāṃ sarvasiddhipradāyakam / maṅgalaikanidhiḥ sākṣād devadevo janārdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.