मुनय ऊचुः: अहो सुमहद् आख्यानं भवता परिकीर्तितम् । भारतानां च सर्वेषां पार्थिवानां तथैव च
munaya ūcuḥ: aho sumahad ākhyānaṃ bhavatā parikīrtitam / bhāratānāṃ ca sarveṣāṃ pārthivānāṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् । दैत्यानाम् अथ सिद्धानां गुह्यकानां तथैव च
devānāṃ dānavānāṃ ca gandharvoragarakṣasām / daityānām atha siddhānāṃ guhyakānāṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यद्भुतानि कर्माणि विक्रमा धर्मनिश्चयाः । विविधाश् च कथा दिव्या जन्म चाग्र्यम् अनुत्तमम्
atyadbhutāni karmāṇi vikramā dharmaniścayāḥ / vividhāś ca kathā divyā janma cāgryam anuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्टिः प्रजापतेः सम्यक् त्वया प्रोक्ता महामते । प्रजापतीनां सर्वेषां गुह्यकाप्सरसां तथा
sṛṣṭiḥ prajāpateḥ samyak tvayā proktā mahāmate / prajāpatīnāṃ sarveṣāṃ guhyakāpsarasāṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थावरं जङ्गमं सर्वम् उत्पन्नं विविधं जगत् । त्वया प्रोक्तं महाभाग श्रुतं चैतन् मनोहरम्
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ sarvam utpannaṃ vividhaṃ jagat / tvayā proktaṃ mahābhāga śrutaṃ caitan manoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथितं पुण्यफलदं पुराणं श्लक्ष्णया गिरा । मनःकर्णसुखं सम्यक् प्रीणात्य् अमृतसंमितम्
kathitaṃ puṇyaphaladaṃ purāṇaṃ ślakṣṇayā girā / manaḥkarṇasukhaṃ samyak prīṇāty amṛtasaṃmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीं श्रोतुम् इच्छामः सकलं मण्डलं भुवः । वक्तुम् अर्हसि सर्वज्ञ परं कौतूहलं हि नः
idānīṃ śrotum icchāmaḥ sakalaṃ maṇḍalaṃ bhuvaḥ / vaktum arhasi sarvajña paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावन्तः सागरा द्वीपास् तथा वर्षाणि पर्वताः । वनानि सरितः पुण्य- देवादीनां महामते
yāvantaḥ sāgarā dvīpās tathā varṣāṇi parvatāḥ / vanāni saritaḥ puṇya- devādīnāṃ mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्प्रमाणम् इदं सर्वं यदाधारं यदात्मकम् । संस्थानम् अस्य जगतो यथावद् वक्तुम् अर्हसि
yatpramāṇam idaṃ sarvaṃ yadādhāraṃ yadātmakam / saṃsthānam asya jagato yathāvad vaktum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोमहर्षण उवाच: मुनयः श्रूयताम् एतत् संक्षेपाद् वदतो मम । नास्य वर्षशतेनापि वक्तुं शक्यो ऽतिविस्तरः
lomaharṣaṇa uvāca: munayaḥ śrūyatām etat saṃkṣepād vadato mama / nāsya varṣaśatenāpi vaktuṃ śakyo 'tivistaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जम्बूप्लक्षाह्वयौ द्वीपौ शाल्मलश् चापरो द्विजाः । कुशः क्रौञ्चस् तथा शाकः पुष्करश् चैव सप्तमः
jambūplakṣāhvayau dvīpau śālmalaś cāparo dvijāḥ / kuśaḥ krauñcas tathā śākaḥ puṣkaraś caiva saptamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते द्वीपाः समुद्रैस् तु सप्त सप्तभिर् आवृताः । लवणेक्षुसुरासर्पिर् दधिदुग्धजलैः समम्
ete dvīpāḥ samudrais tu sapta saptabhir āvṛtāḥ / lavaṇekṣusurāsarpir dadhidugdhajalaiḥ samam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जम्बूद्वीपः समस्तानाम् एतेषां मध्यसंस्थितः । तस्यापि मध्ये विप्रेन्द्रा मेरुः कनकपर्वतः
jambūdvīpaḥ samastānām eteṣāṃ madhyasaṃsthitaḥ / tasyāpi madhye viprendrā meruḥ kanakaparvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरशीतिसाहस्रैर् योजनैस् तस्य चोच्छ्रयः । प्रविष्टः षोडशाधस्ताद् द्वात्रिंशन् मूर्ध्नि विस्तृतः
caturaśītisāhasrair yojanais tasya cocchrayaḥ / praviṣṭaḥ ṣoḍaśādhastād dvātriṃśan mūrdhni vistṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूले षोडशसाहस्रैर् विस्तारस् तस्य सर्वतः । भूपद्मस्यास्य शैलो ऽसौ कर्णिकाकारसंस्थितः
mūle ṣoḍaśasāhasrair vistāras tasya sarvataḥ / bhūpadmasyāsya śailo 'sau karṇikākārasaṃsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमवान् हेमकूटश् च निषधस् तस्य दक्षिणे । नीलः श्वेतश् च शृङ्गी च उत्तरे वर्षपर्वताः
himavān hemakūṭaś ca niṣadhas tasya dakṣiṇe / nīlaḥ śvetaś ca śṛṅgī ca uttare varṣaparvatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षप्रमाणौ द्वौ मध्ये दशहीनास् तथापरे । सहस्रद्वितयोच्छ्रायास् तावद्विस्तारिणश् च ते
lakṣapramāṇau dvau madhye daśahīnās tathāpare / sahasradvitayocchrāyās tāvadvistāriṇaś ca te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भारतं प्रथमं वर्षं ततः किंपुरुषं स्मृतम् । हरिवर्षं तथैवान्यन् मेरोर् दक्षिणतो द्विजाः
bhārataṃ prathamaṃ varṣaṃ tataḥ kiṃpuruṣaṃ smṛtam / harivarṣaṃ tathaivānyan meror dakṣiṇato dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रम्यकं चोत्तरं वर्षं तस्यैव तु हिरण्मयम् । उत्तराः कुरवश् चैव यथा वै भारतं तथा
ramyakaṃ cottaraṃ varṣaṃ tasyaiva tu hiraṇmayam / uttarāḥ kuravaś caiva yathā vai bhārataṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवसाहस्रम् एकैकम् एतेषां द्विजसत्तमाः । इलावृतं च तन्मध्ये सौवर्णो मेरुर् उच्छ्रितः
navasāhasram ekaikam eteṣāṃ dvijasattamāḥ / ilāvṛtaṃ ca tanmadhye sauvarṇo merur ucchritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरोश् चतुर्दिशं तत्र नवसाहस्रविस्तृतम् । इलावृतं महाभागाश् चत्वारश् चात्र पर्वताः
meroś caturdiśaṃ tatra navasāhasravistṛtam / ilāvṛtaṃ mahābhāgāś catvāraś cātra parvatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्कम्भा वितता मेरोर् योजनायुतविस्तृताः । पूर्वेण मन्दरो नाम दक्षिणे गन्धमादनः
viṣkambhā vitatā meror yojanāyutavistṛtāḥ / pūrveṇa mandaro nāma dakṣiṇe gandhamādanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश् चोत्तरे स्थितः । कदम्बस् तेषु जम्बूश् च पिप्पलो वट एव च
vipulaḥ paścime pārśve supārśvaś cottare sthitaḥ / kadambas teṣu jambūś ca pippalo vaṭa eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशशतायामाः पादपा गिरिकेतवः । जम्बूद्वीपस्य सा जम्बूर् नामहेतुर् द्विजोत्तमाः
ekādaśaśatāyāmāḥ pādapā giriketavaḥ / jambūdvīpasya sā jambūr nāmahetur dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महागजप्रमाणानि जम्ब्वास् तस्याः फलानि वै । पतन्ति भूभृतः पृष्ठे शीर्यमाणानि सर्वतः
mahāgajapramāṇāni jambvās tasyāḥ phalāni vai / patanti bhūbhṛtaḥ pṛṣṭhe śīryamāṇāni sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसेन तेषां विख्याता तत्र जम्बूनदीति वै । सरित् प्रवर्तते सा च पीयते तन्निवासिभिः
rasena teṣāṃ vikhyātā tatra jambūnadīti vai / sarit pravartate sā ca pīyate tannivāsibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न खेदो न च दौर्गन्ध्यं न जरा नेन्द्रियक्षयः । तत्पानस्वस्थमनसां जनानां तत्र जायते
na khedo na ca daurgandhyaṃ na jarā nendriyakṣayaḥ / tatpānasvasthamanasāṃ janānāṃ tatra jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीरमृत् तद्रसं प्राप्य सुखवायुविशोषिता । जाम्बूनदाख्यं भवति सुवर्णं सिद्धभूषणम्
tīramṛt tadrasaṃ prāpya sukhavāyuviśoṣitā / jāmbūnadākhyaṃ bhavati suvarṇaṃ siddhabhūṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्राश्वं पूर्वतो मेरोः केतुमालं च पश्चिमे । वर्षे द्वे तु मुनिश्रेष्ठास् तयोर् मध्ये त्व् इलावृतम्
bhadrāśvaṃ pūrvato meroḥ ketumālaṃ ca paścime / varṣe dve tu muniśreṣṭhās tayor madhye tv ilāvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनं चैत्ररथं पूर्वे दक्षिणे गन्धमादनम् । वैभ्राजं पश्चिमे तद्वद् उत्तरे नन्दनं स्मृतम्
vanaṃ caitrarathaṃ pūrve dakṣiṇe gandhamādanam / vaibhrājaṃ paścime tadvad uttare nandanaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरुणोदं महाभद्रम् असितोदं समानसम् । सरांस्य् एतानि चत्वारि देवभोग्यानि सर्वदा
aruṇodaṃ mahābhadram asitodaṃ samānasam / sarāṃsy etāni catvāri devabhogyāni sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शान्तवांश् चक्रकुञ्जश् च कुररी माल्यवांस् तथा । वैकङ्कप्रमुखा मेरोः पूर्वतः केसराचलाः
śāntavāṃś cakrakuñjaś ca kurarī mālyavāṃs tathā / vaikaṅkapramukhā meroḥ pūrvataḥ kesarācalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिकूटः शिशिरश् चैव पतंगो रुचकस् तथा । निषधादयो दक्षिणतस् तस्य केसरपर्वताः
trikūṭaḥ śiśiraś caiva pataṃgo rucakas tathā / niṣadhādayo dakṣiṇatas tasya kesaraparvatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखिवासः सवैदूर्यः कपिलो गन्धमादनः । जानुधिप्रमुखास् तद्वत् पश्चिमे केसराचलाः
śikhivāsaḥ savaidūryaḥ kapilo gandhamādanaḥ / jānudhipramukhās tadvat paścime kesarācalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरोर् अनन्तरास् ते च जठरादिष्व् अवस्थिताः । शङ्खकूटो ऽथ ऋषभो हंसो नागस् तथापराः
meror anantarās te ca jaṭharādiṣv avasthitāḥ / śaṅkhakūṭo 'tha ṛṣabho haṃso nāgas tathāparāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालञ्जराद्याश् च तथा उत्तरे केसराचलाः । चतुर्दश सहस्राणि योजनानां महापुरी
kālañjarādyāś ca tathā uttare kesarācalāḥ / caturdaśa sahasrāṇi yojanānāṃ mahāpurī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरोर् उपरि विप्रेन्द्रा ब्रह्मणः कथिता दिवि । तस्यां समन्ततश् चाष्टौ दिशासु विदिशासु च
meror upari viprendrā brahmaṇaḥ kathitā divi / tasyāṃ samantataś cāṣṭau diśāsu vidiśāsu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रादिलोकपालानां प्रख्याताः प्रवराः पुरः । विष्णुपादविनिष्क्रान्ता प्लावयन्तीन्दुमण्डलम्
indrādilokapālānāṃ prakhyātāḥ pravarāḥ puraḥ / viṣṇupādaviniṣkrāntā plāvayantīndumaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समन्ताद् ब्रह्मणः पुर्यां गङ्गा पतति वै दिवि । सा तत्र पतिता दिक्षु चतुर्धा प्रत्यपद्यत
samantād brahmaṇaḥ puryāṃ gaṅgā patati vai divi / sā tatra patitā dikṣu caturdhā pratyapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीता चालकनन्दा च चक्षुर् बध्रा च वै क्रमात् । पूर्वेण सीता शैलाच् च शैलं यान्त्य् अन्तरिक्षगा
sītā cālakanandā ca cakṣur badhrā ca vai kramāt / pūrveṇa sītā śailāc ca śailaṃ yānty antarikṣagā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् च पूर्ववर्षेण भद्राश्वेनैति सार्णवम् । तथैवालकनन्दा च दक्षिणेनैत्य भारतम्
tataś ca pūrvavarṣeṇa bhadrāśvenaiti sārṇavam / tathaivālakanandā ca dakṣiṇenaitya bhāratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयाति सागरं भूत्वा सप्तभेदा द्विजोत्तमाः । चक्षुश् च पश्चिमगिरीन् अतीत्य सकलांस् ततः
prayāti sāgaraṃ bhūtvā saptabhedā dvijottamāḥ / cakṣuś ca paścimagirīn atītya sakalāṃs tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चिमं केतुमालाख्यं वर्षम् अन्वेति सार्णवम् । भद्रा तथोत्तरगिरीन् उत्तरांश् च तथा कुरून्
paścimaṃ ketumālākhyaṃ varṣam anveti sārṇavam / bhadrā tathottaragirīn uttarāṃś ca tathā kurūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतीत्योत्तरम् अम्भोधिं समभ्येति द्विजोत्तमाः । आनीलनिषधायामौ माल्यवद्गन्धमादनौ
atītyottaram ambhodhiṃ samabhyeti dvijottamāḥ / ānīlaniṣadhāyāmau mālyavadgandhamādanau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर् मध्यगतो मेरुः कर्णिकाकारसंस्थितः । भारताः केतुमालाश् च भद्राश्वाः कुरवस् तथा
tayor madhyagato meruḥ karṇikākārasaṃsthitaḥ / bhāratāḥ ketumālāś ca bhadrāśvāḥ kuravas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्त्राणि लोकशैलस्य मर्यादाशैलबाह्यतः । जठरो देवकूटश् च मर्यादापर्वताव् उभौ
pattrāṇi lokaśailasya maryādāśailabāhyataḥ / jaṭharo devakūṭaś ca maryādāparvatāv ubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ दक्षिणोत्तरायामाव् आनीलनिषधायतौ । गन्धमादनकैलासौ पूर्वपश्चात् तु ताव् उभौ
tau dakṣiṇottarāyāmāv ānīlaniṣadhāyatau / gandhamādanakailāsau pūrvapaścāt tu tāv ubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशीतियोजनायामाव् अर्णवान्तर्व्यवस्थितौ । निषधः पारियात्रश् च मर्यादापर्वताव् उभौ
aśītiyojanāyāmāv arṇavāntarvyavasthitau / niṣadhaḥ pāriyātraś ca maryādāparvatāv ubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ दक्षिणोत्तरायामाव् आनीलनिषधायतौ । मेरोः पश्चिमदिग्भागे यथा पूर्वौ तथा स्थितौ
tau dakṣiṇottarāyāmāv ānīlaniṣadhāyatau / meroḥ paścimadigbhāge yathā pūrvau tathā sthitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिशृङ्गो जारुधिश् चैव उत्तरौ वर्षपर्वतौ । पूर्वपश्चायताव् एताव् अर्णवान्तर्व्यवस्थितौ
triśṛṅgo jārudhiś caiva uttarau varṣaparvatau / pūrvapaścāyatāv etāv arṇavāntarvyavasthitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एते हि मया प्रोक्ता मर्यादापर्वता द्विजाः । जठरावस्थिता मेरोर् येषां द्वौ द्वौ चतुर्दिशम्
ity ete hi mayā proktā maryādāparvatā dvijāḥ / jaṭharāvasthitā meror yeṣāṃ dvau dvau caturdiśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरोश् चतुर्दिशं ये तु प्रोक्ताः केसरपर्वताः । शीतान्ताद्या द्विजास् तेषाम् अतीव हि मनोहराः
meroś caturdiśaṃ ye tu proktāḥ kesaraparvatāḥ / śītāntādyā dvijās teṣām atīva hi manoharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैलानाम् अन्तरद्रोण्यः सिद्धचारणसेविताः । सुरम्याणि तथा तासु काननानि पुराणि च
śailānām antaradroṇyaḥ siddhacāraṇasevitāḥ / suramyāṇi tathā tāsu kānanāni purāṇi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीविष्ण्वग्निसूर्येन्द्र- देवानां मुनिसत्तमाः । तास्व् आयतनवर्याणि जुष्टानि नरकिंनरैः
lakṣmīviṣṇvagnisūryendra- devānāṃ munisattamāḥ / tāsv āyatanavaryāṇi juṣṭāni narakiṃnaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धर्वयक्षरक्षांसि तथा दैतेयदानवाः । क्रीडन्ति तासु रम्यासु शैलद्रोणीष्व् अहर्निशम्
gandharvayakṣarakṣāṃsi tathā daiteyadānavāḥ / krīḍanti tāsu ramyāsu śailadroṇīṣv aharniśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भौमा ह्य् एते स्मृताः स्वर्गा धर्मिणाम् आलया द्विजाः । नैतेषु पापकर्तारो यान्ति जन्मशतैर् अपि
bhaumā hy ete smṛtāḥ svargā dharmiṇām ālayā dvijāḥ / naiteṣu pāpakartāro yānti janmaśatair api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्राश्वे भगवान् विष्णुर् आस्ते हयशिरा द्विजाः । वाराहः केतुमाले तु भारते कूर्मरूपधृक्
bhadrāśve bhagavān viṣṇur āste hayaśirā dvijāḥ / vārāhaḥ ketumāle tu bhārate kūrmarūpadhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्स्यरूपश् च गोविन्दः कुरुष्व् आस्ते सनातनः । विश्वरूपेण सर्वत्र सर्वः सर्वेश्वरो हरिः
matsyarūpaś ca govindaḥ kuruṣv āste sanātanaḥ / viśvarūpeṇa sarvatra sarvaḥ sarveśvaro hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वस्याधारभूतो ऽसौ द्विजा आस्ते ऽखिलात्मकः । यानि किंपुरुषाद्यानि वर्षाण्य् अष्टौ द्विजोत्तमाः
sarvasyādhārabhūto 'sau dvijā āste 'khilātmakaḥ / yāni kiṃpuruṣādyāni varṣāṇy aṣṭau dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तेषु शोको नायासो नोद्वेगः क्षुद्भयादिकम् । सुस्थाः प्रजा निरातङ्काः सर्वदुःखविवर्जिताः
na teṣu śoko nāyāso nodvegaḥ kṣudbhayādikam / susthāḥ prajā nirātaṅkāḥ sarvaduḥkhavivarjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशद्वादशवर्षाणां सहस्राणि स्थिरायुषः । नैतेषु भौमान्य् अन्यानि क्षुत्पिपासादि नो द्विजाः
daśadvādaśavarṣāṇāṃ sahasrāṇi sthirāyuṣaḥ / naiteṣu bhaumāny anyāni kṣutpipāsādi no dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतत्रेतादिका नैव तेषु स्थानेषु कल्पना । सर्वेष्व् एतेषु वर्षेषु सप्त सप्त कुलाचलाः । नद्यश् च शतशस् तेभ्यः प्रसूता या द्विजोत्तमाः
kṛtatretādikā naiva teṣu sthāneṣu kalpanā / sarveṣv eteṣu varṣeṣu sapta sapta kulācalāḥ / nadyaś ca śataśas tebhyaḥ prasūtā yā dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.