लोमहर्षण उवाच: स सृष्ट्वा तु प्रजास् त्व् एवम् आपवो वै प्रजापतिः । लेभे वै पुरुषः पत्नीं शतरूपाम् अयोनिजाम्
lomaharṣaṇa uvāca: sa sṛṣṭvā tu prajās tv evam āpavo vai prajāpatiḥ / lebhe vai puruṣaḥ patnīṃ śatarūpām ayonijām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपवस्य महिम्ना तु दिवम् आवृत्य तिष्ठतः । धर्मेणैव मुनिश्रेष्ठाः शतरूपा व्यजायत
āpavasya mahimnā tu divam āvṛtya tiṣṭhataḥ / dharmeṇaiva muniśreṣṭhāḥ śatarūpā vyajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तु वर्षायुतं तप्त्वा तपः परमदुश्चरम् । भर्तारं दीप्ततपसं पुरुषं प्रत्यपद्यत
sā tu varṣāyutaṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram / bhartāraṃ dīptatapasaṃ puruṣaṃ pratyapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वै स्वायंभुवो विप्राः पुरुषो मनुर् उच्यते । तस्यैकसप्ततियुगं मन्वन्तरम् इहोच्यते
sa vai svāyaṃbhuvo viprāḥ puruṣo manur ucyate / tasyaikasaptatiyugaṃ manvantaram ihocyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैराजात् पुरुषाद् वीरं शतरूपा व्यजायत । प्रियव्रतोत्तानपादौ वीरात् काम्या व्यजायत
vairājāt puruṣād vīraṃ śatarūpā vyajāyata / priyavratottānapādau vīrāt kāmyā vyajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काम्या नाम सुता श्रेष्ठा कर्दमस्य प्रजापतेः । काम्यापुत्रास् तु चत्वारः सम्राट् कुक्षिर् विराट् प्रभुः
kāmyā nāma sutā śreṣṭhā kardamasya prajāpateḥ / kāmyāputrās tu catvāraḥ samrāṭ kukṣir virāṭ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तानपादं जग्राह पुत्रम् अत्रिः प्रजापतिः । उत्तानपादाच् चतुरः सूनृता सुषुवे सुतान्
uttānapādaṃ jagrāha putram atriḥ prajāpatiḥ / uttānapādāc caturaḥ sūnṛtā suṣuve sutān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मस्य कन्या सुश्रोणी सूनृता नाम विश्रुता । उत्पन्ना वाजिमेधेन ध्रुवस्य जननी शुभा
dharmasya kanyā suśroṇī sūnṛtā nāma viśrutā / utpannā vājimedhena dhruvasya jananī śubhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवं च कीर्तिमन्तं च आयुष्मन्तं वसुं तथा । उत्तानपादो ऽजनयत् सूनृतायां प्रजापतिः
dhruvaṃ ca kīrtimantaṃ ca āyuṣmantaṃ vasuṃ tathā / uttānapādo 'janayat sūnṛtāyāṃ prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवो वर्षसहस्राणि त्रीणि दिव्यानि भो द्विजाः । तपस् तेपे महाभागः प्रार्थयन् सुमहद् यशः
dhruvo varṣasahasrāṇi trīṇi divyāni bho dvijāḥ / tapas tepe mahābhāgaḥ prārthayan sumahad yaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मै ब्रह्मा ददौ प्रीतः स्थानम् आत्मसमं प्रभुः । अचलं चैव पुरतः सप्तर्षीणां प्रजापतिः
tasmai brahmā dadau prītaḥ sthānam ātmasamaṃ prabhuḥ / acalaṃ caiva purataḥ saptarṣīṇāṃ prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याभिमानम् ऋद्धिं च महिमानं निरीक्ष्य च । देवासुराणाम् आचार्यः श्लोकं प्राग् उशना जगौ
tasyābhimānam ṛddhiṃ ca mahimānaṃ nirīkṣya ca / devāsurāṇām ācāryaḥ ślokaṃ prāg uśanā jagau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो ऽस्य तपसो वीर्यम् अहो श्रुतम् अहो ऽद्भुतम् । यम् अद्य पुरतः कृत्वा ध्रुवं सप्तर्षयः स्थिताः
aho 'sya tapaso vīryam aho śrutam aho 'dbhutam / yam adya purataḥ kṛtvā dhruvaṃ saptarṣayaḥ sthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच् छ्लिष्टिं च भव्यं च ध्रुवाच् छंभुर् व्यजायत । श्लिष्टेर् आधत्त सुच्छाया पञ्च पुत्रान् अकल्मषान्
tasmāc chliṣṭiṃ ca bhavyaṃ ca dhruvāc chaṃbhur vyajāyata / śliṣṭer ādhatta succhāyā pañca putrān akalmaṣān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रिपुं रिपुंजयं वीरं वृकलं वृकतेजसम् । रिपोर् आधत्त बृहती चक्षुषं सर्वतेजसम्
ripuṃ ripuṃjayaṃ vīraṃ vṛkalaṃ vṛkatejasam / ripor ādhatta bṛhatī cakṣuṣaṃ sarvatejasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजीजनत् पुष्करिण्यां वैरिण्यां चाक्षुषं मनुम् । प्रजापतेर् आत्मजायां वीरण्यस्य महात्मनः
ajījanat puṣkariṇyāṃ vairiṇyāṃ cākṣuṣaṃ manum / prajāpater ātmajāyāṃ vīraṇyasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोर् अजायन्त दश नड्वलायां महौजसः । कन्यायां मुनिशार्दूला वैराजस्य प्रजापतेः
manor ajāyanta daśa naḍvalāyāṃ mahaujasaḥ / kanyāyāṃ muniśārdūlā vairājasya prajāpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुत्सः पुरुः शतद्युम्नस् तपस्वी सत्यवाक् कविः । अग्निष्टुद् अतिरात्रश् च सुद्युम्नश् चेति ते नव
kutsaḥ puruḥ śatadyumnas tapasvī satyavāk kaviḥ / agniṣṭud atirātraś ca sudyumnaś ceti te nava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिमन्युश् च दशमो नड्वलायां महौजसः । पुरोर् अजनयत् पुत्रान् षड् आग्नेयी महाप्रभान्
abhimanyuś ca daśamo naḍvalāyāṃ mahaujasaḥ / puror ajanayat putrān ṣaḍ āgneyī mahāprabhān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गं सुमनसं स्वातिं क्रतुम् अङ्गिरसं मयम् । अङ्गात् सुनीथापत्यं वै वेणम् एकं व्यजायत
aṅgaṃ sumanasaṃ svātiṃ kratum aṅgirasaṃ mayam / aṅgāt sunīthāpatyaṃ vai veṇam ekaṃ vyajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपचारेण वेणस्य प्रकोपः सुमहान् अभूत् । प्रजार्थम् ऋषयो यस्य ममन्थुर् दक्षिणं करम्
apacāreṇa veṇasya prakopaḥ sumahān abhūt / prajārtham ṛṣayo yasya mamanthur dakṣiṇaṃ karam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेणस्य मथिते पाणौ संबभूव महान् नृपः । तं दृष्ट्वा मुनयः प्राहुर् एष वै मुदिताः प्रजाः
veṇasya mathite pāṇau saṃbabhūva mahān nṛpaḥ / taṃ dṛṣṭvā munayaḥ prāhur eṣa vai muditāḥ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करिष्यति महातेजा यशश् च प्राप्स्यते महत् । स धन्वी कवची जातो ज्वलज्ज्वलनसंनिभः
kariṣyati mahātejā yaśaś ca prāpsyate mahat / sa dhanvī kavacī jāto jvalajjvalanasaṃnibhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथुर् वैण्यस् तथा चेमां ररक्ष क्षत्रपूर्वजः । राजसूयाभिषिक्तानाम् आद्यः स वसुधापतिः
pṛthur vaiṇyas tathā cemāṃ rarakṣa kṣatrapūrvajaḥ / rājasūyābhiṣiktānām ādyaḥ sa vasudhāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच् चैव समुत्पन्नौ निपुणौ सूतमागधौ । तेनेयं गौर् मुनिश्रेष्ठा दुग्धा सस्यानि भूभृता
tasmāc caiva samutpannau nipuṇau sūtamāgadhau / teneyaṃ gaur muniśreṣṭhā dugdhā sasyāni bhūbhṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजानां वृत्तिकामेन देवैः सर्षिगणैः सह । पितृभिर् दानवैश् चैव गन्धर्वैर् अप्सरोगणैः
prajānāṃ vṛttikāmena devaiḥ sarṣigaṇaiḥ saha / pitṛbhir dānavaiś caiva gandharvair apsarogaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्पैः पुण्यजनैश् चैव वीरुद्भिः पर्वतैस् तथा । तेषु तेषु च पात्रेषु दुह्यमाना वसुंधरा
sarpaiḥ puṇyajanaiś caiva vīrudbhiḥ parvatais tathā / teṣu teṣu ca pātreṣu duhyamānā vasuṃdharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रादाद् यथेप्सितं क्षीरं तेन प्राणान् अधारयन् । पृथोस् तु पुत्रौ धर्मज्ञौ यज्ञान्ते ऽन्तर्धिपातिनौ
prādād yathepsitaṃ kṣīraṃ tena prāṇān adhārayan / pṛthos tu putrau dharmajñau yajñānte 'ntardhipātinau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखण्डिनी हविर्धानम् अन्तर्धानाद् व्यजायत । हविर्धानात् षड् आग्नेयी धिषणाजनयत् सुतान्
śikhaṇḍinī havirdhānam antardhānād vyajāyata / havirdhānāt ṣaḍ āgneyī dhiṣaṇājanayat sutān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राचीनबर्हिषं शुक्रं गयं कृष्णं व्रजाजिनौ । प्राचीनबर्हिर् भगवान् महान् आसीत् प्रजापतिः
prācīnabarhiṣaṃ śukraṃ gayaṃ kṛṣṇaṃ vrajājinau / prācīnabarhir bhagavān mahān āsīt prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हविर्धानान् मुनिश्रेष्ठा येन संवर्धिताः प्रजाः । प्राचीनबर्हिर् भगवान् पृथिवीतलचारिणीः
havirdhānān muniśreṣṭhā yena saṃvardhitāḥ prajāḥ / prācīnabarhir bhagavān pṛthivītalacāriṇīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुद्रतनयायां तु कृतदारो ऽभवत् प्रभुः । महतस् तपसः पारे सवर्णायां प्रजापतिः
samudratanayāyāṃ tu kṛtadāro 'bhavat prabhuḥ / mahatas tapasaḥ pāre savarṇāyāṃ prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सवर्णाधत्त सामुद्री दश प्राचीनबर्हिषः । सर्वान् प्रचेतसो नाम धनुर्वेदस्य पारगान्
savarṇādhatta sāmudrī daśa prācīnabarhiṣaḥ / sarvān pracetaso nāma dhanurvedasya pāragān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपृथग्धर्मचरणास् ते ऽतप्यन्त महत् तपः । दश वर्षसहस्राणि समुद्रसलिलेशयाः
apṛthagdharmacaraṇās te 'tapyanta mahat tapaḥ / daśa varṣasahasrāṇi samudrasalileśayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपश् चरत्सु पृथिवीं प्रचेतःसु महीरुहाः । अरक्षमाणाम् आवव्रुर् बभूवाथ प्रजाक्षयः
tapaś caratsu pṛthivīṃ pracetaḥsu mahīruhāḥ / arakṣamāṇām āvavrur babhūvātha prajākṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाशकन् मारुतो वातुं वृतं खम् अभवद् द्रुमैः । दश वर्षसहस्राणि न शेकुश् चेष्टितुं प्रजाः
nāśakan māruto vātuṃ vṛtaṃ kham abhavad drumaiḥ / daśa varṣasahasrāṇi na śekuś ceṣṭituṃ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उपश्रुत्य तपसा युक्ताः सर्वे प्रचेतसः । मुखेभ्यो वायुम् अग्निं च ससृजुर् जातमन्यवः
tad upaśrutya tapasā yuktāḥ sarve pracetasaḥ / mukhebhyo vāyum agniṃ ca sasṛjur jātamanyavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उन्मूलान् अथ वृक्षांस् तु कृत्वा वायुर् अशोषयत् । तान् अग्निर् अदहद् घोर एवम् आसीद् द्रुमक्षयः
unmūlān atha vṛkṣāṃs tu kṛtvā vāyur aśoṣayat / tān agnir adahad ghora evam āsīd drumakṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुमक्षयम् अथो बुद्ध्वा किंचिच् छिष्टेषु शाखिषु । उपगम्याब्रवीद् एतांस् तदा सोमः प्रजापतीन्
drumakṣayam atho buddhvā kiṃcic chiṣṭeṣu śākhiṣu / upagamyābravīd etāṃs tadā somaḥ prajāpatīn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोपं यच्छत राजानः सर्वे प्राचीनबर्हिषः । वृक्षशून्या कृता पृथ्वी शाम्येताम् अग्निमारुतौ
kopaṃ yacchata rājānaḥ sarve prācīnabarhiṣaḥ / vṛkṣaśūnyā kṛtā pṛthvī śāmyetām agnimārutau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नभूता च कन्येयं वृक्षाणां वरवर्णिनी । भविष्यं जानता तात धृता गर्भेण वै मया
ratnabhūtā ca kanyeyaṃ vṛkṣāṇāṃ varavarṇinī / bhaviṣyaṃ jānatā tāta dhṛtā garbheṇa vai mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मारिषा नाम नाम्नैषा वृक्षाणाम् इति निर्मिता । भार्या वो ऽस्तु महाभागाः सोमवंशविवर्धिनी
māriṣā nāma nāmnaiṣā vṛkṣāṇām iti nirmitā / bhāryā vo 'stu mahābhāgāḥ somavaṃśavivardhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युष्माकं तेजसो ऽर्धेन मम चार्धेन तेजसः । अस्याम् उत्पत्स्यते विद्वान् दक्षो नाम प्रजापतिः
yuṣmākaṃ tejaso 'rdhena mama cārdhena tejasaḥ / asyām utpatsyate vidvān dakṣo nāma prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स इमां दग्धभूयिष्ठां युष्मत्तेजोमयेन वै । अग्निनाग्निसमो भूयः प्रजाः संवर्धयिष्यति
sa imāṃ dagdhabhūyiṣṭhāṃ yuṣmattejomayena vai / agnināgnisamo bhūyaḥ prajāḥ saṃvardhayiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सोमस्य वचनाज् जगृहुस् ते प्रचेतसः । संहृत्य कोपं वृक्षेभ्यः पत्नीं धर्मेण मारिषाम्
tataḥ somasya vacanāj jagṛhus te pracetasaḥ / saṃhṛtya kopaṃ vṛkṣebhyaḥ patnīṃ dharmeṇa māriṣām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशभ्यस् तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां प्रजापतिः । दक्षो जज्ञे महातेजाः सोमस्यांशेन भो द्विजाः
daśabhyas tu pracetobhyo māriṣāyāṃ prajāpatiḥ / dakṣo jajñe mahātejāḥ somasyāṃśena bho dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अचरांश् च चरांश् चैव द्विपदो ऽथ चतुष्पदः । स सृष्ट्वा मनसा दक्षः पश्चाद् असृजत स्त्रियः
acarāṃś ca carāṃś caiva dvipado 'tha catuṣpadaḥ / sa sṛṣṭvā manasā dakṣaḥ paścād asṛjata striyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ दश स धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । शिष्टाः सोमाय राज्ञे च नक्षत्राख्या ददौ प्रभुः
dadau daśa sa dharmāya kaśyapāya trayodaśa / śiṣṭāḥ somāya rājñe ca nakṣatrākhyā dadau prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासु देवाः खगा गावो नागा दितिजदानवाः । गन्धर्वाप्सरसश् चैव जज्ञिरे ऽन्याश् च जातयः
tāsu devāḥ khagā gāvo nāgā ditijadānavāḥ / gandharvāpsarasaś caiva jajñire 'nyāś ca jātayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रभृति विप्रेन्द्राः प्रजा मैथुनसंभवाः । संकल्पाद् दर्शनात् स्पर्शात् पूर्वेषां प्रोच्यते प्रजा
tataḥ prabhṛti viprendrāḥ prajā maithunasaṃbhavāḥ / saṃkalpād darśanāt sparśāt pūrveṣāṃ procyate prajā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनय ऊचुः: देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् । संभवस् तु श्रुतो ऽस्माभिर् दक्षस्य च महात्मनः
munaya ūcuḥ: devānāṃ dānavānāṃ ca gandharvoragarakṣasām / saṃbhavas tu śruto 'smābhir dakṣasya ca mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुष्ठाद् ब्रह्मणो जज्ञे दक्षः किल शुभव्रतः । वामाङ्गुष्ठात् तथा चैवं तस्य पत्नी व्यजायत
aṅguṣṭhād brahmaṇo jajñe dakṣaḥ kila śubhavrataḥ / vāmāṅguṣṭhāt tathā caivaṃ tasya patnī vyajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं प्राचेतसत्वं स पुनर् लेभे महातपाः । एतं नः संशयं सूत व्याख्यातुं त्वम् इहार्हसि । दौहित्रश् चैव सोमस्य कथं श्वशुरतां गतः
kathaṃ prācetasatvaṃ sa punar lebhe mahātapāḥ / etaṃ naḥ saṃśayaṃ sūta vyākhyātuṃ tvam ihārhasi / dauhitraś caiva somasya kathaṃ śvaśuratāṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोमहर्षण उवाच: उत्पत्तिश् च निरोधश् च नित्यं भूतेषु भो द्विजाः । ऋषयो ऽत्र न मुह्यन्ति विद्यावन्तश् च ये जनाः
lomaharṣaṇa uvāca: utpattiś ca nirodhaś ca nityaṃ bhūteṣu bho dvijāḥ / ṛṣayo 'tra na muhyanti vidyāvantaś ca ye janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगे युगे भवन्त्य् एते पुनर् दक्षादयो नृपाः । पुनश् चैव निरुध्यन्ते विद्वांस् तत्र न मुह्यति
yuge yuge bhavanty ete punar dakṣādayo nṛpāḥ / punaś caiva nirudhyante vidvāṃs tatra na muhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्यैष्ठ्यं कानिष्ठम् अप्य् एषां पूर्वं नासीद् द्विजोत्तमाः । तप एव गरीयो ऽभूत् प्रभावश् चैव कारणम्
jyaiṣṭhyaṃ kāniṣṭham apy eṣāṃ pūrvaṃ nāsīd dvijottamāḥ / tapa eva garīyo 'bhūt prabhāvaś caiva kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमां विसृष्टिं दक्षस्य यो विद्यात् सचराचराम् । प्रजावान् आयुर् उत्तीर्णः स्वर्गलोके महीयते
imāṃ visṛṣṭiṃ dakṣasya yo vidyāt sacarācarām / prajāvān āyur uttīrṇaḥ svargaloke mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.