Brahma-Purana 212

व्यास उवाच: अर्जुनो ऽपि तदान्विष्य कृष्णरामकलेवरे । संस्कारं लम्भयाम् आस तथान्येषाम् अनुक्रमात्

vyāsa uvāca: arjuno 'pi tadānviṣya kṛṣṇarāmakalevare / saṃskāraṃ lambhayām āsa tathānyeṣām anukramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टौ महिष्यः कथिता रुक्मिणीप्रमुखास् तु याः । उपगृह्य हरेर् देहं विविशुस् ता हुताशनम्

aṣṭau mahiṣyaḥ kathitā rukmiṇīpramukhās tu yāḥ / upagṛhya harer dehaṃ viviśus tā hutāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेवती चैव रामस्य देहम् आश्लिष्य सत्तमाः । विवेश ज्वलितं वह्निं तत्सङ्गाह्लादशीतलम्

revatī caiva rāmasya deham āśliṣya sattamāḥ / viveśa jvalitaṃ vahniṃ tatsaṅgāhlādaśītalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उग्रसेनस् तु तच् छ्रुत्वा तथैवानकदुन्दुभिः । देवकी रोहिणी चैव विविशुर् जातवेदसम्

ugrasenas tu tac chrutvā tathaivānakadundubhiḥ / devakī rohiṇī caiva viviśur jātavedasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽर्जुनः प्रेतकार्यं कृत्वा तेषां यथाविधि । निश्चक्राम जनं सर्वं गृहीत्वा वज्रम् एव च

tato 'rjunaḥ pretakāryaṃ kṛtvā teṣāṃ yathāvidhi / niścakrāma janaṃ sarvaṃ gṛhītvā vajram eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वारवत्या विनिष्क्रान्ताः कृष्णपत्न्यः सहस्रशः । वज्रं जनं च कौन्तेयः पालयञ् शनकैर् ययौ

dvāravatyā viniṣkrāntāḥ kṛṣṇapatnyaḥ sahasraśaḥ / vajraṃ janaṃ ca kaunteyaḥ pālayañ śanakair yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सभा सुधर्मा कृष्णेन मर्त्यलोके समाहृता । स्वर्गं जगाम भो विप्राः पारिजातश् च पादपः

sabhā sudharmā kṛṣṇena martyaloke samāhṛtā / svargaṃ jagāma bho viprāḥ pārijātaś ca pādapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन् दिने हरिर् यातो दिवं संत्यज्य मेदिनीम् । तस्मिन् दिने ऽवतीर्णो ऽयं कालकायः कलिः किल

yasmin dine harir yāto divaṃ saṃtyajya medinīm / tasmin dine 'vatīrṇo 'yaṃ kālakāyaḥ kaliḥ kila

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्लावयाम् आस तां शून्यां द्वारकां च महोदधिः । यदुश्रेष्ठगृहं त्व् एकं नाप्लावयत सागरः

plāvayām āsa tāṃ śūnyāṃ dvārakāṃ ca mahodadhiḥ / yaduśreṣṭhagṛhaṃ tv ekaṃ nāplāvayata sāgaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नातिक्रामति भो विप्रास् तद् अद्यापि महोदधिः । नित्यं संनिहितस् तत्र भगवान् केशवो यतः

nātikrāmati bho viprās tad adyāpi mahodadhiḥ / nityaṃ saṃnihitas tatra bhagavān keśavo yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अतीव महापुण्यं सर्वपातकनाशनम् । विष्णुक्रीडान्वितं स्थानं दृष्ट्वा पापात् प्रमुच्यते

tad atīva mahāpuṇyaṃ sarvapātakanāśanam / viṣṇukrīḍānvitaṃ sthānaṃ dṛṣṭvā pāpāt pramucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्थः पञ्चनदे देशे बहुधान्यधनान्विते । चकार वासं सर्वस्य जनस्य मुनिसत्तमाः

pārthaḥ pañcanade deśe bahudhānyadhanānvite / cakāra vāsaṃ sarvasya janasya munisattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो लोभः समभवत् पार्थेनैकेन धन्विना । दृष्ट्वा स्त्रियो नीयमाना दस्यूनां निहतेश्वराः

tato lobhaḥ samabhavat pārthenaikena dhanvinā / dṛṣṭvā striyo nīyamānā dasyūnāṃ nihateśvarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् ते पापकर्माणो लोभोपहतचेतसः । आभीरा मन्त्रयाम् आसुः समेत्यात्यन्तदुर्मदाः

tatas te pāpakarmāṇo lobhopahatacetasaḥ / ābhīrā mantrayām āsuḥ sametyātyantadurmadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आभीरा ऊचुः: अयम् एको ऽर्जुनो धन्वी स्त्रीजनं निहतेश्वरम् । नयत्य् अस्मान् अतिक्रम्य धिग् एतत् क्रियतां बलम्

ābhīrā ūcuḥ: ayam eko 'rjuno dhanvī strījanaṃ nihateśvaram / nayaty asmān atikramya dhig etat kriyatāṃ balam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हत्वा गर्वसमारूढो भीष्मद्रोणजयद्रथान् । कर्णादींश् च न जानाति बलं ग्रामनिवासिनाम्

hatvā garvasamārūḍho bhīṣmadroṇajayadrathān / karṇādīṃś ca na jānāti balaṃ grāmanivāsinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलज्येष्ठान् नरान् अन्यान् ग्राम्यांश् चैव विशेषतः । सर्वान् एवावजानाति किं वो बहुभिर् उत्तरैः

balajyeṣṭhān narān anyān grāmyāṃś caiva viśeṣataḥ / sarvān evāvajānāti kiṃ vo bahubhir uttaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यास उवाच: ततो यष्टिप्रहरणा दस्यवो लोष्टहारिणः । सहस्रशो ऽभ्यधावन्त तं जनं निहतेश्वरम् । ततो निवृत्तः कौन्तेयः प्राहाभीरान् हसन्न् इव

vyāsa uvāca: tato yaṣṭipraharaṇā dasyavo loṣṭahāriṇaḥ / sahasraśo 'bhyadhāvanta taṃ janaṃ nihateśvaram / tato nivṛttaḥ kaunteyaḥ prāhābhīrān hasann iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्जुन उवाच: निवर्तध्वम् अधर्मज्ञा यदीतो न मुमूर्षवः ॥* ब्र्प् २१२।१९ ॥ व्यास उवाच: अवज्ञाय वचस् तस्य जगृहुस् ते तदा धनम् । स्त्रीजनं चापि कौन्तेयाद् विष्वक्सेनपरिग्रहम्

arjuna uvāca: nivartadhvam adharmajñā yadīto na mumūrṣavaḥ //* BrP 212.19 // vyāsa uvāca: avajñāya vacas tasya jagṛhus te tadā dhanam / strījanaṃ cāpi kaunteyād viṣvaksenaparigraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽर्जुनो धनुर् दिव्यं गाण्डीवम् अजरं युधि । आरोपयितुम् आरेभे न शशाक स वीर्यवान्

tato 'rjuno dhanur divyaṃ gāṇḍīvam ajaraṃ yudhi / āropayitum ārebhe na śaśāka sa vīryavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चकार सज्जं कृच्छ्रात् तु तद् अभूच् छिथिलं पुनः । न सस्मार तथास्त्राणि चिन्तयन्न् अपि पाण्डवः

cakāra sajjaṃ kṛcchrāt tu tad abhūc chithilaṃ punaḥ / na sasmāra tathāstrāṇi cintayann api pāṇḍavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरान् मुमोच चैतेषु पार्थः शेषान् स हर्षितः । न भेदं ते परं चक्रुर् अस्ता गाण्डीवधन्वना

śarān mumoca caiteṣu pārthaḥ śeṣān sa harṣitaḥ / na bhedaṃ te paraṃ cakrur astā gāṇḍīvadhanvanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वह्निना चाक्षया दत्ताः शरास् ते ऽपि क्षयं ययुः । युध्यतः सह गोपालैर् अर्जुनस्याभवत् क्षयः

vahninā cākṣayā dattāḥ śarās te 'pi kṣayaṃ yayuḥ / yudhyataḥ saha gopālair arjunasyābhavat kṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचिन्तयत् तु कौन्तेयः कृष्णस्यैव हि तद् बलम् । यन् मया शरसंघातैः सबला भूभृतो जिताः

acintayat tu kaunteyaḥ kṛṣṇasyaiva hi tad balam / yan mayā śarasaṃghātaiḥ sabalā bhūbhṛto jitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिषतः पाण्डुपुत्रस्य ततस् ताः प्रमदोत्तमाः । अपाकृष्यन्त चाभीरैः कामाच् चान्याः प्रवव्रजुः

miṣataḥ pāṇḍuputrasya tatas tāḥ pramadottamāḥ / apākṛṣyanta cābhīraiḥ kāmāc cānyāḥ pravavrajuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शरेषु क्षीणेषु धनुष्कोट्या धनंजयः । जघान दस्यूंस् ते चास्य प्रहाराञ् जहसुर् द्विजाः

tataḥ śareṣu kṣīṇeṣu dhanuṣkoṭyā dhanaṃjayaḥ / jaghāna dasyūṃs te cāsya prahārāñ jahasur dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यतस् त्व् एव पार्थस्य वृष्ण्यन्धकवरस्त्रियः । जग्मुर् आदाय ते म्लेच्छाः समन्तान् मुनिसत्तमाः

paśyatas tv eva pārthasya vṛṣṇyandhakavarastriyaḥ / jagmur ādāya te mlecchāḥ samantān munisattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स दुःखितो जिष्णुः कष्टं कष्टम् इति ब्रुवन् । अहो भगवता तेन मुक्तो ऽस्मीति रुरोद वै

tataḥ sa duḥkhito jiṣṇuḥ kaṣṭaṃ kaṣṭam iti bruvan / aho bhagavatā tena mukto 'smīti ruroda vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्जुन उवाच: तद् धनुस् तानि चास्त्राणि स रथस् ते च वाजिनः । सर्वम् एकपदे नष्टं दानम् अश्रोत्रिये यथा

arjuna uvāca: tad dhanus tāni cāstrāṇi sa rathas te ca vājinaḥ / sarvam ekapade naṣṭaṃ dānam aśrotriye yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो चाति बलं दैवं विना तेन महात्मना । यद् असामर्थ्ययुक्तो ऽहं नीचैर् नीतः पराभवम्

aho cāti balaṃ daivaṃ vinā tena mahātmanā / yad asāmarthyayukto 'haṃ nīcair nītaḥ parābhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ बाहू स च मे मुष्टिः स्थानं तत् सो ऽस्मि चार्जुनः । पुण्येनेव विना तेन गतं सर्वम् असारताम्

tau bāhū sa ca me muṣṭiḥ sthānaṃ tat so 'smi cārjunaḥ / puṇyeneva vinā tena gataṃ sarvam asāratām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममार्जुनत्वं भीमस्य भीमत्वं तत्कृतं ध्रुवम् । विना तेन यद् आभीरैर् जितो ऽहं कथम् अन्यथा

mamārjunatvaṃ bhīmasya bhīmatvaṃ tatkṛtaṃ dhruvam / vinā tena yad ābhīrair jito 'haṃ katham anyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यास उवाच: इत्थं वदन् ययौ जिष्णुर् इन्द्रप्रस्थं पुरोत्तमम् । चकार तत्र राजानं वज्रं यादवनन्दनम्

vyāsa uvāca: itthaṃ vadan yayau jiṣṇur indraprasthaṃ purottamam / cakāra tatra rājānaṃ vajraṃ yādavanandanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ददर्श ततो व्यासं फाल्गुनः काननाश्रयम् । तम् उपेत्य महाभागं विनयेनाभ्यवादयत्

sa dadarśa tato vyāsaṃ phālgunaḥ kānanāśrayam / tam upetya mahābhāgaṃ vinayenābhyavādayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं वन्दमानं चरणाव् अवलोक्य सुनिश्चितम् । उवाच पार्थं विच्छायः कथम् अत्यन्तम् ईदृशः

taṃ vandamānaṃ caraṇāv avalokya suniścitam / uvāca pārthaṃ vicchāyaḥ katham atyantam īdṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजारजोनुगमनं ब्रह्महत्याथवा कृता । जयाशाभङ्गदुःखी वा भ्रष्टच्छायो ऽसि सांप्रतम्

ajārajonugamanaṃ brahmahatyāthavā kṛtā / jayāśābhaṅgaduḥkhī vā bhraṣṭacchāyo 'si sāṃpratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सांतानिकादयो वा ते याचमाना निराकृताः । अगम्यस्त्रीरतिर् वापि तेनासि विगतप्रभः

sāṃtānikādayo vā te yācamānā nirākṛtāḥ / agamyastrīratir vāpi tenāsi vigataprabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुङ्क्ते प्रदाय विप्रेभ्यो मिष्टम् एकम् अथो भवान् । किं वा कृपणवित्तानि हृतानि भवतार्जुन

bhuṅkte pradāya viprebhyo miṣṭam ekam atho bhavān / kiṃ vā kṛpaṇavittāni hṛtāni bhavatārjuna

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चिन् न सूर्यवातस्य गोचरत्वं गतो ऽर्जुन । दुष्टचक्षुर् हतो वापि निःश्रीकः कथम् अन्यथा

kaccin na sūryavātasya gocaratvaṃ gato 'rjuna / duṣṭacakṣur hato vāpi niḥśrīkaḥ katham anyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पृष्टो नखाम्भसा वापि घटाम्भःप्रोक्षितो ऽपि वा । तेनातीवासि विच्छायो न्यूनैर् वा युधि निर्जितः

spṛṣṭo nakhāmbhasā vāpi ghaṭāmbhaḥprokṣito 'pi vā / tenātīvāsi vicchāyo nyūnair vā yudhi nirjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यास उवाच: ततः पार्थो विनिःश्वस्य श्रूयतां भगवन्न् इति । प्रोक्तो यथावद् आचष्ट विप्रा आत्मपराभवम्

vyāsa uvāca: tataḥ pārtho viniḥśvasya śrūyatāṃ bhagavann iti / prokto yathāvad ācaṣṭa viprā ātmaparābhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्जुन उवाच: यद् बलं यच् च नस् तेजो यद् वीर्यं यत् पराक्रमः । या श्रीश् छाया च नः सो ऽस्मान् परित्यज्य हरिर् गतः

arjuna uvāca: yad balaṃ yac ca nas tejo yad vīryaṃ yat parākramaḥ / yā śrīś chāyā ca naḥ so 'smān parityajya harir gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतरेणेव महता स्मितपूर्वाभिभाषिणा । हीना वयं मुने तेन जातास् तृणमया इव

itareṇeva mahatā smitapūrvābhibhāṣiṇā / hīnā vayaṃ mune tena jātās tṛṇamayā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्राणां सायकानां च गाण्डीवस्य तथा मम । सारता याभवन् मूर्ता स गतः पुरुषोत्तमः

astrāṇāṃ sāyakānāṃ ca gāṇḍīvasya tathā mama / sāratā yābhavan mūrtā sa gataḥ puruṣottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यावलोकनाद् अस्माञ् श्रीर् जयः संपद् उन्नतिः । न तत्याज स गोविन्दस् त्यक्त्वास्मान् भगवान् गतः

yasyāvalokanād asmāñ śrīr jayaḥ saṃpad unnatiḥ / na tatyāja sa govindas tyaktvāsmān bhagavān gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीष्मद्रोणाङ्गराजाद्यास् तथा दुर्योधनादयः । यत्प्रभावेन निर्दग्धाः स कृष्णस् त्यक्तवान् भुवम्

bhīṣmadroṇāṅgarājādyās tathā duryodhanādayaḥ / yatprabhāvena nirdagdhāḥ sa kṛṣṇas tyaktavān bhuvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्यौवना हतश्रीका भ्रष्टच्छायेव मे मही । विभाति तात नैको ऽहं विरहे तस्य चक्रिणः

niryauvanā hataśrīkā bhraṣṭacchāyeva me mahī / vibhāti tāta naiko 'haṃ virahe tasya cakriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यानुभावाद् भीष्माद्यैर् मय्य् अग्नौ शलभायितम् । विना तेनाद्य कृष्णेन गोपालैर् अस्मि निर्जितः

yasyānubhāvād bhīṣmādyair mayy agnau śalabhāyitam / vinā tenādya kṛṣṇena gopālair asmi nirjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गाण्डीवं त्रिषु लोकेषु ख्यातं यद् अनुभावतः । मम तेन विनाभीरैर् लगुडैस् तु तिरस्कृतम्

gāṇḍīvaṃ triṣu lokeṣu khyātaṃ yad anubhāvataḥ / mama tena vinābhīrair laguḍais tu tiraskṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीसहस्राण्य् अनेकानि ह्य् अनाथानि महामुने । यततो मम नीतानि दस्युभिर् लगुडायुधैः

strīsahasrāṇy anekāni hy anāthāni mahāmune / yatato mama nītāni dasyubhir laguḍāyudhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनीयमानम् आभीरैः सर्वं कृष्णावरोधनम् । हृतं यष्टिप्रहरणैः परिभूय बलं मम

ānīyamānam ābhīraiḥ sarvaṃ kṛṣṇāvarodhanam / hṛtaṃ yaṣṭipraharaṇaiḥ paribhūya balaṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःश्रीकता न मे चित्रं यज् जीवामि तद् अद्भुतम् । नीचावमानपङ्काङ्की निर्लज्जो ऽस्मि पितामह

niḥśrīkatā na me citraṃ yaj jīvāmi tad adbhutam / nīcāvamānapaṅkāṅkī nirlajjo 'smi pitāmaha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यास उवाच: श्रुत्वाहं तस्य तद् वाक्यम् अब्रवं द्विजसत्तमाः । दुःखितस्य च दीनस्य पाण्डवस्य महात्मनः

vyāsa uvāca: śrutvāhaṃ tasya tad vākyam abravaṃ dvijasattamāḥ / duḥkhitasya ca dīnasya pāṇḍavasya mahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलं ते व्रीडया पार्थ न त्वं शोचितुम् अर्हसि । अवेहि सर्वभूतेषु कालस्य गतिर् ईदृशी

alaṃ te vrīḍayā pārtha na tvaṃ śocitum arhasi / avehi sarvabhūteṣu kālasya gatir īdṛśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालो भवाय भूतानाम् अभवाय च पाण्डव । कालमूलम् इदं ज्ञात्वा कुरु स्थैर्यम् अतो ऽर्जुन

kālo bhavāya bhūtānām abhavāya ca pāṇḍava / kālamūlam idaṃ jñātvā kuru sthairyam ato 'rjuna

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नद्यः समुद्रा गिरयः सकला च वसुंधरा । देवा मनुष्याः पशवस् तरवश् च सरीसृपाः

nadyaḥ samudrā girayaḥ sakalā ca vasuṃdharā / devā manuṣyāḥ paśavas taravaś ca sarīsṛpāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सृष्टाः कालेन कालेन पुनर् यास्यन्ति संक्षयम् । कालात्मकम् इदं सर्वं ज्ञात्वा शमम् अवाप्नुहि

sṛṣṭāḥ kālena kālena punar yāsyanti saṃkṣayam / kālātmakam idaṃ sarvaṃ jñātvā śamam avāpnuhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथात्थ कृष्णमाहात्म्यं तत् तथैव धनंजय । भारावतारकार्यार्थम् अवतीर्णः स मेदिनीम्

yathāttha kṛṣṇamāhātmyaṃ tat tathaiva dhanaṃjaya / bhārāvatārakāryārtham avatīrṇaḥ sa medinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भाराक्रान्ता धरा याता देवानां संनिधौ पुरा । तदर्थम् अवतीर्णो ऽसौ कामरूपी जनार्दनः

bhārākrāntā dharā yātā devānāṃ saṃnidhau purā / tadartham avatīrṇo 'sau kāmarūpī janārdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् च निष्पादितं कार्यम् अशेषा भूभृतो हताः । वृष्ण्यन्धककुलं सर्वं तथा पार्थोपसंहृतम्

tac ca niṣpāditaṃ kāryam aśeṣā bhūbhṛto hatāḥ / vṛṣṇyandhakakulaṃ sarvaṃ tathā pārthopasaṃhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न किंचिद् अन्यत् कर्तव्यम् अस्य भूमितले ऽर्जुन । ततो गतः स भगवान् कृतकृत्यो यथेच्छया

na kiṃcid anyat kartavyam asya bhūmitale 'rjuna / tato gataḥ sa bhagavān kṛtakṛtyo yathecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सृष्टिं सर्गे करोत्य् एष देवदेवः स्थितिं स्थितौ । अन्ते तापसमर्थो ऽयं सांप्रतं वै यथा कृतम्

sṛṣṭiṃ sarge karoty eṣa devadevaḥ sthitiṃ sthitau / ante tāpasamartho 'yaṃ sāṃprataṃ vai yathā kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् पार्थ न संतापस् त्वया कार्यः पराभवात् । भवन्ति भवकालेषु पुरुषाणां पराक्रमाः

tasmāt pārtha na saṃtāpas tvayā kāryaḥ parābhavāt / bhavanti bhavakāleṣu puruṣāṇāṃ parākramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतस् त्वयैकेन हता भीष्मद्रोणादयो नृपाः । तेषाम् अर्जुन कालोत्थः किं न्यूनाभिभवो न सः

yatas tvayaikena hatā bhīṣmadroṇādayo nṛpāḥ / teṣām arjuna kālotthaḥ kiṃ nyūnābhibhavo na saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णोस् तस्यानुभावेन यथा तेषां पराभवः । त्वत्तस् तथैव भवतो दस्युभ्यो ऽन्ते तदुद्भवः

viṣṇos tasyānubhāvena yathā teṣāṃ parābhavaḥ / tvattas tathaiva bhavato dasyubhyo 'nte tadudbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स देवो ऽन्यशरीराणि समाविश्य जगत्स्थितिम् । करोति सर्वभूतानां नाशं चान्ते जगत्पतिः

sa devo 'nyaśarīrāṇi samāviśya jagatsthitim / karoti sarvabhūtānāṃ nāśaṃ cānte jagatpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवोद्भवे च कौन्तेय सहायस् ते जनार्दनः । भवान्ते त्वद्विपक्षास् ते केशवेनावलोकिताः

bhavodbhave ca kaunteya sahāyas te janārdanaḥ / bhavānte tvadvipakṣās te keśavenāvalokitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः श्रद्दध्यात् सगाङ्गेयान् हन्यास् त्वं सर्वकौरवान् । आभीरेभ्यश् च भवतः कः श्रद्दध्यात् पराभवम्

kaḥ śraddadhyāt sagāṅgeyān hanyās tvaṃ sarvakauravān / ābhīrebhyaś ca bhavataḥ kaḥ śraddadhyāt parābhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्थैतत् सर्वभूतेषु हरेर् लीलाविचेष्टितम् । त्वया यत् कौरवा ध्वस्ता यद् आभीरैर् भवाञ् जितः

pārthaitat sarvabhūteṣu harer līlāviceṣṭitam / tvayā yat kauravā dhvastā yad ābhīrair bhavāñ jitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीता दस्युभिर् यच् च रक्षिता भवता स्त्रियः । तद् अप्य् अहं यथावृत्तं कथयामि तवार्जुन

gṛhītā dasyubhir yac ca rakṣitā bhavatā striyaḥ / tad apy ahaṃ yathāvṛttaṃ kathayāmi tavārjuna

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टावक्रः पुरा विप्र उदवासरतो ऽभवत् । बहून् वर्षगणान् पार्थ गृणन् ब्रह्म सनातनम्

aṣṭāvakraḥ purā vipra udavāsarato 'bhavat / bahūn varṣagaṇān pārtha gṛṇan brahma sanātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जितेष्व् असुरसंघेषु मेरुपृष्ठे महोत्सवः । बभूव तत्र गच्छन्त्यो ददृशुस् तं सुरस्त्रियः

jiteṣv asurasaṃgheṣu merupṛṣṭhe mahotsavaḥ / babhūva tatra gacchantyo dadṛśus taṃ surastriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रम्भातिलोत्तमाद्याश् च शतशो ऽथ सहस्रशः । तुष्टुवुस् तं महात्मानं प्रशशंसुश् च पाण्डव

rambhātilottamādyāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ / tuṣṭuvus taṃ mahātmānaṃ praśaśaṃsuś ca pāṇḍava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकण्ठमग्नं सलिले जटाभारधरं मुनिम् । विनयावनताश् चैव प्रणेमुः स्तोत्रतत्पराः

ākaṇṭhamagnaṃ salile jaṭābhāradharaṃ munim / vinayāvanatāś caiva praṇemuḥ stotratatparāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा यथा प्रसन्नो ऽभूत् तुष्टुवुस् तं तथा तथा । सर्वास् ताः कौरवश्रेष्ठ वरिष्ठं तं द्विजन्मनाम्

yathā yathā prasanno 'bhūt tuṣṭuvus taṃ tathā tathā / sarvās tāḥ kauravaśreṣṭha variṣṭhaṃ taṃ dvijanmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टावक्र उवाच: प्रसन्नो ऽहं महाभागा भवतीनां यद् इष्यते । मत्तस् तद् व्रियतां सर्वं प्रदास्याम्य् अपि दुर्लभम्

aṣṭāvakra uvāca: prasanno 'haṃ mahābhāgā bhavatīnāṃ yad iṣyate / mattas tad vriyatāṃ sarvaṃ pradāsyāmy api durlabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यास उवाच: रम्भातिलोत्तमाद्याश् च दिव्याश् चाप्सरसो ऽब्रुवन् ॥* ब्र्प् २१२।७८ ॥ अप्सरस ऊचुः: प्रसन्ने त्वय्य् असंप्राप्तं किम् अस्माकम् इति द्विजाः ॥* ब्र्प् २१२।७९ ॥ इतरास् त्व् अब्रुवन् विप्र प्रसन्नो भगवन् यदि । तद् इच्छामः पतिं प्राप्तुं विप्रेन्द्र पुरुषोत्तमम्

vyāsa uvāca: rambhātilottamādyāś ca divyāś cāpsaraso 'bruvan //* BrP 212.78 // apsarasa ūcuḥ: prasanne tvayy asaṃprāptaṃ kim asmākam iti dvijāḥ //* BrP 212.79 // itarās tv abruvan vipra prasanno bhagavan yadi / tad icchāmaḥ patiṃ prāptuṃ viprendra puruṣottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यास उवाच: एवं भविष्यतीत्य् उक्त्वा उत्ततार जलान् मुनिः । तम् उत्तीर्णं च ददृशुर् विरूपं वक्रम् अष्टधा

vyāsa uvāca: evaṃ bhaviṣyatīty uktvā uttatāra jalān muniḥ / tam uttīrṇaṃ ca dadṛśur virūpaṃ vakram aṣṭadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा गूहमानानां यासां हासः स्फुटो ऽभवत् । ताः शशाप मुनिः कोपम् अवाप्य कुरुनन्दन

taṃ dṛṣṭvā gūhamānānāṃ yāsāṃ hāsaḥ sphuṭo 'bhavat / tāḥ śaśāpa muniḥ kopam avāpya kurunandana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टावक्र उवाच: यस्माद् विरूपरूपं मां मत्वा हासावमानना । भवतीभिः कृता तस्माद् एष शापं ददामि वः

aṣṭāvakra uvāca: yasmād virūparūpaṃ māṃ matvā hāsāvamānanā / bhavatībhiḥ kṛtā tasmād eṣa śāpaṃ dadāmi vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्प्रसादेन भर्तारं लब्ध्वा तु पुरुषोत्तमम् । मच्छापोपहताः सर्वा दस्युहस्तं गमिष्यथ

matprasādena bhartāraṃ labdhvā tu puruṣottamam / macchāpopahatāḥ sarvā dasyuhastaṃ gamiṣyatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यास उवाच: इत्य् उदीरितम् आकर्ण्य मुनिस् ताभिः प्रसादितः । पुनः सुरेन्द्रलोकं वै प्राह भूयो गमिष्यथ

vyāsa uvāca: ity udīritam ākarṇya munis tābhiḥ prasāditaḥ / punaḥ surendralokaṃ vai prāha bhūyo gamiṣyatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं तस्य मुनेः शापाद् अष्टावक्रस्य केशवम् । भर्तारं प्राप्य ताः प्राप्ता दस्युहस्तं वराङ्गनाः

evaṃ tasya muneḥ śāpād aṣṭāvakrasya keśavam / bhartāraṃ prāpya tāḥ prāptā dasyuhastaṃ varāṅganāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् त्वया नात्र कर्तव्यः शोको ऽल्पो ऽपि हि पाण्डव । तेनैवाखिलनाथेन सर्वं तद् उपसंहृतम्

tat tvayā nātra kartavyaḥ śoko 'lpo 'pi hi pāṇḍava / tenaivākhilanāthena sarvaṃ tad upasaṃhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवतां चोपसंहारम् आसन्नं तेन कुर्वता । बलं तेजस् तथा वीर्यं माहात्म्यं चोपसंहृतम्

bhavatāṃ copasaṃhāram āsannaṃ tena kurvatā / balaṃ tejas tathā vīryaṃ māhātmyaṃ copasaṃhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातस्य नियतो मृत्युः पतनं च तथोन्नतेः । विप्रयोगावसानं तु संयोगः संचयः क्षयः

jātasya niyato mṛtyuḥ patanaṃ ca tathonnateḥ / viprayogāvasānaṃ tu saṃyogaḥ saṃcayaḥ kṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञाय न बुधाः शोकं न हर्षम् उपयान्ति ये । तेषाम् एवेतरे चेष्टां शिक्षन्तः सन्ति तादृशाः

vijñāya na budhāḥ śokaṃ na harṣam upayānti ye / teṣām evetare ceṣṭāṃ śikṣantaḥ santi tādṛśāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् त्वया नरश्रेष्ठ ज्ञात्वैतद् भ्रातृभिः सह । परित्यज्याखिलं राज्यं गन्तव्यं तपसे वनम्

tasmāt tvayā naraśreṣṭha jñātvaitad bhrātṛbhiḥ saha / parityajyākhilaṃ rājyaṃ gantavyaṃ tapase vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् गच्छ धर्मराजाय निवेद्यैतद् वचो मम । परश्वो भ्रातृभिः सार्धं गतिं वीर यथा कुरु

tad gaccha dharmarājāya nivedyaitad vaco mama / paraśvo bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ gatiṃ vīra yathā kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यास उवाच: इत्य् उक्तो धर्मराजं तु समभ्येत्य तथोक्तवान् । दृष्टं चैवानुभूतं वा कथितं तद् अशेषतः

vyāsa uvāca: ity ukto dharmarājaṃ tu samabhyetya tathoktavān / dṛṣṭaṃ caivānubhūtaṃ vā kathitaṃ tad aśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यासवाक्यं च ते सर्वे श्रुत्वार्जुनसमीरितम् । राज्ये परीक्षितं कृत्वा ययुः पाण्डुसुता वनम्

vyāsavākyaṃ ca te sarve śrutvārjunasamīritam / rājye parīkṣitaṃ kṛtvā yayuḥ pāṇḍusutā vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एवं वो मुनिश्रेष्ठा विस्तरेण मयोदितम् । जातस्य च यदोर् वंशे वासुदेवस्य चेष्टितम्

ity evaṃ vo muniśreṣṭhā vistareṇa mayoditam / jātasya ca yador vaṃśe vāsudevasya ceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.