Library·Brahma-Purana·217
लोमहर्षण उवाच: श्रुत्वैवं यममार्गं ते नरकेषु च यातनाम् । पप्रच्छुश् च पुनर् व्यासं संशयं मुनिसत्तमाः
lomaharṣaṇa uvāca: śrutvaivaṃ yamamārgaṃ te narakeṣu ca yātanām / papracchuś ca punar vyāsaṃ saṃśayaṃ munisattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनय ऊचुः: भगवन् सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रविशारद । मर्त्यस्य कः सहायो वै पिता माता सुतो गुरुः
munaya ūcuḥ: bhagavan sarvadharmajña sarvaśāstraviśārada / martyasya kaḥ sahāyo vai pitā mātā suto guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञातिसंबन्धिवर्गश् च मित्रवर्गस् तथैव च । गृहं शरीरम् उत्सृज्य काष्ठलोष्टसमं जनाः । गच्छन्त्य् अमुत्र लोके वै कश् च तान् अनुगच्छति
jñātisaṃbandhivargaś ca mitravargas tathaiva ca / gṛhaṃ śarīram utsṛjya kāṣṭhaloṣṭasamaṃ janāḥ / gacchanty amutra loke vai kaś ca tān anugacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: एकः प्रसूयते विप्रा एक एव हि नश्यति । एकस् तरति दुर्गाणि गच्छत्य् एकस् तु दुर्गतिम्
vyāsa uvāca: ekaḥ prasūyate viprā eka eva hi naśyati / ekas tarati durgāṇi gacchaty ekas tu durgatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असहायः पिता माता तथा भ्राता सुतो गुरुः । ज्ञातिसंबन्धिवर्गश् च मित्रवर्गस् तथैव च
asahāyaḥ pitā mātā tathā bhrātā suto guruḥ / jñātisaṃbandhivargaś ca mitravargas tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृतं शरीरम् उत्सृज्य काष्ठलोष्टसमं जनाः । मुहूर्तम् इव रोदित्वा ततो यान्ति पराङ्मुखाः
mṛtaṃ śarīram utsṛjya kāṣṭhaloṣṭasamaṃ janāḥ / muhūrtam iva roditvā tato yānti parāṅmukhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैस् तच् छरीरम् उत्सृष्टं धर्म एको ऽनुगच्छति । तस्माद् धर्मः सहायश् च सेवितव्यः सदा नृभिः
tais tac charīram utsṛṣṭaṃ dharma eko 'nugacchati / tasmād dharmaḥ sahāyaś ca sevitavyaḥ sadā nṛbhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणी धर्मसमायुक्तो गच्छेत् स्वर्गगतिं पराम् । तथैवाधर्मसंयुक्तो नरकं चोपपद्यते
prāṇī dharmasamāyukto gacchet svargagatiṃ parām / tathaivādharmasaṃyukto narakaṃ copapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् पापागतैर् अर्थैर् नानुरज्येत पण्डितः । धर्म एको मनुष्याणां सहायः परिकीर्तितः
tasmāt pāpāgatair arthair nānurajyeta paṇḍitaḥ / dharma eko manuṣyāṇāṃ sahāyaḥ parikīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोभान् मोहाद् अनुक्रोशाद् भयाद् वाथ बहुश्रुतः । नरः करोत्य् अकार्याणि परार्थे लोभमोहितः
lobhān mohād anukrośād bhayād vātha bahuśrutaḥ / naraḥ karoty akāryāṇi parārthe lobhamohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मश् चार्थश् च कामश् च त्रितयं जीवतः फलम् । एतत् त्रयम् अवाप्तव्यम् अधर्मपरिवर्जितम्
dharmaś cārthaś ca kāmaś ca tritayaṃ jīvataḥ phalam / etat trayam avāptavyam adharmaparivarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनय ऊचुः: श्रुतं भगवतो वाक्यं धर्मयुक्तं परं हितम् । शरीरनिचयं ज्ञातुं बुद्धिर् नो ऽत्र प्रजायते
munaya ūcuḥ: śrutaṃ bhagavato vākyaṃ dharmayuktaṃ paraṃ hitam / śarīranicayaṃ jñātuṃ buddhir no 'tra prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृतं शरीरं हि नृणां सूक्ष्मम् अव्यक्ततां गतम् । अचक्षुर्विषयं प्राप्तं कथं धर्मो ऽनुगच्छति
mṛtaṃ śarīraṃ hi nṛṇāṃ sūkṣmam avyaktatāṃ gatam / acakṣurviṣayaṃ prāptaṃ kathaṃ dharmo 'nugacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: पृथिवी वायुर् आकाशम् आपो ज्योतिर् मनोन्तरम् । बुद्धिर् आत्मा च सहिता धर्मं पश्यन्ति नित्यदा
vyāsa uvāca: pṛthivī vāyur ākāśam āpo jyotir manontaram / buddhir ātmā ca sahitā dharmaṃ paśyanti nityadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणिनाम् इह सर्वेषां साक्षिभूता दिवानिशम् । एतैश् च सह धर्मो हि तं जीवम् अनुगच्छति
prāṇinām iha sarveṣāṃ sākṣibhūtā divāniśam / etaiś ca saha dharmo hi taṃ jīvam anugacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वग् अस्थि मांसं शुक्रं च शोणितं च द्विजोत्तमाः । शरीरं वर्जयन्त्य् एते जीवितेन विवर्जितम्
tvag asthi māṃsaṃ śukraṃ ca śoṇitaṃ ca dvijottamāḥ / śarīraṃ varjayanty ete jīvitena vivarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो धर्मसमायुक्तः स जीवः सुखम् एधते । इहलोके परे चैव किं भूयः कथयामि वः
tato dharmasamāyuktaḥ sa jīvaḥ sukham edhate / ihaloke pare caiva kiṃ bhūyaḥ kathayāmi vaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनय ऊचुः: तद् दर्शितं भगवता यथा धर्मो ऽनुगच्छति । एतत् तु ज्ञातुम् इच्छामः कथं रेतः प्रवर्तते
munaya ūcuḥ: tad darśitaṃ bhagavatā yathā dharmo 'nugacchati / etat tu jñātum icchāmaḥ kathaṃ retaḥ pravartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: अन्नम् अश्नन्ति ये देवाः शरीरस्था द्विजोत्तमाः । पृथिवी वायुर् आकाशम् आपो ज्योतिर् मनस् तथा
vyāsa uvāca: annam aśnanti ye devāḥ śarīrasthā dvijottamāḥ / pṛthivī vāyur ākāśam āpo jyotir manas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तृप्तेषु भो विप्रास् तेषु भूतेषु पञ्चसु । मनःषष्ठेषु शुद्धात्मा रेतः संपद्यते महत्
tatas tṛpteṣu bho viprās teṣu bhūteṣu pañcasu / manaḥṣaṣṭheṣu śuddhātmā retaḥ saṃpadyate mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गर्भः संभवति श्लेष्मा स्त्रीपुंसयोर् द्विजाः । एतद् वः सर्वम् आख्यातं किं भूयः श्रोतुम् इच्छथ
tato garbhaḥ saṃbhavati śleṣmā strīpuṃsayor dvijāḥ / etad vaḥ sarvam ākhyātaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotum icchatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनय ऊचुः: आख्यातं नो भगवता गर्भः संजायते यथा । यथा जातस् तु पुरुषः प्रपद्यते तद् उच्यताम्
munaya ūcuḥ: ākhyātaṃ no bhagavatā garbhaḥ saṃjāyate yathā / yathā jātas tu puruṣaḥ prapadyate tad ucyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: आसन्नमात्रपुरुषस् तैर् भूतैर् अभिभूयते । विप्रयुक्तस् तु तैर् भूतैः पुनर् यात्य् अपरां गतिम्
vyāsa uvāca: āsannamātrapuruṣas tair bhūtair abhibhūyate / viprayuktas tu tair bhūtaiḥ punar yāty aparāṃ gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च भूतसमायुक्तः प्राप्नोति जीवम् एव हि । ततो ऽस्य कर्म पश्यन्ति शुभं वा यदि वाशुभम् । देवताः पञ्चभूतस्थाः किं भूयः श्रोतुम् इच्छथ
sa ca bhūtasamāyuktaḥ prāpnoti jīvam eva hi / tato 'sya karma paśyanti śubhaṃ vā yadi vāśubham / devatāḥ pañcabhūtasthāḥ kiṃ bhūyaḥ śrotum icchatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनय ऊचुः: त्वग् अस्थि मांसम् उत्सृज्य तैस् तु भूतैर् विवर्जितः । जीवः स भगवन् क्वस्थः सुखदुःखे समश्नुते
munaya ūcuḥ: tvag asthi māṃsam utsṛjya tais tu bhūtair vivarjitaḥ / jīvaḥ sa bhagavan kvasthaḥ sukhaduḥkhe samaśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: जीवः कर्मसमायुक्तः शीघ्रं रेतःसमागतः । स्त्रीणां पुष्पं समासाद्य ततः कालेन भो द्विजाः
vyāsa uvāca: jīvaḥ karmasamāyuktaḥ śīghraṃ retaḥsamāgataḥ / strīṇāṃ puṣpaṃ samāsādya tataḥ kālena bho dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमस्य पुरुषैः क्लेशो यमस्य पुरुषैर् वधः । दुःखं संसारचक्रं च नरः क्लेशं च विन्दति
yamasya puruṣaiḥ kleśo yamasya puruṣair vadhaḥ / duḥkhaṃ saṃsāracakraṃ ca naraḥ kleśaṃ ca vindati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह लोके स तु प्राणी जन्मप्रभृति भो द्विजाः । सुकृतं कर्म वै भुङ्क्ते धर्मस्य फलम् आश्रितः
iha loke sa tu prāṇī janmaprabhṛti bho dvijāḥ / sukṛtaṃ karma vai bhuṅkte dharmasya phalam āśritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि धर्मं समायुज्य जन्मप्रभृति सेवते । ततः स पुरुषो भूत्वा सेवते नित्यदा सुखम्
yadi dharmaṃ samāyujya janmaprabhṛti sevate / tataḥ sa puruṣo bhūtvā sevate nityadā sukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथान्तरान्तरं धर्मम् अधर्मम् उपसेवते । सुखस्यानन्तरं दुःखं स जीवो ऽप्य् अधिगच्छति
athāntarāntaraṃ dharmam adharmam upasevate / sukhasyānantaraṃ duḥkhaṃ sa jīvo 'py adhigacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्मेण समायुक्तो यमस्य विषयं गतः । महादुःखं समासाद्य तिर्यग्योनौ प्रजायते
adharmeṇa samāyukto yamasya viṣayaṃ gataḥ / mahāduḥkhaṃ samāsādya tiryagyonau prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणा येन येनेह यस्यां योनौ प्रजायते । जीवो मोहसमायुक्तस् तन् मे शृणुत सांप्रतम्
karmaṇā yena yeneha yasyāṃ yonau prajāyate / jīvo mohasamāyuktas tan me śṛṇuta sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् एतद् उच्यते शास्त्रैः सेतिहासैश् च छन्दसि । यमस्य विषयं घोरं मर्त्यलोकं प्रवर्तते
yad etad ucyate śāstraiḥ setihāsaiś ca chandasi / yamasya viṣayaṃ ghoraṃ martyalokaṃ pravartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह स्थानानि पुण्यानि देवतुल्यानि भो द्विजाः । तिर्यग्योन्यतिरिक्तानि गतिमन्ति च सर्वशः
iha sthānāni puṇyāni devatulyāni bho dvijāḥ / tiryagyonyatiriktāni gatimanti ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमस्य भवने दिव्ये ब्रह्मलोकसमे गुणैः । कर्मभिर् नियतैर् बद्धो जन्तुर् दुःखान्य् उपाश्नुते
yamasya bhavane divye brahmalokasame guṇaiḥ / karmabhir niyatair baddho jantur duḥkhāny upāśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन येन हि भावेन येन वै कर्मणा गतिम् । प्रयाति पुरुषो घोरां तथा वक्ष्याम्य् अतः परम्
yena yena hi bhāvena yena vai karmaṇā gatim / prayāti puruṣo ghorāṃ tathā vakṣyāmy ataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधीत्य चतुरो वेदान् द्विजो मोहसमन्वितः । पतितात् प्रतिगृह्याथ खरयोनौ प्रजायते
adhītya caturo vedān dvijo mohasamanvitaḥ / patitāt pratigṛhyātha kharayonau prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खरो जीवति वर्षाणि दश पञ्च च भो द्विजाः । खरो मृतो बलीवर्दः सप्त वर्षाणि जीवति
kharo jīvati varṣāṇi daśa pañca ca bho dvijāḥ / kharo mṛto balīvardaḥ sapta varṣāṇi jīvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलीवर्दो मृतश् चापि जायते ब्रह्मराक्षसः । ब्रह्मरक्षस् तु मासांस् त्रींस् ततो जायेत ब्राह्मणः
balīvardo mṛtaś cāpi jāyate brahmarākṣasaḥ / brahmarakṣas tu māsāṃs trīṃs tato jāyeta brāhmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतितं याजयित्वा तु कृमियोनौ प्रजायते । तत्र जीवति वर्षाणि दश पञ्च च भो द्विजाः
patitaṃ yājayitvā tu kṛmiyonau prajāyate / tatra jīvati varṣāṇi daśa pañca ca bho dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रिमिभावाद् विनिर्मुक्तस् ततो जायेत गर्दभः । गर्दभः पञ्च वर्षाणि पञ्च वर्षाणि शूकरः
krimibhāvād vinirmuktas tato jāyeta gardabhaḥ / gardabhaḥ pañca varṣāṇi pañca varṣāṇi śūkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुक्कुटः पञ्च वर्षाणि पञ्च वर्षाणि जम्बुकः । श्वा वर्षम् एकं भवति ततो जायेत मानवः
kukkuṭaḥ pañca varṣāṇi pañca varṣāṇi jambukaḥ / śvā varṣam ekaṃ bhavati tato jāyeta mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपाध्यायस्य यः पापं शिष्यः कुर्याद् अबुद्धिमान् । स जन्मानीह संसारे त्रीन् आप्नोति न संशयः
upādhyāyasya yaḥ pāpaṃ śiṣyaḥ kuryād abuddhimān / sa janmānīha saṃsāre trīn āpnoti na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक् श्वा भवति भो विप्रास् ततः क्रव्यात् ततः खरः । प्रेत्य च परिक्लिष्टेषु पश्चाज् जायेत ब्राह्मणः
prāk śvā bhavati bho viprās tataḥ kravyāt tataḥ kharaḥ / pretya ca parikliṣṭeṣu paścāj jāyeta brāhmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसापि गुरोर् भार्यां यः शिष्यो याति पापकृत् । उदग्रान् प्रैति संसारान् अधर्मेणेह चेतसा
manasāpi guror bhāryāṃ yaḥ śiṣyo yāti pāpakṛt / udagrān praiti saṃsārān adharmeṇeha cetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वयोनौ तु स संभूतस् त्रीणि वर्षाणि जीवति । तत्रापि निधनं प्राप्तः क्रिमियोनौ प्रजायते
śvayonau tu sa saṃbhūtas trīṇi varṣāṇi jīvati / tatrāpi nidhanaṃ prāptaḥ krimiyonau prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृमिभावम् अनुप्राप्तो वर्षम् एकं तु जीवति । ततस् तु निधनं प्राप्य ब्रह्मयोनौ प्रजायते
kṛmibhāvam anuprāpto varṣam ekaṃ tu jīvati / tatas tu nidhanaṃ prāpya brahmayonau prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि पुत्रसमं शिष्यं गुरुर् हन्याद् अकारणम् । आत्मनः कामकारेण सो ऽपि हिंस्रः प्रजायते
yadi putrasamaṃ śiṣyaṃ gurur hanyād akāraṇam / ātmanaḥ kāmakāreṇa so 'pi hiṃsraḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितरं मातरं चैव यस् तु पुत्रो ऽवमन्यते । सो ऽपि विप्रा मृतो जन्तुः पूर्वं जायेत गर्दभः
pitaraṃ mātaraṃ caiva yas tu putro 'vamanyate / so 'pi viprā mṛto jantuḥ pūrvaṃ jāyeta gardabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्दभत्वं तु संप्राप्य दश वर्षाणि जीवति । संवत्सरं तु कुम्भीरस् ततो जायेत मानवः
gardabhatvaṃ tu saṃprāpya daśa varṣāṇi jīvati / saṃvatsaraṃ tu kumbhīras tato jāyeta mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रस्य मातापितरौ यस्य रुष्टाव् उभाव् अपि । गुर्वपध्यानतः सो ऽपि मृतो जायेत गर्दभः
putrasya mātāpitarau yasya ruṣṭāv ubhāv api / gurvapadhyānataḥ so 'pi mṛto jāyeta gardabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खरो जीवति मासांश् च दश चापि चतुर्दश । बिडालः सप्त मासांस् तु ततो जायेत मानवः
kharo jīvati māsāṃś ca daśa cāpi caturdaśa / biḍālaḥ sapta māsāṃs tu tato jāyeta mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातापितराव् आक्रुश्य सारीकः संप्रजायते । ताडयित्वा तु ताव् एव जायते कच्छपो द्विजाः
mātāpitarāv ākruśya sārīkaḥ saṃprajāyate / tāḍayitvā tu tāv eva jāyate kacchapo dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्छपो दश वर्षाणि त्रीणि वर्षाणि शल्यकः । व्यालो भूत्वा तु षण् मासांस् ततो जायेत मानुषः
kacchapo daśa varṣāṇi trīṇi varṣāṇi śalyakaḥ / vyālo bhūtvā tu ṣaṇ māsāṃs tato jāyeta mānuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्तृपिण्डम् उपाश्नीनो राजद्विष्टानि सेवते । सो ऽपि मोहसमापन्नो मृतो जायेत वानरः
bhartṛpiṇḍam upāśnīno rājadviṣṭāni sevate / so 'pi mohasamāpanno mṛto jāyeta vānaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वानरो दश वर्षाणि सप्त वर्षाणि मूषकः । श्वा च भूत्वा तु षण् मासांस् ततो जायेत मानवः
vānaro daśa varṣāṇi sapta varṣāṇi mūṣakaḥ / śvā ca bhūtvā tu ṣaṇ māsāṃs tato jāyeta mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यासापहर्ता तु नरो यमस्य विषयं गतः । संसाराणां शतं गत्वा कृमियोनौ प्रजायते
nyāsāpahartā tu naro yamasya viṣayaṃ gataḥ / saṃsārāṇāṃ śataṃ gatvā kṛmiyonau prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र जीवति वर्षाणि दश पञ्च च भो द्विजाः । दुष्कृतस्य क्षयं कृत्वा ततो जायेत मानुषः
tatra jīvati varṣāṇi daśa pañca ca bho dvijāḥ / duṣkṛtasya kṣayaṃ kṛtvā tato jāyeta mānuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असूयको नरश् चापि मृतो जायेत शार्ङ्गकः । विश्वासहर्ता च नरो मीनो जायेत दुर्मतिः
asūyako naraś cāpi mṛto jāyeta śārṅgakaḥ / viśvāsahartā ca naro mīno jāyeta durmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूत्वा मीनो ऽष्ट वर्षाणि मृगो जायेत भो द्विजाः । मृगस् तु चतुरो मासांस् ततश् छागः प्रजायते
bhūtvā mīno 'ṣṭa varṣāṇi mṛgo jāyeta bho dvijāḥ / mṛgas tu caturo māsāṃs tataś chāgaḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छागस् तु निधनं प्राप्य पूर्णे संवत्सरे ततः । कीटः संजायते जन्तुस् ततो जायेत मानुषः
chāgas tu nidhanaṃ prāpya pūrṇe saṃvatsare tataḥ / kīṭaḥ saṃjāyate jantus tato jāyeta mānuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्यान् यवांस् तिलान् माषान् कुलित्थान् सर्षपांश् चणान् । कलायान् अथ मुद्गांश् च गोधूमान् अतसीस् तथा
dhānyān yavāṃs tilān māṣān kulitthān sarṣapāṃś caṇān / kalāyān atha mudgāṃś ca godhūmān atasīs tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सस्यान्य् अन्यानि हर्ता च मर्त्यो मोहाद् अचेतनः । संजायते मुनिश्रेष्ठा मूषिको निरपत्रपः
sasyāny anyāni hartā ca martyo mohād acetanaḥ / saṃjāyate muniśreṣṭhā mūṣiko nirapatrapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रेत्य मुनिश्रेष्ठा मृतो जायेत शूकरः । शूकरो जातमात्रस् तु रोगेण म्रियते पुनः
tataḥ pretya muniśreṣṭhā mṛto jāyeta śūkaraḥ / śūkaro jātamātras tu rogeṇa mriyate punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वा ततो जायते मूकः कर्मणा तेन मानवः । भूत्वा श्वा पञ्च वर्षाणि ततो जायेत मानवः
śvā tato jāyate mūkaḥ karmaṇā tena mānavaḥ / bhūtvā śvā pañca varṣāṇi tato jāyeta mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परदाराभिमर्शं तु कृत्वा जायेत वै वृकः । श्वा शृगालस् ततो गृध्रो व्यालः कङ्को बकस् तथा
paradārābhimarśaṃ tu kṛtvā jāyeta vai vṛkaḥ / śvā śṛgālas tato gṛdhro vyālaḥ kaṅko bakas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रातुर् भार्यां तु पापात्मा यो धर्षयति मोहितः । पुंस्कोकिलत्वम् आप्नोति सो ऽपि संवत्सरं द्विजाः
bhrātur bhāryāṃ tu pāpātmā yo dharṣayati mohitaḥ / puṃskokilatvam āpnoti so 'pi saṃvatsaraṃ dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सखिभार्यां गुरोर् भार्यां राजभार्यां तथैव च । प्रधर्षयित्वा कामात्मा मृतो जायेत शूकरः
sakhibhāryāṃ guror bhāryāṃ rājabhāryāṃ tathaiva ca / pradharṣayitvā kāmātmā mṛto jāyeta śūkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूकरः पञ्च वर्षाणि दश वर्षाणि वै बकः । पिपीलिकस् तु मासांस् त्रीन् कीटः स्यान् मासम् एव च
śūkaraḥ pañca varṣāṇi daśa varṣāṇi vai bakaḥ / pipīlikas tu māsāṃs trīn kīṭaḥ syān māsam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान् आसाद्य संसारान् कृमियोनौ प्रजायते । तत्र जीवति मासांस् तु कृमियोनौ चतुर्दश
etān āsādya saṃsārān kṛmiyonau prajāyate / tatra jīvati māsāṃs tu kṛmiyonau caturdaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरो ऽधर्मक्षयं कृत्वा ततो जायेत मानुषः । पूर्वं दत्त्वा तु यः कन्यां द्वितीये दातुम् इच्छति
naro 'dharmakṣayaṃ kṛtvā tato jāyeta mānuṣaḥ / pūrvaṃ dattvā tu yaḥ kanyāṃ dvitīye dātum icchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि विप्रा मृतो जन्तुः क्रिमियोनौ प्रजायते । तत्र जीवति वर्षाणि त्रयोदश द्विजोत्तमाः
so 'pi viprā mṛto jantuḥ krimiyonau prajāyate / tatra jīvati varṣāṇi trayodaśa dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्मसंक्षये मुक्तस् ततो जायेत मानुषः । देवकार्यम् अकृत्वा तु पितृकार्यम् अथापि वा
adharmasaṃkṣaye muktas tato jāyeta mānuṣaḥ / devakāryam akṛtvā tu pitṛkāryam athāpi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिर्वाप्य पितॄन् देवान् मृतो जायेत वायसः । वायसः शतवर्षाणि ततो जायेत कुक्कुटः
anirvāpya pitṝn devān mṛto jāyeta vāyasaḥ / vāyasaḥ śatavarṣāṇi tato jāyeta kukkuṭaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जायते व्यालकश् चापि मासं तस्मात् तु मानुषः । ज्येष्ठं पितृसमं चापि भ्रातरं यो ऽवमन्यते
jāyate vyālakaś cāpi māsaṃ tasmāt tu mānuṣaḥ / jyeṣṭhaṃ pitṛsamaṃ cāpi bhrātaraṃ yo 'vamanyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि मृत्युम् उपागम्य क्रौञ्चयोनौ प्रजायते । क्रौञ्चो जीवति वर्षाणि दश जायेत जीवकः
so 'pi mṛtyum upāgamya krauñcayonau prajāyate / krauñco jīvati varṣāṇi daśa jāyeta jīvakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निधनम् आप्नोति मानुषत्वम् अवाप्नुयात् । वृषलो ब्राह्मणीं गत्वा कृमियोनौ प्रजायते
tato nidhanam āpnoti mānuṣatvam avāpnuyāt / vṛṣalo brāhmaṇīṃ gatvā kṛmiyonau prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः संप्राप्य निधनं जायते शूकरः पुनः । शूकरो जातमात्रस् तु रोगेण म्रियते द्विजाः
tataḥ saṃprāpya nidhanaṃ jāyate śūkaraḥ punaḥ / śūkaro jātamātras tu rogeṇa mriyate dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वा च वै जायते मूढः कर्मणा तेन भो द्विजाः । श्वा भूत्वा कृतकर्मासौ जायते मानुषस् ततः
śvā ca vai jāyate mūḍhaḥ karmaṇā tena bho dvijāḥ / śvā bhūtvā kṛtakarmāsau jāyate mānuṣas tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापत्यं समुत्पाद्य मृतो जायेत मूषिकः । कृतघ्नस् तु मृतो विप्रा यमस्य विषयं गतः
tatrāpatyaṃ samutpādya mṛto jāyeta mūṣikaḥ / kṛtaghnas tu mṛto viprā yamasya viṣayaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमस्य विषये क्रूरैर् बद्धः प्राप्नोति वेदनाम् । दण्डकं मुद्गरं शूलम् अग्निदण्डं च दारुणम्
yamasya viṣaye krūrair baddhaḥ prāpnoti vedanām / daṇḍakaṃ mudgaraṃ śūlam agnidaṇḍaṃ ca dāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असिपत्त्रवनं घोरं वालुकां कूटशाल्मलीम् । एताश् चान्याश् च बहवो यमस्य विषयं गताः
asipattravanaṃ ghoraṃ vālukāṃ kūṭaśālmalīm / etāś cānyāś ca bahavo yamasya viṣayaṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यातनाः प्राप्य घोरास् तु ततो याति च भो द्विजाः । संसारचक्रम् आसाद्य क्रिमियोनौ प्रजायते
yātanāḥ prāpya ghorās tu tato yāti ca bho dvijāḥ / saṃsāracakram āsādya krimiyonau prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रिमिर् भवति वर्षाणि दश पञ्च च भो द्विजाः । ततो गर्भं समासाद्य तत्रैव म्रियते नरः
krimir bhavati varṣāṇi daśa pañca ca bho dvijāḥ / tato garbhaṃ samāsādya tatraiva mriyate naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गर्भशतैर् जन्तुर् बहुशः संप्रपद्यते । संसारान् सुबहून् गत्वा ततस् तिर्यक् प्रजायते
tato garbhaśatair jantur bahuśaḥ saṃprapadyate / saṃsārān subahūn gatvā tatas tiryak prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दुःखम् अनुप्राप्य बहुवर्षगणानि वै । स पुनर्भवसंयुक्तस् ततः कूर्मः प्रजायते
tato duḥkham anuprāpya bahuvarṣagaṇāni vai / sa punarbhavasaṃyuktas tataḥ kūrmaḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधि हृत्वा बकश् चापि प्लवो मत्स्यान् असंस्कृतान् । चोरयित्वा तु दुर्बुद्धिर् मधुदंशः प्रजायते
dadhi hṛtvā bakaś cāpi plavo matsyān asaṃskṛtān / corayitvā tu durbuddhir madhudaṃśaḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलं वा मूलकं हृत्वा पूपं वापि पिपीलिकः । चोरयित्वा तु निष्पावं जायते फलमूषकः
phalaṃ vā mūlakaṃ hṛtvā pūpaṃ vāpi pipīlikaḥ / corayitvā tu niṣpāvaṃ jāyate phalamūṣakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पायसं चोरयित्वा तु तित्तिरत्वम् अवाप्नुयात् । हृत्वा पिष्टमयं पूपं कुम्भोलूकः प्रजायते
pāyasaṃ corayitvā tu tittiratvam avāpnuyāt / hṛtvā piṣṭamayaṃ pūpaṃ kumbholūkaḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपो हृत्वा तु दुर्बुद्धिर् वायसो जायते नरः । कांस्यं हृत्वा तु दुर्बुद्धिर् हारीतो जायते नरः
apo hṛtvā tu durbuddhir vāyaso jāyate naraḥ / kāṃsyaṃ hṛtvā tu durbuddhir hārīto jāyate naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजतं भाजनं हृत्वा कपोतः संप्रजायते । हृत्वा तु काञ्चनं भाण्डं कृमियोनौ प्रजायते
rājataṃ bhājanaṃ hṛtvā kapotaḥ saṃprajāyate / hṛtvā tu kāñcanaṃ bhāṇḍaṃ kṛmiyonau prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्त्रोर्णं चोरयित्वा तु कुररत्वं नियच्छति । कोशकारं ततो हृत्वा नरो जायेत नर्तकः
pattrorṇaṃ corayitvā tu kuraratvaṃ niyacchati / kośakāraṃ tato hṛtvā naro jāyeta nartakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंशुकं चोरयित्वा तु शुको जायेत मानवः । चोरयित्वा दुकूलं तु मृतो हंसः प्रजायते
aṃśukaṃ corayitvā tu śuko jāyeta mānavaḥ / corayitvā dukūlaṃ tu mṛto haṃsaḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रौञ्चः कार्पासिकं हृत्वा मृतो जायेत मानवः । चोरयित्वा नरः पट्टं त्व् आविकं चैव भो द्विजाः
krauñcaḥ kārpāsikaṃ hṛtvā mṛto jāyeta mānavaḥ / corayitvā naraḥ paṭṭaṃ tv āvikaṃ caiva bho dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षौमं च वस्त्रम् आहृत्य शशो जन्तुः प्रजायते । चूर्णं तु हृत्वा पुरुषो मृतो जायेत बर्हिणः
kṣaumaṃ ca vastram āhṛtya śaśo jantuḥ prajāyate / cūrṇaṃ tu hṛtvā puruṣo mṛto jāyeta barhiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृत्वा रक्तानि वस्त्राणि जायते जीवजीवकः । वर्णकादींस् तथा गन्धांश् चोरयित्वेह मानवः
hṛtvā raktāni vastrāṇi jāyate jīvajīvakaḥ / varṇakādīṃs tathā gandhāṃś corayitveha mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चुच्छुन्दरित्वम् आप्नोति विप्रो लोभपरायणः । तत्र जीवति वर्षाणि ततो दश च पञ्च च
cucchundaritvam āpnoti vipro lobhaparāyaṇaḥ / tatra jīvati varṣāṇi tato daśa ca pañca ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्मस्य क्षयं कृत्वा ततो जायेत मानवः । चोरयित्वा पयश् चापि बलाका संप्रजायते
adharmasya kṣayaṃ kṛtvā tato jāyeta mānavaḥ / corayitvā payaś cāpi balākā saṃprajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तु चोरयते तैलं नरो मोहसमन्वितः । सो ऽपि विप्रा मृतो जन्तुस् तैलपायी प्रजायते
yas tu corayate tailaṃ naro mohasamanvitaḥ / so 'pi viprā mṛto jantus tailapāyī prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशस्त्रं पुरुषं हत्वा सशस्त्रः पुरुषाधमः । अर्थार्थं यदि वा वैरी मृतो जायेत वै खरः
aśastraṃ puruṣaṃ hatvā saśastraḥ puruṣādhamaḥ / arthārthaṃ yadi vā vairī mṛto jāyeta vai kharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खरो जीवति वर्षे द्वे ततः शस्त्रेण वध्यते । स मृतो मृगयोनौ तु नित्योद्विग्नो ऽभिजायते
kharo jīvati varṣe dve tataḥ śastreṇa vadhyate / sa mṛto mṛgayonau tu nityodvigno 'bhijāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृगो विध्येत शस्त्रेण गते संवत्सरे ततः । हतो मृगस् ततो मीनः सो ऽपि जालेन बध्यते
mṛgo vidhyeta śastreṇa gate saṃvatsare tataḥ / hato mṛgas tato mīnaḥ so 'pi jālena badhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासे चतुर्थे संप्राप्ते श्वापदः संप्रजायते । श्वापदो दश वर्षाणि द्वीपी वर्षाणि पञ्च च
māse caturthe saṃprāpte śvāpadaḥ saṃprajāyate / śvāpado daśa varṣāṇi dvīpī varṣāṇi pañca ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तु निधनं प्राप्तः कालपर्यायचोदितः । अधर्मस्य क्षयं कृत्वा मानुषत्वम् अवाप्नुयात्
tatas tu nidhanaṃ prāptaḥ kālaparyāyacoditaḥ / adharmasya kṣayaṃ kṛtvā mānuṣatvam avāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाद्यं हृत्वा तु पुरुषो लोमशः संप्रजायते । तथा पिण्याकसंमिश्रम् अन्नं यश् चोरयेन् नरः
vādyaṃ hṛtvā tu puruṣo lomaśaḥ saṃprajāyate / tathā piṇyākasaṃmiśram annaṃ yaś corayen naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स जायते बभ्रुसटो दारुणो मूषिको नरः । दशन् वै मानुषान् नित्यं पापात्मा स द्विजोत्तमाः
sa jāyate babhrusaṭo dāruṇo mūṣiko naraḥ / daśan vai mānuṣān nityaṃ pāpātmā sa dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतं हृत्वा तु दुर्बुद्धिः काको मद्गुः प्रजायते । मत्स्यमांसम् अथो हृत्वा काको जायेत मानवः
ghṛtaṃ hṛtvā tu durbuddhiḥ kāko madguḥ prajāyate / matsyamāṃsam atho hṛtvā kāko jāyeta mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लवणं चोरयित्वा तु चिरिकाकः प्रजायते । विश्वासेन तु निक्षिप्तं यो ऽपनिह्नोति मानवः
lavaṇaṃ corayitvā tu cirikākaḥ prajāyate / viśvāsena tu nikṣiptaṃ yo 'panihnoti mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स गतायुर् नरस् तेन मत्स्ययोनौ प्रजायते । मत्स्ययोनिम् अनुप्राप्य मृतो जायेत मानुषः
sa gatāyur naras tena matsyayonau prajāyate / matsyayonim anuprāpya mṛto jāyeta mānuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानुषत्वम् अनुप्राप्य क्षीणायुर् उपजायते । पापानि तु नरः कृत्वा तिर्यग् जायेत भो द्विजाः
mānuṣatvam anuprāpya kṣīṇāyur upajāyate / pāpāni tu naraḥ kṛtvā tiryag jāyeta bho dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चात्मनः प्रमाणं तु धर्मं जानाति किंचन । ये पापानि नराः कृत्वा निरस्यन्ति व्रतैः सदा
na cātmanaḥ pramāṇaṃ tu dharmaṃ jānāti kiṃcana / ye pāpāni narāḥ kṛtvā nirasyanti vrataiḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखदुःखसमायुक्ता व्याधिमन्तो भवन्त्य् उत । असंवीताः प्रजायन्ते म्लेच्छाश् चापि न संशयः
sukhaduḥkhasamāyuktā vyādhimanto bhavanty uta / asaṃvītāḥ prajāyante mlecchāś cāpi na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नराः पापसमाचारा लोभमोहसमन्विताः । वर्जयन्ति हि पापानि जन्मप्रभृति ये नराः
narāḥ pāpasamācārā lobhamohasamanvitāḥ / varjayanti hi pāpāni janmaprabhṛti ye narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरोगा रूपवन्तश् च धनिनस् ते भवन्त्य् उत । स्त्रियो ऽप्य् एतेन कल्पेन कृत्वा पापम् अवाप्नुयुः
arogā rūpavantaś ca dhaninas te bhavanty uta / striyo 'py etena kalpena kṛtvā pāpam avāpnuyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषाम् एव पापानां भार्यात्वम् उपयान्ति ताः । प्रायेण हरणे दोषाः सर्व एव प्रकीर्तिताः
eteṣām eva pāpānāṃ bhāryātvam upayānti tāḥ / prāyeṇa haraṇe doṣāḥ sarva eva prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् वै लेशमात्रेण कथितं वो द्विजर्षभाः । अपरस्मिन् कथायोगे भूयः श्रोष्यथ भो द्विजाः
etad vai leśamātreṇa kathitaṃ vo dvijarṣabhāḥ / aparasmin kathāyoge bhūyaḥ śroṣyatha bho dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतन् मया महाभागा ब्रह्मणो वदतः पुरा । सुरर्षीणां श्रुतं मध्ये पृष्टं चापि यथा तथा
etan mayā mahābhāgā brahmaṇo vadataḥ purā / surarṣīṇāṃ śrutaṃ madhye pṛṣṭaṃ cāpi yathā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयापि तुभ्यं कार्त्स्न्येन यथावद् अनुवर्णितम् । एतच् छ्रुत्वा मुनिश्रेष्ठा धर्मे कुरुत मानसम्
mayāpi tubhyaṃ kārtsnyena yathāvad anuvarṇitam / etac chrutvā muniśreṣṭhā dharme kuruta mānasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.