Brahma-Purana 221

रथ्यागमनविज्ञानं दासवर्गेण संस्कृतम् । प्राक्प्रशस्तं चिरातीतम् अनेकान्तरितं लघु

rathyāgamanavijñānaṃ dāsavargeṇa saṃskṛtam / prākpraśastaṃ cirātītam anekāntaritaṃ laghu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तः प्रभूतं बालं च वृद्धान्तरविचेष्टितम् । कर्मान्तागारशालाश् च स्तनद्वयं शुचि स्त्रियाः

antaḥ prabhūtaṃ bālaṃ ca vṛddhāntaraviceṣṭitam / karmāntāgāraśālāś ca stanadvayaṃ śuci striyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुचयश् च तथैवापः स्रवन्त्यो गन्धवर्जिताः । भूमिर् विशुध्यते कालाद् दाहमार्जनगोकुलैः

śucayaś ca tathaivāpaḥ sravantyo gandhavarjitāḥ / bhūmir viśudhyate kālād dāhamārjanagokulaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लेपाद् उल्लेखनात् सेकाद् वेश्म संमार्जनादिना । केशकीटावपन्ने च गोघ्राते मक्षिकान्विते

lepād ullekhanāt sekād veśma saṃmārjanādinā / keśakīṭāvapanne ca goghrāte makṣikānvite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृदम्बु भस्म चाप्य् अन्ने प्रक्षेप्तव्यं विशुद्धये । औदुम्बराणाम् अम्लेन वारिणा त्रपुसीसयोः

mṛdambu bhasma cāpy anne prakṣeptavyaṃ viśuddhaye / audumbarāṇām amlena vāriṇā trapusīsayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भस्माम्बुभिश् च कांस्यानां शुद्धिः प्लावो द्रवस्य च । अमेध्याक्तस्य मृत्तोयैर् गन्धापहरणेन च

bhasmāmbubhiś ca kāṃsyānāṃ śuddhiḥ plāvo dravasya ca / amedhyāktasya mṛttoyair gandhāpaharaṇena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येषां चैव द्रव्याणां वर्णगन्धांश् च हारयेत् । शुचि मांसं तु चाण्डाल- क्रव्यादैर् विनिपातितम्

anyeṣāṃ caiva dravyāṇāṃ varṇagandhāṃś ca hārayet / śuci māṃsaṃ tu cāṇḍāla- kravyādair vinipātitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथ्यागतं च तैलादि शुचि गोतृप्तिदं पयः । रजो ऽग्निर् अश्वगोछाया रश्मयः पवनो मही

rathyāgataṃ ca tailādi śuci gotṛptidaṃ payaḥ / rajo 'gnir aśvagochāyā raśmayaḥ pavano mahī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्लुषो मक्षिकाद्याश् च दुष्टसङ्गाद् अदोषिणः । अजाश्वं मुखतो मेध्यं न गोर् वत्सस्य चाननम्

vipluṣo makṣikādyāś ca duṣṭasaṅgād adoṣiṇaḥ / ajāśvaṃ mukhato medhyaṃ na gor vatsasya cānanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातुः प्रस्रवणे मेध्यं शकुनिः फलपातने । आसनं शयनं यानं तटौ नद्यास् तृणानि च

mātuḥ prasravaṇe medhyaṃ śakuniḥ phalapātane / āsanaṃ śayanaṃ yānaṃ taṭau nadyās tṛṇāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमसूर्यांशुपवनैः शुध्यन्ते तानि पण्यवत् । रथ्यापसर्पणे स्नाने क्षुत्पानानां च कर्मसु

somasūryāṃśupavanaiḥ śudhyante tāni paṇyavat / rathyāpasarpaṇe snāne kṣutpānānāṃ ca karmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचामेत यथान्यायं वाससः परिधापने । स्पृष्टानाम् अथ संस्पर्शैर् द्विरथ्याकर्दमाम्भसि

ācāmeta yathānyāyaṃ vāsasaḥ paridhāpane / spṛṣṭānām atha saṃsparśair dvirathyākardamāmbhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्वेष्टकचितानां च मेध्यता वायुसंश्रयात् । प्रभूतोपहताद् अन्नाद् अग्रम् उद्धृत्य संत्यजेत्

pakveṣṭakacitānāṃ ca medhyatā vāyusaṃśrayāt / prabhūtopahatād annād agram uddhṛtya saṃtyajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषस्य प्रोक्षणं कुर्याद् आचम्याद्भिस् तथा मृदा । उपवासस् त्रिरात्रं तु दुष्टभक्ताशिनो भवेत्

śeṣasya prokṣaṇaṃ kuryād ācamyādbhis tathā mṛdā / upavāsas trirātraṃ tu duṣṭabhaktāśino bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञाने ज्ञानपूर्वे तु तद्दोषोपशमे न तु । उदक्यां वावलग्नां च सूतिकान्त्यावसायिनः

ajñāne jñānapūrve tu taddoṣopaśame na tu / udakyāṃ vāvalagnāṃ ca sūtikāntyāvasāyinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पृष्ट्वा स्नायीत शौचार्थं तथैव मृतहारिणः । नारं स्पृष्ट्वास्थि सस्नेहं स्नात्वा विप्रो विशुध्यति

spṛṣṭvā snāyīta śaucārthaṃ tathaiva mṛtahāriṇaḥ / nāraṃ spṛṣṭvāsthi sasnehaṃ snātvā vipro viśudhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचम्यैव तु निःस्नेहं गाम् आलभ्यार्कम् ईक्ष्य वा । न लङ्घयेत् तथैवाथ ष्ठीवनोद्वर्तनानि च

ācamyaiva tu niḥsnehaṃ gām ālabhyārkam īkṣya vā / na laṅghayet tathaivātha ṣṭhīvanodvartanāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहाद् उच्छिष्टविण्मूत्रं पादाम्भस् तत् क्षिपेद् बहिः । पञ्चपिण्डान् अनुद्धृत्य न स्नायात् परवारिणि

gṛhād ucchiṣṭaviṇmūtraṃ pādāmbhas tat kṣiped bahiḥ / pañcapiṇḍān anuddhṛtya na snāyāt paravāriṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नायीत देवखातेषु गङ्गाह्रदसरित्सु च । नोद्यानादौ विकालेषु प्राज्ञस् तिष्ठेत् कदाचन

snāyīta devakhāteṣu gaṅgāhradasaritsu ca / nodyānādau vikāleṣu prājñas tiṣṭhet kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नालपेज् जनविद्विष्टान् वीरहीनास् तथा स्त्रियः । देवतापितृसच्छास्त्र- यज्विसंन्यासिनिन्दकैः

nālapej janavidviṣṭān vīrahīnās tathā striyaḥ / devatāpitṛsacchāstra- yajvisaṃnyāsinindakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा तु स्पर्शनालापं शुध्यत्य् अर्कावलोकनात् । अवलोक्य तथोदक्यां संन्यस्तं पतितं शवम्

kṛtvā tu sparśanālāpaṃ śudhyaty arkāvalokanāt / avalokya tathodakyāṃ saṃnyastaṃ patitaṃ śavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधर्मिसूतिकाषण्ढ- विवस्त्रान्त्यावसायिनः । मृतनिर्यातकांश् चैव परदाररताश् च ये

vidharmisūtikāṣaṇḍha- vivastrāntyāvasāyinaḥ / mṛtaniryātakāṃś caiva paradāraratāś ca ye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् एव हि कर्तव्यं प्राज्ञैः शोधनम् आत्मनः । अभोज्यभिक्षुपाखण्ड- मार्जारखरकुक्कुटान्

etad eva hi kartavyaṃ prājñaiḥ śodhanam ātmanaḥ / abhojyabhikṣupākhaṇḍa- mārjārakharakukkuṭān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतितापविद्धचाण्डाल- मृताहारांश् च धर्मवित् । संस्पृश्य शुध्यते स्नानाद् उदक्याग्रामशूकरौ

patitāpaviddhacāṇḍāla- mṛtāhārāṃś ca dharmavit / saṃspṛśya śudhyate snānād udakyāgrāmaśūkarau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वच् च सूतिकाशौच- दूषितौ पुरुषाव् अपि । यस्य चानुदिनं हानिर् गृहे नित्यस्य कर्मणः

tadvac ca sūtikāśauca- dūṣitau puruṣāv api / yasya cānudinaṃ hānir gṛhe nityasya karmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश् च ब्राह्मणसंत्यक्तः किल्बिषाशी नराधमः । नित्यस्य कर्मणो हानिं न कुर्वीत कदाचन

yaś ca brāhmaṇasaṃtyaktaḥ kilbiṣāśī narādhamaḥ / nityasya karmaṇo hāniṃ na kurvīta kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य त्व् अकरणं वक्ष्ये केवलं मृतजन्मसु । दशाहं ब्राह्मणस् तिष्ठेद् दानहोमविवर्जितः

tasya tv akaraṇaṃ vakṣye kevalaṃ mṛtajanmasu / daśāhaṃ brāhmaṇas tiṣṭhed dānahomavivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षत्रियो द्वादशाहं च वैश्यो मासार्धम् एव च । शूद्रश् च मासम् आसीत निजकर्मविवर्जितः

kṣatriyo dvādaśāhaṃ ca vaiśyo māsārdham eva ca / śūdraś ca māsam āsīta nijakarmavivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः परं निजं कर्म कुर्युः सर्वे यथोचितम् । प्रेताय सलिलं देयं बहिर् गत्वा तु गोत्रकैः

tataḥ paraṃ nijaṃ karma kuryuḥ sarve yathocitam / pretāya salilaṃ deyaṃ bahir gatvā tu gotrakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमे ऽह्नि चतुर्थे च सप्तमे नवमे तथा । तस्यास्थिसंचयः कार्यश् चतुर्थे ऽहनि गोत्रकैः

prathame 'hni caturthe ca saptame navame tathā / tasyāsthisaṃcayaḥ kāryaś caturthe 'hani gotrakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वं संचयनात् तेषाम् अङ्गस्पर्शो विधीयते । गोत्रकैस् तु क्रियाः सर्वाः कार्याः संचयनात् परम्

ūrdhvaṃ saṃcayanāt teṣām aṅgasparśo vidhīyate / gotrakais tu kriyāḥ sarvāḥ kāryāḥ saṃcayanāt param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पर्श एव सपिण्डानां मृताहनि तथोभयोः । अन्वर्थम् इच्छया शस्त्र- रज्जुबन्धनवह्निषु

sparśa eva sapiṇḍānāṃ mṛtāhani tathobhayoḥ / anvartham icchayā śastra- rajjubandhanavahniṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषप्रतापादिमृते प्रायानाशकयोर् अपि । बाले देशान्तरस्थे च तथा प्रव्रजिते मृते

viṣapratāpādimṛte prāyānāśakayor api / bāle deśāntarasthe ca tathā pravrajite mṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्यः शौचं मनुष्याणां त्र्यहम् उक्तम् अशौचकम् । सपिण्डानां सपिण्डस् तु मृते ऽन्यस्मिन् मृतो यदि

sadyaḥ śaucaṃ manuṣyāṇāṃ tryaham uktam aśaucakam / sapiṇḍānāṃ sapiṇḍas tu mṛte 'nyasmin mṛto yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वशौचं समाख्यातं कार्यास् तत्र दिनक्रियाः । एष एव विधिर् दृष्टो जन्मन्य् अपि हि सूतके

pūrvaśaucaṃ samākhyātaṃ kāryās tatra dinakriyāḥ / eṣa eva vidhir dṛṣṭo janmany api hi sūtake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपिण्डानां सपिण्डेषु यथावत् सोदकेषु च । पुत्रे जाते पितुः स्नानं सचैलस्य विधीयते

sapiṇḍānāṃ sapiṇḍeṣu yathāvat sodakeṣu ca / putre jāte pituḥ snānaṃ sacailasya vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रापि यदि वान्यस्मिन्न् अनुयातस् ततः परम् । तत्रापि शुद्धिर् उदिता पूर्वजन्मवतो दिनैः

tatrāpi yadi vānyasminn anuyātas tataḥ param / tatrāpi śuddhir uditā pūrvajanmavato dinaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशद्वादशमासार्ध- माससंख्यैर् दिनैर् गतैः । स्वाः स्वाः कर्मक्रियाः कुर्युः सर्वे वर्णा यथाविधि

daśadvādaśamāsārdha- māsasaṃkhyair dinair gataiḥ / svāḥ svāḥ karmakriyāḥ kuryuḥ sarve varṇā yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेतम् उद्दिश्य कर्तव्यम् एकोद्दिष्टम् अतः परम् । दानानि चैव देयानि ब्राह्मणेभ्यो मनीषिभिः

pretam uddiśya kartavyam ekoddiṣṭam ataḥ param / dānāni caiva deyāni brāhmaṇebhyo manīṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् यद् इष्टतमं लोके यच् चास्य दयितं गृहे । तत् तद् गुणवते देयं तद् एवाक्षयम् इच्छता

yad yad iṣṭatamaṃ loke yac cāsya dayitaṃ gṛhe / tat tad guṇavate deyaṃ tad evākṣayam icchatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णैस् तु दिवसैः स्पृष्ट्वा सलिलं वाहनायुधैः । दत्तप्रेतोदपिण्डाश् च सर्वे वर्णाः कृतक्रियाः

pūrṇais tu divasaiḥ spṛṣṭvā salilaṃ vāhanāyudhaiḥ / dattapretodapiṇḍāś ca sarve varṇāḥ kṛtakriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्युः समग्राः शुचिनः परत्रेह च भूतये । अध्येतव्या त्रयी नित्यं भवितव्यं विपश्चिता

kuryuḥ samagrāḥ śucinaḥ paratreha ca bhūtaye / adhyetavyā trayī nityaṃ bhavitavyaṃ vipaścitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मतो धनम् आहार्यं यष्टव्यं चापि यत्नतः । येन प्रकुपितो नात्मा जुगुप्साम् एति भो द्विजाः

dharmato dhanam āhāryaṃ yaṣṭavyaṃ cāpi yatnataḥ / yena prakupito nātmā jugupsām eti bho dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् कर्तव्यम् अशङ्केन यन् न गोप्यं महाजनैः । एवम् आचरतो विप्राः पुरुषस्य गृहे सतः

tat kartavyam aśaṅkena yan na gopyaṃ mahājanaiḥ / evam ācarato viprāḥ puruṣasya gṛhe sataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मार्थकामं संप्राप्य परत्रेह च शोभनम् । इदं रहस्यम् आयुष्यं धन्यं बुद्धिविवर्धनम्

dharmārthakāmaṃ saṃprāpya paratreha ca śobhanam / idaṃ rahasyam āyuṣyaṃ dhanyaṃ buddhivivardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वपापहरं पुण्यं श्रीपुष्ट्यारोग्यदं शिवम् । यशःकीर्तिप्रदं नॄणां तेजोबलविवर्धनम्

sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ śrīpuṣṭyārogyadaṃ śivam / yaśaḥkīrtipradaṃ nṝṇāṃ tejobalavivardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुष्ठेयं सदा पुंभिः स्वर्गसाधनम् उत्तमम् । ब्राह्मणैः क्षत्रियैर् वैश्यैः शूद्रैश् च मुनिसत्तमाः

anuṣṭheyaṃ sadā puṃbhiḥ svargasādhanam uttamam / brāhmaṇaiḥ kṣatriyair vaiśyaiḥ śūdraiś ca munisattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातव्यं सुप्रयत्नेन सम्यक् श्रेयोभिकाङ्क्षिभिः । ज्ञात्वैव यः सदा कालम् अनुष्ठानं करोति वै

jñātavyaṃ suprayatnena samyak śreyobhikāṅkṣibhiḥ / jñātvaiva yaḥ sadā kālam anuṣṭhānaṃ karoti vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वपापविनिर्मुक्तः स्वर्गलोके महीयते । सारात् सारतरं चेदम् आख्यातं द्विजसत्तमाः

sarvapāpavinirmuktaḥ svargaloke mahīyate / sārāt sārataraṃ cedam ākhyātaṃ dvijasattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं न देयं यस्य कस्यचित् । न नास्तिकाय दातव्यं न दुष्टमतये द्विजाः । न दाम्भिकाय मूर्खाय न कुतर्कप्रलापिने

śrutismṛtyuditaṃ dharmaṃ na deyaṃ yasya kasyacit / na nāstikāya dātavyaṃ na duṣṭamataye dvijāḥ / na dāmbhikāya mūrkhāya na kutarkapralāpine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.