Brahma-Purana 224

उमोवाच: भगवन् सर्वभूतेश सुरासुरनमस्कृत । धर्माधर्मे नृणां देव ब्रूहि मे संशयं विभो

umovāca: bhagavan sarvabhūteśa surāsuranamaskṛta / dharmādharme nṛṇāṃ deva brūhi me saṃśayaṃ vibho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मणा मनसा वाचा त्रिविधैर् देहिनः सदा । बध्यन्ते बन्धनैः कैर् वा मुच्यन्ते वा कथं वद

karmaṇā manasā vācā trividhair dehinaḥ sadā / badhyante bandhanaiḥ kair vā mucyante vā kathaṃ vada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केन शीलेन वै देव कर्मणा कीदृशेन वा । समाचारैर् गुणैः कैर् वा स्वर्गं यान्तीह मानवाः

kena śīlena vai deva karmaṇā kīdṛśena vā / samācārair guṇaiḥ kair vā svargaṃ yāntīha mānavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिव उवाच: देवि धर्मार्थतत्त्वज्ञे धर्मनित्ये उमे सदा । सर्वप्राणिहितः प्रश्नः श्रूयतां बुद्धिवर्धनः

śiva uvāca: devi dharmārthatattvajñe dharmanitye ume sadā / sarvaprāṇihitaḥ praśnaḥ śrūyatāṃ buddhivardhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यधर्मरताः शान्ताः सर्वलिङ्गविवर्जिताः । नाधर्मेण न धर्मेण बध्यन्ते छिन्नसंशयाः

satyadharmaratāḥ śāntāḥ sarvaliṅgavivarjitāḥ / nādharmeṇa na dharmeṇa badhyante chinnasaṃśayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रलयोत्पत्तितत्त्वज्ञाः सर्वज्ञाः सर्वदर्शिनः । वीतरागा विमुच्यन्ते पुरुषाः कर्मबन्धनैः

pralayotpattitattvajñāḥ sarvajñāḥ sarvadarśinaḥ / vītarāgā vimucyante puruṣāḥ karmabandhanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मणा मनसा वाचा ये न हिंसन्ति किंचन । ये न मज्जन्ति कस्मिंश्चित् ते न बध्नन्ति कर्मभिः

karmaṇā manasā vācā ye na hiṃsanti kiṃcana / ye na majjanti kasmiṃścit te na badhnanti karmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणातिपाताद् विरताः शीलवन्तो दयान्विताः । तुल्यद्वेष्यप्रिया दान्ता मुच्यन्ते कर्मबन्धनैः

prāṇātipātād viratāḥ śīlavanto dayānvitāḥ / tulyadveṣyapriyā dāntā mucyante karmabandhanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वभूतदयावन्तो विश्वास्याः सर्वजन्तुषु । त्यक्तहिंस्रसमाचारास् ते नराः स्वर्गगामिनः

sarvabhūtadayāvanto viśvāsyāḥ sarvajantuṣu / tyaktahiṃsrasamācārās te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्वनिर्ममा नित्यं परदारविवर्जिकाः । धर्मलब्धार्थभोक्तारस् ते नराः स्वर्गगामिनः

parasvanirmamā nityaṃ paradāravivarjikāḥ / dharmalabdhārthabhoktāras te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातृवत् स्वसृवच् चैव नित्यं दुहितृवच् च ये । परदारेषु वर्तन्ते ते नराः स्वर्गगामिनः

mātṛvat svasṛvac caiva nityaṃ duhitṛvac ca ye / paradāreṣu vartante te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वदारनिरता ये च ऋतुकालाभिगामिनः । अग्राम्यसुखभोगाश् च ते नराः स्वर्गगामिनः

svadāraniratā ye ca ṛtukālābhigāminaḥ / agrāmyasukhabhogāś ca te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तैन्यान् निवृत्ताः सततं संतुष्टाः स्वधनेन च । स्वभाग्यान्य् उपजीवन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः

stainyān nivṛttāḥ satataṃ saṃtuṣṭāḥ svadhanena ca / svabhāgyāny upajīvanti te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परदारेषु ये नित्यं चारित्रावृतलोचनाः । जितेन्द्रियाः शीलपरास् ते नराः स्वर्गगामिनः

paradāreṣu ye nityaṃ cāritrāvṛtalocanāḥ / jitendriyāḥ śīlaparās te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष दैवकृतो मार्गः सेवितव्यः सदा नरैः । अकषायकृतश् चैव मार्गः सेव्यः सदा बुधैः

eṣa daivakṛto mārgaḥ sevitavyaḥ sadā naraiḥ / akaṣāyakṛtaś caiva mārgaḥ sevyaḥ sadā budhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवृथापकृतश् चैव मार्गः सेव्यः सदा बुधैः । दानकर्मतपोयुक्तः शीलशौचदयात्मकः । स्वर्गमार्गम् अभीप्सद्भिर् न सेव्यस् त्व् अत उत्तरः

avṛthāpakṛtaś caiva mārgaḥ sevyaḥ sadā budhaiḥ / dānakarmatapoyuktaḥ śīlaśaucadayātmakaḥ / svargamārgam abhīpsadbhir na sevyas tv ata uttaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उमोवाच: वाचा तु बध्यते येन मुच्यते ह्य् अथवा पुनः । तानि कर्माणि मे देव वद भूतपते ऽनघ

umovāca: vācā tu badhyate yena mucyate hy athavā punaḥ / tāni karmāṇi me deva vada bhūtapate 'nagha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिव उवाच: आत्महेतोः परार्थे वा अधर्माश्रितम् एव च । ये मृषा न वदन्तीह ते नराः स्वर्गगामिनः

śiva uvāca: ātmahetoḥ parārthe vā adharmāśritam eva ca / ye mṛṣā na vadantīha te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्त्यर्थं धर्महेतोर् वा कामकारात् तथैव च । अनृतं ये न भाषन्ते ते नराः स्वर्गगामिनः

vṛttyarthaṃ dharmahetor vā kāmakārāt tathaiva ca / anṛtaṃ ye na bhāṣante te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लक्ष्णां वाणीं स्वच्छवर्णां मधुरां पापवर्जिताम् । स्वगतेनाभिभाषन्ते ते नराः स्वर्गगामिनः

ślakṣṇāṃ vāṇīṃ svacchavarṇāṃ madhurāṃ pāpavarjitām / svagatenābhibhāṣante te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परुषं ये न भाषन्ते कटुकं निष्ठुरं तथा । न पैशुन्यरताः सन्तस् ते नराः स्वर्गगामिनः

paruṣaṃ ye na bhāṣante kaṭukaṃ niṣṭhuraṃ tathā / na paiśunyaratāḥ santas te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिशुनं न प्रभाषन्ते मित्रभेदकरं तथा । परपीडाकरं चैव ते नराः स्वर्गगामिनः

piśunaṃ na prabhāṣante mitrabhedakaraṃ tathā / parapīḍākaraṃ caiva te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये वर्जयन्ति परुषं परद्रोहं च मानवाः । सर्वभूतसमा दान्तास् ते नराः स्वर्गगामिनः

ye varjayanti paruṣaṃ paradrohaṃ ca mānavāḥ / sarvabhūtasamā dāntās te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शठप्रलापाद् विरता विरुद्धपरिवर्जकाः । सौम्यप्रलापिनो नित्यं ते नराः स्वर्गगामिनः

śaṭhapralāpād viratā viruddhaparivarjakāḥ / saumyapralāpino nityaṃ te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कोपाद् व्याहरन्ते ये वाचं हृदयदारिणीम् । शान्तिं विन्दन्ति ये क्रुद्धास् ते नराः स्वर्गगामिनः

na kopād vyāharante ye vācaṃ hṛdayadāriṇīm / śāntiṃ vindanti ye kruddhās te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष वाणीकृतो देवि धर्मः सेव्यः सदा नरैः । शुभसत्यगुणैर् नित्यं वर्जनीया मृषा बुधैः

eṣa vāṇīkṛto devi dharmaḥ sevyaḥ sadā naraiḥ / śubhasatyaguṇair nityaṃ varjanīyā mṛṣā budhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उमोवाच: मनसा बध्यते येन कर्मणा पुरुषः सदा । तन् मे ब्रूहि महाभाग देवदेव पिनाकधृक्

umovāca: manasā badhyate yena karmaṇā puruṣaḥ sadā / tan me brūhi mahābhāga devadeva pinākadhṛk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महेश्वर उवाच: मानसेनेह धर्मेण संयुक्ताः पुरुषाः सदा । स्वर्गं गच्छन्ति कल्याणि तन् मे कीर्तयतः शृणु

maheśvara uvāca: mānaseneha dharmeṇa saṃyuktāḥ puruṣāḥ sadā / svargaṃ gacchanti kalyāṇi tan me kīrtayataḥ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुष्प्रणीतेन मनसा दुष्प्रणीतान्तराकृतिः । नरो बध्येत येनेह शृणु वा तं शुभानने

duṣpraṇītena manasā duṣpraṇītāntarākṛtiḥ / naro badhyeta yeneha śṛṇu vā taṃ śubhānane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरण्ये विजने न्यस्तं परस्वं दृश्यते यदा । मनसापि न गृह्णन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः

araṇye vijane nyastaṃ parasvaṃ dṛśyate yadā / manasāpi na gṛhṇanti te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव परदारान् ये कामवृत्ता रहोगताः । मनसापि न हिंसन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः

tathaiva paradārān ye kāmavṛttā rahogatāḥ / manasāpi na hiṃsanti te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शत्रुं मित्रं च ये नित्यं तुल्येन मनसा नराः । भजन्ति मैत्र्यं संगम्य ते नराः स्वर्गगामिनः

śatruṃ mitraṃ ca ye nityaṃ tulyena manasā narāḥ / bhajanti maitryaṃ saṃgamya te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतवन्तो दयावन्तः शुचयः सत्यसंगराः । स्वैर् अर्थैः परिसंतुष्टास् ते नराः स्वर्गगामिनः

śrutavanto dayāvantaḥ śucayaḥ satyasaṃgarāḥ / svair arthaiḥ parisaṃtuṣṭās te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवैरा ये त्व् अनायासा मैत्रचित्तरताः सदा । सर्वभूतदयावन्तस् ते नराः स्वर्गगामिनः

avairā ye tv anāyāsā maitracittaratāḥ sadā / sarvabhūtadayāvantas te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातवन्तः क्रियावन्तः क्षमावन्तः सुहृत्प्रियाः । धर्माधर्मविदो नित्यं ते नराः स्वर्गगामिनः

jñātavantaḥ kriyāvantaḥ kṣamāvantaḥ suhṛtpriyāḥ / dharmādharmavido nityaṃ te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभानाम् अशुभानां च कर्मणां फलसंचये । निराकाङ्क्षाश् च ये देवि ते नराः स्वर्गगामिनः

śubhānām aśubhānāṃ ca karmaṇāṃ phalasaṃcaye / nirākāṅkṣāś ca ye devi te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापोपेतान् वर्जयन्ति देवद्विजपराः सदा । समुत्थानम् अनुप्राप्तास् ते नराः स्वर्गगामिनः

pāpopetān varjayanti devadvijaparāḥ sadā / samutthānam anuprāptās te narāḥ svargagāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभैः कर्मफलैर् देवि मयैते परिकीर्तिताः । स्वर्गमार्गपरा भूयः किं त्वं श्रोतुम् इहेच्छसि

śubhaiḥ karmaphalair devi mayaite parikīrtitāḥ / svargamārgaparā bhūyaḥ kiṃ tvaṃ śrotum ihecchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उमोवाच: महान् मे संशयः कश्चिन् मर्त्यान् प्रति महेश्वर । तस्मात् त्वं निपुणेनाद्य मम व्याख्यातुम् अर्हसि

umovāca: mahān me saṃśayaḥ kaścin martyān prati maheśvara / tasmāt tvaṃ nipuṇenādya mama vyākhyātum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केनायुर् लभते दीर्घं कर्मणा पुरुषः प्रभो । तपसा वापि देवेश केनायुर् लभते महत्

kenāyur labhate dīrghaṃ karmaṇā puruṣaḥ prabho / tapasā vāpi deveśa kenāyur labhate mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीणायुः केन भवति कर्मणा भुवि मानवः । विपाकं कर्मणां देव वक्तुम् अर्हस्य् अनिन्दित

kṣīṇāyuḥ kena bhavati karmaṇā bhuvi mānavaḥ / vipākaṃ karmaṇāṃ deva vaktum arhasy anindita

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरे च महाभाग्या मन्दभाग्यास् तथा परे । अकुलीनाः कुलीनाश् च संभवन्ति तथा परे

apare ca mahābhāgyā mandabhāgyās tathā pare / akulīnāḥ kulīnāś ca saṃbhavanti tathā pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्दर्शाः केचिद् आभान्ति नराः काष्ठमया इव । प्रियदर्शास् तथा चान्ये दर्शनाद् एव मानवाः

durdarśāḥ kecid ābhānti narāḥ kāṣṭhamayā iva / priyadarśās tathā cānye darśanād eva mānavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुष्प्रज्ञाः केचिद् आभान्ति केचिद् आभान्ति पण्डिताः । महाप्रज्ञास् तथा चान्ये ज्ञानविज्ञानभाविनः

duṣprajñāḥ kecid ābhānti kecid ābhānti paṇḍitāḥ / mahāprajñās tathā cānye jñānavijñānabhāvinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पवाचास् तथा केचिन् महावाचास् तथा परे । दृश्यन्ते पुरुषा देव ततो व्याख्यातुम् अर्हसि

alpavācās tathā kecin mahāvācās tathā pare / dṛśyante puruṣā deva tato vyākhyātum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिव उवाच: हन्त ते ऽहं प्रवक्ष्यामि देवि कर्मफलोदयम् । मर्त्यलोके नरः सर्वो येन स्वं फलम् अश्नुते

śiva uvāca: hanta te 'haṃ pravakṣyāmi devi karmaphalodayam / martyaloke naraḥ sarvo yena svaṃ phalam aśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणातिपाती योगीन्द्रो दण्डहस्तो नरः सदा । नित्यम् उद्यतशस्त्रश् च हन्ति भूतगणान् नरः

prāṇātipātī yogīndro daṇḍahasto naraḥ sadā / nityam udyataśastraś ca hanti bhūtagaṇān naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्दयः सर्वभूतेभ्यो नित्यम् उद्वेगकारकः । अपि कीटपतंगानाम् अशरण्यः सुनिर्घृणः

nirdayaḥ sarvabhūtebhyo nityam udvegakārakaḥ / api kīṭapataṃgānām aśaraṇyaḥ sunirghṛṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंभूतो नरो देवि निरयं प्रतिपद्यते । विपरीतस् तु धर्मात्मा स्वरूपेणाभिजायते

evaṃbhūto naro devi nirayaṃ pratipadyate / viparītas tu dharmātmā svarūpeṇābhijāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरयं याति हिंसात्मा याति स्वर्गम् अहिंसकः । यातनां निरये रौद्रां सकृच्छ्रां लभते नरः

nirayaṃ yāti hiṃsātmā yāti svargam ahiṃsakaḥ / yātanāṃ niraye raudrāṃ sakṛcchrāṃ labhate naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कश्चिन् निरयात् तस्मात् समुत्तरति कर्हिचित् । मानुष्यं लभते वापि हीनायुस् तत्र जायते

yaḥ kaścin nirayāt tasmāt samuttarati karhicit / mānuṣyaṃ labhate vāpi hīnāyus tatra jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापेन कर्मणा देवि युक्तो हिंसादिभिर् यतः । अहितः सर्वभूतानां हीनायुर् उपजायते

pāpena karmaṇā devi yukto hiṃsādibhir yataḥ / ahitaḥ sarvabhūtānāṃ hīnāyur upajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभेन कर्मणा देवि प्राणिघातविवर्जितः । शुभेन कर्मणा देवि प्राणिघातविवर्जितः । निक्षिप्तशस्त्रो निर्दण्डो न हिंसति कदाचन

śubhena karmaṇā devi prāṇighātavivarjitaḥ / śubhena karmaṇā devi prāṇighātavivarjitaḥ / nikṣiptaśastro nirdaṇḍo na hiṃsati kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न घातयति नो हन्ति घ्नन्तं नैवानुमोदते । सर्वभूतेषु सस्नेहो यथात्मनि तथा परे

na ghātayati no hanti ghnantaṃ naivānumodate / sarvabhūteṣu sasneho yathātmani tathā pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईदृशः पुरुषो नित्यं देवि देवत्वम् अश्नुते । उपपन्नान् सुखान् भोगान् सदाश्नाति मुदा युतः

īdṛśaḥ puruṣo nityaṃ devi devatvam aśnute / upapannān sukhān bhogān sadāśnāti mudā yutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ चेन् मानुषे लोके कदाचिद् उपपद्यते । एष दीर्घायुषां मार्गः सुवृत्तानां सुकर्मणाम् । प्राणिहिंसाविमोक्षेण ब्रह्मणा समुदीरितः

atha cen mānuṣe loke kadācid upapadyate / eṣa dīrghāyuṣāṃ mārgaḥ suvṛttānāṃ sukarmaṇām / prāṇihiṃsāvimokṣeṇa brahmaṇā samudīritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.