मुनय ऊचुः: कथितं भवता सर्वम् अस्माकं सकलं तथा । भुवर्लोकादिकांल् लोकाञ् श्रोतुम् इच्छामहे वयम्
munaya ūcuḥ: kathitaṃ bhavatā sarvam asmākaṃ sakalaṃ tathā / bhuvarlokādikāṃl lokāñ śrotum icchāmahe vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव ग्रहसंस्थानं प्रमाणानि यथा तथा । समाचक्ष्व महाभाग यथावल् लोमहर्षण
tathaiva grahasaṃsthānaṃ pramāṇāni yathā tathā / samācakṣva mahābhāga yathāval lomaharṣaṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोमहर्षण उवाच: रविचन्द्रमसोर् यावन् मयूखैर् अवभास्यते । ससमुद्रसरिच्छैला तावती पृथिवी स्मृता
lomaharṣaṇa uvāca: ravicandramasor yāvan mayūkhair avabhāsyate / sasamudrasaricchailā tāvatī pṛthivī smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत्प्रमाणा पृथिवी विस्तारपरिमण्डला । नभस् तावत्प्रमाणं हि विस्तारपरिमण्डलम्
yāvatpramāṇā pṛthivī vistāraparimaṇḍalā / nabhas tāvatpramāṇaṃ hi vistāraparimaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमेर् योजनलक्षे तु सौरं विप्रास् तु मण्डलम् । लक्षे दिवाकराच् चापि मण्डलं शशिनः स्थितम्
bhūmer yojanalakṣe tu sauraṃ viprās tu maṇḍalam / lakṣe divākarāc cāpi maṇḍalaṃ śaśinaḥ sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्णे शतसहस्रे तु योजनानां निशाकरात् । नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नम् उपरिष्टात् प्रकाशते
pūrṇe śatasahasre tu yojanānāṃ niśākarāt / nakṣatramaṇḍalaṃ kṛtsnam upariṣṭāt prakāśate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विलक्षे चोत्तरे विप्रा बुधो नक्षत्रमण्डलात् । तावत्प्रमाणभागे तु बुधस्याप्य् उशना स्थितः
dvilakṣe cottare viprā budho nakṣatramaṇḍalāt / tāvatpramāṇabhāge tu budhasyāpy uśanā sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गारको ऽपि शुक्रस्य तत्प्रमाणे व्यवस्थितः । लक्षद्वयेन भौमस्य स्थितो देवपुरोहितः
aṅgārako 'pi śukrasya tatpramāṇe vyavasthitaḥ / lakṣadvayena bhaumasya sthito devapurohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौरिर् बृहस्पतेर् ऊर्ध्वं द्विलक्षे समवस्थितः । सप्तर्षिमण्डलं तस्माल् लक्षम् एकं द्विजोत्तमाः
saurir bṛhaspater ūrdhvaṃ dvilakṣe samavasthitaḥ / saptarṣimaṇḍalaṃ tasmāl lakṣam ekaṃ dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिभ्यस् तु सहस्राणां शताद् ऊर्ध्वं व्यवस्थितः । मेढीभूतः समस्तस्य ज्योतिश् चक्रस्य वै ध्रुवः
ṛṣibhyas tu sahasrāṇāṃ śatād ūrdhvaṃ vyavasthitaḥ / meḍhībhūtaḥ samastasya jyotiś cakrasya vai dhruvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रैलोक्यम् एतत् कथितं संक्षेपेण द्विजोत्तमाः । इज्याफलस्य भूर् एषा इज्या चात्र प्रतिष्ठिता
trailokyam etat kathitaṃ saṃkṣepeṇa dvijottamāḥ / ijyāphalasya bhūr eṣā ijyā cātra pratiṣṭhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवाद् ऊर्ध्वं महर्लोको यत्र ते कल्पवासिनः । एकयोजनकोटी तु महर्लोको विधीयते
dhruvād ūrdhvaṃ maharloko yatra te kalpavāsinaḥ / ekayojanakoṭī tu maharloko vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वे कोट्यौ तु जनो लोको यत्र ते ब्रह्मणः सुताः । सनन्दनाद्याः कथिता विप्राश् चामलचेतसः
dve koṭyau tu jano loko yatra te brahmaṇaḥ sutāḥ / sanandanādyāḥ kathitā viprāś cāmalacetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्गुणोत्तरं चोर्ध्वं जनलोकात् तपः स्मृतम् । वैराजा यत्र ते देवाः स्थिता देहविवर्जिताः
caturguṇottaraṃ cordhvaṃ janalokāt tapaḥ smṛtam / vairājā yatra te devāḥ sthitā dehavivarjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षड्गुणेन तपोलोकात् सत्यलोको विराजते । अपुनर्मारकं यत्र सिद्धादिमुनिसेवितम्
ṣaḍguṇena tapolokāt satyaloko virājate / apunarmārakaṃ yatra siddhādimunisevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादगम्यं तु यत् किंचिद् वस्त्व् अस्ति पृथिवीमयम् । स भूर्लोकः समाख्यातो विस्तारो ऽस्य मयोदितः
pādagamyaṃ tu yat kiṃcid vastv asti pṛthivīmayam / sa bhūrlokaḥ samākhyāto vistāro 'sya mayoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमिसूर्यान्तरं यत् तु सिद्धादिमुनिसेवितम् । भुवर्लोकस् तु सो ऽप्य् उक्तो द्वितीयो मुनिसत्तमाः
bhūmisūryāntaraṃ yat tu siddhādimunisevitam / bhuvarlokas tu so 'py ukto dvitīyo munisattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवसूर्यान्तरं यत् तु नियुतानि चतुर्दश । स्वर्लोकः सो ऽपि कथितो लोकसंस्थानचिन्तकैः
dhruvasūryāntaraṃ yat tu niyutāni caturdaśa / svarlokaḥ so 'pi kathito lokasaṃsthānacintakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रैलोक्यम् एतत् कृतकं विप्रैश् च परिपठ्यते । जनस् तपस् तथा सत्यम् इति चाकृतकं त्रयम्
trailokyam etat kṛtakaṃ vipraiś ca paripaṭhyate / janas tapas tathā satyam iti cākṛtakaṃ trayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतकाकृतको मध्ये महर्लोक इति स्मृतः । शून्यो भवति कल्पान्ते यो ऽन्तं न च विनश्यति
kṛtakākṛtako madhye maharloka iti smṛtaḥ / śūnyo bhavati kalpānte yo 'ntaṃ na ca vinaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते सप्त महालोका मया वः कथिता द्विजाः । पातालानि च सप्तैव ब्रह्माण्डस्यैष विस्तरः
ete sapta mahālokā mayā vaḥ kathitā dvijāḥ / pātālāni ca saptaiva brahmāṇḍasyaiṣa vistaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् अण्डकटाहेन तिर्यग् ऊर्ध्वम् अधस् तथा । कपित्थस्य यथा बीजं सर्वतो वै समावृतम्
etad aṇḍakaṭāhena tiryag ūrdhvam adhas tathā / kapitthasya yathā bījaṃ sarvato vai samāvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशोत्तरेण पयसा द्विजाश् चाण्डं च तद् वृतम् । स चाम्बुपरिवारो ऽसौ वह्निना वेष्टितो बहिः
daśottareṇa payasā dvijāś cāṇḍaṃ ca tad vṛtam / sa cāmbuparivāro 'sau vahninā veṣṭito bahiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्निस् तु वायुना वायुर् विप्रास् तु नभसावृतः । आकाशो ऽपि मुनिश्रेष्ठा महता परिवेष्टितः
vahnis tu vāyunā vāyur viprās tu nabhasāvṛtaḥ / ākāśo 'pi muniśreṣṭhā mahatā pariveṣṭitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशोत्तराण्य् अशेषाणि विप्राश् चैतानि सप्त वै । महान्तं च समावृत्य प्रधानं समवस्थितम्
daśottarāṇy aśeṣāṇi viprāś caitāni sapta vai / mahāntaṃ ca samāvṛtya pradhānaṃ samavasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तस्य न तस्यान्तः संख्यानं चापि विद्यते । तद् अनन्तम् असंख्यातं प्रमाणेनापि वै यतः
anantasya na tasyāntaḥ saṃkhyānaṃ cāpi vidyate / tad anantam asaṃkhyātaṃ pramāṇenāpi vai yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेतुभूतम् अशेषस्य प्रकृतिः सा परा द्विजाः । अण्डानां तु सहस्राणां सहस्राण्य् अयुतानि च
hetubhūtam aśeṣasya prakṛtiḥ sā parā dvijāḥ / aṇḍānāṃ tu sahasrāṇāṃ sahasrāṇy ayutāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईदृशानां तथा तत्र कोटिकोटिशतानि च । दारुण्य् अग्निर् यथा तैलं तिले तद्वत् पुमान् इह
īdṛśānāṃ tathā tatra koṭikoṭiśatāni ca / dāruṇy agnir yathā tailaṃ tile tadvat pumān iha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रधाने ऽवस्थितो व्यापी चेतनात्मनिवेदनः । प्रधानं च पुमांश् चैव सर्वभूतानुभूतया
pradhāne 'vasthito vyāpī cetanātmanivedanaḥ / pradhānaṃ ca pumāṃś caiva sarvabhūtānubhūtayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुशक्त्या द्विजश्रेष्ठा धृतौ संश्रयधर्मिणौ । तयोः सैव पृथग्भावे कारणं संश्रयस्य च
viṣṇuśaktyā dvijaśreṣṭhā dhṛtau saṃśrayadharmiṇau / tayoḥ saiva pṛthagbhāve kāraṇaṃ saṃśrayasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षोभकारणभूता च सर्गकाले द्विजोत्तमाः । यथा शैत्यं जले वातो बिभर्ति कणिकागतम्
kṣobhakāraṇabhūtā ca sargakāle dvijottamāḥ / yathā śaityaṃ jale vāto bibharti kaṇikāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगच् छक्तिस् तथा विष्णोः प्रधानपुरुषात्मकम् । यथा च पादपो मूल- स्कन्धशाखादिसंयुतः
jagac chaktis tathā viṣṇoḥ pradhānapuruṣātmakam / yathā ca pādapo mūla- skandhaśākhādisaṃyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यबीजात् प्रभवति बीजान्य् अन्यानि वै ततः । प्रभवन्ति ततस् तेभ्यो भवन्त्य् अन्ये परे द्रुमाः
ādyabījāt prabhavati bījāny anyāni vai tataḥ / prabhavanti tatas tebhyo bhavanty anye pare drumāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते ऽपि तल्लक्षणद्रव्य- कारणानुगता द्विजाः । एवम् अव्याकृतात् पूर्वं जायन्ते महदादयः
te 'pi tallakṣaṇadravya- kāraṇānugatā dvijāḥ / evam avyākṛtāt pūrvaṃ jāyante mahadādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषान्तास् ततस् तेभ्यः संभवन्ति सुरादयः । तेभ्यश् च पुत्रास् तेषां तु पुत्राणां परमे सुताः
viśeṣāntās tatas tebhyaḥ saṃbhavanti surādayaḥ / tebhyaś ca putrās teṣāṃ tu putrāṇāṃ parame sutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बीजाद् वृक्षप्ररोहेण यथा नापचयस् तरोः । भूतानां भूतसर्गेण नैवास्त्य् अपचयस् तथा
bījād vṛkṣapraroheṇa yathā nāpacayas taroḥ / bhūtānāṃ bhūtasargeṇa naivāsty apacayas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संनिधानाद् यथाकाश- कालाद्याः कारणं तरोः । तथैवापरिणामेन विश्वस्य भगवान् हरिः
saṃnidhānād yathākāśa- kālādyāḥ kāraṇaṃ taroḥ / tathaivāpariṇāmena viśvasya bhagavān hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रीहिबीजे यथा मूलं नालं पत्त्राङ्कुरौ तथा । काण्डकोषास् तथा पुष्पं क्षीरं तद्वच् च तण्डुलः
vrīhibīje yathā mūlaṃ nālaṃ pattrāṅkurau tathā / kāṇḍakoṣās tathā puṣpaṃ kṣīraṃ tadvac ca taṇḍulaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुषाः कणाश् च सन्तो वै यान्त्य् आविर्भावम् आत्मनः । प्ररोहहेतुसामग्र्यम् आसाद्य मुनिसत्तमाः
tuṣāḥ kaṇāś ca santo vai yānty āvirbhāvam ātmanaḥ / prarohahetusāmagryam āsādya munisattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा कर्मस्व् अनेकेषु देवाद्यास् तनवः स्थिताः । विष्णुशक्तिं समासाद्य प्ररोहम् उपयान्ति वै
tathā karmasv anekeṣu devādyās tanavaḥ sthitāḥ / viṣṇuśaktiṃ samāsādya praroham upayānti vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च विष्णुः परं ब्रह्म यतः सर्वम् इदं जगत् । जगच् च यो यत्र चेदं यस्मिन् विलयम् एष्यति
sa ca viṣṇuḥ paraṃ brahma yataḥ sarvam idaṃ jagat / jagac ca yo yatra cedaṃ yasmin vilayam eṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् ब्रह्म परमं धाम सदसत् परमं पदम् । यस्य सर्वम् अभेदेन जगद् एतच् चराचरम्
tad brahma paramaṃ dhāma sadasat paramaṃ padam / yasya sarvam abhedena jagad etac carācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव मूलप्रकृतिर् व्यक्तरूपी जगच् च सः । तस्मिन्न् एव लयं सर्वं याति तत्र च तिष्ठति
sa eva mūlaprakṛtir vyaktarūpī jagac ca saḥ / tasminn eva layaṃ sarvaṃ yāti tatra ca tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.