Brahma-Purana 24

कर्ता क्रियाणां स च इज्यते क्रतुः ब्र्प् २३।४४अ स एव तत्कर्मफलं च तस्य यत् ब्र्प् २३।४४ब् युगादि यस्माच् च भवेद् अशेषतो ब्र्प् २३।४४च् हरेर् न किंचिद् व्यतिरिक्तम् अस्ति तत् ब्र्प् २३।४४द् लोमहर्षण उवाच: तारामयं भगवतः शिशुमाराकृति प्रभोः । दिवि रूपं हरेर् यत् तु तस्य पुच्छे स्थितो ध्रुवः

kartā kriyāṇāṃ sa ca ijyate kratuḥ BrP 23.44a sa eva tatkarmaphalaṃ ca tasya yat BrP 23.44b yugādi yasmāc ca bhaved aśeṣato BrP 23.44c harer na kiṃcid vyatiriktam asti tat BrP 23.44d lomaharṣaṇa uvāca: tārāmayaṃ bhagavataḥ śiśumārākṛti prabhoḥ / divi rūpaṃ harer yat tu tasya pucche sthito dhruvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सएष भ्रमन् भ्रामयति चन्द्रादित्यादिकान् ग्रहान् । भ्रमन्तम् अनु तं यान्ति नक्षत्राणि च चक्रवत्

saeṣa bhraman bhrāmayati candrādityādikān grahān / bhramantam anu taṃ yānti nakṣatrāṇi ca cakravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्याचन्द्रमसौ तारा नक्षत्राणि ग्रहैः सह । वातानीकमयैर् बन्धैर् ध्रुवे बद्धानि तानि वै

sūryācandramasau tārā nakṣatrāṇi grahaiḥ saha / vātānīkamayair bandhair dhruve baddhāni tāni vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिशुमाराकृति प्रोक्तं यद् रूपं ज्योतिषां दिवि । नारायणः परं धाम तस्याधारः स्वयं हृदि

śiśumārākṛti proktaṃ yad rūpaṃ jyotiṣāṃ divi / nārāyaṇaḥ paraṃ dhāma tasyādhāraḥ svayaṃ hṛdi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तानपादतनयस् तम् आराध्य प्रजापतिम् । स ताराशिशुमारस्य ध्रुवः पुच्छे व्यवस्थितः

uttānapādatanayas tam ārādhya prajāpatim / sa tārāśiśumārasya dhruvaḥ pucche vyavasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधारः शिशुमारस्य सर्वाध्यक्षो जनार्दनः । ध्रुवस्य शिशुमारश् च ध्रुवे भानुर् व्यवस्थितः

ādhāraḥ śiśumārasya sarvādhyakṣo janārdanaḥ / dhruvasya śiśumāraś ca dhruve bhānur vyavasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् आधारं जगच् चेदं सदेवासुरमानुषम् । येन विप्रा विधानेन तन् मे शृणुत सांप्रतम्

tad ādhāraṃ jagac cedaṃ sadevāsuramānuṣam / yena viprā vidhānena tan me śṛṇuta sāṃpratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवस्वान् अष्टभिर् मासैर् ग्रसत्य् अपो रसात्मिकाः । वर्षत्य् अम्बु ततश् चान्नम् अन्नादम् अखिलं जगत्

vivasvān aṣṭabhir māsair grasaty apo rasātmikāḥ / varṣaty ambu tataś cānnam annādam akhilaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवस्वान् अंशुभिस् तीक्ष्णैर् आदाय जगतो जलम् । सोमं पुष्यत्य् अथेन्दुश् च वायुनाडीमयैर् दिवि

vivasvān aṃśubhis tīkṣṇair ādāya jagato jalam / somaṃ puṣyaty athenduś ca vāyunāḍīmayair divi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलैर् विक्षिप्यते ऽभ्रेषु धूमाग्न्यनिलमूर्तिषु । न भ्रश्यन्ति यतस् तेभ्यो जलान्य् अभ्राणि तान्य् अतः

jalair vikṣipyate 'bhreṣu dhūmāgnyanilamūrtiṣu / na bhraśyanti yatas tebhyo jalāny abhrāṇi tāny ataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्रस्थाः प्रपतन्त्य् आपो वायुना समुदीरिताः । संस्कारं कालजनितं विप्राश् चासाद्य निर्मलाः

abhrasthāḥ prapatanty āpo vāyunā samudīritāḥ / saṃskāraṃ kālajanitaṃ viprāś cāsādya nirmalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरित्समुद्रा भौमास् तु तथापः प्राणिसंभवाः । चतुष्प्रकारा भगवान् आदत्ते सविता द्विजाः

saritsamudrā bhaumās tu tathāpaḥ prāṇisaṃbhavāḥ / catuṣprakārā bhagavān ādatte savitā dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशगङ्गासलिलं तथाहृत्य गभस्तिमान् । अनभ्रगतम् एवोर्व्यां सद्यः क्षिपति रश्मिभिः

ākāśagaṅgāsalilaṃ tathāhṛtya gabhastimān / anabhragatam evorvyāṃ sadyaḥ kṣipati raśmibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य संस्पर्शनिर्धूत- पापपङ्को द्विजोत्तमाः । न याति नरकं मर्त्यो दिव्यं स्नानं हि तत् स्मृतम्

tasya saṃsparśanirdhūta- pāpapaṅko dvijottamāḥ / na yāti narakaṃ martyo divyaṃ snānaṃ hi tat smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टसूर्यं हि तद् वारि पतत्य् अभ्रैर् विना दिवः । आकाशगङ्गासलिलं तद् गोभिः क्षिप्यते रवेः

dṛṣṭasūryaṃ hi tad vāri pataty abhrair vinā divaḥ / ākāśagaṅgāsalilaṃ tad gobhiḥ kṣipyate raveḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्तिकादिषु ऋक्षेषु विषमेष्व् अम्बु यद् दिवः । दृष्ट्वार्कं पतितं ज्ञेयं तद् गाङ्गं दिग्गजोह्नितम्

kṛttikādiṣu ṛkṣeṣu viṣameṣv ambu yad divaḥ / dṛṣṭvārkaṃ patitaṃ jñeyaṃ tad gāṅgaṃ diggajohnitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युग्मर्क्षेषु तु यत् तोयं पतत्य् अर्कोद्गितं दिवः । तत् सूर्यरश्मिभिः सद्यः समादाय निरस्यते

yugmarkṣeṣu tu yat toyaṃ pataty arkodgitaṃ divaḥ / tat sūryaraśmibhiḥ sadyaḥ samādāya nirasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयं पुण्यम् अत्यर्थं नृणां पापहरं द्विजाः । आकाशगङ्गासलिलं दिव्यं स्नानं द्विजोत्तमाः

ubhayaṃ puṇyam atyarthaṃ nṛṇāṃ pāpaharaṃ dvijāḥ / ākāśagaṅgāsalilaṃ divyaṃ snānaṃ dvijottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् तु मेघैः समुत्सृष्टं वारि तत् प्राणिनां द्विजाः । पुष्णात्य् ओषधयः सर्वा जीवनायामृतं हि तत्

yat tu meghaiḥ samutsṛṣṭaṃ vāri tat prāṇināṃ dvijāḥ / puṣṇāty oṣadhayaḥ sarvā jīvanāyāmṛtaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन वृद्धिं परां नीतः सकलश् चौषधीगणः । साधकः फलपाकान्तः प्रजानां तु प्रजायते

tena vṛddhiṃ parāṃ nītaḥ sakalaś cauṣadhīgaṇaḥ / sādhakaḥ phalapākāntaḥ prajānāṃ tu prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन यज्ञान् यथाप्रोक्तान् मानवाः शास्त्रचक्षुषः । कुर्वते ऽहरहश् चैव देवान् आप्याययन्ति ते

tena yajñān yathāproktān mānavāḥ śāstracakṣuṣaḥ / kurvate 'harahaś caiva devān āpyāyayanti te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं यज्ञाश् च वेदाश् च वर्णाश् च द्विजपूर्वकाः । सर्वदेवनिकायाश् च पशुभूतगणाश् च ये

evaṃ yajñāś ca vedāś ca varṇāś ca dvijapūrvakāḥ / sarvadevanikāyāś ca paśubhūtagaṇāś ca ye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृष्ट्या धृतम् इदं सर्वं जगत् स्थावरजङ्गमम् । सापि निष्पाद्यते वृष्टिः सवित्रा मुनिसत्तमाः

vṛṣṭyā dhṛtam idaṃ sarvaṃ jagat sthāvarajaṅgamam / sāpi niṣpādyate vṛṣṭiḥ savitrā munisattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधारभूतः सवितुर् ध्रुवो मुनिवरोत्तमाः । ध्रुवस्य शिशुमारो ऽसौ सो ऽपि नारायणाश्रयः

ādhārabhūtaḥ savitur dhruvo munivarottamāḥ / dhruvasya śiśumāro 'sau so 'pi nārāyaṇāśrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृदि नारायणस् तस्य शिशुमारस्य संस्थितः । विभर्ता सर्वभूतानाम् आदिभूतः सनातनः

hṛdi nārāyaṇas tasya śiśumārasya saṃsthitaḥ / vibhartā sarvabhūtānām ādibhūtaḥ sanātanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं मया मुनिश्रेष्ठा ब्रह्माण्डं समुदाहृतम् । भूसमुद्रादिभिर् युक्तं किम् अन्यच् छ्रोतुम् इच्छथ

evaṃ mayā muniśreṣṭhā brahmāṇḍaṃ samudāhṛtam / bhūsamudrādibhir yuktaṃ kim anyac chrotum icchatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.