मुनय ऊचुः: अहो देवस्य माहात्म्यं श्रुतम् एवं जगत्पते । भास्करस्य सुरश्रेष्ठ वदतस् तेषु दुर्लभम्
munaya ūcuḥ: aho devasya māhātmyaṃ śrutam evaṃ jagatpate / bhāskarasya suraśreṣṭha vadatas teṣu durlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयः प्रब्रूहि देवेश यत् पृच्छामो जगत्पते । श्रोतुम् इच्छामहे ब्रह्मन् परं कौतूहलं हि नः
bhūyaḥ prabrūhi deveśa yat pṛcchāmo jagatpate / śrotum icchāmahe brahman paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहस्थो ब्रह्मचारी च वानप्रस्थो ऽथ भिक्षुकः । य इच्छेन् मोक्षम् आस्थातुं देवतां कां यजेत सः
gṛhastho brahmacārī ca vānaprastho 'tha bhikṣukaḥ / ya icchen mokṣam āsthātuṃ devatāṃ kāṃ yajeta saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुतो ह्य् अस्याक्षयः स्वर्गः कुतो निःश्रेयसं परम् । स्वर्गतश् चैव किं कुर्याद् येन न च्यवते पुनः
kuto hy asyākṣayaḥ svargaḥ kuto niḥśreyasaṃ param / svargataś caiva kiṃ kuryād yena na cyavate punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवानां चात्र को देवः पितॄणां चैव कः पिता । यस्मात् परतरं नास्ति तन् मे ब्रूहि सुरेश्वर
devānāṃ cātra ko devaḥ pitṝṇāṃ caiva kaḥ pitā / yasmāt parataraṃ nāsti tan me brūhi sureśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुतः सृष्टम् इदं विश्वं सर्वं स्थावरजङ्गमम् । प्रलये च कम् अभ्येति तद् भवान् वक्तुम् अर्हति
kutaḥ sṛṣṭam idaṃ viśvaṃ sarvaṃ sthāvarajaṅgamam / pralaye ca kam abhyeti tad bhavān vaktum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: उद्यन्न् एवैष कुरुते जगद् वितिमिरं करैः । नातः परतरो देवः कश्चिद् अन्यो द्विजोत्तमाः
brahmovāca: udyann evaiṣa kurute jagad vitimiraṃ karaiḥ / nātaḥ parataro devaḥ kaścid anyo dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनादिनिधनो ह्य् एष पुरुषः शाश्वतो ऽव्ययः । तापयत्य् एष त्रींल् लोकान् भवन् रश्मिभिर् उल्बणः
anādinidhano hy eṣa puruṣaḥ śāśvato 'vyayaḥ / tāpayaty eṣa trīṃl lokān bhavan raśmibhir ulbaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वदेवमयो ह्य् एष तपतां तपनो वरः । सर्वस्य जगतो नाथः सर्वसाक्षी जगत्पतिः
sarvadevamayo hy eṣa tapatāṃ tapano varaḥ / sarvasya jagato nāthaḥ sarvasākṣī jagatpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संक्षिपत्य् एष भूतानि तथा विसृजते पुनः । एष भाति तपत्य् एष वर्षत्य् एष गभस्तिभिः
saṃkṣipaty eṣa bhūtāni tathā visṛjate punaḥ / eṣa bhāti tapaty eṣa varṣaty eṣa gabhastibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष धाता विधाता च भूतादिर् भूतभावनः । न ह्य् एष क्षयम् आयाति नित्यम् अक्षयमण्डलः
eṣa dhātā vidhātā ca bhūtādir bhūtabhāvanaḥ / na hy eṣa kṣayam āyāti nityam akṣayamaṇḍalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितॄणां च पिता ह्य् एष देवतानां हि देवता । ध्रुवं स्थानं स्मृतं ह्य् एतद् यस्मान् न च्यवते पुनः
pitṝṇāṃ ca pitā hy eṣa devatānāṃ hi devatā / dhruvaṃ sthānaṃ smṛtaṃ hy etad yasmān na cyavate punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्गकाले जगत् कृत्स्नम् आदित्यात् संप्रसूयते । प्रलये च तम् अभ्येति भास्करं दीप्ततेजसम्
sargakāle jagat kṛtsnam ādityāt saṃprasūyate / pralaye ca tam abhyeti bhāskaraṃ dīptatejasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगिनश् चाप्य् असंख्यातास् त्यक्त्वा गृहकलेवरम् । वायुर् भूत्वा विशन्त्य् अस्मिंस् तेजोराशौ दिवाकरे
yoginaś cāpy asaṃkhyātās tyaktvā gṛhakalevaram / vāyur bhūtvā viśanty asmiṃs tejorāśau divākare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्य रश्मिसहस्राणि शाखा इव विहंगमाः । वसन्त्य् आश्रित्य मुनयः संसिद्धा दैवतैः सह
asya raśmisahasrāṇi śākhā iva vihaṃgamāḥ / vasanty āśritya munayaḥ saṃsiddhā daivataiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहस्था जनकाद्याश् च राजानो योगधर्मिणः । वालखिल्यादयश् चैव ऋषयो ब्रह्मवादिनः
gṛhasthā janakādyāś ca rājāno yogadharmiṇaḥ / vālakhilyādayaś caiva ṛṣayo brahmavādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वानप्रस्थाश् च ये चान्ये व्यासाद्या भिक्षवस् तथा । योगम् आस्थाय सर्वे ते प्रविष्टाः सूर्यमण्डलम्
vānaprasthāś ca ye cānye vyāsādyā bhikṣavas tathā / yogam āsthāya sarve te praviṣṭāḥ sūryamaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुको व्याससुतः श्रीमान् योगधर्मम् अवाप्य सः । आदित्यकिरणान् गत्वा ह्य् अपुनर्भावम् आस्थितः
śuko vyāsasutaḥ śrīmān yogadharmam avāpya saḥ / ādityakiraṇān gatvā hy apunarbhāvam āsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दमात्रश्रुतिमुखा ब्रह्मविष्णुशिवादयः । प्रत्यक्षो ऽयं परो देवः सूर्यस् तिमिरनाशनः
śabdamātraśrutimukhā brahmaviṣṇuśivādayaḥ / pratyakṣo 'yaṃ paro devaḥ sūryas timiranāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् अन्यत्र भक्तिर् हि न कार्या शुभम् इच्छता । यस्माद् दृष्टेर् अगम्यास् ते देवा विष्णुपुरोगमाः
tasmād anyatra bhaktir hi na kāryā śubham icchatā / yasmād dṛṣṭer agamyās te devā viṣṇupurogamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो भवद्भिः सततम् अभ्यर्च्यो भगवान् रविः । स हि माता पिता चैव कृत्स्नस्य जगतो गुरुः
ato bhavadbhiḥ satatam abhyarcyo bhagavān raviḥ / sa hi mātā pitā caiva kṛtsnasya jagato guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाद्यो लोकनाथो ऽसौ रश्मिमाली जगत्पतिः । मित्रत्वे च स्थितो यस्मात् तपस् तेपे द्विजोत्तमाः
anādyo lokanātho 'sau raśmimālī jagatpatiḥ / mitratve ca sthito yasmāt tapas tepe dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनादिनिधनो ब्रह्मा नित्यश् चाक्षय एव च । सृष्ट्वा ससागरान् द्वीपान् भुवनानि चतुर्दश
anādinidhano brahmā nityaś cākṣaya eva ca / sṛṣṭvā sasāgarān dvīpān bhuvanāni caturdaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकानां स हितार्थाय स्थितश् चन्द्रसरित्तटे । सृष्ट्वा प्रजापतीन् सर्वान् सृष्ट्वा च विविधाः प्रजाः
lokānāṃ sa hitārthāya sthitaś candrasarittaṭe / sṛṣṭvā prajāpatīn sarvān sṛṣṭvā ca vividhāḥ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शतसहस्रांशुर् अव्यक्तश् च पुनः स्वयम् । कृत्वा द्वादशधात्मानम् आदित्यम् उपपद्यते
tataḥ śatasahasrāṃśur avyaktaś ca punaḥ svayam / kṛtvā dvādaśadhātmānam ādityam upapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रो धाताथ पर्जन्यस् त्वष्टा पूषार्यमा भगः । विवस्वान् विष्णुर् अंशश् च वरुणो मित्र एव च
indro dhātātha parjanyas tvaṣṭā pūṣāryamā bhagaḥ / vivasvān viṣṇur aṃśaś ca varuṇo mitra eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आभिर् द्वादशभिस् तेन सूर्येण परमात्मना । कृत्स्नं जगद् इदं व्याप्तं मूर्तिभिश् च द्विजोत्तमाः
ābhir dvādaśabhis tena sūryeṇa paramātmanā / kṛtsnaṃ jagad idaṃ vyāptaṃ mūrtibhiś ca dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य या प्रथमा मूर्तिर् आदित्यस्येन्द्रसंज्ञिता । स्थिता सा देवराजत्वे देवानां रिपुनाशिनी
tasya yā prathamā mūrtir ādityasyendrasaṃjñitā / sthitā sā devarājatve devānāṃ ripunāśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीया तस्य या मूर्तिर् नाम्ना धातेति कीर्तिता । स्थिता प्रजापतित्वेन विविधाः सृजते प्रजाः
dvitīyā tasya yā mūrtir nāmnā dhāteti kīrtitā / sthitā prajāpatitvena vividhāḥ sṛjate prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीयार्कस्य या मूर्तिः पर्जन्य इति विश्रुता । मेघेष्व् एव स्थिता सा तु वर्षते च गभस्तिभिः
tṛtīyārkasya yā mūrtiḥ parjanya iti viśrutā / megheṣv eva sthitā sā tu varṣate ca gabhastibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थी तस्य या मूर्तिर् नाम्ना त्वष्टेति विश्रुता । स्थिता वनस्पतौ सा तु ओषधीषु च सर्वतः
caturthī tasya yā mūrtir nāmnā tvaṣṭeti viśrutā / sthitā vanaspatau sā tu oṣadhīṣu ca sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चमी तस्य या मूर्तिर् नाम्ना पूषेति विश्रुता । अन्ने व्यवस्थिता सा तु प्रजां पुष्णाति नित्यशः
pañcamī tasya yā mūrtir nāmnā pūṣeti viśrutā / anne vyavasthitā sā tu prajāṃ puṣṇāti nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्तिः षष्ठी रवेर् या तु अर्यमा इति विश्रुता । वायोः संसरणा सा तु देवेष्व् एव समाश्रिता
mūrtiḥ ṣaṣṭhī raver yā tu aryamā iti viśrutā / vāyoḥ saṃsaraṇā sā tu deveṣv eva samāśritā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भानोर् या सप्तमी मूर्तिर् नाम्ना भगेति विश्रुता । भूयिष्व् अवस्थिता सा तु शरीरेषु च देहिनाम्
bhānor yā saptamī mūrtir nāmnā bhageti viśrutā / bhūyiṣv avasthitā sā tu śarīreṣu ca dehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्तिर् या त्व् अष्टमी तस्य विवस्वान् इति विश्रुता । अग्नौ प्रतिष्ठिता सा तु पचत्य् अन्नं शरीरिणाम्
mūrtir yā tv aṣṭamī tasya vivasvān iti viśrutā / agnau pratiṣṭhitā sā tu pacaty annaṃ śarīriṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवमी चित्रभानोर् या मूर्तिर् विष्णुश् च नामतः । प्रादुर्भवति सा नित्यं देवानाम् अरिसूदनी
navamī citrabhānor yā mūrtir viṣṇuś ca nāmataḥ / prādurbhavati sā nityaṃ devānām arisūdanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशमी तस्य या मूर्तिर् अंशुमान् इति विश्रुता । वायौ प्रतिष्ठिता सा तु प्रह्लादयति वै प्रजाः
daśamī tasya yā mūrtir aṃśumān iti viśrutā / vāyau pratiṣṭhitā sā tu prahlādayati vai prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्तिस् त्व् एकादशी भानोर् नाम्ना वरुणसंज्ञिता । जलेष्व् अवस्थिता सा तु प्रजां पुष्णाति नित्यशः
mūrtis tv ekādaśī bhānor nāmnā varuṇasaṃjñitā / jaleṣv avasthitā sā tu prajāṃ puṣṇāti nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्तिर् या द्वादशी भानोर् नाम्ना मित्रेति संज्ञिता । लोकानां सा हितार्थाय स्थिता चन्द्रसरित्तटे
mūrtir yā dvādaśī bhānor nāmnā mitreti saṃjñitā / lokānāṃ sā hitārthāya sthitā candrasarittaṭe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुभक्षस् तपस् तेपे स्थित्वा मैत्रेण चक्षुषा । अनुगृह्णन् सदा भक्तान् वरैर् नानाविधैस् तु सः
vāyubhakṣas tapas tepe sthitvā maitreṇa cakṣuṣā / anugṛhṇan sadā bhaktān varair nānāvidhais tu saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सा जगतां मूर्तिर् हिता विहिता पुरा । तत्र मित्रः स्थितो यस्मात् तस्मान् मित्रं परं स्मृतम्
evaṃ sā jagatāṃ mūrtir hitā vihitā purā / tatra mitraḥ sthito yasmāt tasmān mitraṃ paraṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आभिर् द्वादशभिस् तेन सवित्रा परमात्मना । कृत्स्नं जगद् इदं व्याप्तं मूर्तिभिश् च द्विजोत्तमाः
ābhir dvādaśabhis tena savitrā paramātmanā / kṛtsnaṃ jagad idaṃ vyāptaṃ mūrtibhiś ca dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् ध्येयो नमस्यश् च द्वादशस्थासु मूर्तिषु । भक्तिमद्भिर् नरैर् नित्यं तद्गतेनान्तरात्मना
tasmād dhyeyo namasyaś ca dvādaśasthāsu mūrtiṣu / bhaktimadbhir narair nityaṃ tadgatenāntarātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवं द्वादशादित्यान् नमस्कृत्वा तु मानवः । नित्यं श्रुत्वा पठित्वा च सूर्यलोके महीयते
ity evaṃ dvādaśādityān namaskṛtvā tu mānavaḥ / nityaṃ śrutvā paṭhitvā ca sūryaloke mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनय ऊचुः: यदि तावद् अयं सूर्यश् चादिदेवः सनातनः । ततः कस्मात् तपस् तेपे वरेप्सुः प्राकृतो यथा
munaya ūcuḥ: yadi tāvad ayaṃ sūryaś cādidevaḥ sanātanaḥ / tataḥ kasmāt tapas tepe varepsuḥ prākṛto yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: एतद् वः संप्रवक्ष्यामि परं गुह्यं विभावसोः । पृष्टं मित्रेण यत् पूर्वं नारदाय महात्मने
brahmovāca: etad vaḥ saṃpravakṣyāmi paraṃ guhyaṃ vibhāvasoḥ / pṛṣṭaṃ mitreṇa yat pūrvaṃ nāradāya mahātmane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राङ् मयोक्तास् तु युष्मभ्यं रवेर् द्वादश मूर्तयः । मित्रश् च वरुणश् चोभौ तासां तपसि संस्थितौ
prāṅ mayoktās tu yuṣmabhyaṃ raver dvādaśa mūrtayaḥ / mitraś ca varuṇaś cobhau tāsāṃ tapasi saṃsthitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अब्भक्षो वरुणस् तासां तस्थौ पश्चिमसागरे । मित्रो मित्रवने चास्मिन् वायुभक्षो ऽभवत् तदा
abbhakṣo varuṇas tāsāṃ tasthau paścimasāgare / mitro mitravane cāsmin vāyubhakṣo 'bhavat tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ मेरुगिरेः शृङ्गात् प्रच्युतो गन्धमादनात् । नारदस् तु महायोगी सर्वांल् लोकांश् चरन् वशी
atha merugireḥ śṛṅgāt pracyuto gandhamādanāt / nāradas tu mahāyogī sarvāṃl lokāṃś caran vaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजगामाथ तत्रैव यत्र मित्रो ऽचरत् तपः । तं दृष्ट्वा तु तपस्यन्तं तस्य कौतूहलं ह्य् अभूत्
ājagāmātha tatraiva yatra mitro 'carat tapaḥ / taṃ dṛṣṭvā tu tapasyantaṃ tasya kautūhalaṃ hy abhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽक्षयश् चाव्ययश् चैव व्यक्ताव्यक्तः सनातनः । धृतम् एकात्मकं येन त्रैलोक्यं सुमहात्मना
yo 'kṣayaś cāvyayaś caiva vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ / dhṛtam ekātmakaṃ yena trailokyaṃ sumahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पिता सर्वदेवानां पराणाम् अपि यः परः । अयजद् देवताः कास् तु पितॄन् वा कान् असौ यजेत् । इति संचिन्त्य मनसा तं देवं नारदो ऽब्रवीत्
yaḥ pitā sarvadevānāṃ parāṇām api yaḥ paraḥ / ayajad devatāḥ kās tu pitṝn vā kān asau yajet / iti saṃcintya manasā taṃ devaṃ nārado 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच: वेदेषु सपुराणेषु साङ्गोपाङ्गेषु गीयसे । त्वम् अजः शाश्वतो धाता त्वं निधानम् अनुत्तमम्
nārada uvāca: vedeṣu sapurāṇeṣu sāṅgopāṅgeṣu gīyase / tvam ajaḥ śāśvato dhātā tvaṃ nidhānam anuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतं भव्यं भवच् चैव त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । चत्वारश् चाश्रमा देव गृहस्थाद्यास् तथैव हि
bhūtaṃ bhavyaṃ bhavac caiva tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam / catvāraś cāśramā deva gṛhasthādyās tathaiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यजन्ति त्वाम् अहरहस् त्वां मूर्तित्वं समाश्रितम् । पिता माता च सर्वस्य दैवतं त्वं हि शाश्वतम्
yajanti tvām aharahas tvāṃ mūrtitvaṃ samāśritam / pitā mātā ca sarvasya daivataṃ tvaṃ hi śāśvatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यजसे पितरं कं त्वं देवं वापि न विद्महे ॥* ब्र्प् ३०।५६ ॥ मित्र उवाच: अवाच्यम् एतद् वक्तव्यं परं गुह्यं सनातनम् । त्वयि भक्तिमति ब्रह्मन् प्रवक्ष्यामि यथातथम्
yajase pitaraṃ kaṃ tvaṃ devaṃ vāpi na vidmahe //* BrP 30.56 // mitra uvāca: avācyam etad vaktavyaṃ paraṃ guhyaṃ sanātanam / tvayi bhaktimati brahman pravakṣyāmi yathātatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् तत् सूक्ष्मम् अविज्ञेयम् अव्यक्तम् अचलं ध्रुवम् । इन्द्रियैर् इन्द्रियार्थैश् च सर्वभूतैर् विवर्जितम्
yat tat sūkṣmam avijñeyam avyaktam acalaṃ dhruvam / indriyair indriyārthaiś ca sarvabhūtair vivarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स ह्य् अन्तरात्मा भूतानां क्षेत्रज्ञश् चैव कथ्यते । त्रिगुणाद् व्यतिरिक्तो ऽसौ पुरुषश् चैव कल्पितः
sa hy antarātmā bhūtānāṃ kṣetrajñaś caiva kathyate / triguṇād vyatirikto 'sau puruṣaś caiva kalpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यगर्भो भगवान् सैव बुद्धिर् इति स्मृतः । महान् इति च योगेषु प्रधानम् इति कथ्यते
hiraṇyagarbho bhagavān saiva buddhir iti smṛtaḥ / mahān iti ca yogeṣu pradhānam iti kathyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांख्ये च कथ्यते योगे नामभिर् बहुधात्मकः । स च त्रिरूपो विश्वात्मा शर्वो ऽक्षर इति स्मृतः
sāṃkhye ca kathyate yoge nāmabhir bahudhātmakaḥ / sa ca trirūpo viśvātmā śarvo 'kṣara iti smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृतम् एकात्मकं तेन त्रैलोक्यम् इदम् आत्मना । अशरीरः शरीरेषु सर्वेषु निवसत्य् असौ
dhṛtam ekātmakaṃ tena trailokyam idam ātmanā / aśarīraḥ śarīreṣu sarveṣu nivasaty asau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसन्न् अपि शरीरेषु न स लिप्येत कर्मभिः । ममान्तरात्मा तव च ये चान्ये देहसंस्थिताः
vasann api śarīreṣu na sa lipyeta karmabhiḥ / mamāntarātmā tava ca ye cānye dehasaṃsthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषां साक्षिभूतो ऽसौ न ग्राह्यः केनचित् क्वचित् । सगुणो निर्गुणो विश्वो ज्ञानगम्यो ह्य् असौ स्मृतः
sarveṣāṃ sākṣibhūto 'sau na grāhyaḥ kenacit kvacit / saguṇo nirguṇo viśvo jñānagamyo hy asau smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतःपाणिपादान्तः सर्वतोक्षिशिरोमुखः । सर्वतःश्रुतिमांल् लोके सर्वम् आवृत्य तिष्ठति
sarvataḥpāṇipādāntaḥ sarvatokṣiśiromukhaḥ / sarvataḥśrutimāṃl loke sarvam āvṛtya tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वमूर्धा विश्वभुजो विश्वपादाक्षिनासिकः । एकश् चरति वै क्षेत्रे स्वैरचारी यथासुखम्
viśvamūrdhā viśvabhujo viśvapādākṣināsikaḥ / ekaś carati vai kṣetre svairacārī yathāsukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेत्राणीह शरीराणि तेषां चैव यथासुखम् । तानि वेत्ति स योगात्मा ततः क्षेत्रज्ञ उच्यते
kṣetrāṇīha śarīrāṇi teṣāṃ caiva yathāsukham / tāni vetti sa yogātmā tataḥ kṣetrajña ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्यक्ते च पुरे शेते पुरुषस् तेन चोच्यते । विश्वं बहुविधं ज्ञेयं स च सर्वत्र उच्यते
avyakte ca pure śete puruṣas tena cocyate / viśvaṃ bahuvidhaṃ jñeyaṃ sa ca sarvatra ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् स बहुरूपत्वाद् विश्वरूप इति स्मृतः । तस्यैकस्य महत्त्वं हि स चैकः पुरुषः स्मृतः
tasmāt sa bahurūpatvād viśvarūpa iti smṛtaḥ / tasyaikasya mahattvaṃ hi sa caikaḥ puruṣaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महापुरुषशब्दं हि बिभर्त्य् एकः सनातनः । स तु विधिक्रियायत्तः सृजत्य् आत्मानम् आत्मना
mahāpuruṣaśabdaṃ hi bibharty ekaḥ sanātanaḥ / sa tu vidhikriyāyattaḥ sṛjaty ātmānam ātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतधा सहस्रधा चैव तथा शतसहस्रधा । कोटिशश् च करोत्य् एष प्रत्यगात्मानम् आत्मना
śatadhā sahasradhā caiva tathā śatasahasradhā / koṭiśaś ca karoty eṣa pratyagātmānam ātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशात् पतितं तोयं याति स्वाद्वन्तरं यथा । भूमे रसविशेषेण तथा गुणरसात् तु सः
ākāśāt patitaṃ toyaṃ yāti svādvantaraṃ yathā / bhūme rasaviśeṣeṇa tathā guṇarasāt tu saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एक एव यथा वायुर् देहेष्व् एव हि पञ्चधा । एकत्वं च पृथक्त्वं च तथा तस्य न संशयः
eka eva yathā vāyur deheṣv eva hi pañcadhā / ekatvaṃ ca pṛthaktvaṃ ca tathā tasya na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानान्तरविशेषाच् च यथाग्निर् लभते पराम् । संज्ञां तथा मुने सो ऽयं ब्रह्मादिषु तथाप्नुयात्
sthānāntaraviśeṣāc ca yathāgnir labhate parām / saṃjñāṃ tathā mune so 'yaṃ brahmādiṣu tathāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा दीपसहस्राणि दीप एकः प्रसूयते । तथा रूपसहस्राणि स एकः संप्रसूयते
yathā dīpasahasrāṇi dīpa ekaḥ prasūyate / tathā rūpasahasrāṇi sa ekaḥ saṃprasūyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा स बुध्यत्य् आत्मानं तदा भवति केवलः । एकत्वप्रलये चास्य बहुत्वं च प्रवर्तते
yadā sa budhyaty ātmānaṃ tadā bhavati kevalaḥ / ekatvapralaye cāsya bahutvaṃ ca pravartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं हि नास्ति जगति भूतं स्थावरजङ्गमम् । अक्षयश् चाप्रमेयश् च सर्वगश् च स उच्यते
nityaṃ hi nāsti jagati bhūtaṃ sthāvarajaṅgamam / akṣayaś cāprameyaś ca sarvagaś ca sa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् अव्यक्तम् उत्पन्नं त्रिगुणं द्विजसत्तमाः । अव्यक्ताव्यक्तभावस्था या सा प्रकृतिर् उच्यते
tasmād avyaktam utpannaṃ triguṇaṃ dvijasattamāḥ / avyaktāvyaktabhāvasthā yā sā prakṛtir ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां योनिं ब्रह्मणो विद्धि यो ऽसौ सदसदात्मकः । लोके च पूज्यते यो ऽसौ दैवे पित्र्ये च कर्मणि
tāṃ yoniṃ brahmaṇo viddhi yo 'sau sadasadātmakaḥ / loke ca pūjyate yo 'sau daive pitrye ca karmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति तस्मात् परो ह्य् अन्यः पिता देवो ऽपि वा द्विजाः । आत्मना स तु विज्ञेयस् ततस् तं पूजयाम्य् अहम्
nāsti tasmāt paro hy anyaḥ pitā devo 'pi vā dvijāḥ / ātmanā sa tu vijñeyas tatas taṃ pūjayāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गेष्व् अपि हि ये केचित् तं नमस्यन्ति देहिनः । तेन गच्छन्ति देवर्षे तेनोद्दिष्टफलां गतिम्
svargeṣv api hi ye kecit taṃ namasyanti dehinaḥ / tena gacchanti devarṣe tenoddiṣṭaphalāṃ gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं देवाः स्वाश्रमस्थाश् च नानामूर्तिसमाश्रिताः । भक्त्या संपूजयन्त्य् आद्यं गतिश् चैषां ददाति सः
taṃ devāḥ svāśramasthāś ca nānāmūrtisamāśritāḥ / bhaktyā saṃpūjayanty ādyaṃ gatiś caiṣāṃ dadāti saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हि सर्वगतश् चैव निर्गुणश् चैव कथ्यते । एवं मत्वा यथाज्ञानं पूजयामि दिवाकरम्
sa hi sarvagataś caiva nirguṇaś caiva kathyate / evaṃ matvā yathājñānaṃ pūjayāmi divākaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये च तद्भाविता लोक एकतत्त्वं समाश्रिताः । एतद् अप्य् अधिकं तेषां यद् एकं प्रविशन्त्य् उत
ye ca tadbhāvitā loka ekatattvaṃ samāśritāḥ / etad apy adhikaṃ teṣāṃ yad ekaṃ praviśanty uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति गुह्यसमुद्देशस् तव नारद कीर्तितः । अस्मद्भक्त्यापि देवर्षे त्वयापि परमं स्मृतम्
iti guhyasamuddeśas tava nārada kīrtitaḥ / asmadbhaktyāpi devarṣe tvayāpi paramaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरैर् वा मुनिभिर् वापि पुराणैर् वरदं स्मृतम् । सर्वे च परमात्मानं पूजयन्ति दिवाकरम्
surair vā munibhir vāpi purāṇair varadaṃ smṛtam / sarve ca paramātmānaṃ pūjayanti divākaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: एवम् एतत् पुराख्यातं नारदाय तु भानुना । मयापि च समाख्याता कथा भानोर् द्विजोत्तमाः
brahmovāca: evam etat purākhyātaṃ nāradāya tu bhānunā / mayāpi ca samākhyātā kathā bhānor dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदम् आख्यानम् आख्येयं मयाख्यातं द्विजोत्तमाः । न ह्य् अनादित्यभक्ताय इदं देयं कदाचन
idam ākhyānam ākhyeyaṃ mayākhyātaṃ dvijottamāḥ / na hy anādityabhaktāya idaṃ deyaṃ kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् चैतच् छ्रावयेन् नित्यं यश् चैव शृणुयान् नरः । स सहस्रार्चिषं देवं प्रविशेन् नात्र संशयः
yaś caitac chrāvayen nityaṃ yaś caiva śṛṇuyān naraḥ / sa sahasrārciṣaṃ devaṃ praviśen nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुच्येतार्तस् तथा रोगाच् छ्रुत्वेमाम् आदितः कथाम् । जिज्ञासुर् लभते ज्ञानं गतिम् इष्टां तथैव च
mucyetārtas tathā rogāc chrutvemām āditaḥ kathām / jijñāsur labhate jñānaṃ gatim iṣṭāṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणेन लभते ऽध्वानम् इदं यः पठते मुने । यो यं कामयते कामं स तं प्राप्नोत्य् असंशयम्
kṣaṇena labhate 'dhvānam idaṃ yaḥ paṭhate mune / yo yaṃ kāmayate kāmaṃ sa taṃ prāpnoty asaṃśayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् भवद्भिः सततं स्मर्तव्यो भगवान् रविः । स च धाता विधाता च सर्वस्य जगतः प्रभुः
tasmād bhavadbhiḥ satataṃ smartavyo bhagavān raviḥ / sa ca dhātā vidhātā ca sarvasya jagataḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.