मुनय ऊचुः: निर्गुणः शाश्वतो देवस् त्वया प्रोक्तो दिवाकरः । पुनर् द्वादशधा जातः श्रुतो ऽस्माभिस् त्वयोदितः
munaya ūcuḥ: nirguṇaḥ śāśvato devas tvayā prokto divākaraḥ / punar dvādaśadhā jātaḥ śruto 'smābhis tvayoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कथं तेजसो रश्मिः स्त्रिया गर्भे महाद्युतिः । संभूतो भास्करो जातस् तत्र नः संशयो महान्
sa kathaṃ tejaso raśmiḥ striyā garbhe mahādyutiḥ / saṃbhūto bhāskaro jātas tatra naḥ saṃśayo mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: दक्षस्य हि सुताः श्रेष्ठा बभूवुः षष्टिः शोभनाः । अदितिर् दितिर् दनुश् चैव विनताद्यास् तथैव च
brahmovāca: dakṣasya hi sutāḥ śreṣṭhā babhūvuḥ ṣaṣṭiḥ śobhanāḥ / aditir ditir danuś caiva vinatādyās tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षस् ताः प्रददौ कन्याः कश्यपाय त्रयोदश । अदितिर् जनयाम् आस देवांस् त्रिभुवनेश्वरान्
dakṣas tāḥ pradadau kanyāḥ kaśyapāya trayodaśa / aditir janayām āsa devāṃs tribhuvaneśvarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैत्यान् दितिर् दनुश् चोग्रान् दानवान् बलदर्पितान् । विनताद्यास् तथा चान्याः सुषुवुः स्थानुजङ्गमान्
daityān ditir danuś cogrān dānavān baladarpitān / vinatādyās tathā cānyāḥ suṣuvuḥ sthānujaṅgamān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याथ पुत्रदौहित्रैः पौत्रदौहित्रकादिभिः । व्याप्तम् एतज् जगत् सर्वं तेषां तासां च वै मुने
tasyātha putradauhitraiḥ pautradauhitrakādibhiḥ / vyāptam etaj jagat sarvaṃ teṣāṃ tāsāṃ ca vai mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां कश्यपपुत्राणां प्रधाना देवतागणाः । सात्त्विका राजसाश् चान्ये तामसाश् च गणाः स्मृताः
teṣāṃ kaśyapaputrāṇāṃ pradhānā devatāgaṇāḥ / sāttvikā rājasāś cānye tāmasāś ca gaṇāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवान् यज्ञभुजश् चक्रे तथा त्रिभुवनेश्वरान् । स्रष्टा ब्रह्मविदां श्रेष्ठः परमेष्ठी प्रजापतिः
devān yajñabhujaś cakre tathā tribhuvaneśvarān / sraṣṭā brahmavidāṃ śreṣṭhaḥ parameṣṭhī prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् अबाधन्त सहिताः सापत्न्याद् दैत्यदानवाः । ततो निराकृतान् पुत्रान् दैतेयैर् दानवैस् तथा
tān abādhanta sahitāḥ sāpatnyād daityadānavāḥ / tato nirākṛtān putrān daiteyair dānavais tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हतं त्रिभुवनं दृष्ट्वा अदितिर् मुनिसत्तमाः । आच्छिनद् यज्ञभागांश् च क्षुधा संपीडितान् भृशम्
hataṃ tribhuvanaṃ dṛṣṭvā aditir munisattamāḥ / ācchinad yajñabhāgāṃś ca kṣudhā saṃpīḍitān bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आराधनाय सवितुः परं यत्नं प्रचक्रमे । एकाग्रा नियताहारा परं नियमम् आस्थिता । तुष्टाव तेजसां राशिं गगनस्थं दिवाकरम्
ārādhanāya savituḥ paraṃ yatnaṃ pracakrame / ekāgrā niyatāhārā paraṃ niyamam āsthitā / tuṣṭāva tejasāṃ rāśiṃ gaganasthaṃ divākaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदितिर् उवाच: नमस् तुभ्यं परं सूक्ष्मं सुपुण्यं बिभ्रते ऽतुलम् । धाम धामवताम् ईशं धामाधारं च शाश्वतम्
aditir uvāca: namas tubhyaṃ paraṃ sūkṣmaṃ supuṇyaṃ bibhrate 'tulam / dhāma dhāmavatām īśaṃ dhāmādhāraṃ ca śāśvatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगताम् उपकाराय त्वाम् अहं स्तौमि गोपते । आददानस्य यद् रूपं तीव्रं तस्मै नमाम्य् अहम्
jagatām upakārāya tvām ahaṃ staumi gopate / ādadānasya yad rūpaṃ tīvraṃ tasmai namāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहीतुम् अष्टमासेन कालेनाम्बुमयं रसम् । बिभ्रतस् तव यद् रूपम् अतितीव्रं नतास्मि तत्
grahītum aṣṭamāsena kālenāmbumayaṃ rasam / bibhratas tava yad rūpam atitīvraṃ natāsmi tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समेतम् अग्निसोमाभ्यां नमस् तस्मै गुणात्मने । यद् रूपम् ऋग्यजुःसाम्नाम् ऐक्येन तपते तव
sametam agnisomābhyāṃ namas tasmai guṇātmane / yad rūpam ṛgyajuḥsāmnām aikyena tapate tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वम् एतत् त्रयीसंज्ञं नमस् तस्मै विभावसो । यत् तु तस्मात् परं रूपम् ओम् इत्य् उक्त्वाभिसंहितम् । अस्थूलं स्थूलम् अमलं नमस् तस्मै सनातन
viśvam etat trayīsaṃjñaṃ namas tasmai vibhāvaso / yat tu tasmāt paraṃ rūpam om ity uktvābhisaṃhitam / asthūlaṃ sthūlam amalaṃ namas tasmai sanātana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: एवं सा नियता देवी चक्रे स्तोत्रम् अहर्निशम् । निराहारा विवस्वन्तम् आरिराधयिषुर् द्विजाः
brahmovāca: evaṃ sā niyatā devī cakre stotram aharniśam / nirāhārā vivasvantam ārirādhayiṣur dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कालेन महता भगवांस् तपनो द्विजाः । प्रत्यक्षताम् अगात् तस्या दाक्षायण्या द्विजोत्तमाः
tataḥ kālena mahatā bhagavāṃs tapano dvijāḥ / pratyakṣatām agāt tasyā dākṣāyaṇyā dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा ददर्श महाकूटं तेजसो ऽम्बरसंवृतम् । भूमौ च संस्थितं भास्वज्- ज्वालाभिर् अतिदुर्दृशम् । तं दृष्ट्वा च ततो देवी साध्वसं परमं गता
sā dadarśa mahākūṭaṃ tejaso 'mbarasaṃvṛtam / bhūmau ca saṃsthitaṃ bhāsvaj- jvālābhir atidurdṛśam / taṃ dṛṣṭvā ca tato devī sādhvasaṃ paramaṃ gatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदितिर् उवाच: जगदाद्य प्रसीदेति न त्वां पश्यामि गोपते । प्रसादं कुरु पश्येयं यद् रूपं ते दिवाकर । भक्तानुकम्पक विभो त्वद्भक्तान् पाहि मे सुतान्
aditir uvāca: jagadādya prasīdeti na tvāṃ paśyāmi gopate / prasādaṃ kuru paśyeyaṃ yad rūpaṃ te divākara / bhaktānukampaka vibho tvadbhaktān pāhi me sutān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: ततः स तेजसस् तस्माद् आविर्भूतो विभावसुः । अदृश्यत तदादित्यस् तप्तताम्रोपमः प्रभुः
brahmovāca: tataḥ sa tejasas tasmād āvirbhūto vibhāvasuḥ / adṛśyata tadādityas taptatāmropamaḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तां प्रणतां देवीं तस्यासंदर्शने द्विजाः । प्राह भास्वान् वृणुष्वैकं वरं मत्तो यम् इच्छसि
tatas tāṃ praṇatāṃ devīṃ tasyāsaṃdarśane dvijāḥ / prāha bhāsvān vṛṇuṣvaikaṃ varaṃ matto yam icchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणता शिरसा सा तु जानुपीडितमेदिनी । प्रत्युवाच विवस्वन्तं वरदं समुपस्थितम्
praṇatā śirasā sā tu jānupīḍitamedinī / pratyuvāca vivasvantaṃ varadaṃ samupasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदितिर् उवाच: देव प्रसीद पुत्राणां हृतं त्रिभुवनं मम । यज्ञभागाश् च दैतेयैर् दानवैश् च बलाधिकैः
aditir uvāca: deva prasīda putrāṇāṃ hṛtaṃ tribhuvanaṃ mama / yajñabhāgāś ca daiteyair dānavaiś ca balādhikaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्निमित्तं प्रसादं त्वं कुरुष्व मम गोपते । अंशेन तेषां भ्रातृत्वं गत्वा तान् नाशये रिपून्
tannimittaṃ prasādaṃ tvaṃ kuruṣva mama gopate / aṃśena teṣāṃ bhrātṛtvaṃ gatvā tān nāśaye ripūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा मे तनया भूयो यज्ञभागभुजः प्रभो । भवेयुर् अधिपाश् चैव त्रैलोक्यस्य दिवाकर
yathā me tanayā bhūyo yajñabhāgabhujaḥ prabho / bhaveyur adhipāś caiva trailokyasya divākara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथानुकल्पं पुत्राणां सुप्रसन्नो रवे मम । कुरु प्रसन्नार्तिहर कार्यं कर्ता त्वम् उच्यते
tathānukalpaṃ putrāṇāṃ suprasanno rave mama / kuru prasannārtihara kāryaṃ kartā tvam ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: ततस् ताम् आह भगवान् भास्करो वारितस्करः । प्रणताम् अदितिं विप्राः प्रसादसुमुखो विभुः
brahmovāca: tatas tām āha bhagavān bhāskaro vāritaskaraḥ / praṇatām aditiṃ viprāḥ prasādasumukho vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्य उवाच: सहस्रांशेन ते गर्भः संभूयाहम् अशेषतः । त्वत्पुत्रशत्रून् दक्षो ऽहं नाशयाम्य् आशु निर्वृतः
sūrya uvāca: sahasrāṃśena te garbhaḥ saṃbhūyāham aśeṣataḥ / tvatputraśatrūn dakṣo 'haṃ nāśayāmy āśu nirvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: इत्य् उक्त्वा भगवान् भास्वान् अन्तर्धानम् उपागतः । निवृत्ता सापि तपसः संप्राप्ताखिलवाञ्छिता
brahmovāca: ity uktvā bhagavān bhāsvān antardhānam upāgataḥ / nivṛttā sāpi tapasaḥ saṃprāptākhilavāñchitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रश्मिसहस्रात् तु सुषुम्नाख्यो रवेः करः । ततः संवत्सरस्यान्ते तत्कामपूरणाय सः
tato raśmisahasrāt tu suṣumnākhyo raveḥ karaḥ / tataḥ saṃvatsarasyānte tatkāmapūraṇāya saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवासं सविता चक्रे देवमातुस् तदोदरे । कृच्छ्रचान्द्रायणादींश् च सा चक्रे सुसमाहिता
nivāsaṃ savitā cakre devamātus tadodare / kṛcchracāndrāyaṇādīṃś ca sā cakre susamāhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुचिना धारयाम्य् एनं दिव्यं गर्भम् इति द्विजाः । ततस् तां कश्यपः प्राह किंचित्कोपप्लुताक्षरम्
śucinā dhārayāmy enaṃ divyaṃ garbham iti dvijāḥ / tatas tāṃ kaśyapaḥ prāha kiṃcitkopaplutākṣaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कश्यप उवाच: किं मारयसि गर्भाण्डम् इति नित्योपवासिनी । ब्रह्मोवाच: सा च तं प्राह गर्भाण्डम् एतत् पश्येति कोपना । न मारितं विपक्षाणां मृत्युर् एव भविष्यति
kaśyapa uvāca: kiṃ mārayasi garbhāṇḍam iti nityopavāsinī / brahmovāca: sā ca taṃ prāha garbhāṇḍam etat paśyeti kopanā / na māritaṃ vipakṣāṇāṃ mṛtyur eva bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा तं तदा गर्भम् उत्ससर्ज सुरारणिः । जाज्वल्यमानं तेजोभिः पत्युर् वचनकोपिता
ity uktvā taṃ tadā garbham utsasarja surāraṇiḥ / jājvalyamānaṃ tejobhiḥ patyur vacanakopitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा कश्यपो गर्भम् उद्यद्भास्करवर्चसम् । तुष्टाव प्रणतो भूत्वा वाग्भिर् आद्याभिर् आदरात्
taṃ dṛṣṭvā kaśyapo garbham udyadbhāskaravarcasam / tuṣṭāva praṇato bhūtvā vāgbhir ādyābhir ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्तूयमानः स तदा गर्भाण्डात् प्रकटो ऽभवत् । पद्मपत्त्रसवर्णाभस् तेजसा व्याप्तदिङ्मुखः
saṃstūyamānaḥ sa tadā garbhāṇḍāt prakaṭo 'bhavat / padmapattrasavarṇābhas tejasā vyāptadiṅmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथान्तरिक्षाद् आभाष्य कश्यपं मुनिसत्तमम् । सतोयमेघगम्भीरा वाग् उवाचाशरीरिणी
athāntarikṣād ābhāṣya kaśyapaṃ munisattamam / satoyameghagambhīrā vāg uvācāśarīriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाग् उवाच: मारितंतेपतः प्रोक्तम् एतद् अण्डं त्वयादितेः । तस्मान् मुने सुतस् ते ऽयं मार्तण्डाख्यो भविष्यति
vāg uvāca: māritaṃtepataḥ proktam etad aṇḍaṃ tvayāditeḥ / tasmān mune sutas te 'yaṃ mārtaṇḍākhyo bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हनिष्यत्य् असुरांश् चायं यज्ञभागहरान् अरीन् । देवा निशम्येति वचो गगनात् समुपागतम्
haniṣyaty asurāṃś cāyaṃ yajñabhāgaharān arīn / devā niśamyeti vaco gaganāt samupāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रहर्षम् अतुलं याता दानवाश् च हतौजसः । ततो युद्धाय दैतेयान् आजुहाव शतक्रतुः
praharṣam atulaṃ yātā dānavāś ca hataujasaḥ / tato yuddhāya daiteyān ājuhāva śatakratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सह देवैर् मुदा युक्तो दानवाश् च तम् अभ्ययुः । तेषां युद्धम् अभूद् घोरं देवानाम् असुरैः सह
saha devair mudā yukto dānavāś ca tam abhyayuḥ / teṣāṃ yuddham abhūd ghoraṃ devānām asuraiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्त्रास्त्रवृष्टिसंदीप्त- समस्तभुवनान्तरम् । तस्मिन् युद्धे भगवता मार्तण्डेन निरीक्षिताः
śastrāstravṛṣṭisaṃdīpta- samastabhuvanāntaram / tasmin yuddhe bhagavatā mārtaṇḍena nirīkṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजसा दह्यमानास् ते भस्मीभूता महासुराः । ततः प्रहर्षम् अतुलं प्राप्ताः सर्वे दिवौकसः
tejasā dahyamānās te bhasmībhūtā mahāsurāḥ / tataḥ praharṣam atulaṃ prāptāḥ sarve divaukasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुष्टुवुस् तेजसां योनिं मार्तण्डम् अदितिं तथा । स्वाधिकारांस् ततः प्राप्ता यज्ञभागांश् च पूर्ववत्
tuṣṭuvus tejasāṃ yoniṃ mārtaṇḍam aditiṃ tathā / svādhikārāṃs tataḥ prāptā yajñabhāgāṃś ca pūrvavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवान् अपि मार्तण्डः स्वाधिकारम् अथाकरोत् । कदम्बपुष्पवद् भास्वान् अधश् चोर्ध्वं च रश्मिभिः । वृतो ऽग्निपिण्डसदृशो दध्रे नातिस्फुटं वपुः
bhagavān api mārtaṇḍaḥ svādhikāram athākarot / kadambapuṣpavad bhāsvān adhaś cordhvaṃ ca raśmibhiḥ / vṛto 'gnipiṇḍasadṛśo dadhre nātisphuṭaṃ vapuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनय ऊचुः: कथं कान्ततरं पश्चाद् रूपं संलब्धवान् रविः । कदम्बगोलकाकारं तन् मे ब्रूहि जगत्पते
munaya ūcuḥ: kathaṃ kāntataraṃ paścād rūpaṃ saṃlabdhavān raviḥ / kadambagolakākāraṃ tan me brūhi jagatpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: त्वष्टा तस्मै ददौ कन्यां संज्ञां नाम विवस्वते । प्रसाद्य प्रणतो भूत्वा विश्वकर्मा प्रजापतिः
brahmovāca: tvaṣṭā tasmai dadau kanyāṃ saṃjñāṃ nāma vivasvate / prasādya praṇato bhūtvā viśvakarmā prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रीण्य् अपत्यान्य् असौ तस्यां जनयाम् आस गोपतिः । द्वौ पुत्रौ सुमहाभागौ कन्यां च यमुनां तथा
trīṇy apatyāny asau tasyāṃ janayām āsa gopatiḥ / dvau putrau sumahābhāgau kanyāṃ ca yamunāṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् तेजो ऽभ्यधिकं तस्य मार्तण्डस्य विवस्वतः । तेनातितापयाम् आस त्रींल् लोकान् सचराचरान्
yat tejo 'bhyadhikaṃ tasya mārtaṇḍasya vivasvataḥ / tenātitāpayām āsa trīṃl lokān sacarācarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् रूपं गोलकाकारं दृष्ट्वा संज्ञा विवस्वतः । असहन्ती महत् तेजः स्वां छायां वाक्यम् अब्रवीत्
tad rūpaṃ golakākāraṃ dṛṣṭvā saṃjñā vivasvataḥ / asahantī mahat tejaḥ svāṃ chāyāṃ vākyam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संज्ञोवाच: अहं यास्यामि भद्रं ते स्वम् एव भवनं पितुः । निर्विकारं त्वयात्रैव स्थेयं मच्छासनाच् छुभे
saṃjñovāca: ahaṃ yāsyāmi bhadraṃ te svam eva bhavanaṃ pituḥ / nirvikāraṃ tvayātraiva stheyaṃ macchāsanāc chubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमौ च बालकौ मह्यं कन्या च वरवर्णिनी । संभाव्या नैव चाख्येयम् इदं भगवते त्वया
imau ca bālakau mahyaṃ kanyā ca varavarṇinī / saṃbhāvyā naiva cākhyeyam idaṃ bhagavate tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छायोवाच: आ कचग्रहणाद् देवि आ शापान् नैव कर्हिचित् । आख्यास्यामि मतं तुभ्यं गम्यतां यत्र वाञ्छितम्
chāyovāca: ā kacagrahaṇād devi ā śāpān naiva karhicit / ākhyāsyāmi mataṃ tubhyaṃ gamyatāṃ yatra vāñchitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ता व्रीडिता संज्ञा जगाम पितृमन्दिरम् । वत्सराणां सहस्रं तु वसमाना पितुर् गृहे
ity uktā vrīḍitā saṃjñā jagāma pitṛmandiram / vatsarāṇāṃ sahasraṃ tu vasamānā pitur gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्तुः समीपं याहीति पित्रोक्ता सा पुनः पुनः । आगच्छद् वडवा भूत्वा कुरून् अथोत्तरांस् ततः
bhartuḥ samīpaṃ yāhīti pitroktā sā punaḥ punaḥ / āgacchad vaḍavā bhūtvā kurūn athottarāṃs tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तेपे तपः साध्वी निराहारा द्विजोत्तमाः । पितुः समीपं यातायां संज्ञायां वाक्यतत्परा
tatra tepe tapaḥ sādhvī nirāhārā dvijottamāḥ / pituḥ samīpaṃ yātāyāṃ saṃjñāyāṃ vākyatatparā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्रूपधारिणी छाया भास्करं समुपस्थिता । तस्यां च भगवान् सूर्यः संज्ञेयम् इति चिन्तयन्
tadrūpadhāriṇī chāyā bhāskaraṃ samupasthitā / tasyāṃ ca bhagavān sūryaḥ saṃjñeyam iti cintayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव जनयाम् आस द्वौ पुत्रौ कन्यकां तथा । संज्ञा तु पार्थिवी तेषाम् आत्मजानां तथाकरोत्
tathaiva janayām āsa dvau putrau kanyakāṃ tathā / saṃjñā tu pārthivī teṣām ātmajānāṃ tathākarot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहं न पूर्वजातानां तथा कृतवती तु सा । मनुस् तत् क्षान्तवांस् तस्या यमस् तस्या न चक्षमे
snehaṃ na pūrvajātānāṃ tathā kṛtavatī tu sā / manus tat kṣāntavāṃs tasyā yamas tasyā na cakṣame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुधा पीड्यमानस् तु पितुः पत्या सुदुःखितः । स वै कोपाच् च बाल्याच् च भाविनो ऽर्थस्य वै बलात् । पदा संतर्जयाम् आस न तु देहे न्यपातयत्
bahudhā pīḍyamānas tu pituḥ patyā suduḥkhitaḥ / sa vai kopāc ca bālyāc ca bhāvino 'rthasya vai balāt / padā saṃtarjayām āsa na tu dehe nyapātayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छायोवाच: पदा तर्जयसे यस्मात् पितुर् भार्यां गरीयसीम् । तस्मात् तवैष चरणः पतिष्यति न संशयः
chāyovāca: padā tarjayase yasmāt pitur bhāryāṃ garīyasīm / tasmāt tavaiṣa caraṇaḥ patiṣyati na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: यमस् तु तेन शापेन भृशं पीडितमानसः । मनुना सह धर्मात्मा पित्रे सर्वं न्यवेदयत्
brahmovāca: yamas tu tena śāpena bhṛśaṃ pīḍitamānasaḥ / manunā saha dharmātmā pitre sarvaṃ nyavedayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यम उवाच: स्नेहेन तुल्यम् अस्मासु माता देव न वर्तते । विसृज्य ज्यायसं भक्त्या कनीयांसं बुभूषति
yama uvāca: snehena tulyam asmāsu mātā deva na vartate / visṛjya jyāyasaṃ bhaktyā kanīyāṃsaṃ bubhūṣati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां मयोद्यतः पादो न तु देहे निपातितः । बाल्याद् वा यदि वा मोहात् तद् भवान् क्षन्तुम् अर्हसि
tasyāṃ mayodyataḥ pādo na tu dehe nipātitaḥ / bālyād vā yadi vā mohāt tad bhavān kṣantum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शप्तो ऽहं तात कोपेन जनन्या तनयो यतः । ततो मन्ये न जननीम् इमां वै तपतां वर
śapto 'haṃ tāta kopena jananyā tanayo yataḥ / tato manye na jananīm imāṃ vai tapatāṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव प्रसादाच् चरणो भगवन् न पतेद् यथा । मातृशापाद् अयं मे ऽद्य तथा चिन्तय गोपते
tava prasādāc caraṇo bhagavan na pated yathā / mātṛśāpād ayaṃ me 'dya tathā cintaya gopate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रविर् उवाच: असंशयं महत् पुत्र भविष्यत्य् अत्र कारणम् । येन त्वाम् आविशत् क्रोधो धर्मज्ञं धर्मशीलिनम्
ravir uvāca: asaṃśayaṃ mahat putra bhaviṣyaty atra kāraṇam / yena tvām āviśat krodho dharmajñaṃ dharmaśīlinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषाम् एव शापानां प्रतिघातो हि विद्यते । न तु मात्राभिशप्तानां क्वचिच् छापनिवर्तनम्
sarveṣām eva śāpānāṃ pratighāto hi vidyate / na tu mātrābhiśaptānāṃ kvacic chāpanivartanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न शक्यम् एतन् मिथ्या तु कर्तुं मातुर् वचस् तव । किंचित् ते ऽहं विधास्यामि पुत्रस्नेहाद् अनुग्रहम्
na śakyam etan mithyā tu kartuṃ mātur vacas tava / kiṃcit te 'haṃ vidhāsyāmi putrasnehād anugraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृमयो मांसम् आदाय प्रयास्यन्ति महीतलम् । कृतं तस्या वचः सत्यं त्वं च त्रातो भविष्यसि
kṛmayo māṃsam ādāya prayāsyanti mahītalam / kṛtaṃ tasyā vacaḥ satyaṃ tvaṃ ca trāto bhaviṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: आदित्यस् त्व् अब्रवीच् छायां किमर्थं तनयेषु वै । तुल्येष्व् अप्य् अधिकः स्नेह एकं प्रति कृतस् त्वया
brahmovāca: ādityas tv abravīc chāyāṃ kimarthaṃ tanayeṣu vai / tulyeṣv apy adhikaḥ sneha ekaṃ prati kṛtas tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं नैषां त्वं जननी संज्ञा कापि त्वम् आगता । निर्गुणेष्व् अप्य् अपत्येषु माता शापं न दास्यति
nūnaṃ naiṣāṃ tvaṃ jananī saṃjñā kāpi tvam āgatā / nirguṇeṣv apy apatyeṣu mātā śāpaṃ na dāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तत्परिहरन्ती च शापाद् भीता तदा रवेः । कथयाम् आस वृत्तान्तं स श्रुत्वा श्वशुरं ययौ
sā tatpariharantī ca śāpād bhītā tadā raveḥ / kathayām āsa vṛttāntaṃ sa śrutvā śvaśuraṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चापि तं यथान्यायम् अर्चयित्वा तदा रविम् । निर्दग्धुकामं रोषेण सान्त्वयानस् तम् अब्रवीत्
sa cāpi taṃ yathānyāyam arcayitvā tadā ravim / nirdagdhukāmaṃ roṣeṇa sāntvayānas tam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वकर्मोवाच: तवातितेजसा व्याप्तम् इदं रूपं सुदुःसहम् । असहन्ती तु तत् संज्ञा वने चरति वै तपः
viśvakarmovāca: tavātitejasā vyāptam idaṃ rūpaṃ suduḥsaham / asahantī tu tat saṃjñā vane carati vai tapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रक्ष्यते तां भवान् अद्य स्वां भार्यां शुभचारिणीम् । रूपार्थं भवतो ऽरण्ये चरन्तीं सुमहत् तपः
drakṣyate tāṃ bhavān adya svāṃ bhāryāṃ śubhacāriṇīm / rūpārthaṃ bhavato 'raṇye carantīṃ sumahat tapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुतं मे ब्रह्मणो वाक्यं तव तेजोवरोधने । रूपं निर्वर्तयाम्य् अद्य तव कान्तं दिवस्पते
śrutaṃ me brahmaṇo vākyaṃ tava tejovarodhane / rūpaṃ nirvartayāmy adya tava kāntaṃ divaspate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: ततस् तथेति तं प्राह त्वष्टारं भगवान् रविः । ततो विवस्वतो रूपं प्राग् आसीत् परिमण्डलम्
brahmovāca: tatas tatheti taṃ prāha tvaṣṭāraṃ bhagavān raviḥ / tato vivasvato rūpaṃ prāg āsīt parimaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वकर्मा त्व् अनुज्ञातः शाकद्वीपे विवस्वता । भ्रमिम् आरोप्य तत्तेजः- शातनायोपचक्रमे
viśvakarmā tv anujñātaḥ śākadvīpe vivasvatā / bhramim āropya tattejaḥ- śātanāyopacakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रमताशेषजगतां नाभिभूतेन भास्वता । समुद्राद्रिवनोपेता त्व् आरुरोह मही नभः
bhramatāśeṣajagatāṃ nābhibhūtena bhāsvatā / samudrādrivanopetā tv āruroha mahī nabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गगनं चाखिलं विप्राः सचन्द्रग्रहतारकम् । अधोगतं महाभागा बभूवाक्षिप्तम् आकुलम्
gaganaṃ cākhilaṃ viprāḥ sacandragrahatārakam / adhogataṃ mahābhāgā babhūvākṣiptam ākulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विक्षिप्तसलिलाः सर्वे बभूवुश् च तथार्णवाः । व्यभिद्यन्त महाशैलाः शीर्णसानुनिबन्धनाः
vikṣiptasalilāḥ sarve babhūvuś ca tathārṇavāḥ / vyabhidyanta mahāśailāḥ śīrṇasānunibandhanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवाधाराण्य् अशेषाणि धिष्ण्यानि मुनिसत्तमाः । त्रुट्यद्रश्मिनिबन्धीनि बन्धनानि अधो ययुः
dhruvādhārāṇy aśeṣāṇi dhiṣṇyāni munisattamāḥ / truṭyadraśminibandhīni bandhanāni adho yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेगभ्रमणसंपात- वायुक्षिप्ताः सहस्रशः । व्यशीर्यन्त महामेघा घोरारावविराविणः
vegabhramaṇasaṃpāta- vāyukṣiptāḥ sahasraśaḥ / vyaśīryanta mahāmeghā ghorārāvavirāviṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भास्वद्भ्रमणविभ्रान्त- भूम्याकाशरसातलम् । जगद् आकुलम् अत्यर्थं तदासीन् मुनिसत्तमाः
bhāsvadbhramaṇavibhrānta- bhūmyākāśarasātalam / jagad ākulam atyarthaṃ tadāsīn munisattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रैलोक्यम् आकुलं वीक्ष्य भ्रममाणं सुरर्षयः । देवाश् च ब्रह्मणा सार्धं भास्वन्तम् अभितुष्टुवुः
trailokyam ākulaṃ vīkṣya bhramamāṇaṃ surarṣayaḥ / devāś ca brahmaṇā sārdhaṃ bhāsvantam abhituṣṭuvuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदिदेवो ऽसि देवानां जातस् त्वं भूतये भुवः । सर्गस्थित्यन्तकालेषु त्रिधा भेदेन तिष्ठसि
ādidevo 'si devānāṃ jātas tvaṃ bhūtaye bhuvaḥ / sargasthityantakāleṣu tridhā bhedena tiṣṭhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्ति ते ऽस्तु जगन्नाथ घर्मवर्षदिवाकर । इन्द्रादयस् तदा देवा लिख्यमानम् अथास्तुवन्
svasti te 'stu jagannātha gharmavarṣadivākara / indrādayas tadā devā likhyamānam athāstuvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय देव जगत्स्वामिञ् जयाशेषजगत्पते । ऋषयश् च ततः सप्त वसिष्ठात्रिपुरोगमाः
jaya deva jagatsvāmiñ jayāśeṣajagatpate / ṛṣayaś ca tataḥ sapta vasiṣṭhātripurogamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुष्टुवुर् विविधैः स्तोत्रैः स्वस्ति स्वस्तीतिवादिनः । वेदोक्तिभिर् अथाग्र्याभिर् वालखिल्याश् च तुष्टुवुः
tuṣṭuvur vividhaiḥ stotraiḥ svasti svastītivādinaḥ / vedoktibhir athāgryābhir vālakhilyāś ca tuṣṭuvuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निर् आद्याश् च भास्वन्तं लिख्यमानं मुदा युताः । त्वं नाथ मोक्षिणां मोक्षो ध्येयस् त्वं ध्यानिनां परः
agnir ādyāś ca bhāsvantaṃ likhyamānaṃ mudā yutāḥ / tvaṃ nātha mokṣiṇāṃ mokṣo dhyeyas tvaṃ dhyānināṃ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं गतिः सर्वभूतानां कर्मकाण्डविवर्तिनाम् । संपूज्यस् त्वं तु देवेश शं नो ऽस्तु जगतां पते
tvaṃ gatiḥ sarvabhūtānāṃ karmakāṇḍavivartinām / saṃpūjyas tvaṃ tu deveśa śaṃ no 'stu jagatāṃ pate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शं नो ऽस्तु द्विपदे नित्यं शं नश् चास्तु चतुष्पदे । ततो विद्याधरगणा यक्षराक्षसपन्नगाः
śaṃ no 'stu dvipade nityaṃ śaṃ naś cāstu catuṣpade / tato vidyādharagaṇā yakṣarākṣasapannagāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृताञ्जलिपुटाः सर्वे शिरोभिः प्रणता रविम् । ऊचुस् ते विविधा वाचो मनःश्रोत्रसुखावहाः
kṛtāñjalipuṭāḥ sarve śirobhiḥ praṇatā ravim / ūcus te vividhā vāco manaḥśrotrasukhāvahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सह्यं भवतु तेजस् ते भूतानां भूतभावन । ततो हाहाहूहूश् चैव नारदस् तुम्बुरुस् तथा
sahyaṃ bhavatu tejas te bhūtānāṃ bhūtabhāvana / tato hāhāhūhūś caiva nāradas tumburus tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपगायितुम् आरब्धा गान्धर्वकुशला रविम् । षड्जमध्यमगान्धार- गानत्रयविशारदाः
upagāyitum ārabdhā gāndharvakuśalā ravim / ṣaḍjamadhyamagāndhāra- gānatrayaviśāradāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्छनाभिश् च तालैश् च संप्रयोगैः सुखप्रदम् । विश्वाची च घृताची च उर्वश्य् अथ तिलोत्तमाः
mūrchanābhiś ca tālaiś ca saṃprayogaiḥ sukhapradam / viśvācī ca ghṛtācī ca urvaśy atha tilottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेनका सहजन्या च रम्भा चाप्सरसां वरा । ननृतुर् जगताम् ईशे लिख्यमाने विभावसौ
menakā sahajanyā ca rambhā cāpsarasāṃ varā / nanṛtur jagatām īśe likhyamāne vibhāvasau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भावहावविलासाद्यान् कुर्वत्यो ऽभिनयान् बहून् । प्रावाद्यन्त ततस् तत्र वीणा वेण्वादिझर्झराः
bhāvahāvavilāsādyān kurvatyo 'bhinayān bahūn / prāvādyanta tatas tatra vīṇā veṇvādijharjharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पणवाः पुष्कराश् चैव मृदङ्गाः पटहानकाः । देवदुन्दुभयः शङ्खाः शतशो ऽथ सहस्रशः
paṇavāḥ puṣkarāś caiva mṛdaṅgāḥ paṭahānakāḥ / devadundubhayaḥ śaṅkhāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायद्भिश् चैव नृत्यद्भिर् गन्धर्वैर् अप्सरोगणैः । तूर्यवादित्रघोषैश् च सर्वं कोलाहलीकृतम्
gāyadbhiś caiva nṛtyadbhir gandharvair apsarogaṇaiḥ / tūryavāditraghoṣaiś ca sarvaṃ kolāhalīkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कृताञ्जलिपुटा भक्तिनम्रात्ममूर्तयः । लिख्यमानं सहस्रांशुं प्रणेमुः सर्वदेवताः
tataḥ kṛtāñjalipuṭā bhaktinamrātmamūrtayaḥ / likhyamānaṃ sahasrāṃśuṃ praṇemuḥ sarvadevatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कोलाहले तस्मिन् सर्वदेवसमागमे । तेजसः शातनं चक्रे विश्वकर्मा शनैः शनैः
tataḥ kolāhale tasmin sarvadevasamāgame / tejasaḥ śātanaṃ cakre viśvakarmā śanaiḥ śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजानुलिखितश् चासौ निपुणं विश्वकर्मणा । नाभ्यनन्दत् तु लिखनं ततस् तेनावतारितः
ājānulikhitaś cāsau nipuṇaṃ viśvakarmaṇā / nābhyanandat tu likhanaṃ tatas tenāvatāritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तु निर्भर्त्सितं रूपं तेजसो हननेन तु । कान्तात् कान्ततरं रूपम् अधिकं शुशुभे ततः
na tu nirbhartsitaṃ rūpaṃ tejaso hananena tu / kāntāt kāntataraṃ rūpam adhikaṃ śuśubhe tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति हिमजलघर्मकालहेतोर् ब्र्प् ३२।१०८अ हरकमलासनविष्णुसंस्तुतस्य ब्र्प् ३२।१०८ब् तदुपरि लिखनं निशम्य भानोर् ब्र्प् ३२।१०८च् व्रजति दिवाकरलोकम् आयुषो ऽन्ते ब्र्प् ३२।१०८द् एवं जन्म रवेः पूर्वं बभूव मुनिसत्तमाः । रूपं च परमं तस्य मया संपरिकीर्तितम्
iti himajalagharmakālahetor BrP 32.108a harakamalāsanaviṣṇusaṃstutasya BrP 32.108b tadupari likhanaṃ niśamya bhānor BrP 32.108c vrajati divākaralokam āyuṣo 'nte BrP 32.108d evaṃ janma raveḥ pūrvaṃ babhūva munisattamāḥ / rūpaṃ ca paramaṃ tasya mayā saṃparikīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.