लोमहर्षण उवाच: अभिषिच्याधिराजेन्द्रं पृथुं वैण्यं पितामहः । ततः क्रमेण राज्यानि व्यादेष्टुम् उपचक्रमे
lomaharṣaṇa uvāca: abhiṣicyādhirājendraṃ pṛthuṃ vaiṇyaṃ pitāmahaḥ / tataḥ krameṇa rājyāni vyādeṣṭum upacakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजानां वीरुधां चैव नक्षत्रग्रहयोस् तथा । यज्ञानां तपसां चैव सोमं राज्ये ऽभ्यषेचयत्
dvijānāṃ vīrudhāṃ caiva nakṣatragrahayos tathā / yajñānāṃ tapasāṃ caiva somaṃ rājye 'bhyaṣecayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपां तु वरुणं राज्ये राज्ञां वैश्रवणं पतिम् । आदित्यानां तथा विष्णुं वसूनाम् अथ पावकम्
apāṃ tu varuṇaṃ rājye rājñāṃ vaiśravaṇaṃ patim / ādityānāṃ tathā viṣṇuṃ vasūnām atha pāvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतीनां दक्षं तु मरुताम् अथ वासवम् । दैत्यानां दानवानां वै प्रह्रादम् अमितौजसम्
prajāpatīnāṃ dakṣaṃ tu marutām atha vāsavam / daityānāṃ dānavānāṃ vai prahrādam amitaujasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैवस्वतं पितॄणां च यमं राज्ये ऽभ्यषेचयत् । यक्षाणां राक्षसानां च पार्थिवानां तथैव च
vaivasvataṃ pitṝṇāṃ ca yamaṃ rājye 'bhyaṣecayat / yakṣāṇāṃ rākṣasānāṃ ca pārthivānāṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वभूतपिशाचानां गिरीशं शूलपाणिनम् । शैलानां हिमवन्तं च नदीनाम् अथ सागरम्
sarvabhūtapiśācānāṃ girīśaṃ śūlapāṇinam / śailānāṃ himavantaṃ ca nadīnām atha sāgaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धर्वाणाम् अधिपतिं चक्रे चित्ररथं प्रभुम् । नागानां वासुकिं चक्रे सर्पाणाम् अथ तक्षकम्
gandharvāṇām adhipatiṃ cakre citrarathaṃ prabhum / nāgānāṃ vāsukiṃ cakre sarpāṇām atha takṣakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारणानां तु राजानम् ऐरावतम् अथादिशत् । उच्चैःश्रवसम् अश्वानां गरुडं चैव पक्षिणाम्
vāraṇānāṃ tu rājānam airāvatam athādiśat / uccaiḥśravasam aśvānāṃ garuḍaṃ caiva pakṣiṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृगाणाम् अथ शार्दूलं गोवृषं तु गवां पतिम् । वनस्पतीनां राजानं प्लक्षम् एवाभ्यषेचयत्
mṛgāṇām atha śārdūlaṃ govṛṣaṃ tu gavāṃ patim / vanaspatīnāṃ rājānaṃ plakṣam evābhyaṣecayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विभज्य राज्यानि क्रमेणैव पितामहः । दिशां पालान् अथ ततः स्थापयाम् आस स प्रभुः
evaṃ vibhajya rājyāni krameṇaiva pitāmahaḥ / diśāṃ pālān atha tataḥ sthāpayām āsa sa prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वस्यां दिशि पुत्रं तु वैराजस्य प्रजापतेः । दिशः पालं सुधन्वानं राजानं सो ऽभ्यषेचयत्
pūrvasyāṃ diśi putraṃ tu vairājasya prajāpateḥ / diśaḥ pālaṃ sudhanvānaṃ rājānaṃ so 'bhyaṣecayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणस्यां दिशि तथा कर्दमस्य प्रजापतेः । पुत्रं शङ्खपदं नाम राजानं सो ऽभ्यषेचयत्
dakṣiṇasyāṃ diśi tathā kardamasya prajāpateḥ / putraṃ śaṅkhapadaṃ nāma rājānaṃ so 'bhyaṣecayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चिमस्यां दिशि तथा रजसः पुत्रम् अच्युतम् । केतुमन्तं महात्मानं राजानं सो ऽभ्यषेचयत्
paścimasyāṃ diśi tathā rajasaḥ putram acyutam / ketumantaṃ mahātmānaṃ rājānaṃ so 'bhyaṣecayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा हिरण्यरोमाणं पर्जन्यस्य प्रजापतेः । उदीच्यां दिशि दुर्धर्षं राजानं सो ऽभ्यषेचयत्
tathā hiraṇyaromāṇaṃ parjanyasya prajāpateḥ / udīcyāṃ diśi durdharṣaṃ rājānaṃ so 'bhyaṣecayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैर् इयं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना । यथाप्रदेशम् अद्यापि धर्मेण प्रतिपाल्यते
tair iyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā / yathāpradeśam adyāpi dharmeṇa pratipālyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजसूयाभिषिक्तस् तु पृथुर् एतैर् नराधिपैः । वेददृष्टेन विधिना राजा राज्ये नराधिपः
rājasūyābhiṣiktas tu pṛthur etair narādhipaiḥ / vedadṛṣṭena vidhinā rājā rājye narādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मन्वन्तरे ऽतीते चाक्षुषे ऽमिततेजसि । वैवस्वताय मनवे पृथिव्यां राज्यम् आदिशत्
tato manvantare 'tīte cākṣuṣe 'mitatejasi / vaivasvatāya manave pṛthivyāṃ rājyam ādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य विस्तरम् आख्यास्ये मनोर् वैवस्वतस्य ह । भवतां चानुकूल्याय यदि श्रोतुम् इहेच्छथ । महद् एतद् अधिष्ठानं पुराणे तद् अधिष्ठितम्
tasya vistaram ākhyāsye manor vaivasvatasya ha / bhavatāṃ cānukūlyāya yadi śrotum ihecchatha / mahad etad adhiṣṭhānaṃ purāṇe tad adhiṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनय ऊचुः: विस्तरेण पृथोर् जन्म लोमहर्षण कीर्तय । यथा महात्मना तेन दुग्धा वेयं वसुंधरा
munaya ūcuḥ: vistareṇa pṛthor janma lomaharṣaṇa kīrtaya / yathā mahātmanā tena dugdhā veyaṃ vasuṃdharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा वापि नृभिर् दुग्धा यथा देवैर् महर्षिभिः । यथा दैत्यैश् च नागैश् च यथा यक्षैर् यथा द्रुमैः
yathā vāpi nṛbhir dugdhā yathā devair maharṣibhiḥ / yathā daityaiś ca nāgaiś ca yathā yakṣair yathā drumaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा शैलैः पिशाचैश् च गन्धर्वैश् च द्विजोत्तमैः । राक्षसैश् च महासत्त्वैर् यथा दुग्धा वसुंधरा
yathā śailaiḥ piśācaiś ca gandharvaiś ca dvijottamaiḥ / rākṣasaiś ca mahāsattvair yathā dugdhā vasuṃdharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां पात्रविशेषांश् च वक्तुम् अर्हसि सुव्रत । वत्सक्षीरविशेषांश् च दोग्धारं चानुपूर्वशः
teṣāṃ pātraviśeṣāṃś ca vaktum arhasi suvrata / vatsakṣīraviśeṣāṃś ca dogdhāraṃ cānupūrvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्माच् च कारणात् पाणिर् वेणस्य मथितः पुरा । क्रुद्धैर् महर्षिभिस् तात कारणं तच् च कीर्तय
yasmāc ca kāraṇāt pāṇir veṇasya mathitaḥ purā / kruddhair maharṣibhis tāta kāraṇaṃ tac ca kīrtaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोमहर्षण उवाच: शृणुध्वं कीर्तयिष्यामि पृथोर् वैण्यस्य विस्तरम् । एकाग्राः प्रयताश् चैव पुण्यार्थं वै द्विजर्षभाः
lomaharṣaṇa uvāca: śṛṇudhvaṃ kīrtayiṣyāmi pṛthor vaiṇyasya vistaram / ekāgrāḥ prayatāś caiva puṇyārthaṃ vai dvijarṣabhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाशुचेः क्षुद्रमनसो नाशिष्यस्याव्रतस्य च । कीर्तयेयम् इदं विप्राः कृतघ्नायाहिताय च
nāśuceḥ kṣudramanaso nāśiṣyasyāvratasya ca / kīrtayeyam idaṃ viprāḥ kṛtaghnāyāhitāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्ग्यं यशस्यम् आयुष्यं धन्यं वेदैश् च संमितम् । रहस्यम् ऋषिभिः प्रोक्तं शृणुध्वं वै यथातथम्
svargyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ dhanyaṃ vedaiś ca saṃmitam / rahasyam ṛṣibhiḥ proktaṃ śṛṇudhvaṃ vai yathātatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् चेमं कीर्तयेन् नित्यं पृथोर् वैण्यस्य विस्तरम् । ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य न स शोचेत् कृताकृतम्
yaś cemaṃ kīrtayen nityaṃ pṛthor vaiṇyasya vistaram / brāhmaṇebhyo namaskṛtya na sa śocet kṛtākṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीद् धर्मस्य संगोप्ता पूर्वम् अत्रिसमः प्रभुः । अत्रिवंशे समुत्पन्नस् त्व् अङ्गो नाम प्रजापतिः
āsīd dharmasya saṃgoptā pūrvam atrisamaḥ prabhuḥ / atrivaṃśe samutpannas tv aṅgo nāma prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पुत्रो ऽभवद् वेणो नात्यर्थं धर्मकोविदः । जातो मृत्युसुतायां वै सुनीथायां प्रजापतिः
tasya putro 'bhavad veṇo nātyarthaṃ dharmakovidaḥ / jāto mṛtyusutāyāṃ vai sunīthāyāṃ prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मातामहदोषेण तेन कालात्मजात्मजः । स्वधर्मं पृष्ठतः कृत्वा कामलोभेष्व् अवर्तत
sa mātāmahadoṣeṇa tena kālātmajātmajaḥ / svadharmaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā kāmalobheṣv avartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्यादां भेदयाम् आस धर्मोपेतां स पार्थिवः । वेदधर्मान् अतिक्रम्य सो ऽधर्मनिरतो ऽभवत्
maryādāṃ bhedayām āsa dharmopetāṃ sa pārthivaḥ / vedadharmān atikramya so 'dharmanirato 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निःस्वाध्यायवषट्काराः प्रजास् तस्मिन् प्रजापतौ । प्रवृत्तं न पपुः सोमं हुतं यज्ञेषु देवताः
niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāḥ prajās tasmin prajāpatau / pravṛttaṃ na papuḥ somaṃ hutaṃ yajñeṣu devatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न यष्टव्यं न होतव्यम् इति तस्य प्रजापतेः । आसीत् प्रतिज्ञा क्रूरेयं विनाशे प्रत्युपस्थिते
na yaṣṭavyaṃ na hotavyam iti tasya prajāpateḥ / āsīt pratijñā krūreyaṃ vināśe pratyupasthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहम् इज्यश् च यष्टा च यज्ञश् चेति भृगूद्वह । मयि यज्ञो विधातव्यो मयि होतव्यम् इत्य् अपि
aham ijyaś ca yaṣṭā ca yajñaś ceti bhṛgūdvaha / mayi yajño vidhātavyo mayi hotavyam ity api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अतिक्रान्तमर्यादम् आददानम् असांप्रतम् । ऊचुर् महर्षयः सर्वे मरीचिप्रमुखास् तदा
tam atikrāntamaryādam ādadānam asāṃpratam / ūcur maharṣayaḥ sarve marīcipramukhās tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयं दीक्षां प्रवेक्ष्यामः संवत्सरगणान् बहून् । अधर्मं कुरु मा वेण एष धर्मः सनातनः
vayaṃ dīkṣāṃ pravekṣyāmaḥ saṃvatsaragaṇān bahūn / adharmaṃ kuru mā veṇa eṣa dharmaḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निधने ऽत्रेः प्रसूतस् त्वं प्रजापतिर् असंशयम् । प्रजाश् च पालयिष्ये ऽहम् इतीह समयः कृतः
nidhane 'treḥ prasūtas tvaṃ prajāpatir asaṃśayam / prajāś ca pālayiṣye 'ham itīha samayaḥ kṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांस् तथा ब्रुवतः सर्वान् महर्षीन् अब्रवीत् तदा । वेणः प्रहस्य दुर्बुद्धिर् इमम् अर्थम् अनर्थवित्
tāṃs tathā bruvataḥ sarvān maharṣīn abravīt tadā / veṇaḥ prahasya durbuddhir imam artham anarthavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेण उवाच: स्रष्टा धर्मस्य कश् चान्यः श्रोतव्यं कस्य वा मया । श्रुतवीर्यतपःसत्यैर् मया वा कः समो भुवि
veṇa uvāca: sraṣṭā dharmasya kaś cānyaḥ śrotavyaṃ kasya vā mayā / śrutavīryatapaḥsatyair mayā vā kaḥ samo bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभवं सर्वभूतानां धर्माणां च विशेषतः । संमूढा न विदुर् नूनं भवन्तो मां विचेतसः
prabhavaṃ sarvabhūtānāṃ dharmāṇāṃ ca viśeṣataḥ / saṃmūḍhā na vidur nūnaṃ bhavanto māṃ vicetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इच्छन् दहेयं पृथिवीं प्लावयेयं जलैस् तथा । द्यां वै भुवं च रुन्धेयं नात्र कार्या विचारणा
icchan daheyaṃ pṛthivīṃ plāvayeyaṃ jalais tathā / dyāṃ vai bhuvaṃ ca rundheyaṃ nātra kāryā vicāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा न शक्यते मोहाद् अवलेपाच् च पार्थिवः । अपनेतुं तदा वेणस् ततः क्रुद्धा महर्षयः
yadā na śakyate mohād avalepāc ca pārthivaḥ / apanetuṃ tadā veṇas tataḥ kruddhā maharṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं निगृह्य महात्मानो विस्फुरन्तं महाबलम् । ततो ऽस्य सव्यम् ऊरुं ते ममन्थुर् जातमन्यवः
taṃ nigṛhya mahātmāno visphurantaṃ mahābalam / tato 'sya savyam ūruṃ te mamanthur jātamanyavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् निमथ्यमाने वै राज्ञ ऊरौ तु जज्ञिवान् । ह्रस्वो ऽतिमात्रः पुरुषः कृष्णश् चेति बभूव ह
tasmin nimathyamāne vai rājña ūrau tu jajñivān / hrasvo 'timātraḥ puruṣaḥ kṛṣṇaś ceti babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स भीतः प्राञ्जलिर् भूत्वा तस्थिवान् द्विजसत्तमाः । तम् अत्रिर् विह्वलं दृष्ट्वा निषीदेत्य् अब्रवीत् तदा
sa bhītaḥ prāñjalir bhūtvā tasthivān dvijasattamāḥ / tam atrir vihvalaṃ dṛṣṭvā niṣīdety abravīt tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निषादवंशकर्तासौ बभूव वदतां वराः । धीवरान् असृजच् चापि वेणकल्मषसंभवान्
niṣādavaṃśakartāsau babhūva vadatāṃ varāḥ / dhīvarān asṛjac cāpi veṇakalmaṣasaṃbhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये चान्ये विन्ध्यनिलयास् तथा पर्वतसंश्रयाः । अधर्मरुचयो विप्रास् ते तु वै वेणकल्मषाः
ye cānye vindhyanilayās tathā parvatasaṃśrayāḥ / adharmarucayo viprās te tu vai veṇakalmaṣāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पुनर् महात्मानः पाणिं वेणस्य दक्षिणम् । अरणीम् इव संरब्धा ममन्थुर् जातमन्यवः
tataḥ punar mahātmānaḥ pāṇiṃ veṇasya dakṣiṇam / araṇīm iva saṃrabdhā mamanthur jātamanyavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथुस् तस्मात् समुत्पन्नः कराज् ज्वलनसंनिभः । दीप्यमानः स्ववपुषा साक्षाद् अग्निर् इव ज्वलन्
pṛthus tasmāt samutpannaḥ karāj jvalanasaṃnibhaḥ / dīpyamānaḥ svavapuṣā sākṣād agnir iva jvalan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सो ऽजगवं नाम धनुर् गृह्य महारवम् । शरांश् च दिव्यान् रक्षार्थं कवचं च महाप्रभम्
atha so 'jagavaṃ nāma dhanur gṛhya mahāravam / śarāṃś ca divyān rakṣārthaṃ kavacaṃ ca mahāprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिञ् जाते ऽथ भूतानि संप्रहृष्टानि सर्वशः । समापेतुर् महाभागा वेणस् तु त्रिदिवं ययौ
tasmiñ jāte 'tha bhūtāni saṃprahṛṣṭāni sarvaśaḥ / samāpetur mahābhāgā veṇas tu tridivaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुत्पन्नेन भो विप्राः सत्पुत्रेण महात्मना । त्रातः स पुरुषव्याघ्रः पुंनाम्नो नरकात् तदा
samutpannena bho viprāḥ satputreṇa mahātmanā / trātaḥ sa puruṣavyāghraḥ puṃnāmno narakāt tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं समुद्राश् च नद्यश् च रत्नान्य् आदाय सर्वशः । तोयानि चाभिषेकार्थं सर्व एवोपतस्थिरे
taṃ samudrāś ca nadyaś ca ratnāny ādāya sarvaśaḥ / toyāni cābhiṣekārthaṃ sarva evopatasthire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितामहश् च भगवान् देवैर् आङ्गिरसैः सह । स्थावराणि च भूतानि जङ्गमानि च सर्वशः
pitāmahaś ca bhagavān devair āṅgirasaiḥ saha / sthāvarāṇi ca bhūtāni jaṅgamāni ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समागम्य तदा वैण्यम् अभ्यषिञ्चन् नराधिपम् । महता राजराजेन प्रजास् तेनानुरञ्जिताः
samāgamya tadā vaiṇyam abhyaṣiñcan narādhipam / mahatā rājarājena prajās tenānurañjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽभिषिक्तो महातेजा विधिवद् धर्मकोविदैः । आधिराज्ये तदा राज्ञां पृथुर् वैण्यः प्रतापवान्
so 'bhiṣikto mahātejā vidhivad dharmakovidaiḥ / ādhirājye tadā rājñāṃ pṛthur vaiṇyaḥ pratāpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्रापरञ्जितास् तस्य प्रजास् तेनानुरञ्जिताः । अनुरागात् ततस् तस्य नाम राजाभ्यजायत
pitrāparañjitās tasya prajās tenānurañjitāḥ / anurāgāt tatas tasya nāma rājābhyajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपस् तस्तम्भिरे तस्य समुद्रम् अभियास्यतः । पर्वताश् च ददुर् मार्गं ध्वजभङ्गश् च नाभवत्
āpas tastambhire tasya samudram abhiyāsyataḥ / parvatāś ca dadur mārgaṃ dhvajabhaṅgaś ca nābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकृष्टपच्या पृथिवी सिध्यन्त्य् अन्नानि चिन्तनात् । सर्वकामदुघा गावः पुटके पुटके मधु
akṛṣṭapacyā pṛthivī sidhyanty annāni cintanāt / sarvakāmadughā gāvaḥ puṭake puṭake madhu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्न् एव काले तु यज्ञे पैतामहे शुभे । सूतः सूत्यां समुत्पन्नः सौत्ये ऽहनि महामतिः
etasminn eva kāle tu yajñe paitāmahe śubhe / sūtaḥ sūtyāṃ samutpannaḥ sautye 'hani mahāmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् एव महायज्ञे जज्ञे प्राज्ञो ऽथ मागधः । पृथोः स्तवार्थं तौ तत्र समाहूतौ महर्षिभिः
tasminn eva mahāyajñe jajñe prājño 'tha māgadhaḥ / pṛthoḥ stavārthaṃ tau tatra samāhūtau maharṣibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताव् ऊचुर् ऋषयः सर्वे स्तूयताम् एष पार्थिवः । कर्मैतद् अनुरूपं वां पात्रं चायं नराधिपः
tāv ūcur ṛṣayaḥ sarve stūyatām eṣa pārthivaḥ / karmaitad anurūpaṃ vāṃ pātraṃ cāyaṃ narādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताव् ऊचतुस् तदा सर्वांस् तान् ऋषीन् सूतमागधौ । आवां देवान् ऋषींश् चैव प्रीणयावः स्वकर्मभिः
tāv ūcatus tadā sarvāṃs tān ṛṣīn sūtamāgadhau / āvāṃ devān ṛṣīṃś caiva prīṇayāvaḥ svakarmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चास्य विद्मो वै कर्म नाम वा लक्षणं यशः । स्तोत्रं येनास्य कुर्याव राज्ञस् तेजस्विनो द्विजाः
na cāsya vidmo vai karma nāma vā lakṣaṇaṃ yaśaḥ / stotraṃ yenāsya kuryāva rājñas tejasvino dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिभिस् तौ नियुक्तौ तु भविष्यैः स्तूयताम् इति । यानि कर्माणि कृतवान् पृथुः पश्चान् महाबलः
ṛṣibhis tau niyuktau tu bhaviṣyaiḥ stūyatām iti / yāni karmāṇi kṛtavān pṛthuḥ paścān mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रभृति वै लोके स्तवेषु मुनिसत्तमाः । आशीर्वादाः प्रयुज्यन्ते सूतमागधबन्दिभिः
tataḥ prabhṛti vai loke staveṣu munisattamāḥ / āśīrvādāḥ prayujyante sūtamāgadhabandibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोः स्तवान्ते सुप्रीतः पृथुः प्रादात् प्रजेश्वरः । अनूपदेशं सूताय मगधं मागधाय च
tayoḥ stavānte suprītaḥ pṛthuḥ prādāt prajeśvaraḥ / anūpadeśaṃ sūtāya magadhaṃ māgadhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा परमप्रीताः प्रजाः प्रोचुर् मनीषिणः । वृत्तीनाम् एष वो दाता भविष्यति नराधिपः
taṃ dṛṣṭvā paramaprītāḥ prajāḥ procur manīṣiṇaḥ / vṛttīnām eṣa vo dātā bhaviṣyati narādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वैण्यं महात्मानं प्रजाः समभिदुद्रुवुः । त्वं नो वृत्तिं विधत्स्वेति महर्षिवचनात् तदा
tato vaiṇyaṃ mahātmānaṃ prajāḥ samabhidudruvuḥ / tvaṃ no vṛttiṃ vidhatsveti maharṣivacanāt tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽभिद्रुतः प्रजाभिस् तु प्रजाहितचिकीर्षया । धनुर् गृह्य पृषत्कांश् च पृथिवीम् आद्रवद् बली
so 'bhidrutaḥ prajābhis tu prajāhitacikīrṣayā / dhanur gṛhya pṛṣatkāṃś ca pṛthivīm ādravad balī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वैण्यभयत्रस्ता गौर् भूत्वा प्राद्रवन् मही । तां पृथुर् धनुर् आदाय द्रवन्तीम् अन्वधावत
tato vaiṇyabhayatrastā gaur bhūtvā prādravan mahī / tāṃ pṛthur dhanur ādāya dravantīm anvadhāvata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा लोकान् ब्रह्मलोकादीन् गत्वा वैण्यभयात् तदा । प्रददर्शाग्रतो वैण्यं प्रगृहीतशरासनम्
sā lokān brahmalokādīn gatvā vaiṇyabhayāt tadā / pradadarśāgrato vaiṇyaṃ pragṛhītaśarāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वलद्भिर् निशितैर् बाणैर् दीप्ततेजसम् अन्ततः । महायोगं महात्मानं दुर्धर्षम् अमरैर् अपि
jvaladbhir niśitair bāṇair dīptatejasam antataḥ / mahāyogaṃ mahātmānaṃ durdharṣam amarair api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलभन्ती तु सा त्राणं वैण्यम् एवान्वपद्यत । कृताञ्जलिपुटा भूत्वा पूज्या लोकैस् त्रिभिस् तदा
alabhantī tu sā trāṇaṃ vaiṇyam evānvapadyata / kṛtāñjalipuṭā bhūtvā pūjyā lokais tribhis tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच वैण्यं नाधर्मं स्त्रीवधे परिपश्यसि । कथं धारयिता चासि प्रजा राजन् विना मया
uvāca vaiṇyaṃ nādharmaṃ strīvadhe paripaśyasi / kathaṃ dhārayitā cāsi prajā rājan vinā mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयि लोकाः स्थिता राजन् मयेदं धार्यते जगत् । मद्विनाशे विनश्येयुः प्रजाः पार्थिव विद्धि तत्
mayi lokāḥ sthitā rājan mayedaṃ dhāryate jagat / madvināśe vinaśyeyuḥ prajāḥ pārthiva viddhi tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न माम् अर्हसि हन्तुं वै श्रेयश् चेत् त्वं चिकीर्षसि । प्रजानां पृथिवीपाल शृणु चेदं वचो मम
na mām arhasi hantuṃ vai śreyaś cet tvaṃ cikīrṣasi / prajānāṃ pṛthivīpāla śṛṇu cedaṃ vaco mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपायतः समारब्धाः सर्वे सिध्यन्त्य् उपक्रमाः । उपायं पश्य येन त्वं धारयेथाः प्रजाम् इमाम्
upāyataḥ samārabdhāḥ sarve sidhyanty upakramāḥ / upāyaṃ paśya yena tvaṃ dhārayethāḥ prajām imām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हत्वापि मां न शक्तस् त्वं प्रजानां पोषणे नृप । अनुकूला भविष्यामि यच्छ कोपं महामते
hatvāpi māṃ na śaktas tvaṃ prajānāṃ poṣaṇe nṛpa / anukūlā bhaviṣyāmi yaccha kopaṃ mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवध्यां च स्त्रियं प्राहुस् तिर्यग्योनिगतेष्व् अपि । यद्य् एवं पृथिवीपाल न धर्मं त्यक्तुम् अर्हसि
avadhyāṃ ca striyaṃ prāhus tiryagyonigateṣv api / yady evaṃ pṛthivīpāla na dharmaṃ tyaktum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं बहुविधं वाक्यं श्रुत्वा राजा महामनाः । कोपं निगृह्य धर्मात्मा वसुधाम् इदम् अब्रवीत्
evaṃ bahuvidhaṃ vākyaṃ śrutvā rājā mahāmanāḥ / kopaṃ nigṛhya dharmātmā vasudhām idam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथुर् उवाच: एकस्यार्थे तु यो हन्याद् आत्मनो वा परस्य वा । बहून् वा प्राणिनो ऽनन्तं भवेत् तस्येह पातकम्
pṛthur uvāca: ekasyārthe tu yo hanyād ātmano vā parasya vā / bahūn vā prāṇino 'nantaṃ bhavet tasyeha pātakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखम् एधन्ति बहवो यस्मिंस् तु निहते ऽशुभे । तस्मिन् हते नास्ति भद्रे पातकं चोपपातकम्
sukham edhanti bahavo yasmiṃs tu nihate 'śubhe / tasmin hate nāsti bhadre pātakaṃ copapātakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं प्रजानिमित्तं त्वां हनिष्यामि वसुंधरे । यदि मे वचनान् नाद्य करिष्यसि जगद्धितम्
so 'haṃ prajānimittaṃ tvāṃ haniṣyāmi vasuṃdhare / yadi me vacanān nādya kariṣyasi jagaddhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वां निहत्याद्य बाणेन मच्छासनपराङ्मुखीम् । आत्मानं प्रथयित्वाहं प्रजा धारयिता स्वयम्
tvāṃ nihatyādya bāṇena macchāsanaparāṅmukhīm / ātmānaṃ prathayitvāhaṃ prajā dhārayitā svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा त्वं शासनम् आस्थाय मम धर्मभृतां वरे । संजीवय प्रजाः सर्वाः समर्था ह्य् असि धारणे
sā tvaṃ śāsanam āsthāya mama dharmabhṛtāṃ vare / saṃjīvaya prajāḥ sarvāḥ samarthā hy asi dhāraṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुहितृत्वं च मे गच्छ तत एनम् अहं शरम् । नियच्छेयं त्वद्वधार्थम् उद्यन्तं घोरदर्शनम्
duhitṛtvaṃ ca me gaccha tata enam ahaṃ śaram / niyaccheyaṃ tvadvadhārtham udyantaṃ ghoradarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुधोवाच: सर्वम् एतद् अहं वीर विधास्यामि न संशयः । वत्सं तु मम संपश्य क्षरेयं येन वत्सला
vasudhovāca: sarvam etad ahaṃ vīra vidhāsyāmi na saṃśayaḥ / vatsaṃ tu mama saṃpaśya kṣareyaṃ yena vatsalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समां च कुरु सर्वत्र मां त्वं धर्मभृतां वर । यथा विस्यन्दमानं मे क्षीरं सर्वत्र भावयेत्
samāṃ ca kuru sarvatra māṃ tvaṃ dharmabhṛtāṃ vara / yathā visyandamānaṃ me kṣīraṃ sarvatra bhāvayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोमहर्षण उवाच: तत उत्सारयाम् आस शैलाञ् शतसहस्रशः । धनुष्कोट्या तदा वैण्यस् तेन शैला विवर्धिताः
lomaharṣaṇa uvāca: tata utsārayām āsa śailāñ śatasahasraśaḥ / dhanuṣkoṭyā tadā vaiṇyas tena śailā vivardhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नहि पूर्वविसर्गे वै विषमे पृथिवीतले । संविभागः पुराणां वा ग्रामाणां वाभवत् तदा
nahi pūrvavisarge vai viṣame pṛthivītale / saṃvibhāgaḥ purāṇāṃ vā grāmāṇāṃ vābhavat tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न सस्यानि न गोरक्ष्यं न कृषिर् न वणिक्पथः । नैव सत्यानृतं चासीन् न लोभो न च मत्सरः
na sasyāni na gorakṣyaṃ na kṛṣir na vaṇikpathaḥ / naiva satyānṛtaṃ cāsīn na lobho na ca matsaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैवस्वते ऽन्तरे तस्मिन् सांप्रतं समुपस्थिते । वैण्यात् प्रभृति वै विप्राः सर्वस्यैतस्य संभवः
vaivasvate 'ntare tasmin sāṃprataṃ samupasthite / vaiṇyāt prabhṛti vai viprāḥ sarvasyaitasya saṃbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र यत्र समं त्व् अस्या भूमेर् आसीत् तदा द्विजाः । तत्र तत्र प्रजाः सर्वा निवासं समरोचयन्
yatra yatra samaṃ tv asyā bhūmer āsīt tadā dvijāḥ / tatra tatra prajāḥ sarvā nivāsaṃ samarocayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहारः फलमूलानि प्रजानाम् अभवत् तदा । कृच्छ्रेण महता युक्त इत्य् एवम् अनुशुश्रुम
āhāraḥ phalamūlāni prajānām abhavat tadā / kṛcchreṇa mahatā yukta ity evam anuśuśruma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कल्पयित्वा वत्सं तु मनुं स्वायंभुवं प्रभुम् । स्वपाणौ पुरुषव्याघ्रो दुदोह पृथिवीं ततः
sa kalpayitvā vatsaṃ tu manuṃ svāyaṃbhuvaṃ prabhum / svapāṇau puruṣavyāghro dudoha pṛthivīṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सस्यजातानि सर्वाणि पृथुर् वैण्यः प्रतापवान् । तेनान्नेन प्रजाः सर्वा वर्तन्ते ऽद्यापि सर्वशः
sasyajātāni sarvāṇi pṛthur vaiṇyaḥ pratāpavān / tenānnena prajāḥ sarvā vartante 'dyāpi sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषयश् च तदा देवाः पितरो ऽथ सरीसृपाः । दैत्या यक्षाः पुण्यजना गन्धर्वाः पर्वता नगाः
ṛṣayaś ca tadā devāḥ pitaro 'tha sarīsṛpāḥ / daityā yakṣāḥ puṇyajanā gandharvāḥ parvatā nagāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते पुरा द्विजश्रेष्ठा दुदुहुर् धरणीं किल । क्षीरं वत्सश् च पात्रं च तेषां दोग्धा पृथक् पृथक्
ete purā dvijaśreṣṭhā duduhur dharaṇīṃ kila / kṣīraṃ vatsaś ca pātraṃ ca teṣāṃ dogdhā pṛthak pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषीणाम् अभवत् सोमो वत्सो दोग्धा बृहस्पतिः । क्षीरं तेषां तपो ब्रह्म पात्रं छन्दांसि भो द्विजाः
ṛṣīṇām abhavat somo vatso dogdhā bṛhaspatiḥ / kṣīraṃ teṣāṃ tapo brahma pātraṃ chandāṃsi bho dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवानां काञ्चनं पात्रं वत्सस् तेषां शतक्रतुः । क्षीरम् ओजस्करं चैव दोग्धा च भगवान् रविः
devānāṃ kāñcanaṃ pātraṃ vatsas teṣāṃ śatakratuḥ / kṣīram ojaskaraṃ caiva dogdhā ca bhagavān raviḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितॄणां राजतं पात्रं यमो वत्सः प्रतापवान् । अन्तकश् चाभवद् दोग्धा क्षीरं तेषां सुधा स्मृता
pitṝṇāṃ rājataṃ pātraṃ yamo vatsaḥ pratāpavān / antakaś cābhavad dogdhā kṣīraṃ teṣāṃ sudhā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागानां तक्षको वत्सः पात्रं चालाबुसंज्ञकम् । दोग्धा त्व् ऐरावतो नागस् तेषां क्षीरं विषं स्मृतम्
nāgānāṃ takṣako vatsaḥ pātraṃ cālābusaṃjñakam / dogdhā tv airāvato nāgas teṣāṃ kṣīraṃ viṣaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असुराणां मधुर् दोग्धा क्षीरं मायामयं स्मृतम् । विरोचनस् तु वत्सो ऽभूद् आयसं पात्रम् एव च
asurāṇāṃ madhur dogdhā kṣīraṃ māyāmayaṃ smṛtam / virocanas tu vatso 'bhūd āyasaṃ pātram eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्षाणाम् आमपात्रं तु वत्सो वैश्रवणः प्रभुः । दोग्धा रजतनाभस् तु क्षीरान्तर्धानम् एव च
yakṣāṇām āmapātraṃ tu vatso vaiśravaṇaḥ prabhuḥ / dogdhā rajatanābhas tu kṣīrāntardhānam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमाली राक्षसेन्द्राणां वत्सः क्षीरं च शोणितम् । दोग्धा रजतनाभस् तु कपालं पात्रम् एव च
sumālī rākṣasendrāṇāṃ vatsaḥ kṣīraṃ ca śoṇitam / dogdhā rajatanābhas tu kapālaṃ pātram eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धर्वाणां चित्ररथो वत्सः पात्रं च पङ्कजम् । दोग्धा च सुरुचिः क्षीरं तेषां गन्धः शुचिः स्मृतः
gandharvāṇāṃ citraratho vatsaḥ pātraṃ ca paṅkajam / dogdhā ca suruciḥ kṣīraṃ teṣāṃ gandhaḥ śuciḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैलं पात्रं पर्वतानां क्षीरं रत्नौषधीस् तथा । वत्सस् तु हिमवान् आसीद् दोग्धा मेरुर् महागिरिः
śailaṃ pātraṃ parvatānāṃ kṣīraṃ ratnauṣadhīs tathā / vatsas tu himavān āsīd dogdhā merur mahāgiriḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्लक्षो वत्सस् तु वृक्षाणां दोग्धा शालस् तु पुष्पितः । पालाशपात्रं क्षीरं च च्छिन्नदग्धप्ररोहणम्
plakṣo vatsas tu vṛkṣāṇāṃ dogdhā śālas tu puṣpitaḥ / pālāśapātraṃ kṣīraṃ ca cchinnadagdhaprarohaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेयं धात्री विधात्री च पावनी च वसुंधरा । चराचरस्य सर्वस्य प्रतिष्ठा योनिर् एव च
seyaṃ dhātrī vidhātrī ca pāvanī ca vasuṃdharā / carācarasya sarvasya pratiṣṭhā yonir eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वकामदुघा दोग्ध्री सर्वसस्यप्ररोहणी । आसीद् इयं समुद्रान्ता मेदिनी परिविश्रुता
sarvakāmadughā dogdhrī sarvasasyaprarohaṇī / āsīd iyaṃ samudrāntā medinī pariviśrutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुकैटभयोः कृत्स्ना मेदसा समभिप्लुता । तेनेयं मेदिनी देवी उच्यते ब्रह्मवादिभिः
madhukaiṭabhayoḥ kṛtsnā medasā samabhiplutā / teneyaṃ medinī devī ucyate brahmavādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽभ्युपगमाद् राज्ञः पृथोर् वैण्यस्य भो द्विजाः । दुहितृत्वम् अनुप्राप्ता देवी पृथ्वीति चोच्यते
tato 'bhyupagamād rājñaḥ pṛthor vaiṇyasya bho dvijāḥ / duhitṛtvam anuprāptā devī pṛthvīti cocyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथुना प्रविभक्ता च शोधिता च वसुंधरा । सस्याकरवती स्फीता पुरपत्तनशालिनी
pṛthunā pravibhaktā ca śodhitā ca vasuṃdharā / sasyākaravatī sphītā purapattanaśālinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवंप्रभावो वैण्यः स राजासीद् राजसत्तमः । नमस्यश् चैव पूज्यश् च भूतग्रामैर् न संशयः
evaṃprabhāvo vaiṇyaḥ sa rājāsīd rājasattamaḥ / namasyaś caiva pūjyaś ca bhūtagrāmair na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणैश् च महाभागैर् वेदवेदाङ्गपारगैः । पृथुर् एव नमस्कार्यो ब्रह्मयोनिः सनातनः
brāhmaṇaiś ca mahābhāgair vedavedāṅgapāragaiḥ / pṛthur eva namaskāryo brahmayoniḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्थिवैश् च महाभागैः पार्थिवत्वम् इहेच्छुभिः । आदिराजो नमस्कार्यः पृथुर् वैण्यः प्रतापवान्
pārthivaiś ca mahābhāgaiḥ pārthivatvam ihecchubhiḥ / ādirājo namaskāryaḥ pṛthur vaiṇyaḥ pratāpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योधैर् अपि च विक्रान्तैः प्राप्तुकामैर् जयं युधि । आदिराजो नमस्कार्यो योधानां प्रथमो नृपः
yodhair api ca vikrāntaiḥ prāptukāmair jayaṃ yudhi / ādirājo namaskāryo yodhānāṃ prathamo nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो हि योद्धा रणं याति कीर्तयित्वा पृथुं नृपम् । स घोररूपात् संग्रामात् क्षेमी भवति कीर्तिमान्
yo hi yoddhā raṇaṃ yāti kīrtayitvā pṛthuṃ nṛpam / sa ghorarūpāt saṃgrāmāt kṣemī bhavati kīrtimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यैर् अपि च वित्ताढ्यैर् वैश्यवृत्तिविधायिभिः । पृथुर् एव नमस्कार्यो वृत्तिदाता महायशाः
vaiśyair api ca vittāḍhyair vaiśyavṛttividhāyibhiḥ / pṛthur eva namaskāryo vṛttidātā mahāyaśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.