Library·Brahma-Purana·5

Brahma-Purana 5

ऋषय ऊचुः: मन्वन्तराणि सर्वाणि विस्तरेण महामते । तेषां पूर्वविसृष्टिं च लोमहर्षण कीर्तय

ṛṣaya ūcuḥ: manvantarāṇi sarvāṇi vistareṇa mahāmate / teṣāṃ pūrvavisṛṣṭiṃ ca lomaharṣaṇa kīrtaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावन्तो मनवश् चैव यावन्तं कालम् एव च । मन्वन्तराणि भोः सूत श्रोतुम् इच्छाम तत्त्वतः

yāvanto manavaś caiva yāvantaṃ kālam eva ca / manvantarāṇi bhoḥ sūta śrotum icchāma tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोमहर्षण उवाच: न शक्यो विस्तरो विप्रा वक्तुं वर्षशतैर् अपि । मन्वन्तराणां सर्वेषां संक्षेपाच् छृणुत द्विजाः

lomaharṣaṇa uvāca: na śakyo vistaro viprā vaktuṃ varṣaśatair api / manvantarāṇāṃ sarveṣāṃ saṃkṣepāc chṛṇuta dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वायंभुवो मनुः पूर्वं मनुः स्वारोचिषस् तथा । उत्तमस् तामसश् चैव रैवतश् चाक्षुषस् तथा

svāyaṃbhuvo manuḥ pūrvaṃ manuḥ svārociṣas tathā / uttamas tāmasaś caiva raivataś cākṣuṣas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैवस्वतश् च भो विप्राः सांप्रतं मनुर् उच्यते । सावर्णिश् च मनुस् तद्वद् रैभ्यो रौच्यस् तथैव च

vaivasvataś ca bho viprāḥ sāṃprataṃ manur ucyate / sāvarṇiś ca manus tadvad raibhyo raucyas tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव मेरुसावर्ण्यश् चत्वारो मनवः स्मृताः । अतीता वर्तमानाश् च तथैवानागता द्विजाः

tathaiva merusāvarṇyaś catvāro manavaḥ smṛtāḥ / atītā vartamānāś ca tathaivānāgatā dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कीर्तिता मनवस् तुभ्यं मयैवैते यथा श्रुताः । ऋषींस् त्व् एषां प्रवक्ष्यामि पुत्रान् देवगणांस् तथा

kīrtitā manavas tubhyaṃ mayaivaite yathā śrutāḥ / ṛṣīṃs tv eṣāṃ pravakṣyāmi putrān devagaṇāṃs tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरीचिर् अत्रिर् भगवान् अङ्गिराः पुलहः क्रतुः । पुलस्त्यश् च वसिष्ठश् च सप्तैते ब्रह्मणः सुताः

marīcir atrir bhagavān aṅgirāḥ pulahaḥ kratuḥ / pulastyaś ca vasiṣṭhaś ca saptaite brahmaṇaḥ sutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरस्यां दिशि तथा द्विजाः सप्तर्षयस् तथा । आग्निइध्रश् चाग्निबाहुश् च मेध्यो मेधातिथिर् वसुः

uttarasyāṃ diśi tathā dvijāḥ saptarṣayas tathā / āgniidhraś cāgnibāhuś ca medhyo medhātithir vasuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्योतिष्मान् द्युतिमान् हव्यः सवलः पुत्रसंज्ञकः । मनोः स्वायंभुवस्यैते दश पुत्रा महौजसः

jyotiṣmān dyutimān havyaḥ savalaḥ putrasaṃjñakaḥ / manoḥ svāyaṃbhuvasyaite daśa putrā mahaujasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् वै प्रथमं विप्रा मन्वन्तरम् उदाहृतम् । और्वो वसिष्ठपुत्रश् च स्तम्बः कश्यप एव च

etad vai prathamaṃ viprā manvantaram udāhṛtam / aurvo vasiṣṭhaputraś ca stambaḥ kaśyapa eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणो बृहस्पतिश् चैव दत्तो ऽत्रिच्च्यवनस् तथा । एते महर्षयो विप्रा वायुप्रोक्ता महाव्रताः

prāṇo bṛhaspatiś caiva datto 'triccyavanas tathā / ete maharṣayo viprā vāyuproktā mahāvratāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवाश् च तुषिता नाम स्मृताः स्वारोचिषे ऽन्तरे । हविघ्नः सुकृतिर् ज्योतिर् आपो मूर्तिर् अपि स्मृतः

devāś ca tuṣitā nāma smṛtāḥ svārociṣe 'ntare / havighnaḥ sukṛtir jyotir āpo mūrtir api smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतीतश् च नभस्यश् च नभ ऊर्जस् तथैव च । स्वारोचिषस्य पुत्रास् ते मनोर् विप्रा महात्मनः

pratītaś ca nabhasyaś ca nabha ūrjas tathaiva ca / svārociṣasya putrās te manor viprā mahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कीर्तिताः पृथिवीपाला महावीर्यपराक्रमाः । द्वितीयम् एतत् कथितं विप्रा मन्वन्तरं मया

kīrtitāḥ pṛthivīpālā mahāvīryaparākramāḥ / dvitīyam etat kathitaṃ viprā manvantaraṃ mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं तृतीयं वक्ष्यामि तद् बुध्यध्वं द्विजोत्तमाः । वसिष्ठपुत्राः सप्तासन् वासिष्ठा इति विश्रुताः

idaṃ tṛtīyaṃ vakṣyāmi tad budhyadhvaṃ dvijottamāḥ / vasiṣṭhaputrāḥ saptāsan vāsiṣṭhā iti viśrutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यगर्भस्य सुता ऊर्जा जाताः सुतेजसः । ऋषयो ऽत्र मया प्रोक्ताः कीर्त्यमानान् निबोधत

hiraṇyagarbhasya sutā ūrjā jātāḥ sutejasaḥ / ṛṣayo 'tra mayā proktāḥ kīrtyamānān nibodhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औत्तमेयान् मुनिश्रेष्ठा दश पुत्रान् मनोर् इमान् । इष ऊर्जस् तनूर्जस् तु मधुर् माधव एव च

auttameyān muniśreṣṭhā daśa putrān manor imān / iṣa ūrjas tanūrjas tu madhur mādhava eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुचिः शुक्रः सहश् चैव नभस्यो नभ एव च । भानवस् तत्र देवाश् च मन्वन्तरम् उदाहृतम्

śuciḥ śukraḥ sahaś caiva nabhasyo nabha eva ca / bhānavas tatra devāś ca manvantaram udāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तरं चतुर्थं वः कथयिष्यामि सांप्रतम् । काव्यः पृथुस् तथैवाग्निर् जह्नुर् धाता द्विजोत्तमाः

manvantaraṃ caturthaṃ vaḥ kathayiṣyāmi sāṃpratam / kāvyaḥ pṛthus tathaivāgnir jahnur dhātā dvijottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपीवान् अकपीवांश् च तत्र सप्तर्षयो द्विजाः । पुराणे कीर्तिता विप्राः पुत्राः पौत्राश् च भो द्विजाः

kapīvān akapīvāṃś ca tatra saptarṣayo dvijāḥ / purāṇe kīrtitā viprāḥ putrāḥ pautrāś ca bho dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा देवगणाश् चैव तामसस्यान्तरे मनोः । द्युतिस् तपस्यः सुतपास् तपोभूतः सनातनः

tathā devagaṇāś caiva tāmasasyāntare manoḥ / dyutis tapasyaḥ sutapās tapobhūtaḥ sanātanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपोरतिर् अकल्माषस् तन्वी धन्वी परंतपः । तामसस्य मनोर् एते दश पुत्राः प्रकीर्तिताः

taporatir akalmāṣas tanvī dhanvī paraṃtapaḥ / tāmasasya manor ete daśa putrāḥ prakīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुप्रोक्ता मुनिश्रेष्ठाश् चतुर्थं चैतद् अन्तरम् । देवबाहुर् यदुध्रश् च मुनिर् वेदशिरास् तथा

vāyuproktā muniśreṣṭhāś caturthaṃ caitad antaram / devabāhur yadudhraś ca munir vedaśirās tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यरोमा पर्जन्य ऊर्ध्वबाहुश् च सोमजः । सत्यनेत्रस् तथात्रेय एते सप्तर्षयो ऽपरे

hiraṇyaromā parjanya ūrdhvabāhuś ca somajaḥ / satyanetras tathātreya ete saptarṣayo 'pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवाश् चाभूतरजसस् तथा प्रकृतयः स्मृताः । वारिप्लवश् च रैभ्यश् च मनोर् अन्तरम् उच्यते

devāś cābhūtarajasas tathā prakṛtayaḥ smṛtāḥ / vāriplavaś ca raibhyaś ca manor antaram ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पुत्रान् इमांस् तस्य बुध्यध्वं गदतो मम । धृतिमान् अव्ययो युक्तस् तत्त्वदर्शी निरुत्सुकः

atha putrān imāṃs tasya budhyadhvaṃ gadato mama / dhṛtimān avyayo yuktas tattvadarśī nirutsukaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरण्यश् च प्रकाशश् च निर्मोहः सत्यवाक् कृती । रैवतस्य मनोः पुत्राः पञ्चमं चैतद् अन्तरम्

āraṇyaś ca prakāśaś ca nirmohaḥ satyavāk kṛtī / raivatasya manoḥ putrāḥ pañcamaṃ caitad antaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठं तु संप्रवक्ष्यामि तद् बुध्यध्वं द्विजोत्तमाः । भृगुर् नभो विवस्वांश् च सुधामा विरजास् तथा

ṣaṣṭhaṃ tu saṃpravakṣyāmi tad budhyadhvaṃ dvijottamāḥ / bhṛgur nabho vivasvāṃś ca sudhāmā virajās tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिनामा सहिष्णुश् च सप्तैते च महर्षयः । चाक्षुषस्यान्तरे विप्रा मनोर् देवास् त्व् इमे स्मृताः

atināmā sahiṣṇuś ca saptaite ca maharṣayaḥ / cākṣuṣasyāntare viprā manor devās tv ime smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आबालप्रथितास् ते वै पृथक्त्वेन दिवौकसः । लेखाश् च नामतो विप्राः पञ्च देवगणाः स्मृताः

ābālaprathitās te vai pṛthaktvena divaukasaḥ / lekhāś ca nāmato viprāḥ pañca devagaṇāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषेर् अङ्गिरसः पुत्रा महात्मानो महौजसः । नाड्वलेया मुनिश्रेष्ठा दश पुत्रास् तु विश्रुताः

ṛṣer aṅgirasaḥ putrā mahātmāno mahaujasaḥ / nāḍvaleyā muniśreṣṭhā daśa putrās tu viśrutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुरुप्रभृतयो विप्राश् चाक्षुषस्यान्तरे मनोः । षष्ठं मन्वन्तरं प्रोक्तं सप्तमं तु निबोधत

ruruprabhṛtayo viprāś cākṣuṣasyāntare manoḥ / ṣaṣṭhaṃ manvantaraṃ proktaṃ saptamaṃ tu nibodhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रिर् वसिष्ठो भगवान् कश्यपश् च महान् ऋषिः । गौतमो ऽथ भरद्वाजो विश्वामित्रस् तथैव च

atrir vasiṣṭho bhagavān kaśyapaś ca mahān ṛṣiḥ / gautamo 'tha bharadvājo viśvāmitras tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव पुत्रो भगवान् ऋचीकस्य महात्मनः । सप्तमो जमदग्निश् च ऋषयः सांप्रतं दिवि

tathaiva putro bhagavān ṛcīkasya mahātmanaḥ / saptamo jamadagniś ca ṛṣayaḥ sāṃprataṃ divi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साध्या रुद्राश् च विश्वे च वसवो मरुतस् तथा । आदित्याश् चाश्विनौ चापि देवौ वैवस्वतौ स्मृतौ

sādhyā rudrāś ca viśve ca vasavo marutas tathā / ādityāś cāśvinau cāpi devau vaivasvatau smṛtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोर् वैवस्वतस्यैते वर्तन्ते सांप्रते ऽन्तरे । इक्ष्वाकुप्रमुखाश् चैव दश पुत्रा महात्मनः

manor vaivasvatasyaite vartante sāṃprate 'ntare / ikṣvākupramukhāś caiva daśa putrā mahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेषां कीर्तितानां तु महर्षीणां महौजसाम् । तेषां पुत्राश् च पौत्राश् च दिक्षु सर्वासु भो द्विजाः

eteṣāṃ kīrtitānāṃ tu maharṣīṇāṃ mahaujasām / teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca dikṣu sarvāsu bho dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तरेषु सर्वेषु प्राग् आसन् सप्त सप्तकाः । लोके धर्मव्यवस्थार्थं लोकसंरक्षणाय च

manvantareṣu sarveṣu prāg āsan sapta saptakāḥ / loke dharmavyavasthārthaṃ lokasaṃrakṣaṇāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तरे व्यतिक्रान्ते चत्वारः सप्तका गणाः । कृत्वा कर्म दिवं यान्ति ब्रह्मलोकम् अनामयम्

manvantare vyatikrānte catvāraḥ saptakā gaṇāḥ / kṛtvā karma divaṃ yānti brahmalokam anāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽन्ये तपसा युक्ताः स्थानं तत् पूरयन्त्य् उत । अतीता वर्तमानाश् च क्रमेणैतेन भो द्विजाः

tato 'nye tapasā yuktāḥ sthānaṃ tat pūrayanty uta / atītā vartamānāś ca krameṇaitena bho dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनागताश् च सप्तैते स्मृता दिवि महर्षयः । मनोर् अन्तरम् आसाद्य सावर्णस्येह भो द्विजाः

anāgatāś ca saptaite smṛtā divi maharṣayaḥ / manor antaram āsādya sāvarṇasyeha bho dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामो व्यासस् तथात्रेयो दीप्तिमन्तो बहुश्रुताः । भारद्वाजस् तथा द्रौणिर् अश्वत्थामा महाद्युतिः

rāmo vyāsas tathātreyo dīptimanto bahuśrutāḥ / bhāradvājas tathā drauṇir aśvatthāmā mahādyutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौतमश् चाजरश् चैव शरद्वान् नाम गौतमः । कौशिको गालवश् चैव और्वः काश्यप एव च

gautamaś cājaraś caiva śaradvān nāma gautamaḥ / kauśiko gālavaś caiva aurvaḥ kāśyapa eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते सप्त महात्मानो भविष्या मुनिसत्तमाः । वैरी चैवाध्वरीवांश् च शमनो धृतिमान् वसुः

ete sapta mahātmāno bhaviṣyā munisattamāḥ / vairī caivādhvarīvāṃś ca śamano dhṛtimān vasuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरिष्टश् चाप्य् अधृष्टश् च वाजी सुमतिर् एव च । सावर्णस्य मनोः पुत्रा भविष्या मुनिसत्तमाः

ariṣṭaś cāpy adhṛṣṭaś ca vājī sumatir eva ca / sāvarṇasya manoḥ putrā bhaviṣyā munisattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेषां कल्यम् उत्थाय कीर्तनात् सुखम् एधते । यशश् चाप्नोति सुमहद् आयुष्मांश् च भवेन् नरः

eteṣāṃ kalyam utthāya kīrtanāt sukham edhate / yaśaś cāpnoti sumahad āyuṣmāṃś ca bhaven naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतान्य् उक्तानि भो विप्राः सप्त सप्त च तत्त्वतः । मन्वन्तराणि संक्षेपाच् छृणुतानागतान्य् अपि

etāny uktāni bho viprāḥ sapta sapta ca tattvataḥ / manvantarāṇi saṃkṣepāc chṛṇutānāgatāny api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सावर्णा मनवो विप्राः पञ्च तांश् च निबोधत । एको वैवस्वतस् तेषां चत्वारस् तु प्रजापतेः

sāvarṇā manavo viprāḥ pañca tāṃś ca nibodhata / eko vaivasvatas teṣāṃ catvāras tu prajāpateḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमेष्ठिसुता विप्रा मेरुसावर्ण्यतां गताः । दक्षस्यैते हि दौहित्राः प्रियायास् तनया नृपाः

parameṣṭhisutā viprā merusāvarṇyatāṃ gatāḥ / dakṣasyaite hi dauhitrāḥ priyāyās tanayā nṛpāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महता तपसा युक्ता मेरुपृष्ठे महौजसः । रुचेः प्रजापतेः पुत्रो रौच्यो नाम मनुः स्मृतः

mahatā tapasā yuktā merupṛṣṭhe mahaujasaḥ / ruceḥ prajāpateḥ putro raucyo nāma manuḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूत्यां चोत्पादितो देव्यां भौत्यो नाम रुचेः सुतः । अनागताश् च सप्तैते कल्पे ऽस्मिन् मनवः स्मृताः

bhūtyāṃ cotpādito devyāṃ bhautyo nāma ruceḥ sutaḥ / anāgatāś ca saptaite kalpe 'smin manavaḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैर् इयं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना । पूर्णं युगसहस्रं तु परिपाल्या द्विजोत्तमाः

tair iyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā / pūrṇaṃ yugasahasraṃ tu paripālyā dvijottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजापतिश् च तपसा संहारं तेषु नित्यशः । युगानि सप्ततिस् तानि साग्राणि कथितानि च

prajāpatiś ca tapasā saṃhāraṃ teṣu nityaśaḥ / yugāni saptatis tāni sāgrāṇi kathitāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतत्रेतादियुक्तानि मनोर् अन्तरम् उच्यते । चतुर्दशैते मनवः कथिताः कीर्तिवर्धनाः

kṛtatretādiyuktāni manor antaram ucyate / caturdaśaite manavaḥ kathitāḥ kīrtivardhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदेषु सपुराणेषु सर्वेषु प्रभविष्णवः । प्रजानां पतयो विप्रा धन्यम् एषां प्रकीर्तनम्

vedeṣu sapurāṇeṣu sarveṣu prabhaviṣṇavaḥ / prajānāṃ patayo viprā dhanyam eṣāṃ prakīrtanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तरेषु संहाराः संहारान्तेषु संभवाः । न शक्यते ऽन्तस् तेषां वै वक्तुं वर्षशतैर् अपि

manvantareṣu saṃhārāḥ saṃhārānteṣu saṃbhavāḥ / na śakyate 'ntas teṣāṃ vai vaktuṃ varṣaśatair api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विसर्गस्य प्रजानां वै संहारस्य च भो द्विजाः । मन्वन्तरेषु संहाराः श्रूयन्ते द्विजसत्तमाः

visargasya prajānāṃ vai saṃhārasya ca bho dvijāḥ / manvantareṣu saṃhārāḥ śrūyante dvijasattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सशेषास् तत्र तिष्ठन्ति देवाः सप्तर्षिभिः सह । तपसा ब्रह्मचर्येण श्रुतेन च समन्विताः

saśeṣās tatra tiṣṭhanti devāḥ saptarṣibhiḥ saha / tapasā brahmacaryeṇa śrutena ca samanvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णे युगसहस्रे तु कल्पो निःशेष उच्यते । तत्र भूतानि सर्वाणि दग्धान्य् आदित्यरश्मिभिः

pūrṇe yugasahasre tu kalpo niḥśeṣa ucyate / tatra bhūtāni sarvāṇi dagdhāny ādityaraśmibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्माणम् अग्रतः कृत्वा सहादित्यगणैर् द्विजाः । प्रविशन्ति सुरश्रेष्ठं हरिनारायणं प्रभुम्

brahmāṇam agrataḥ kṛtvā sahādityagaṇair dvijāḥ / praviśanti suraśreṣṭhaṃ harinārāyaṇaṃ prabhum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रष्टारं सर्वभूतानां कल्पान्तेषु पुनः पुनः । अव्यक्तः शाश्वतो देवस् तस्य सर्वम् इदं जगत्

sraṣṭāraṃ sarvabhūtānāṃ kalpānteṣu punaḥ punaḥ / avyaktaḥ śāśvato devas tasya sarvam idaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र वः कीर्तयिष्यामि मनोर् वैवस्वतस्य वै । विसर्गं मुनिशार्दूलाः सांप्रतस्य महाद्युतेः

atra vaḥ kīrtayiṣyāmi manor vaivasvatasya vai / visargaṃ muniśārdūlāḥ sāṃpratasya mahādyuteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र वंशप्रसङ्गेन कथ्यमानं पुरातनम् । यत्रोत्पन्नो महात्मा स हरिर् वृष्णिकुले प्रभुः

atra vaṃśaprasaṅgena kathyamānaṃ purātanam / yatrotpanno mahātmā sa harir vṛṣṇikule prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.