ब्रह्मोवाच: ततो गजकुलप्रख्यास् तडिन्मालाविभूषिताः । समुत्तस्थुर् महामेघा नभस्य् अद्भुतदर्शनाः
brahmovāca: tato gajakulaprakhyās taḍinmālāvibhūṣitāḥ / samuttasthur mahāmeghā nabhasy adbhutadarśanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचिन् नीलोत्पलश्यामाः केचित् कुमुदसंनिभाः । केचित् किञ्जल्कसंकाशाः केचित् पीताः पयोधराः
kecin nīlotpalaśyāmāḥ kecit kumudasaṃnibhāḥ / kecit kiñjalkasaṃkāśāḥ kecit pītāḥ payodharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचिद् धरितसंकाशाः काकाण्डसंनिभास् तथा । केचित् कमलपत्त्राभाः केचिद् धिङ्गुलसंनिभाः
kecid dharitasaṃkāśāḥ kākāṇḍasaṃnibhās tathā / kecit kamalapattrābhāḥ kecid dhiṅgulasaṃnibhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचित् पुरवराकाराः केचिद् गिरिवरोपमाः । केचिद् अञ्जनसंकाशाः केचिन् मरकतप्रभाः
kecit puravarākārāḥ kecid girivaropamāḥ / kecid añjanasaṃkāśāḥ kecin marakataprabhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्युन्मालापिनद्धाङ्गाः समुत्तस्थुर् महाघनाः । घोररूपा महाभागा घोरस्वननिनादिताः
vidyunmālāpinaddhāṅgāḥ samuttasthur mahāghanāḥ / ghorarūpā mahābhāgā ghorasvananināditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो जलधराः सर्वे समावृण्वन् नभस्तलम् । तैर् इयं पृथिवी सर्वा सपर्वतवनाकरा
tato jaladharāḥ sarve samāvṛṇvan nabhastalam / tair iyaṃ pṛthivī sarvā saparvatavanākarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपूरिता दिशः सर्वाः सलिलौघपरिप्लुताः । ततस् ते जलदा घोरा वारिणा मुनिसत्तमाः
āpūritā diśaḥ sarvāḥ salilaughapariplutāḥ / tatas te jaladā ghorā vāriṇā munisattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतः प्लावयाम् आसुश् चोदिताः परमेष्ठिना । वर्षमाणा महातोयं पूरयन्तो वसुंधराम्
sarvataḥ plāvayām āsuś coditāḥ parameṣṭhinā / varṣamāṇā mahātoyaṃ pūrayanto vasuṃdharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुघोरम् अशिवं रौद्रं नाशयन्ति स्म पावकम् । ततो द्वादश वर्षाणि पयोदाः समुपप्लवे
sughoram aśivaṃ raudraṃ nāśayanti sma pāvakam / tato dvādaśa varṣāṇi payodāḥ samupaplave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धाराभिः पूरयन्तो वै चोद्यमाना महात्मना । ततः समुद्राः स्वां वेलाम् अतिक्रामन्ति भो द्विजाः
dhārābhiḥ pūrayanto vai codyamānā mahātmanā / tataḥ samudrāḥ svāṃ velām atikrāmanti bho dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वताश् च व्यशीर्यन्त मही चाप्सु निमज्जति । सर्वतः सुमहाभ्रान्तास् ते पयोदा नभस्तलम्
parvatāś ca vyaśīryanta mahī cāpsu nimajjati / sarvataḥ sumahābhrāntās te payodā nabhastalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवेष्टयित्वा नश्यन्ति वायुवेगसमाहताः । ततस् तं मारुतं घोरं स विष्णुर् मुनिसत्तमाः
saṃveṣṭayitvā naśyanti vāyuvegasamāhatāḥ / tatas taṃ mārutaṃ ghoraṃ sa viṣṇur munisattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदिपद्मालयो देवः पीत्वा स्वपिति भो द्विजाः । तस्मिन्न् एकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे
ādipadmālayo devaḥ pītvā svapiti bho dvijāḥ / tasminn ekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṅgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नष्टे देवासुरनरे यक्षराक्षसवर्जिते । ततो मुनिः स विश्रान्तो ध्यात्वा च पुरुषोत्तमम्
naṣṭe devāsuranare yakṣarākṣasavarjite / tato muniḥ sa viśrānto dhyātvā ca puruṣottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श चक्षुर् उन्मील्य जलपूर्णां वसुंधराम् । नापश्यत् तं वटं नोर्वीं न दिगादि न भास्करम्
dadarśa cakṣur unmīlya jalapūrṇāṃ vasuṃdharām / nāpaśyat taṃ vaṭaṃ norvīṃ na digādi na bhāskaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चन्द्रार्काग्निपवनं न देवासुरपन्नगम् । तस्मिन्न् एकार्णवे घोरे तमोभूते निराश्रये
na candrārkāgnipavanaṃ na devāsurapannagam / tasminn ekārṇave ghore tamobhūte nirāśraye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमज्जन् स तदा विप्राः संतर्तुम् उपचक्रमे । बभ्रामासौ मुनिश् चार्त इतश् चेतश् च संप्लवन्
nimajjan sa tadā viprāḥ saṃtartum upacakrame / babhrāmāsau muniś cārta itaś cetaś ca saṃplavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निममज्ज तदा विप्रास् त्रातारं नाधिगच्छति । एवं तं विह्वलं दृष्ट्वा कृपया पुरुषोत्तमः । प्रोवाच मुनिशार्दूलास् तदा ध्यानेन तोषितः
nimamajja tadā viprās trātāraṃ nādhigacchati / evaṃ taṃ vihvalaṃ dṛṣṭvā kṛpayā puruṣottamaḥ / provāca muniśārdūlās tadā dhyānena toṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवान् उवाच: वत्स श्रान्तो ऽसि बालस् त्वं भक्तत्र मम सुव्रत । आगच्छागच्छ शीघ्रं त्वं मार्कण्डेय ममान्तिकम्
śrībhagavān uvāca: vatsa śrānto 'si bālas tvaṃ bhaktatra mama suvrata / āgacchāgaccha śīghraṃ tvaṃ mārkaṇḍeya mamāntikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा त्वयैव च भेतव्यं संप्राप्तो ऽसि ममाग्रतः । मार्कण्डेय मुने धीर बालस् त्वं श्रमपीडितः
mā tvayaiva ca bhetavyaṃ saṃprāpto 'si mamāgrataḥ / mārkaṇḍeya mune dhīra bālas tvaṃ śramapīḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: तस्य तद् वचनं श्रुत्वा मुनिः परमकोपितः । उवाच स तदा विप्रा विस्मितश् चाभवन् मुहुः
brahmovāca: tasya tad vacanaṃ śrutvā muniḥ paramakopitaḥ / uvāca sa tadā viprā vismitaś cābhavan muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्कण्डेय उवाच: को ऽयं नाम्ना कीर्तयति तपः परिभवन्न् इव । बहुवर्षसहस्राख्यं धर्षयन्न् इव मे वपुः
mārkaṇḍeya uvāca: ko 'yaṃ nāmnā kīrtayati tapaḥ paribhavann iva / bahuvarṣasahasrākhyaṃ dharṣayann iva me vapuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्य् एष समुदाचारो देवेष्व् अपि समाहितः । मां ब्रह्मा स च देवेशो दीर्घायुर् इति भाषते
na hy eṣa samudācāro deveṣv api samāhitaḥ / māṃ brahmā sa ca deveśo dīrghāyur iti bhāṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस् तपो घोरशिरसो ममाद्य त्यक्तजीवितः । मार्कण्डेयेति चोक्त्वा मन्- मृत्युं गन्तुम् इहेच्छति
kas tapo ghoraśiraso mamādya tyaktajīvitaḥ / mārkaṇḍeyeti coktvā man- mṛtyuṃ gantum ihecchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: एवम् उक्त्वा तदा विप्राश् चिन्ताविष्टो ऽभवन् मुनिः । किं स्वप्नो ऽयं मया दृष्टः किं वा मोहो ऽयम् आगतः
brahmovāca: evam uktvā tadā viprāś cintāviṣṭo 'bhavan muniḥ / kiṃ svapno 'yaṃ mayā dṛṣṭaḥ kiṃ vā moho 'yam āgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं चिन्तयतस् तस्य उत्पन्ना दुःखहा मतिः । व्रजामि शरणं देवं भक्त्याहं पुरुषोत्तमम्
itthaṃ cintayatas tasya utpannā duḥkhahā matiḥ / vrajāmi śaraṇaṃ devaṃ bhaktyāhaṃ puruṣottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स गत्वा शरणं देवं मुनिस् तद्गतमानसः । ददर्श तं वटं भूयो विशालं सलिलोपरि
sa gatvā śaraṇaṃ devaṃ munis tadgatamānasaḥ / dadarśa taṃ vaṭaṃ bhūyo viśālaṃ salilopari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाखायां तस्य सौवर्णं विस्तीर्णायां महाद्भुतम् । रुचिरं दिव्यपर्यङ्कं रचितं विश्वकर्मणा
śākhāyāṃ tasya sauvarṇaṃ vistīrṇāyāṃ mahādbhutam / ruciraṃ divyaparyaṅkaṃ racitaṃ viśvakarmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वज्रवैदूर्यरचितं मणिविद्रुमशोभितम् । पद्मरागादिभिर् जुष्टं रत्नैर् अन्यैर् अलंकृतम्
vajravaidūryaracitaṃ maṇividrumaśobhitam / padmarāgādibhir juṣṭaṃ ratnair anyair alaṃkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानास्तरणसंवीतं नानारत्नोपशोभितम् । नानाश्चर्यसमायुक्तं प्रभामण्डलमण्डितम्
nānāstaraṇasaṃvītaṃ nānāratnopaśobhitam / nānāścaryasamāyuktaṃ prabhāmaṇḍalamaṇḍitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्योपरि स्थितं देवं कृष्णं बालवपुर्धरम् । सूर्यकोटिप्रतीकाशं दीप्यमानं सुवर्चसम्
tasyopari sthitaṃ devaṃ kṛṣṇaṃ bālavapurdharam / sūryakoṭipratīkāśaṃ dīpyamānaṃ suvarcasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्भुजं सुन्दराङ्गं पद्मपत्त्रायतेक्षणम् । श्रीवत्सवक्षसं देवं शङ्खचक्रगदाधरम्
caturbhujaṃ sundarāṅgaṃ padmapattrāyatekṣaṇam / śrīvatsavakṣasaṃ devaṃ śaṅkhacakragadādharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनमालावृतोरस्कं दिव्यकुण्डलधारिणम् । हारभारार्पितग्रीवं दिव्यरत्नविभूषितम्
vanamālāvṛtoraskaṃ divyakuṇḍaladhāriṇam / hārabhārārpitagrīvaṃ divyaratnavibhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तदा मुनिर् देवं विस्मयोत्फुल्ललोचनः । रोमाञ्चिततनुर् देवं प्रणिपत्येदम् अब्रवीत्
dṛṣṭvā tadā munir devaṃ vismayotphullalocanaḥ / romāñcitatanur devaṃ praṇipatyedam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्कण्डेय उवाच: अहो चैकार्णवे घोरे विनष्टे सचराचरे । कथम् एको ह्य् अयं बालस् तिष्ठत्य् अत्र सुनिर्भयः
mārkaṇḍeya uvāca: aho caikārṇave ghore vinaṣṭe sacarācare / katham eko hy ayaṃ bālas tiṣṭhaty atra sunirbhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: भूतं भव्यं भविष्यं च जानन्न् अपि महामुनिः । न बुबोध तदा देवं मायया तस्य मोहितः । यदा न बुबुधे चैनं तदा खेदाद् उवाच ह
brahmovāca: bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca jānann api mahāmuniḥ / na bubodha tadā devaṃ māyayā tasya mohitaḥ / yadā na bubudhe cainaṃ tadā khedād uvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्कण्डेय उवाच: वृथा मे तपसो वीर्यं वृथा ज्ञानं वृथा क्रिया । वृथा मे जीवितं दीर्घं वृथा मानुष्यम् एव च
mārkaṇḍeya uvāca: vṛthā me tapaso vīryaṃ vṛthā jñānaṃ vṛthā kriyā / vṛthā me jīvitaṃ dīrghaṃ vṛthā mānuṣyam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽहं सुप्तं न जानामि पर्यङ्के दिव्यबालकम् ॥* ब्र्प् ५३।३८ ॥ ब्रह्मोवाच: एवं संचिन्तयन् विप्रः प्लवमानो विचेतनः । त्राणार्थं विह्वलश् चासौ निर्वेदं गतवांस् तदा
yo 'haṃ suptaṃ na jānāmi paryaṅke divyabālakam //* BrP 53.38 // brahmovāca: evaṃ saṃcintayan vipraḥ plavamāno vicetanaḥ / trāṇārthaṃ vihvalaś cāsau nirvedaṃ gatavāṃs tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो बालार्कसंकाशं स्वमहिम्ना व्यवस्थितम् । सर्वतेजोमयं विप्रा न शशाकाभिवीक्षितुम्
tato bālārkasaṃkāśaṃ svamahimnā vyavasthitam / sarvatejomayaṃ viprā na śaśākābhivīkṣitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तं मुनिम् आयान्तं स बालः प्रहसन्न् इव । प्रोवाच मुनिशार्दूलास् तदा मेघौघनिस्वनः
dṛṣṭvā taṃ munim āyāntaṃ sa bālaḥ prahasann iva / provāca muniśārdūlās tadā meghaughanisvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवान् उवाच: वत्स जानामि श्रान्तं त्वां त्राणार्थं माम् उपस्थितम् । शरीरं विश मे क्षिप्रं विश्रामस् ते मयोदितः
śrībhagavān uvāca: vatsa jānāmi śrāntaṃ tvāṃ trāṇārthaṃ mām upasthitam / śarīraṃ viśa me kṣipraṃ viśrāmas te mayoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: श्रुत्वा स वचनं तस्य किंचिन् नोवाच मोहितः । विवेश वदनं तस्य विवृतं चावशो मुनिः
brahmovāca: śrutvā sa vacanaṃ tasya kiṃcin novāca mohitaḥ / viveśa vadanaṃ tasya vivṛtaṃ cāvaśo muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.