ब्रह्मोवाच: सर्वेषां चैव तीर्थानां क्षेत्राणां च द्विजोत्तमाः । जपहोमव्रतानां च तपोदानफलानि च
brahmovāca: sarveṣāṃ caiva tīrthānāṃ kṣetrāṇāṃ ca dvijottamāḥ / japahomavratānāṃ ca tapodānaphalāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तत् पश्यामि भो विप्रा यत् तेन सदृशं भुवि । किं चात्र बहुनोक्तेन भाषितेन पुनः पुनः
na tat paśyāmi bho viprā yat tena sadṛśaṃ bhuvi / kiṃ cātra bahunoktena bhāṣitena punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं सत्यं पुनः सत्यं क्षेत्रं तत् परमं महत् । पुरुषाख्यं सकृद् दृष्ट्वा सागराम्भःसमाप्लुतम्
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ kṣetraṃ tat paramaṃ mahat / puruṣākhyaṃ sakṛd dṛṣṭvā sāgarāmbhaḥsamāplutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मविद्यां सकृज् ज्ञात्वा गर्भवासो न विद्यते । हरेः संनिहिते स्थान उत्तमे पुरुषोत्तमे
brahmavidyāṃ sakṛj jñātvā garbhavāso na vidyate / hareḥ saṃnihite sthāna uttame puruṣottame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवत्सरम् उपासीत मासमात्रम् अथापि वा । तेन जप्तं हुतं तेन तेन तप्तं तपो महत्
saṃvatsaram upāsīta māsamātram athāpi vā / tena japtaṃ hutaṃ tena tena taptaṃ tapo mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स याति परमं स्थानं यत्र योगेश्वरो हरिः । भुक्त्वा भोगान् विचित्रांश् च देवयोषित्समन्वितः
sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra yogeśvaro hariḥ / bhuktvā bhogān vicitrāṃś ca devayoṣitsamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पान्ते पुनर् आगत्य मर्त्यलोके नरोत्तमः । जायते योगिनां विप्रा ज्ञानज्ञेयोद्यतो गृहे
kalpānte punar āgatya martyaloke narottamaḥ / jāyate yogināṃ viprā jñānajñeyodyato gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संप्राप्य वैष्णवं योगं हरेः स्वच्छन्दतां व्रजेत् । कल्पवृक्षस्य रामस्य कृष्णस्य भद्रया सह
saṃprāpya vaiṣṇavaṃ yogaṃ hareḥ svacchandatāṃ vrajet / kalpavṛkṣasya rāmasya kṛṣṇasya bhadrayā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्कण्डेयेन्द्रद्युम्नस्य माहात्म्यं माधवस्य च । स्वर्गद्वारस्य माहात्म्यं सागरस्य विधिः क्रमात्
mārkaṇḍeyendradyumnasya māhātmyaṃ mādhavasya ca / svargadvārasya māhātmyaṃ sāgarasya vidhiḥ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्जनस्य यथाकाले भागीरथ्याः समागमम् । सर्वम् एतन् मया ख्यातं यत् परं श्रोतुम् इच्छथ
mārjanasya yathākāle bhāgīrathyāḥ samāgamam / sarvam etan mayā khyātaṃ yat paraṃ śrotum icchatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रद्युम्नस्य माहात्म्यम् एतच् च कथितं मया । सर्वाश्चर्यं समाख्यातं रहस्यं पुरुषोत्तमम् । पुराणं परमं गुह्यं धन्यं संसारमोचनम्
indradyumnasya māhātmyam etac ca kathitaṃ mayā / sarvāścaryaṃ samākhyātaṃ rahasyaṃ puruṣottamam / purāṇaṃ paramaṃ guhyaṃ dhanyaṃ saṃsāramocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनय ऊचुः: नहि नस् तृप्तिर् अस्तीह शृण्वतां तीर्थविस्तरम् । पुनर् एव परं गुह्यं वक्तुम् अर्हस्य् अशेषतः । परं तीर्थस्य माहात्म्यं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम्
munaya ūcuḥ: nahi nas tṛptir astīha śṛṇvatāṃ tīrthavistaram / punar eva paraṃ guhyaṃ vaktum arhasy aśeṣataḥ / paraṃ tīrthasya māhātmyaṃ sarvatīrthottamottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: इमम् एव पुरा प्रश्नं पृष्टो ऽस्मि द्विजसत्तमाः । नारदेन प्रयत्नेन तदा तं प्रोक्तवान् अहम्
brahmovāca: imam eva purā praśnaṃ pṛṣṭo 'smi dvijasattamāḥ / nāradena prayatnena tadā taṃ proktavān aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच: तपसो यज्ञदानानां तीर्थानां पावनं स्मृतम् । सर्वं श्रुतं मया त्वत्तो जगद्योने जगत्पते
nārada uvāca: tapaso yajñadānānāṃ tīrthānāṃ pāvanaṃ smṛtam / sarvaṃ śrutaṃ mayā tvatto jagadyone jagatpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कियन्ति सन्ति तीर्थानि स्वर्गमर्त्यरसातले । सर्वेषाम् एव तीर्थानां सर्वदा किं विशिष्यते
kiyanti santi tīrthāni svargamartyarasātale / sarveṣām eva tīrthānāṃ sarvadā kiṃ viśiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: चतुर्विधानि तीर्थानि स्वर्गे मर्त्ये रसातले । दैवानि मुनिशार्दूल आसुराण्य् आरुषाणि च
brahmovāca: caturvidhāni tīrthāni svarge martye rasātale / daivāni muniśārdūla āsurāṇy āruṣāṇi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानुषाणि त्रिलोकेषु विख्यातानि सुरादिभिः । मानुषेभ्यश् च तीर्थेभ्य आर्षं तीर्थम् अनुत्तमम्
mānuṣāṇi trilokeṣu vikhyātāni surādibhiḥ / mānuṣebhyaś ca tīrthebhya ārṣaṃ tīrtham anuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्षेभ्यश् चैव तीर्थेभ्य आसुरं बहुपुण्यदम् । आसुरेभ्यस् तथा पुण्यं दैवं तत् सार्वकामिकम्
ārṣebhyaś caiva tīrthebhya āsuraṃ bahupuṇyadam / āsurebhyas tathā puṇyaṃ daivaṃ tat sārvakāmikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मविष्णुशिवैश् चैव निर्मितं दैवम् उच्यते । त्रिभ्यो यद् एकं जायेत तस्मान् नातः परं विदुः
brahmaviṣṇuśivaiś caiva nirmitaṃ daivam ucyate / tribhyo yad ekaṃ jāyeta tasmān nātaḥ paraṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयाणाम् अपि लोकानां तीर्थं मेध्यम् उदाहृतम् । तत्रापि जाम्बवं द्वीपं तीर्थं बहुगुणोदयम्
trayāṇām api lokānāṃ tīrthaṃ medhyam udāhṛtam / tatrāpi jāmbavaṃ dvīpaṃ tīrthaṃ bahuguṇodayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाम्बवे भारतं वर्षं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । कर्मभूमिर् यतः पुत्र तस्मात् तीर्थं तद् उच्यते
jāmbave bhārataṃ varṣaṃ tīrthaṃ trailokyaviśrutam / karmabhūmir yataḥ putra tasmāt tīrthaṃ tad ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैव यानि तीर्थानि यान्य् उक्तानि मया तव । हिमवद्विन्ध्ययोर् मध्ये षण्नद्यो देवसंभवाः
tatraiva yāni tīrthāni yāny uktāni mayā tava / himavadvindhyayor madhye ṣaṇnadyo devasaṃbhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव देवजा ब्रह्मन् दक्षिणार्णवविन्ध्ययोः । एता द्वादश नद्यस् तु प्राधान्येन प्रकीर्तिताः
tathaiva devajā brahman dakṣiṇārṇavavindhyayoḥ / etā dvādaśa nadyas tu prādhānyena prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिसंपूजितं यस्माद् भारतं बहुपुण्यदम् । कर्मभूमिर् अतो देवैर् वर्षं तस्मात् प्रकीर्तितम्
abhisaṃpūjitaṃ yasmād bhārataṃ bahupuṇyadam / karmabhūmir ato devair varṣaṃ tasmāt prakīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्षाणि चैव तीर्थानि देवजानि क्वचित् क्वचित् । आसुरैर् आवृतान्य् आसंस् तद् एवासुरम् उच्यते
ārṣāṇi caiva tīrthāni devajāni kvacit kvacit / āsurair āvṛtāny āsaṃs tad evāsuram ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवेष्व् एव प्रदेशेषु तपस् तप्त्वा महर्षयः । दैवप्रभावात् तपस आर्षाण्य् अपि च तान्य् अपि
daiveṣv eva pradeśeṣu tapas taptvā maharṣayaḥ / daivaprabhāvāt tapasa ārṣāṇy api ca tāny api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मनः श्रेयसे मुक्त्यै पूजायै भूतये ऽथवा । आत्मनः फलभूत्यर्थं यशसो ऽवाप्तये पुनः
ātmanaḥ śreyase muktyai pūjāyai bhūtaye 'thavā / ātmanaḥ phalabhūtyarthaṃ yaśaso 'vāptaye punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानुषैः कारितान्य् आहुर् मानुषाणीति नारद । एवं चतुर्विधो भेदस् तीर्थानां मुनिसत्तम
mānuṣaiḥ kāritāny āhur mānuṣāṇīti nārada / evaṃ caturvidho bhedas tīrthānāṃ munisattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भेदं न कश्चिज् जानाति श्रोतुं युक्तो ऽसि नारद । बहवः पण्डितंमन्याः शृण्वन्ति कथयन्ति च । सुकृती को ऽपि जानाति वक्तुं श्रोतुं निजैर् गुणैः
bhedaṃ na kaścij jānāti śrotuṃ yukto 'si nārada / bahavaḥ paṇḍitaṃmanyāḥ śṛṇvanti kathayanti ca / sukṛtī ko 'pi jānāti vaktuṃ śrotuṃ nijair guṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच: तेषां स्वरूपं भेदं च श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः । यच् छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
nārada uvāca: teṣāṃ svarūpaṃ bhedaṃ ca śrotum icchāmi tattvataḥ / yac chrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मन् कृतयुगादौ तु उपायो ऽन्यो न विद्यते । तीर्थसेवां विना स्वल्पा- यासेनाभीष्टदायिनीम्
brahman kṛtayugādau tu upāyo 'nyo na vidyate / tīrthasevāṃ vinā svalpā- yāsenābhīṣṭadāyinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न त्वया सदृशो धातर् वक्ता ज्ञाताथवा क्वचित् । त्वं नाभिकमले विष्णोः संजातो ऽखिलपूर्वजः
na tvayā sadṛśo dhātar vaktā jñātāthavā kvacit / tvaṃ nābhikamale viṣṇoḥ saṃjāto 'khilapūrvajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: गोदावरी भीमरथी तुङ्गभद्रा च वेणिका । तापी पयोउष्णी विन्ध्यस्य दक्षिणे तु प्रकीर्तिताः
brahmovāca: godāvarī bhīmarathī tuṅgabhadrā ca veṇikā / tāpī payouṣṇī vindhyasya dakṣiṇe tu prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भागीरथी नर्मदा तु यमुना च सरस्वती । विशोका च वितस्ता च हिमवत्पर्वताश्रिताः
bhāgīrathī narmadā tu yamunā ca sarasvatī / viśokā ca vitastā ca himavatparvatāśritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एता नद्यः पुण्यतमा देवतीर्थान्य् उदाहृताः । गयः कोल्लासुरो वृत्रस् त्रिपुरो ह्य् अन्धकस् तथा
etā nadyaḥ puṇyatamā devatīrthāny udāhṛtāḥ / gayaḥ kollāsuro vṛtras tripuro hy andhakas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हयमूर्धा च लवणो नमुचिः शृङ्गकस् तथा । यमः पातालकेतुश् च मयः पुष्कर एव च
hayamūrdhā ca lavaṇo namuciḥ śṛṅgakas tathā / yamaḥ pātālaketuś ca mayaḥ puṣkara eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतैर् आवृततीर्थानि आसुराणि शुभानि च । प्रभासो भार्गवो ऽगस्तिर् नरनारायणौ तथा
etair āvṛtatīrthāni āsurāṇi śubhāni ca / prabhāso bhārgavo 'gastir naranārāyaṇau tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठश् च भरद्वाजो गोतमः कश्यपो मनुः । इत्यादिमुनिजुष्टानि ऋषितीर्थानि नारद
vasiṣṭhaś ca bharadvājo gotamaḥ kaśyapo manuḥ / ityādimunijuṣṭāni ṛṣitīrthāni nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अम्बरीषो हरिश्चन्द्रो मान्धाता मनुर् एव च । कुरुः कनखलश् चैव भद्राश्वः सगरस् तथा
ambarīṣo hariścandro māndhātā manur eva ca / kuruḥ kanakhalaś caiva bhadrāśvaḥ sagaras tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वयूपो नाचिकेता वृषाकपिर् अरिंदमः । इत्यादिमानुषैर् विप्र निर्मितानि शुभानि च
aśvayūpo nāciketā vṛṣākapir ariṃdamaḥ / ityādimānuṣair vipra nirmitāni śubhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशसः फलभूत्यर्थं निर्मितानीह नारद । स्वतोउद्भूतानि दैवानि यत्र क्वापि जगत्त्रये । पुण्यतीर्थानि तान्य् आहुस् तीर्थभेदो मयोदितः
yaśasaḥ phalabhūtyarthaṃ nirmitānīha nārada / svatoudbhūtāni daivāni yatra kvāpi jagattraye / puṇyatīrthāni tāny āhus tīrthabhedo mayoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.